4. விப⁴ங்க³வக்³கோ³

1. ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

272. ஏகா ரத்தி ஏகரத்தோ, ப⁴த்³தோ³ ஏகரத்தோ ஏதஸ்ஸாதி ப⁴த்³தே³கரத்தம், விபஸ்ஸனம் பரிப்³ரூஹேந்தோ புக்³க³லோ. தேனாஹ – ‘‘விபஸ்ஸனானுயோக³ஸமன்னாக³தத்தா’’தி. தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தியா பன ப⁴த்³தே³கரத்தஸஹசரணதோ ப⁴த்³தே³கரத்தோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸ வோ, பி⁴க்க²வே, உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி. தே³ஸேதப்³ப³மத்த²ம் உத்³தி³ஸதி ஏதேனாதி உத்³தே³ஸோ, ஸங்கே²பதே³ஸனா ஏவ. யஸ்மா பன நித்³தே³ஸபதா³னம் ஜனனிட்டா²னே டி²தத்தா மாதா வியாதி மாதிகாதி வுச்சதி, தஸ்மாஹ ‘‘உத்³தே³ஸந்தி மாதிக’’ந்தி. உத்³தி³ட்ட²மத்த²ம் விப⁴ஜதி ஏதேனாதி விப⁴ங்கோ³ வித்தா²ரதே³ஸனா, தேனாஹ – ‘‘வித்தா²ரபா⁴ஜனிய’’ந்தி ‘‘யதா²உத்³தி³ட்ட²மத்த²ம் வித்தா²ரதோ பா⁴ஜேதி விப⁴ஜதி ஏதேனா’’தி கத்வா.

உப்பாதா³தி³க²ணத்தயம் பத்வா அதிக்கமம் அதிக்கந்தம் அதீதம். தம் பன அத்த²தோ விக³தம் க²ந்த⁴பஞ்சகந்தி ஆஹ ‘‘அதீதே க²ந்த⁴பஞ்சகே’’தி. தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி நானுக³ச்சே²ய்யாதி தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாஹி நானுப⁴வேய்ய, நாபி⁴னந்தே³ய்யாதி அத்தோ². யதா² ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா விபரீதக்³கா³ஹவஸேன அதீதேஸு ரூபாதீ³ஸு மிச்சா²அபி⁴னிவிஸனம் பராமாஸோ தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னா; ஏவம் ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா விபரீதக்³கா³ஹவஸேன அனாக³தேஸு ரூபாதீ³ஸு மிச்சா²அபி⁴னிவிஸனம் பராமாஸோ தி³ட்டி² கம்மஸமாதா³னம் தி³ட்டி²பத்த²னாதி தம் படிக்கி²பந்தோ ஆஹ – ‘‘தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி ந பத்தே²ய்யா’’தி. யத³தீதந்தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘அபத்த’’ந்தி பத³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தம்பி ஹி காரணவசனம். தேனாஹ ‘‘யஸ்மா சா’’தி. தத்தா²யமதி⁴ப்பாயோ, ‘‘அதீதம் தண்ஹாதி³வஸேன நாபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் ஸப்³ப³ஸோ அவிஜ்ஜமானத்தா ஸஸவிஸாணம் விய, ததா² அனாக³தம்பி ந பத்தே²தப்³ப³’’ந்தி. தத்த² ஸியா – அதீதம் நாபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் அபி⁴னந்த³னாய நிப்பயோஜனத்தா, அனாக³தபத்த²னா பன ஸப²லாபி ஸியாதி ந ஸப்³ப³ஸோ படிக்கி²பிதப்³பா³தி? ந, தஸ்ஸாபி ஸவிகா⁴தபா⁴வேன படிக்கி²பிதப்³ப³தோ. தேனாஹ ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³. தத்த² பஹீனந்தி நிஸ்ஸட்ட²ஸபா⁴வம். நிருத்³த⁴ந்தி ப⁴க்³க³ம். அத்த²ங்க³தந்தி வினாஸம். அப்பத்தந்தி ஸபா⁴வம் உப்பாதா³தி³கம் அஸம்பத்தம். அஜாதந்தி ந ஜாதம். அனிப்³ப³த்தந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

யத்த² யத்தா²தி யஸ்மிம் யஸ்மிம் க²ணே, யஸ்மிம் யஸ்மிம் வா த⁴ம்மபுஞ்ஜே உப்பன்னம், தம் ஸப்³ப³ம்பி அஸேஸேத்வா. அரஞ்ஞாதீ³ஸு வாதி வா-ஸத்³தோ³ அனியமத்தோ². தேன அரஞ்ஞே வா ருக்க²மூலே வா பப்³ப³தகந்த³ராதீ³ஸு வாதி டா²னனியமாபா⁴வா அனுபஸ்ஸனாய ஸாதச்சகாரிதம் த³ஸ்ஸேதி. யமகாதி³வஸேன பரிப்³ரூஹியமானா விபஸ்ஸனா விய படிபக்கே²ஹி அகோபனியாவ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பந்தி இத³ம் விபஸ்ஸனாபடிவிபஸ்ஸனாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்த’’ந்தி. கா³தா²யமயமத்தோ² விபஸ்ஸனாவஸேன யுஜ்ஜதீதி ஆஹ – ‘‘விபஸ்ஸனா ஹீ’’திஆதி³. கிம் ஏதாய பரியாயகதா²யாதி நிப்பரியாயதோவ அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். கத²ம் பன நிச்சஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ அனுப்³ரூஹனா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புனப்புன’’ந்திஆதி³. ஏதேன ததா³ரம்மணத⁴ம்மா ப்³ரூஹனாய, தேஸம் ஆரம்மணம்பி அத்த²தோ அனுப்³ரூஹிதம் நாம ஹோதி ப³ஹுலம் மனஸிகாரேனாதி த³ஸ்ஸேதி.

ஆதி³தோ தாபனம் ஆதாபனம், தேன ஆரம்ப⁴தா⁴துமாஹ. பரிதோ தாபனம் பரிதாபனம், தேன நிக்கமதா⁴துபரக்கமதா⁴துயோ சாதி. தஸ்ஸ ஸேனாதி தஸ்ஸ மச்சுனோ ஸஹகரணட்டே²ன ஸேனா வியாதி ஸேனா. ஸங்க³ரோதிஆதீ³ஸு மித்தாகாரக்³க³ஹணேன ஸாமபயோக³மாஹ. லஞ்ஜக்³க³ஹணேன லஞ்ஜதா³னம், தேன தா³னப்பயோக³ம். ப³லராஸீதி ஹத்தி²அஸ்ஸாதி³ப³லகாயோ. தேன த³ண்ட³பே⁴தா³னி வத³தி. பே⁴தோ³பி ஹி ப³லவதோ ஏவ இஜ்ஜ²தி, ஸ்வாயம் சதுப்³பி³தோ⁴பி உபாயயோகே³ன ஸம்பவத்தீயதி. தத்த² தத்த² ச ஸங்க³ம் ஆஸத்திம் அரதி தே³தீதி ஸங்க³ரோ புப்³ப³பா⁴கே³ வா ஸங்க³ரணவஸேன தஸ்ஸ படிஜானனவஸேன பவத்தனதோ.

