10. இந்த்³ரியபா⁴வனாஸுத்தவண்ணனா
453. ஏவம்னாமகேதி ‘‘க³ஜங்க³லா’’தி ஏவம் இத்தி²லிங்க³வஸேன லத்³த⁴னாமகே மஜ்ஜி²மபதே³ஸஸ்ஸ மரியாத³ட்டா²னபூ⁴தே நிக³மே. ஸுவேளு நாம நிசலருக்கோ²தி வத³ந்தி. ததோ அஞ்ஞம் ஏவாதி பன அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஏகா ருக்க²ஜாதீ’’தி வுத்தம். சக்கு²ஸோதானம் யதா²ஸகவிஸயதோ நிவாரணம் த³மனம் இந்த்³ரியபா⁴வனா, தஞ்ச கோ² ஸப்³ப³ஸோ அத³ஸ்ஸனேன அஸவனேனாதி ஆஹ – ‘‘சக்கு²னா ரூபம் ந பஸ்ஸதி, ஸோதேன ஸத்³த³ம் ந ஸுணாதீ’’தி. ஸதி ஹி த³ஸ்ஸனே ஸவனே ச தானி அத³ந்தானி அபா⁴விதானேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. சக்கு²ஸோதானி ச அஸம்பத்தக்³கா³ஹிதாய து³ரக்கி²தானீதி ப்³ராஹ்மணோ தேஸம்யேவ விஸயக்³க³ஹணம் படிக்கி²பி. அஸதி³ஸாயாதி அஞ்ஞதித்தி²யஸமயேஹி அஸாதா⁴ரணாய. ஆலயந்தி கதே²துகாமதாகாரந்தி அத்தோ².
454. விபஸ்ஸனுபேக்கா²தி ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ விபஸ்ஸனாஞாணேன லக்க²ணத்தயே தி³ட்டே² ஸங்கா²ரானம் அனிச்சபா⁴வாதி³விசினனே மஜ்ஜ²த்தபூ⁴தா விபஸ்ஸனாஸங்கா²தா உபேக்கா². ஸா பன யஸ்மா பா⁴வனாவிஸேஸப்பத்தியா ஹேட்டி²மேஹி விபஸ்ஸனாவாரேஹி ஸந்தா சேவ பணீதா ச, பகே³வ சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ஸஹக³தாஹி உபேக்கா²ஹி, தஸ்மா ஆஹ – ‘‘ஏஸா ஸந்தா ஏஸா பணீதா’’தி. அதப்பிகாதி ஸந்தபணீதபா⁴வனாரஸவஸேன தித்திம் ந ஜனேதி. தேனேவாஹ –
‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ரம் பவிட்ட²ஸ்ஸ, ஸந்தசித்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ;
அமானுஸீ ரதீ ஹோதி, ஸம்மா த⁴ம்மம் விபஸ்ஸதோ’’தி. (த⁴. ப. 373);
இதீதி ஏவம் வக்க²மானாகாரேனாதி அத்தோ². அயம் பி⁴க்கூ²தி அயம் ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகோ பி⁴க்கூ²தி யோஜனா. சக்கு²த்³வாரே ரூபாரம்மணம்ஹீதி சக்கு²த்³வாரே ஆபாத²க³தே ரூபாரம்மணே. மனாபந்தி மனாபபா⁴வேன பவத்தனகம். மஜ்ஜ²த்தே மனாபாமனாபந்தி இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே மனாபபா⁴வேன அமனாபபா⁴வேன ச பவத்தனகம் மனாபாமனாபம் நாமாதி. தேனாஹ (‘‘நேவ மனாபம் ந அமனாப’’ந்தி). இமினா மனாபபா⁴வோ க³ஹிதோ, ‘‘நேவ மனாப’’ந்தி இமினா மனாபபா⁴வோ மஜ்ஜ²த்தோ ச உப⁴யம் ஏகதே³ஸதோ லப்³ப⁴தீதி, ‘‘மனாபாமனாப’’ந்தி வுத்தம். ஏவம் ஆரம்மணே லப்³ப⁴மானவிஸேஸவஸேன ததா³ரம்மணஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ பாகதிகம் பவத்திஆகாரம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தப்படிஸேதே⁴ன