1. அனாத²பிண்டி³கோவாத³ஸுத்தவண்ணனா

383. அதி⁴மத்தகி³லானோதி அதி⁴காய மத்தாய மரணஸ்ஸ ஆஸன்னதாய அதிவிய கி³லானோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘மரணஸேய்யம் உபக³தோ’’தி. அக²ண்ட³ம் அகாஸி க³ஹபதினோ ஸத்த²ரி பரமபேமத்தா. யத்தகம் சஸ்ஸாதி, ‘‘ஸகிம் வா த்³விக்க²த்தும் வா’’தி வுத்தம் யத்தகம் அஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ.

384. ஓஸக்கந்தீதி பரிஹாயந்தி. ஓத்த²ரந்தீதி அபி⁴ப⁴வந்தி. உஸ்மா நாம கம்மஜதேஜோதா⁴து, ஸா ஸஹ ஜீவிதிந்த்³ரியனிரோதா⁴ பரியாதி³யதி, யாவ தா ஆயுஉஸ்மா வத்தந்தி, தாவ மரணந்திகா வேத³னா வத்தந்தேவ விஞ்ஞாணஸ்ஸ அனிருத்³த⁴த்தா. தேனாஹ ‘‘யாவ உஸ்மா’’திஆதி³.

385. தீஹி கா³ஹேஹீதி தண்ஹாமானதி³ட்டி²க்³கா³ஹேஹி. படிபா³ஹிதும் விக்க²ம்பே⁴தும். சக்கு²ம் தீஹி கா³ஹேஹி ந க³ண்ஹிஸ்ஸாமீதி மானக்³கா³ஹபடிக்கே²பமுகே²ன சக்கு²ஸ்மிம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி த³ஸ்ஸேதி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாய ஹி ஸதி அப்பதிட்டோ² மானக்³கா³ஹோ, து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸதி அப்பதிட்டோ² தண்ஹாக்³கா³ஹோ, அனத்தானுபஸ்ஸனாய ஸதி அப்பதிட்டோ² தி³ட்டி²க்³கா³ஹோதி, கா³ஹோ ச நாம ஓளாரிகோ, தஸ்மிம் விக³தேபி நிகந்தி திட்டே²ய்யாதி தம் விஜஹாபேதுகாமேன, – ‘‘ந ச மே சக்கு²னிஸ்ஸிதம் விஞ்ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘விஞ்ஞாணஞ்சாபி மே சக்கு²னிஸ்ஸிதம் ந ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. ஸப்³ப³ம் காமப⁴வரூபந்தி காமபூ⁴மிபரியாபன்னம் ஸப்³ப³ம் ரூபக்க²ந்த⁴மாஹ – ‘‘காமரூபப⁴வரூப’’ந்தி வா பாடோ². ஸோ யுத்தோ இமஸ்ஸ வாரஸ்ஸ ஏவ அனவஸேஸபஞ்சவோகாரப⁴வபரியாபன்னதோ. ததா² ஹி உபரி சதுவோகாரப⁴வோ அனவஸேஸதோ வுத்தோ.

386. இத⁴லோகந்தி ஏத்த² ஸங்கா²ரலோகவிஸயோதி அதி⁴ப்பாயேன, ‘‘வஸனட்டா²னம் வா’’திஆதி³ வுத்தம், தஞ்ச கோ² பட²மது³தியவாரேஹி இத⁴லோகோ க³ஹிதோதி கத்வா. பட²மது³தியவாரேஹி பன இத⁴லோகோ பரலோகோதி விபா⁴கே³ன வினா பஞ்சவோகாரப⁴வோ க³ஹிதோ; ததா² ததியவாரே பஞ்சவோகாரப⁴வோ சதுவோகாரப⁴வோ ச க³ஹிதோதி புன தி³ட்ட²த⁴ம்மஸம்பராயவஸேன தம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ந இத⁴லோக’’ந்திஆதி³ வுத்தம். இத⁴லோகந்தி ச ஸத்தஸங்கா²ரவஸேனேவ க³ஹிதம். ஸப்³ப³ம்பி ஸங்கா²ரவஸேன பரிக்³க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யம்பி மே தி³ட்ட²’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி கேசி. அபரிதஸ்ஸனத்த²ம் தண்ஹாபரிதஸ்ஸனாய அனுப்பாத³னத்த²ம். யஸ்ஸ தி³ட்ட²த⁴ம்மோதி வுச்சதி, தஸ்ஸ பன அபா⁴வதோ, ‘‘மனுஸ்ஸலோகம் ட²பேத்வா ஸேஸா பரலோகா நாமா’’தி வுத்தம். யேஸம் பன ‘‘இத⁴லோக’’ந்தி இமினா ஸத்தலோகஸ்ஸபி க³ஹணம் இச்சி²தம். தேஸம் மதேன, ‘‘மனுஸ்ஸலோகம் ட²பேத்வா’’தி யோஜனா.