உட்டா²ஹகம் உட்டா²னவீரியஸம்பன்னம். ஸபரஹிதஸீவனலக்க²ணேன அஸாது⁴பா⁴வபரம்முக²பா⁴வக³மனேன வா ஸந்தோ.

273. மனுஞ்ஞரூபவஸேனேவ ஏவம்ரூபோ அஹோஸீந்தி அதீதம் அன்வாக³மேதி தத்த² நந்தி³யாஸமன்வானயனதோ. வேத³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. குஸலஸுக²ஸோமனஸ்ஸவேத³னாவஸேனாதி குஸலவேத³னாவஸேன ஸுக²வேத³னாவஸேன ஸோமனஸ்ஸவேத³னாவஸேனாதி பச்சேகம் வேத³னாஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³. தண்ஹாபி⁴னந்த³னாய ஸதி தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னா ஸித்³தா⁴ ஏவாதி – ‘‘தண்ஹம் ஸமன்வானேதி’’இச்சேவ வுத்தம். ஹீனரூபாதி³…பே… ந மஞ்ஞதி அமனுஞ்ஞோபி ஸமானோ ஸமனுஞ்ஞபா⁴வஸ்ஸேவ வஸேன மஞ்ஞனாய பவத்தனதோ. நானுபவத்தயதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன நந்தி³யா தூ³ரீகதத்தா.

274. உளாரஸுந்த³ரபா⁴வமுகே²னேவ அனாக³தேஸுபி ரூபாதீ³ஸு தண்ஹாதி³ட்டி²கப்பனா பவத்ததீதி ஆஹ – ‘‘ஏவம்ரூபோ…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி.

275. வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி யதா² நந்தி³யா அஸமன்வானயனஜோதனம் ப்³யதிரேகமுகே²ன பதிட்ட²பேதும், ‘‘அதீதம் ந ந்வாக³மேய்யா’’தி உத்³தே³ஸஸ்ஸ, ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதீதம் அன்வாக³மேதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.273) விப⁴ங்கோ³ வுத்தோ, ஏவம் ‘‘பச்சுப்பன்னஞ்ச யோ த⁴ம்ம’’ந்திஆதி³கஸ்ஸ உத்³தே³ஸஸ்ஸ ப்³யதிரேகமுகே²ன விப⁴ங்கே³ வுச்சமானே விபஸ்ஸனாபடிக்கே²பவஸேன, ‘‘கத²ஞ்ச…பே… வத்தப்³ப³ம் ஸியா’’தி வுத்தம். தயித³ம் பரமக³ம்பீ⁴ரம் ஸத்து²தே³ஸனானயம் அனுபதா⁴ரேத்வா சோதி³தம், யஸ்மா ‘‘பச்சுப்பன்னஞ்ச யோ த⁴ம்ம’’ந்திஆதி³கஸ்ஸ உத்³தே³ஸஸ்ஸ ப்³யதிரேகமுகே²னேவ விபஸ்ஸனாபடிக்கே²பவஸேன, ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸூ’’தி விப⁴ங்க³தே³ஸனா ஸம்பவத்ததி. தேனாஹ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³. தத்த² தஸ்ஸா ஏவாதி விபஸ்ஸனாய ஏவ. அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ஸம்ஹீரதீதி மாதிகம் உத்³த⁴ரித்வாதி கதே²துகம்யதாய மாதிகாவஸேன பது³த்³தா⁴ரம் கத்வா, ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸுதவா ஸுதவா’’தி ச ஆதி³னா வித்தா²ரோ வுத்தோ. விபஸ்ஸனாய அபா⁴வதோதி விபஸ்ஸனாய அபா⁴விததாய அவிக்க²ம்பி⁴ததாய தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி ஸபத்தேஹி விய தத்த² தத்த² ட²பனாய ஆகட்³டீ⁴யதி, தத்த² தத்த² விஸயே ததோ ஏவ அபாயஸமுத்³த³ம் ஸம்ஸாரஸமுத்³த³ம் ஆனீயதி. ஸுக்கபக்கோ² வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³போ³. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

2. ஆனந்த³ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

276. ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணதோ நிவத்தேத்வா ஏகஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ ஸம்மதே³வ லயனம் அப்பனம் படிஸல்லானம், யோ கோசி ஸமாபத்திவிஹாரோ, இத⁴ பன அரியவிஹாரோ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ – ‘‘படிஸல்லானா வுட்டி²தோ’’திஆதி³. ஜானந்தோவ ப⁴க³வா கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் புச்சி². வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஜானந்தாபி ததா²க³தா புச்ச²ந்தி, ஜானந்தாபி ந புச்ச²ந்தீ’’திஆதி³ (பாரா. 16).

278. ஸாது⁴காரமதா³ஸீதி ஸாது⁴ஸத்³த³ம் ஸாவேஸி. தம் பன பஸம்ஸா ஹோதீதி பஸம்ஸத்தோ² ஸாது⁴ஸத்³தோ³. தேனாஹ ‘‘தே³ஸனம் பஸம்ஸந்தோ’’தி. விஜ்ஜமானேஹி வண்ணேஹி கு³ணவந்தே உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம், கேவலம் கு³ணஸம்கித்தனவஸேன தோ²மனா பஸம்ஸாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

ஆனந்த³ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. மஹாகச்சானப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

279. உண்ஹபா⁴வேன தபனதோ தபம் உத³கம் ஏதஸ்ஸாதி தபோதா³, ரஹதோ³. தேனாஹ ‘‘தத்தோத³கஸ்ஸ ரஹத³ஸ்ஸா’’தி. ஸங்கே²பேன வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும், ‘‘வேபா⁴ரபப்³ப³தஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ததோ உத³கரஹத³தோ, தம் ரஹத³ம் உபனிஸ்ஸாயாதி அத்தோ². நாக³ப⁴வனாக³தோபி ஹி ஸோ ரஹதோ³ ததோ உபரி மனுஸ்ஸலோகே ஜலாஸயேன ஸம்ப³த்³தோ⁴ ஹோதி. தேன வுத்தம் – ‘‘தபோதா³ நாம நதீ³ ஸந்த³தீ’’தி. ஏதி³ஸாதி குதி²தா உண்ஹா, அன்வத்த²னாமவஸேன தபோதா³தி ச வுச்சதீதி அத்தோ². பேதலோகோதி பேதானம் வஸனட்டா²னம் பச்சேகனிரயம் ஸந்தா⁴யாஹ. இமஸ்ஸ பன ஆராமஸ்ஸாதி தபோதா³ராமஸ்ஸ. ததோதி தபோதா³ஸங்கா²தனதி³தோ. மஹாஉத³கரஹதோ³தி மஹாஉத³கப⁴ரிதம் பல்லலம்.