அரியஸ்ஸ வினயே அனுத்தரம் இந்த்³ரியபா⁴வனம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘தஸ்ஸ ரஜ்ஜிதும் வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்ராயம் யோஜனா – தஸ்ஸ சித்தம் இட்டே² ஆரம்மணே ரஜ்ஜிதும் வா அனிட்டே² ஆரம்மணே து³ஸ்ஸிதும் வா மஜ்ஜ²த்தே ஆரம்மணே முய்ஹிதும் வா. அத³த்வாதி நிஸேதே⁴த்வா. பரிக்³க³ஹேத்வாதி பரிஜானனவஸேன ஞாணேன க³ஹேத்வா ஞாததீரணபஹானபரிஞ்ஞாஹி பரிஜானித்வா. விபஸ்ஸனம் மஜ்ஜ²த்தே ட²பேதீதி அனுக்கமேன விபஸ்ஸனுபேக்க²ம் நிப்³ப³த்தேத்வா தம் ஸங்கா²ருபேக்க²ம் பாபேத்வா ட²பேதி. சக்கு²மாதி ந பஸாத³சக்கு²னோ அத்தி²தாமத்தஜோதனம்; அத² கோ² தஸ்ஸ அதிஸயேன அத்தி²தாஜோதனம், ‘‘ஸீலவா’’திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ – ‘‘சக்கு²மாதி ஸம்பன்னசக்கு² விஸுத்³த⁴னேத்தோ’’தி.
456. ஈஸகம் போணேதி மஜ்ஜே² உச்சம் ஹுத்வா ஈஸகம் போணே, ந அந்தந்தேன வங்கே. தேனாஹ – ‘‘ரதீ²ஸா விய உட்ட²ஹித்வா டி²தே’’தி.
461. படிகூலேதி அமனுஞ்ஞே ஆரம்மணே. அப்படிகூலஸஞ்ஞீதி ந படிகூலஸஞ்ஞீ. தம் பன அப்படிகூலஸஞ்ஞிதம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘மேத்தாப²ரணேன வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² படிகூலே அனிட்டே² வத்து²ஸ்மிம் ஸத்தஸஞ்ஞிதே மேத்தாப²ரணேன வா தா⁴துஸோ உபஸம்ஹாரேன வா ஸங்கா²ரஸஞ்ஞிதே பன தா⁴துஸோ உபஸம்ஹாரேன வாதி யோஜேதப்³ப³ம். அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதீதி ஹிதேஸிதாய த⁴ம்மஸபா⁴வசிந்தனாய ச நப்படிகூலஸஞ்ஞீ ஹுத்வா இரியாபத²விஹாரேன விஹரதி. அப்படிகூலே இட்டே² வத்து²ஸ்மிம் ஸத்தஸஞ்ஞிதே கேஸாதி³அஸுசிகோட்டா²ஸமத்தமேவாதி அஸுப⁴ப²ரணேன வாதி அஸுப⁴தோ மனஸிகாரவஸேன. இத³ம் ரூபாரூபமத்தம் அனிச்சம் ஸங்க²தந்தி அனிச்சதோ உபஸம்ஹாரேன வா. ததோ ஏவ, ‘‘து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்ம’’ந்தி மனஸி கரோந்தோ படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி. ஸேஸபதே³ஸூதி, ‘‘படிகூலே ச அப்படிகூலே சா’’திஆதி³னா ஆக³தேஸு ஸேஸேஸு த்³வீஸு பதே³ஸு. தத்த² ஹி இட்டா²னிட்ட²வத்தூ²னி ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் யதா² ஸத்தானம் பட²மம் படிகூலதோ உபட்டி²தமேவ பச்சா² க³ஹணாகாரவஸேன அவத்த²ந்தரேன வா அப்படிகூலதோ உபட்டா²தி. யஞ்ச அப்படிகூலதோ உபட்டி²தமேவ பச்சா² படிகூலதோ உபட்டா²தி, தது³ப⁴யேபி கீ²ணாஸவோ ஸசே ஆகங்க²தி, வுத்தனயேன அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரேய்ய படிகூலஸஞ்ஞீ வாதி.
தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வாதி ஸபா⁴வதோ பா⁴வனானுபா⁴வதோ ச உபட்டி²தம் ஆரம்மணம் படிகூலஸபா⁴வம் அப்படிகூலஸபா⁴வம் வாதி தம் உப⁴யம் பஹாய அக்³க³ஹேத்வா. ஸப்³ப³ஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் பன, ‘‘மஜ்ஜ²த்தோ ஹுத்வா விஹரிதுகாமோ கிம் கரோதீ’’தி, வத்வா தத்த² படிபஜ்ஜனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘இட்டா²னிட்டே²ஸு…பே… தோ³மனஸ்ஸிதோ ஹோதீ’’தி ஆஹ. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளியா விபா⁴வேதும், ‘‘வுத்தம் ஹேத’’ந்திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தனயோ ஏவ. ஸதோதி ஸதிவேபுல்லப்பத்தியா ஸதிமா. ஸம்பஜானோதி பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தியா ஸம்பஜானகாரீ. சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி காரணவஸேன சக்கூ²தி லத்³த⁴வோஹாரேன ரூபத³ஸ்ஸனஸமத்தே²ன சக்கு²விஞ்ஞாணேன, சக்கு²னா வா கரணபூ⁴தேன ரூபம் பஸ்ஸித்வா. நேவ ஸுமனோ ஹோதி கே³ஹஸ்ஸிதஸோமனஸ்ஸபடிக்கே²பேன நேக்க²ம்மபக்கி²காய கிரியாஸோமனஸ்ஸவேத³னாய.
இமேஸு சாதி ‘‘அஞ்ஞதா² ச பனானந்த³, அரியஸ்ஸ வினயே அனுத்தரா இந்த்³ரியபா⁴வனா ஹோதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.453), – ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஸேகோ² ஹோதி படிபதோ³’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.460); – ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, அரியோ ஹோதி பா⁴விதிந்த்³ரியோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.461) ச ஆக³தேஸு திவிதே⁴ஸு நயேஸு. மனாபம் அமனாபம் மனாபாமனாபந்தி ஏத்த² மனாபக்³க³ஹணேன ஸோமனஸ்ஸயுத்தகுஸலாகுஸலானம், அமனாபக்³க³ஹணேன தோ³மனஸ்ஸயுத்தஅகுஸலானம், மனாபாமனாபக்³க³ஹணேன தப்³பி³து⁴ருபேக்கா²யுத்தானம் ஸங்க³ஹிதத்தா பட²மனயே ‘‘ஸம்கிலேஸம் வட்டதி, நிக்கிலேஸம் வட்டதீ’’தி வுத்தம். பட²மனயே ஹி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா ஸம்கிலேஸகிலேஸவிப்பயுத்தம்பி யுஜ்ஜதி. து³தியனயே பன ‘‘ஸோ…பே… அட்³டீ³யதீ’’திஆதி³வசனதோ ‘‘பட²மம் ஸம்கிலேஸம் வட்டதீ’’தி வுத்தம். ஸேக்க²ஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா சஸ்ஸ அப்பஹீனகிலேஸவஸேன, ‘‘ஸம்கிலேஸம்பி வட்டதீ’’தி வுத்தம். ததியனயே அரஹதோ அதி⁴ப்பேதத்தா, ‘‘ததியம் நிக்கிலேஸமேவ வட்டதீ’’தி வுத்தம். ஸேக்க²வாரே பன ‘‘சக்கு²மா புரிஸோ’’திஆதி³கா உபமா ஏகமேவ அத்த²ம் ஞாபேதும் ஆஹ. தஸ்மா சக்கு²த்³வாரஸ்ஸ உப்பன்னே ராகா³தி³கே விக்க²ம்பே⁴த்வா விபஸ்ஸனுபேக்கா²ய பதிட்டா²னம் அரியா இந்த்³ரியபா⁴வனாதி. பட²மனயோ விபஸ்ஸகவஸேன ஆக³தோ, து³தியோ ஸேக்க²ஸ்ஸ வஸேன, பட²மது³தியோ ச ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனானம் மூலகம்மட்டா²னவஸேன, ததியோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ அரியவிஹாரவஸேன ஆக³தோ. பட²மனயே ச புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ வஸேன, து³தியனயே ஸேக்க²ஸ்ஸ வஸேன குஸலம் வுத்தம், ததியனயே அஸேக்க²ஸ்ஸ வஸேன கிரியாப்³யாகதம் வுத்தந்தி அயம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.
பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய
இந்த்³ரியபா⁴வனாஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.
நிட்டி²தா ச ஸளாயதனவக்³க³வண்ணனா.
உபரிபண்ணாஸடீகா ஸமத்தா.