387. அல்லீயஸீதி அத்தபா⁴வே போ⁴கே³ஸு ச அபேக்க²ம் கரோஸீதி அத்தோ². ஏவரூபீதி யாதி³ஸீ ததா³ த⁴ம்மஸேனாபதினா கதி²தா, ஏவரூபீ. த⁴ம்மகதா² ந ஸுதபுப்³பா³தி யதா²கதி²தாகாரமேவ ஸந்தா⁴ய படிக்கே²போ, ந ஸுகு²மக³ம்பீ⁴ரஸுஞ்ஞதாபடிஸம்யுத்ததாஸாமஞ்ஞம். தேனாஹ ‘‘ஏவம் பனா’’திஆதி³.

மயா க³தமக்³க³மேவ அனுக³ச்ச²ஸீதி தா³னமயபுஞ்ஞபா⁴வஸாமஞ்ஞம் க³ஹேத்வா வத³தி, ந போ³தி⁴ஸத்ததா³னபூ⁴தம் தா³னபாரமிதம். ந படிபா⁴தீதி ருச்சனவஸேன சித்தே ந உபதிட்ட²தி. தேனாஹ ‘‘ந ருச்சதீ’’தி. ததா² ஹேஸ வட்டாபி⁴ரதோதி. உஜுமக்³கா³வஹா விபஸ்ஸனா ப⁴க³வதா பனஸ்ஸ கதி²தபுப்³பா³.

388. ஏஸிதகு³ணத்தா ஏஸியமானகு³ணத்தா ச இஸி, அஸேக்கா² ஸேக்கா² கல்யாணபுது²ஜ்ஜனா ச, இஸீனம் ஸங்கோ⁴, தேன நிஸேவிதந்தி இஸிஸங்க⁴னிஸேவிதம். காமம் தஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ க³ந்த⁴குடிபாஸாத³கூடாகா³ராதி³வஸேன நிஸீத³னனிபஜ்ஜனாய ருக்க²லதாதி³வஸேன பூ⁴மிஸயாதி³வஸேன ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா மஹதீ ரமணீயதா அத்தே²வ, ஸா பன கே³ஹஸ்ஸிதபா⁴வேன அரியானம் சித்தம் ததா² ந தோஸேதி; யதா² அரியானம் நிஸேவிதபா⁴வேனாதி ஆஹ – ‘‘பட²மகா³தா²ய ஜேதவனஸ்ஸ வண்ணம் கதே²த்வா’’தி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘யத்த² அரஹந்தோ விஹரந்தி, தம் பூ⁴மிராமணேய்யக’’ந்தி (த⁴. ப. 98; தே²ரகா³. 991; ஸம். நி. 1.261). அபசயகா³மினீ சேதனா ஸத்தானம் ஸுத்³தி⁴மாவஹதீதி ஆஹ – ‘‘கம்மந்தி மக்³க³சேதனா’’தி. சதுன்னம் அரியஸச்சானம் விதி³தகரணட்டே²ன கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னட்டே²ன ச விஜ்ஜா, மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டீ²தி ஆஹ – ‘‘விஜ்ஜாதி மக்³க³பஞ்ஞா’’தி. ஸமாதி⁴பக்கி²கோ த⁴ம்மோ நாம ஸம்மாவாயாமஸதிஸமாத⁴யோ. ததா² ஹி விஜ்ஜாபா⁴கி³யோ ஸமாதி⁴பி ஸமாதி⁴பக்கி²கோ. ஸீலம் தஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸீலந்தி ஆஹ – ‘‘ஸீலே பதிட்டி²தஸ்ஸ ஜீவிதம் உத்தம’’ந்தி. தி³ட்டி²ஸங்கப்போதி ஸம்மாஸங்கப்போ. தத்த² ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ உபகாரகபா⁴வேன விஜ்ஜாபா⁴கோ³. ததா² ஹி ஸோ பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதோதி வுச்சதி, யதா² ஸம்மாஸங்கப்போ பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ன ஸங்க³ஹிதோ, ஏவம் வாயாமஸதியோ ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதாதி. தேனாஹ – ‘‘த⁴ம்மோதி வாயாமஸதிஸமாத⁴யோ’’தி. ‘‘த⁴ம்மோ’’தி ஹி இத⁴ ஸம்மாஸமாதி⁴ அதி⁴ப்பேதோ, – ‘‘ஏவம் த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.13; ம. நி. 3.198; ஸம். நி. 5.378) விய. வாசாகம்மந்தாஜீவாதி ஸம்மாவாசாகம்மந்தாஜீவா மக்³க³பரியாபன்னா ஏவ, தே ஸப்³பே³பி க³ஹிதாதி. தேனாஹ – ‘‘ஏதேன அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³னா’’தி.