280. ஸமித்³தோ⁴தி உளாரோ, பரிபுண்ணோயேவாதி அத்தோ². ஆதி³ம்ஹி ப்³ரஹ்மசரியமஸ்ஸாதி ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியோ, ஸோ ஏவ ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகோ. தேனாஹ ‘‘புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத்திபூ⁴தோ’’தி. ‘‘அதீதம் அனாக³தம் பச்சுப்பன்ன’’ந்தி அத்³த⁴பே⁴த³முகே²ன ஸங்க²தத⁴ம்மபோ³த⁴வசனம்.

282. காமம் க²ந்தா⁴தி³வஸேன விப⁴ஜனம் ஸாதா⁴ரணம், பட²மது³தியசதுத்த²ஸுத்தேஸு பன க²ந்த⁴வஸேன விப⁴ஜனம் கத்வா இத⁴ ததா² அகத்வா ஏவம் தே³ஸனாய ட²பனம் ததோ அஞ்ஞதா² ஆயதனவஸேன விப⁴ஜனத்த²ம். ஏவம் விபி⁴ன்னா ஹி ஸங்கே²பவித்தா²ரதோ அனவஸேஸா ஸம்மஸனுபகா³ த⁴ம்மா விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி; அயம் கிரேத்த² ப⁴க³வதோ அஜ்ஜா²ஸயோ தே²ரேன நயதோ க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘இமஸ்மிம் கிரா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² த்³வாத³ஸாயதனவஸேனேவ மாதிகம் ட²பேஸீதி லோகியானி த்³வாத³ஸாயதனானி ஏவ ஸந்தா⁴ய மாதிகம் ட²பேஸி, யதா² தீஸு ஸுத்தேஸு க²ந்த⁴வஸேன விப⁴த்தம், ஏவம் யதி³ ப⁴க³வதா இதா⁴பி விப⁴ஜனம் இச்சி²தம் ஸியா, ததா² விப⁴ஜேய்ய, யஸ்மா பன ததா² அவிப⁴ஜித்வாவ க³ந்த⁴குடிம் பவிட்டோ², தஸ்மா த்³வாத³ஸாயதனவஸேனேவேத்த² விப⁴ஜனம் ப⁴க³வதா ச அதி⁴ப்பேதந்தி நயக்³கா³ஹே ட²த்வா தே²ரோ விப⁴ஜி. தேனாஹ – ‘‘நயம் படிலபி⁴த்வா ஏவமாஹா’’தி. பா⁴ரியம் கதந்தி து³க்கரம் கதம். அபதே³ பத³ம் த³ஸ்ஸிதம் ஆகாஸே பத³ம் கதம் ஸாதா⁴ரணஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ விஸிட்ட²விஸயதாய த³ஸ்ஸிதத்தா. நிகந்திவிஞ்ஞாணந்தி நிகந்திதண்ஹாய ஸம்பயுத்தம் விஞ்ஞாணம், ‘‘ச²ந்த³ராக³ப்படிப³த்³த⁴ம் ஹோதீ’’தி வசனதோ. மனோதி ப⁴வங்க³சித்தம் மனோத்³வாரிகஜவனானம் த்³வாரபூ⁴தம்.

283. பத்த²னாவஸேன ட²பேஸீதி பத்த²னாவஸேன சித்தம் பவத்தேஸி.

மஹாகச்சானப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா

ஸமத்தா.

4. லோமஸககங்கி³யப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனா

286. க⁴னனிசிதலோமோ லோமஸோ, அயம் பன அப்பதாய லோமஸகோதி ஆஹ – ‘‘ஈஸகலோமஸாகாரதாயா’’தி, லோமஸகோ அங்கி³கோ லோமஸககங்கி³யோ, பட²மோ க-காரோ அப்பத்தோ², து³தியம் பன பத³வட்³ட⁴னமேவ. ரத்தகம்ப³லஸிலாயந்தி ரத்தகம்ப³லவண்ணஸிலாயம். ஓருய்ஹாதி ஆகாஸதோ ஓதரித்வா. பாடிஹாரியம் தி³ஸ்வா தி³ன்னலாப⁴ஸக்காரஸ்ஸ அஸாதி³யனதோ மனுஸ்ஸபதே² ந வஸந்தி.

த³ஸஹி சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹீதி நிஸ்ஸக்கவசனதோ ஆக³ந்த்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸன்னிபதிதாஹி தே³வதாஹீதி கரணவசனம். பஞ்ஞாபயோக³மந்த³தாய படிவிஜ்ஜி²தும் அஸக்கோந்தானம் தே³வானம் ஞாணஸ்ஸ திக்க²விஸத³பா⁴வாபாத³னேன ஸமுத்தேஜேதும் ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம்…பே… அபா⁴ஸி. தத்ராதி தஸ்மிம் தே³வஸன்னிபாதே, திஸ்ஸம் வா தே³ஸனாயம். தே³வத்தஸ்ஸாதி தே³வபா⁴வஸ்ஸ, தி³ப்³ப³ஸம்பத்தியாதி அத்தோ². ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஏதாதி ப⁴த்³தே³கரத்தியா.

ஸவனமுகே²ன ப்³யஞ்ஜனஸோ அத்த²ஸோ ச உபதா⁴ரணம் உக்³க³ண்ஹனந்தி ஆஹ – ‘‘துண்ஹீபூ⁴தோ நிஸீதி³த்வா ஸுணந்தோ உக்³க³ண்ஹாதி நாமா’’தி. வாசுக்³க³தகரணம் பரியாபுணனந்தி ஆஹ – ‘‘வாசாய ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தோ பரியாபுணாதி நாமா’’தி. க³ந்த²ஸ்ஸ பரிஹணம் தா⁴ரணம், தம் பன பரேஸு பதிட்டா²பனம் பாகடம் ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அஞ்ஞேஸம் வாசேந்தோ தா⁴ரேதி நாமா’’தி. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

லோமஸககங்கி³யப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா

ஸமத்தா.

5. சூளகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

289. அங்க³ஸுப⁴தாயாதி அங்கா³னம் ஹத்த²பாதா³தி³ஸரீராவயவானம் ஸுந்த³ரபா⁴வேன. யம் அபச்சம் குச்சி²தம் முத்³த⁴ம் வா, தத்த² லோகே மாணவவோஹாரோ, யேபு⁴ய்யேன ஸத்தா த³ஹரகாலே ஸுத்³த⁴தா⁴துகா ஹோந்தீதி வுத்தம், ‘‘தருணகாலே வோஹரிம்ஸூ’’தி. அதி⁴பதித்தாதி இஸ்ஸரபா⁴வதோ.

ஸமாஹாரந்தி ஸன்னிசயம். பண்டி³தோ க⁴ரமாவஸேதி யஸ்மா அப்பதரேபி ப்³யயமானே போ⁴கா³ கீ²யந்தி, அப்பதரேபி ஸஞ்சயமானே வட்³ட⁴ந்தி, தஸ்மா விஞ்ஞுஜாதிகோ கிஞ்சி ப்³யயம் அகத்வா அயமேவ உப்பாதே³ந்தோ க⁴ராவாஸம் அனுதிட்டே²ய்யாதி லோபா⁴தே³ஸிதமத்த²ம் வத³தி.

த⁴னலோபே⁴ன…பே… நிப்³ப³த்தோ. லோப⁴வஸிகஸ்ஸ ஹி க³தி நிரயோ வா திரச்சா²னயோனி வா. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘நிமித்தஸ்ஸாத³க³தி²தம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்ட²தி அனுப்³யஞ்ஜனஸ்ஸாத³க³தி²தம் வா. தஸ்மிம் ஸமயே காலங்கரேய்ய, த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரம் க³திம் வதா³மி – நிரயம் வா திரச்சா²னயோனிம் வா’’தி (ஸம். நி. 4.235). நிரயே நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி கதோகாஸஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ படிபா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யபா⁴வதோ.

பத்தக்க²ந்த⁴அதோ⁴முக²பா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஓனாமேத்வா’’தி வுத்தம். ப்³ராஹ்மணசாரித்தஸ்ஸ பா⁴விததம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்தோ’’தி. தம் பவத்திம் புச்சீ²தி ஸுதமேதம் மயா, ‘‘மய்ஹம் பிதா ஸுனகோ² ஹுத்வா நிப்³ப³த்தோ’’தி, ஏதம் போ⁴தா கோ³தமேன வுத்தந்தி. கிமித³ம் வுத்தந்தி இமம் பவத்திம் புச்சி².

ததே²வ வத்வாதி யதா² ஸுனக²ஸ்ஸ வுத்தம், ததே²வ வத்வா. அவிஸம்வாத³னத்த²ந்தி, ‘‘தோதே³ய்யப்³ராஹ்மணோ ஸுனகோ² ஜாதோ’’தி அத்தனோ வசனஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னத்த²ம், விஸம்வாத³னாபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஞாதோம்ஹி இமினாதி இமினா மம புத்தேன மய்ஹம் புரிமஜாதியம் பிதாதி ஏவம் ஞாதோ அம்ஹீதி ஜானித்வா. பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன கிர ஸுனகோ² ததா² த³ஸ்ஸேதி, ந ஜாதிஸ்ஸரதாய. ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா பு⁴க்கரணம் பன புரிமஜாதிஸித்³த⁴வாஸனாய. ப⁴வபடிச்ச²ன்னந்தி ப⁴வந்தரபா⁴வேன படிச்ச²ன்னம். நாம-ஸத்³தோ³ ஸம்பா⁴வனே. படிஸந்தி⁴அந்தரந்தி அஞ்ஞஜாதிபடிஸந்தி⁴க்³க³ஹணேன ஹேட்டி²மஜாதம் க³திம். அங்க³விஜ்ஜாபாட²கோ கிரேஸ, தேன அப்பாயுகதீ³கா⁴யுகதாதி³வஸேன சுத்³த³ஸ பஞ்ஹே அபி⁴ஸங்க²ரி; ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி, ‘‘இமேஸம் ஸத்தானம் அப்பாயுகதாத³யோ விஸேஸா அங்க³பச்சங்க³வஸேன ஸல்லக்கி²யந்தி. ந கோ² பனேதம் யுத்தம் ‘அங்க³பச்சங்கா³னி யாவ தேஸம் தேஸம் காரண’ந்தி; தஸ்மா ப⁴விதப்³ப³மேத்த² அஞ்ஞேனேவ காரணேன. ஸமணோ கோ³தமோ தம் காரணம் விப⁴ஜித்வா கதே²ஸ்ஸதி, ஏவாயம் ஸப்³ப³ஞ்ஞூதி நிச்ச²யோ மே அபண்ணகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. அபரே பன ப⁴ணந்தி, ‘‘திரச்சா²னக³தம் மனுஸ்ஸம் வா ஆவிஸித்வா இச்சி²தத்த²கஸாவனம் நாம மஹாமந்தவிஜ்ஜாவஸேன ஹோதி; தஸ்மா ந ஏத்தாவதா ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதா ஸுனிச்சி²தா ஹோதி. யம் நூனாஹம் கம்மப²லமஸ்ஸ உத்³தி³ஸ்ஸ பஞ்ஹம் புச்சே²ய்யம், தத்த² ச மே சித்தம் ஆராதே⁴ந்தோ பஞ்ஹம் ப்³யாகரிஸ்ஸதி. ஏவாயம் ஸப்³ப³ஞ்ஞூதி வினிச்ச²யோ மே ப⁴விஸ்ஸதீதி தே பஞ்ஹே புச்ச²தீ’’தி.

ப⁴ண்ட³கந்தி ஸாபதேய்யம், ஸந்தகந்தி அத்தோ². கம்முனா தா³தப்³ப³ம் ஆதி³யந்தீதி கம்மதா³யாதா³, அத்தனா கதூபசிதகம்மப²லபா⁴கீ³தி அத்தோ². தம் பன கம்மதா³யஜ்ஜம் காரணோபசாரேன வத³ந்தோ, ‘‘கம்மம் ஏதேஸம் தா³யஜ்ஜம் ப⁴ண்ட³கந்தி அத்தோ²’’தி ஆஹ – யதா² ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீ’’தி (தீ³. நி. 3.80). யவதி ப²லம் ஸபா⁴வதோ பி⁴ன்னம்பி அபி⁴ன்னம் விய மிஸ்ஸிதம் ஹோதி, ஏதேனாதி யோனீதி ஆஹ – ‘‘கம்மம் ஏதேஸம் யோனி காரண’’ந்தி. மமத்தவஸேன ப³ஜ்ஜ²தி ஸம்ப³ஜ்ஜ²தீதி ப³ந்து⁴, ஞாதி ஸாலோஹிதோ ச. கம்மம் பன ஏகந்தஸம்ப³ந்த⁴மேவாதி ஆஹ – ‘‘கம்மம் ஏதேஸம் ப³ந்தூ⁴’’தி. பதிட்டா²தி அவஸ்ஸயோ. கம்மஸதி³ஸோ ஹி ஸத்தானம் அவஸ்ஸயோ நத்தி², அஞ்ஞோ கோசி இஸ்ஸரோ ப்³ரஹ்மா வா ந கரோதி தாதி³ஸம் கத்தும் ஸஜ்ஜிதும் அஸமத்த²பா⁴வதோ. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். கம்மமேவாதி கஸ்மா அவதா⁴ரிதம், நனு கிலேஸாபி ஸத்தானம் ஹீனபணீதபா⁴வகாரணம், ந கேவலந்தி? ஸச்சமேதம், கிலேஸபயோகே³ன விபாகவட்டம் நிப்³ப³த்தம் கம்மபவத்திதமேவாதி கத்வா வுத்தம். ‘‘கதி²தஸ்ஸ அத்த²ம் ந ஸஞ்ஜானாஸீ’’தி ஸங்கே²பதோ வத்வா நனு ப⁴க³வா மஹாகாருணிகோ பரேஸம் ஞாபனத்த²மேவ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி ஆஹ – ‘‘மானனிஸ்ஸிதோ கிரேஸா’’திஆதி³.