உபாயேனாதி யேன விதி⁴னா அரியமக்³கோ³ பா⁴வேதப்³போ³, தேன ஸமாதி⁴பக்கி²யம் விபஸ்ஸனாத⁴ம்மஞ்சேவ மக்³க³த⁴ம்மஞ்ச. ‘‘அரியம் வோ, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸஉபனிஸம் ஸபரிக்கா²ர’’ந்தி (ம. நி. 3.136) ஹி வசனதோ ஸம்மாஸமாதி⁴ஆத³யோ மக்³க³த⁴ம்மாபி ஸமாதி⁴பக்கி²யா. விசினேய்யாதி வீமம்ஸேய்ய, பா⁴வேய்யாதி அத்தோ². தத்தா²தி ஹேதும்ஹி பு⁴ம்மவசனம். அரியமக்³க³ஹேதுகா ஹி ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴. தேனாஹ – ‘‘தஸ்மிம் அரியமக்³கே³ விஸுஜ்ஜ²தீ’’தி. பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மம் விசினேய்ய, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ விபஸ்ஸேய்ய. தேஸு ஹி விபஸ்ஸியமானேஸு விபஸ்ஸனா உக்கம்ஸக³தா. யத³க்³கே³ன து³க்க²ஸச்சம் பரிஞ்ஞாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜீ²யதி, தத³க்³கே³ன ஸமுத³யஸச்சம் பஹானபடிவேதே⁴ன நிரோத⁴ஸச்சம் ஸச்சி²கிரியாபடிவேதே⁴ன, மக்³க³ஸச்சம் பா⁴வனாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜீ²யதி, ஏவம் அச்சந்தவிஸுத்³தி⁴யா ஸுஜ்ஜ²தி. தேனாஹ – ‘‘ஏவம் தேஸு சதூஸு ஸச்சேஸு விஸுஜ்ஜ²தீ’’தி. இதா⁴பி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மவசனம். ஸச்சேஸு வா படிவிஜ்ஜி²யமானேஸூதி வசனஸேஸோ.

அவதா⁴ரணவசனந்தி வவத்தா²பனவசனம், அவதா⁴ரணந்தி அத்தோ². ஸாரிபுத்தோவாதி ச அவதா⁴ரணம் தஸ்ஸ ஸாவகபா⁴வதோ ஸாவகேஸு ஸாரிபுத்தோவ ஸேய்யோதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி. கிலேஸஉபஸமேனாதி இமினா மஹாதே²ரஸ்ஸ தாதி³ஸோ கிலேஸூபஸமோதி த³ஸ்ஸேதி, யஸ்ஸ ஸாவகஸ்ஸ விஸயே பஞ்ஞாய பாரமிப்பத்தி அஹோஸி. யதி³ ஏவம் – ‘‘யோபி பாரங்க³தோ பி⁴க்கு², ஏதாவபரமோ ஸியா’’தி இத³ம் கத²ந்தி? தேஸம் தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனே பஞ்ஞாய பாரமிப்பத்தஸாவகவஸேனேதம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா – ‘‘நத்தி² விமுத்தியா நானத்த’’ந்தி (தீ³. நி. டீ. 3.141; விப⁴. மூலடீ. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா) வசனதோ ஸாவகேஹி விமுத்திபஞ்ஞாமத்தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். தேனாஹ – ‘‘பாரங்க³தோதி நிப்³பா³னம் க³தோ’’திஆதி³. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அனாத²பிண்டி³கோவாத³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.