290. ஸமத்தேனாதி பரியத்தேன, யதா² தம் ப²லம் தா³தும் ஸமத்த²ம் ஹோதி, ஏவம் கதேன, உபசிதேனாதி அத்தோ². தாதி³ஸம் பன அத்தனோ கிச்சே அனூனம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பரிபுண்ணேனா’’தி. ஸமாதி³ன்னேனாதி ஏத்த² ஸமாதா³னம் நாம தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி க³ஹணம் பராமஸனந்தி ஆஹ – ‘‘க³ஹிதேன பராமட்டே²னா’’தி. படிபஜ்ஜதி ஏதாய ஸுக³திது³க்³க³தீதி படிபதா³, கம்மம். ததா² ஹி தம் ‘‘கம்மபதோ²’’தி வுச்சதி.

ஏஸாதி படிபதா³. து³ப்³ப³லம் உபகா⁴தகமேவ ஸியாதி உபபீளகஸ்ஸ விஸயம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ப³லவகம்மேனா’’திஆதி³ வுத்தம். ப³லவகம்மேனாதி புஞ்ஞகம்மேன. வத³தி நாமாதி வத³ந்தோ விய ஹோதி. நிப்³ப³த்தாபேய்யந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு உபபீளகஸபா⁴வம் கம்மம் ஜனகஸபா⁴வம் ந ஹோதீதி? ஸப்³ப³மேதம் பரிகப்பனவசனம், யதா² மனுஸ்ஸா பச்சத்தி²கம் படிபக்க²ம் கிஞ்சி காதும் அஸமத்தா²பி கேசி ஆலம்ப³னவஸேன ஸமத்தா² விய அத்தானம் த³ஸ்ஸேந்தி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ந்தி கேசி. அபரே பன ப⁴ணந்தி – யஸ்ஸித³ம் கம்மஸ்ஸவிபாகம் பீளேதி, ஸசே தஸ்மிம் அனோகாஸே ஏவ ஸயம் விபச்சிதும் ஓகாஸம் லபே⁴ய்ய, அபாயேஸு ஏவ தம்ஸமங்கி³புக்³க³லம் நிப்³ப³த்தாபேய்ய, யஸ்மா தம் கம்மம் ப³லவம் ஹுத்வா அவஸேஸபச்சயஸமவாயேன விபச்சிதும் ஆரத்³த⁴ம், தஸ்மா இதரம் தஸ்ஸ விபாகம் விபா³தே⁴ந்தம் உபபீளகம் நாம ஜாதம். ஏதத³த்த²மேவ சேத்த² ‘‘ப³லவகம்மேன நிப்³ப³த்த’’ந்தி ப³லவக்³க³ஹணம் கதம். கிச்சவஸேன ஹி நேஸம் கம்மானம் ஏதா ஸமஞ்ஞா, யதி³த³ம் உபபீளகம் உபச்சே²த³கம் ஜனகம் உபத்த²ம்ப⁴கந்தி, ந குஸலானி விய உபத்த²ம்பா⁴னி ஹோந்தி நிப்³ப³த்தத்தா²ய. பீளேத்வாதி விஹேடே²த்வா படிகா⁴டனாதி³வஸேன உச்சு²தேலயந்தாத³யோ விய உச்சு²திலாதி³கே விபா³தே⁴த்வா. நிரோஜந்தி நித்தேஜம். நியூஸந்தி நிரஸம். கஸடந்தி நிஸ்ஸாரம். பரிஸ்ஸயந்தி உபத்³த³வம்.

இதா³னி பரிஸ்ஸயஸ்ஸ உபனயனாகாரம் த³ஸ்ஸேந்தேன தத்த², ‘‘தா³ரகஸ்ஸா’’திஆதி³ம் வத்வா போ⁴கா³னம் வினாஸனாகாரம் த³ஸ்ஸேதும், புன ‘‘தா³ரகஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். கும்ப⁴தோ³ஹனாதி கும்ப⁴பூரகீ²ரா. கோ³மண்ட³லேதி கோ³யூதே².

அட்டு²ஸப⁴க³மனம் கத்வாதி அட்ட²உஸப⁴ப்பமாணம் பதே³ஸம் பச்சத்தி²கம் உத்³தி³ஸ்ஸ த⁴னுக்³க³ஹோ அனுயாயிம் கத்வா. தந்தி ஸரம். அஞ்ஞோதி பச்சத்தி²கோ. தத்தே²வ பாதேய்ய அச்சாஸன்னம் கத்வா ஸரஸ்ஸ கி²த்தத்தா. வாளமச்சோ²த³கந்தி மகராதி³வாளமச்ச²வந்தம் உத³கம்.

படிஸந்தி⁴னிப்³ப³த்தகம் கம்மம் ஜனககம்மம் நாம பரிபுண்ணவிபாகதா³யிபா⁴வதோ, ந பவத்திவிபாகமத்தனிப்³ப³த்தகம். போ⁴க³ஸம்பதா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆரோக்³யஸம்பதா³தி³-பரிவாரஸம்பதா³தீ³னி க³ண்ஹாதி. ந தீ³கா⁴யுகதாதீ³னி ஹி அப்பாயுகதாஸம்வத்தனிகேன கம்முனா நிப்³ப³த்தானி; அஞ்ஞம் தீ³கா⁴யுகதாகரணேன உபத்த²ம்பே⁴தும் ஸக்கோதி; ந அதிது³ப்³ப³ண்ணம் அப்பேஸக்க²ம் நீசகுலீனம் து³ப்பஞ்ஞம் வா வண்ணவந்ததாதி³வஸேன. ததா² ஹி வக்க²தி, ‘‘இமஸ்மிம் பன பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனே’’திஆதி³, தம் பன நித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

புரிமானீதி உபபீளகோபச்சே²த³கானி. உபபீளகுபகா⁴தா நாம குஸலவிபாகபடிபா³ஹகாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘த்³வே அகுஸலானேவா’’தி வுத்தம். உபத்த²ம்ப⁴கம் குஸலமேவாதி ஏத்த² யதா² ஜனகம் உப⁴யஸபா⁴வம், ஏவம் இதரேஸம்பி உப⁴யஸபா⁴வதாய வுச்சமானாய ந கோசி விரோதோ⁴. தே³வத³த்தாதீ³னஞ்ஹி நாகா³தீ³னம் இதோ அனுப்பவச்சி²தானம் பேதாதீ³னஞ்ச நரகாதீ³ஸு அகுஸலகம்மவிபாகஸ்ஸ உபத்த²ம்ப⁴னுபபீளனுபகா⁴தனானி ந ந ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா யா ஹேட்டா² ப³ஹூஸு ஆனந்தரியேஸு ஏகேன க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ இதரேஸம் தஸ்ஸ அனுப³லப்பதா³யிதா வுத்தா, ஸாபி ஸமத்தி²தா ஹோதி. யஸ்மிஞ்ஹி கம்மே கதே ஜனகனிப்³ப³த்தம் குஸலப²லம் வா அகுஸலப²லம் வா ப்³யாதி⁴தா⁴துஸமதாதி³னிமித்தம் விபா³தீ⁴யதி, தமுபத்த²ம்ப⁴கம். யஸ்மிம் பன கதே ஜாதிஸமத்த²ஸ்ஸ படிஸந்தி⁴யம் பவத்தியஞ்ச விபாககடத்தாரூபானம் உப்பத்தி ஹோதி, தம் ஜனகம். யஸ்மிம் பன கதே அஞ்ஞேன ஜனிதஸ்ஸ இட்ட²ஸ்ஸ வா அனிட்ட²ஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ விபா³தா⁴விச்சே²த³பச்சயானுப்பத்தியா உபப்³ரூஹனபச்சயுப்பத்தியா ச ஜனகஸாமத்தி²யானுரூபம் பரிவுத்திசிரதரபப³ந்தா⁴ ஹோதி, ஏதம் உபத்த²ம்ப⁴கம். ததா² யஸ்மிம் கதே ஜனகனிப்³ப³த்தம் குஸலப²லம் அகுஸலப²லம் வா ப்³யாதி⁴தா⁴துஸமதாதி³னிமித்தம் விபா³தீ⁴யதி, தம் உபபீளகம். யஸ்மிம் பன கதே ஜனகஸாமத்தி²யவஸேன சிரதரபப³ந்தா⁴ரஹம்பி ஸமானம் ப²லம் விச்சே²த³கபச்சயுப்பத்தியா விச்சி²ஜ்ஜதி, தம் உபகா⁴தகந்தி அயமேத்த² ஸாரோ.

தத்தா²தி தேஸு கம்மேஸு. உபச்சே²த³ககம்மேனாதி ஆயுனோ உபகா⁴தககம்மேன. ஸ்வாயமுபகா⁴தகபா⁴வோ த்³விதா⁴ இச்சி²தப்³போ³தி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பாணாதிபாதினா’’திஆதி³ வுத்தம். ந ஸக்கோதி பாணாதிபாதகம்முனா ஸந்தானஸ்ஸ ததா²பி⁴ஸங்க²தத்தா. யஸ்மிஞ்ஹி ஸந்தானே நிப்³ப³த்தம், தஸ்ஸ தேன அபி⁴ஸங்க²ததா அவஸ்ஸம் இச்சி²தப்³பா³ தத்தே²வ தஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ வினிப³ந்த⁴னதோ. ஏதேன குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஆயூஹனக்க²ணேயேவ பாணாதிபாதோ தாதி³ஸம் ஸாமத்தி²யுபகா⁴தம் கரோதீதி த³ஸ்ஸேதி, ததோ கம்மம் அப்பப²லம் ஹோதி. ‘‘தீ³கா⁴யுகா’’திஆதி³னா உபகா⁴தஸாமத்தி²யேன கே²த்தே உப்பன்னஸஸ்ஸம் விய உபபத்தினியாமகா த⁴ம்மாதி த³ஸ்ஸேதி. உபபத்தி நியதவிஸேஸே விபச்சிதும் ஓகாஸே கரோந்தே ஏவ குஸலகம்மே ஆகட்³டி⁴யமானபடிஸந்தி⁴கம் பாணாதிபாதகம்மம் அப்பாயுகத்தா²ய நியமேதீதி ஆஹ – ‘‘படிஸந்தி⁴மேவ வா நியாமேத்வா அப்பாயுகம் கரோதீ’’தி. பாணாதிபாதசேதனாய அச்சந்தகடுகவிபாகத்தா ஸன்னிட்டா²னசேதனாய நிரயே நிப்³ப³த்ததி தஸ்ஸா அத்த²ஸ்ஸ கீ²ணாபா⁴வதோ; இதரே பன ந ததா² பா⁴ரியாதி ஆஹ – ‘‘புப்³பா³…பே… ஹோதீ’’தி. இத⁴ பன யம் ஹேட்டா² வுத்தஸதி³ஸம், தம் வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

மனுஸ்ஸாமனுஸ்ஸபரிஸ்ஸயாதி மானுஸகா அமானுஸகா ச உபத்³த³வா. புரதோதி புப்³ப³த்³வாரதோ. பச்ச²தோதி பச்சி²மவத்து²தோ. பவட்டமானாதி பரிஜனஸ்ஸ, தே³வதானம் வா தே³ஸேன பவட்டமானா. பரேஹீதி புராதனேஹி பரேஹி. ஸம்முகீ²பா⁴வந்தி ஸாமிபா⁴வவஸேன பச்சக்க²த்தம். ஆஹரித்வா தே³ந்தி இணாயிகா. கம்மந்தாதி வணிஜ்ஜாதி³கம்மானி. அபாணாதிபாதகம்மந்தி பாணாதிபாதஸ்ஸ படிபக்க²பூ⁴தம் கம்மம்; பாணாதிபாதா விரதிவஸேன பவத்திதகம்மந்தி அத்தோ². தீ³கா⁴யுகஸம்வத்தனிகம் ஹோதி விபாகஸ்ஸ கம்மஸரிக்க²பா⁴வதோ. இமினா நயேனாதி இமினா அப்பாயுகதீ³கா⁴யுகஸம்வத்தனிகேஸு கம்மேஸு யதா²வுத்தேன தம் ஸம்வத்தனிகவிபா⁴வனனயேன.

விஹேட²னகம்மாதீ³னிபீதி பி-ஸத்³தே³ன கோத⁴இஸ்ஸாமனகமச்சே²ரத²த்³த⁴அவித்³த³ஸுபா⁴வவஸேன பவத்திதகம்மானி ஸங்க³ண்ஹாதி. ததே²வாதி யதா² பாணாதிபாதகம்மம் அத்த²தோ ஏவம் வத³தி நாமாதி வுத்தம், ததே²வ வத³மானானி விய. ‘‘யம் யதே³வாதிபத்தே²ந்தி, ஸப்³ப³மேதேன லப்³ப⁴தீ’’தி (கு². பா. 8.10) வசனதோ யதா² ஸப்³ப³குஸலம் ஸப்³பா³ஸம் ஸம்பத்தீனம் உபனிஸ்ஸயோ, ஏவம் ஸப்³ப³ம் அகுஸலம் ஸப்³பா³ஸம் விபத்தீனம் உபனிஸ்ஸயோதி, ‘‘உபபீளனேன நிப்³போ⁴க³தம் ஆபாதே³த்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ததா² ஹி பாணாதிபாதகம்மவஸேனபி அயம் நயோ த³ஸ்ஸிதோ. அவிஹேட²னாதீ³னீதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன அக்கோத⁴ன-அனிஸ்ஸாமன-தா³ன-அனதிமான-வித்³த³ஸுபா⁴வேன பவத்தகம்மானி ஸங்க³ண்ஹாதி.

293. இஸ்ஸா மனோ ஏதஸ்ஸாதி இஸ்ஸாமனகோதி ஆஹ ‘‘இஸ்ஸாஸம்பயுத்தசித்தோ’’தி. உபக்கோஸந்தோதி அக்கோஸவத்தூ²ஹி அக்கோஸந்தோ. இஸ்ஸம் ப³ந்த⁴தீதி இஸ்ஸம் அனுப³ந்த⁴தி இஸ்ஸாஸஹிதமேவ சித்தம் அனுபவத்தேதி. அப்பேஸக்கோ²தி அப்பானுபா⁴வோ அப்பஞ்ஞாதோ. தேனாஹ ‘‘ந பஞ்ஞாயதீ’’தி. ஸா பனஸ்ஸ அப்பானுபா⁴வதா பரிவாராபா⁴வேன பாகடா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அப்பபரிவாரோ’’தி.

294. மச்ச²ரியவஸேன ந தா³தா ஹோதீதி ஸப்³ப³ஸோ தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வேன ந தா³தா ந ஹோதி. அமச்ச²ரீ ஹி புக்³க³லோ ஸதி தே³ய்யத⁴ம்மே யதா²ரஹம் தே³தியேவ.

295. அபி⁴வாதே³தப்³ப³ம் கே²த்தவஸேன மத்த²கப்பத்தம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘பு³த்³த⁴ம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். அஞ்ஞேபி மாதுபிதுஜேட்ட²பா⁴தராத³யோ அபி⁴வாத³னாதி³அரஹா ஸந்தி, தேஸு த²த்³தா⁴தி³வஸேன கரணம் நீசகுலஸம்வத்தனிகமேவ. ந ஹி பவத்தே ஸக்கா காதுந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேன பவத்திவிபாகதா³யினோ கம்மஸ்ஸ விஸயோ ஏஸோதி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘படிஸந்தி⁴மேவ பனா’’திஆதி³.

296. அபரிபுச்ச²னேனாதி அபரிபுச்சா²மத்தேன நிரயே ந நிப்³ப³த்ததி; அபரிபுச்சா²ஹேது பன கத்தப்³பா³கரணாதீ³ஹி ஸியா நிரயனிப்³ப³த்தீதி பாளியம், ‘‘ந பரிபுச்சி²தா ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘அபரிபுச்ச²கோ பனா’’திஆதி³மாஹ. யதா²னுஸந்தி⁴ம் பாபேஸீதி தே³ஸனம் யதா²னுஸந்தி⁴னிட்டா²னம் பாபேஸி. ஸேஸம் வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

298. கம்மஸ்ஸ மோக⁴பா⁴வோ நாம ப²லேன துச்ச²தா ப²லாபா⁴வோதி ஆஹ – ‘‘மோக⁴ந்தி துச்ச²ம் அப²ல’’ந்தி. தத²ம் பூ⁴தந்தி ஸச்சஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²மாஹ. பரிப்³பா³ஜகோ பன ‘‘ஸச்ச’’ந்தி இமினா தமேவ ஸப²லந்தி வத³தி. ஸப²லஞ்ஹி கம்மம் ஸத்து² அபி⁴மதமனோகம்மந்தி அதி⁴ப்பாயோ. இத³ஞ்ச ‘‘மோக⁴ம் காயகம்ம’’ந்திஆதி³வசனம். தம் க³ஹேத்வாதி பரம்பராய க³ஹேத்வா. ஏஸாதி போதலிபுத்தோ பரிப்³பா³ஜகோ. அபி⁴ஸஞ்ஞானிரோத⁴கத²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ஸாபி ஹி தித்தி²யானம் அந்தரே பாகடா ஜாதாதி. தே²ரோதி ஸமித்³தி⁴த்தே²ரோ. யதா² ப⁴க³வதா வுத்தம், ததோ ச அஞ்ஞதா²வ தோ³ஸாரோபனப⁴யேன க³ஹேத்வா ததோ ப⁴க³வந்தம் தே²ரோ ரக்க²தீதி அதி⁴ப்பாயேன பரிப்³பா³ஜகோ, ‘‘பரிரக்கி²தப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸதீ’’தி அவோசாதி ஆஹ – ‘‘பரிரக்கி²தப்³ப³ந்தி க³ரஹதோ மோசனேன ரக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. ஸஞ்சேதனா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸஞ்சேதனிகம். கம்மந்தி ஸஞ்சேதனிகஸ்ஸபி கம்மஸ்ஸ அத்தனோ ஸமயே இச்சி²தத்தா பரிப்³பா³ஜகேன வுத்தம்.

ஸங்க²தஸங்கா²ரதாய ரூபமேவ ‘‘திலமத்தம்பி ஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ – ‘‘மம்ஸசக்கு²னாவ பஸ்ஸதீ’’தி. ஸமாக³மத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴யாதி கத்த²சிபி தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய, ந பரிஞ்ஞாத³ஸ்ஸனம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘குதோ பனேவரூபம் கதா²ஸல்லாப’’ந்தி.

299. வட்டது³க்க²ந்தி ஸம்ஸாரது³க்க²ம். கிலேஸது³க்க²ந்தி கிலேஸஸம்ப⁴வராக³பரிளாஹது³க்க²ம். ஸங்கா²ரது³க்க²ந்தி யத³னிச்சம், தம் து³க்க²ந்தி ஏவம் வுத்தது³க்க²ம். ஸசே பா⁴ஸிதம் ப⁴வேய்யாதி இமம் ஈதி³ஸம் து³க்க²ம் ஸந்தா⁴ய ஆயஸ்மதா ஸமித்³தி⁴னா பா⁴ஸிதம் ஸியா நு ப⁴க³வா, அவிப⁴ஜித்வா ப்³யாகரணம் யுத்தமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

300. உம்மங்க³ந்தி உம்முஜ்ஜனம், கதா²முள்ஹேன அந்தரா அஞ்ஞாணவிஸயபஞ்ஹா உம்மங்க³ம். தேனாஹ – ‘‘பஞ்ஹாஉம்மங்க³’’ந்தி நேவ தி³ப்³ப³சக்கு²னாதி கஸ்மா வுத்தம். ந ஹி தம் அயோனிஸோ உம்முஜ்ஜனம் தி³ப்³ப³சக்கு²விஸயந்தி? காமஞ்சேதம் ந தி³ப்³ப³சக்கு²விஸயம், தி³ப்³ப³சக்கு²பரிப⁴ண்ட³ஞாவிஸயம் பன ஸியாதி ததா² வுத்தம். அதி⁴ப்பாயேனேவாதி உதா³யித்தே²ரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயேனேவ க³ய்ஹமானேன தம் அயோனியோ உம்முஜ்ஜனம் அஞ்ஞாஸி. ஸன்னிஸீதி³தும் புப்³பே³ நிஸின்னாகாரேன ஸன்னிஸீதி³தும் ந ஸக்கோதி. ஸமித்³தி⁴த்தே²ரேன அனபி⁴ஸங்க²தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ கதி²தத்தா, ‘‘யம் அபூ⁴தம், ததே³வ கதே²ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘அயோனிஸோ உம்முஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி. திஸ்ஸோ வேத³னா புச்சி²தா, ‘‘கிம் ஸோ வேதி³யதீ’’தி அவிபா⁴கே³ன வேதி³யமானஸ்ஸ ஜாதிதத்தா. ஸுகா²ய வேத³னாய ஹிதந்தி ஸுக²வேத³னியம். தேனாஹ – ‘‘ஸுக²வேத³னாய பச்சயபூ⁴த’’ந்தி. ஸேஸேஸூதி, ‘‘து³க்க²வேத³னிய’’ந்திஆதீ³ஸு.

ஹேட்டா² திகஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏத்த², ‘‘குஸலதோ’’தி அதி⁴காரதோ ரூபாவசரகுஸலதோ ஹேட்டா² திகஜ்ஜா²னசேதனாதி அத்தோ². ஏத்தா²தி ஏதேஸு காமாவசரரூபாவசரஸுக²வேத³னியகம்மேஸு. அது³க்க²மஸுக²ம்பீதி பி-ஸத்³தே³ன இட்டா²ரம்மணே ஸுக²ம்பீதி இமமத்த²ம் ஸம்பிண்டே³தி.

யதி³ காயத்³வாரே பவத்ததோ அஞ்ஞத்த² அது³க்க²மஸுக²ம் ஜனேதி, அத² கஸ்மா, ‘‘து³க்க²ஸ்ஸேவ ஜனனதோ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘ஸா பன வேத³னா’’திஆதி³.

சதுத்த²ஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏத்த² அரூபாவசரகுஸலசேதனாதிபி வத்தப்³ப³ம். யதா² ஹி ‘‘காயேன வாசாய மனஸா’’தி ஏத்த² யதா²லாப⁴க்³க³ஹணவஸேன மனஸா ஸுக²வேத³னியம் அது³க்க²மஸுக²வேத³னியந்தி அயமத்தோ² அரூபாவசரகுஸலேபி லப்³ப⁴தீதி ஸுக²ம்பி ஜனேதி உக்கட்ட²ஸ்ஸ ஞாணஸம்பயுத்தகுஸலஸ்ஸ ஸோளஸவிபாகசித்தனிப்³ப³த்தனதோ, அயஞ்ச நயோ ஹேட்டா², ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம்பீ’’தி ஏத்தா²பி வத்தப்³போ³. புப்³பே³ பரியாயதோ து³க்க²வேத³னா வுத்தா, ஸுத்தந்தஸம்வண்ணனா ஹேஸாதி இதா³னி நிப்பரியாயதோ புன த³ஸ்ஸேதும், ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். தேன ஏத்த² து³க்க²வேத³னியம் பவத்திவஸேனேவ வட்டதீதி. ஏதஸ்ஸாதி து³க்க²வேத³னியஸ்ஸ பவத்திவஸேனேவ யுஜ்ஜமானத்தா ஏதஸ்ஸ வஸேன ஸப்³ப³ம் ஸுக²வேத³னியம் அது³க்க²மஸுக²வேத³னியஞ்ச பவத்திவஸேனேவ வத்தும் வட்டதி.

ஆலயோதி அபி⁴ருசி. மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணந்தி மஹதி கம்மவிப⁴ஜனே ஞாணம், மஹந்தம் வா கம்மவிப⁴ஜனஞாணம். பா⁴ஜனம் நாம நித்³தே³ஸோ, அயம் பன உத்³தே³ஸோதி கத்வா ஆஹ – ‘‘கதமே சத்தாரோ…பே… மாதிகாட்ட²பன’’ந்தி.

301. பாடியேக்கோ அனுஸந்தி⁴ யதா²உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணஸ்ஸ அபா⁴ஜனபா⁴வதோ, புச்சா²னுஸந்தி⁴அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தீ⁴ஸு ச அனந்தோக³த⁴த்தா. தேனாஹ ‘‘இத³ம் ஹீ’’திஆதி³. இத³ம் ஆரம்மணம் கத்வாதி இத⁴, ‘‘பாணாதிபாதிம் அதி³ன்னாதா³யி’’ந்திஆதி³னா புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னேன வுத்தம் கம்மவிப⁴ங்க³ம் ஆரப்³ப⁴. இமம் பச்சயம் லபி⁴த்வாதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். இத³ம் த³ஸ்ஸனம் க³ண்ஹந்தீதி இத³ம், ‘‘அத்தி² கிர, போ⁴, பாபகானி கம்மானி, நத்தி² கிர, போ⁴, பாபகானி கம்மானீ’’தி ச ஆதீ³னி ஹத்தி²த³ஸ்ஸகஅந்தா⁴விய தி³ட்ட²மத்தே ஏவ ட²த்வா அசித்தகத³ஸ்ஸனஞ்ச க³ண்ஹந்தி. வீரியம் கிலேஸானம் ஆதாபனவஸேன ஆதப்பம், ததே³வ பத³ஹவஸேன பதா⁴னம், புனப்புனம் யுஞ்ஜனவஸேன அனுயோகோ³, ததா² பா⁴வனாய நப்பமஜ்ஜதி ஏதேனாதி அப்பமாதோ³, ஸம்மா யோனிஸோ மனஸி கரோதி ஏதேனாதி ஸம்மாமனஸிகாரோதி வுச்சதீதி அதி⁴ப்பாயேன, ‘‘பஞ்சபி வீரியஸ்ஸேவ நாமானீ’’தி ஆஹ. அப்பமாதோ³ வா ஸதியா அவிப்பவாஸோ. யஸ்மிம் மனஸிகாரே ஸதி தஸ்ஸ தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் இஜ்ஜ²தி, அயமேத்த² ஸம்மாமனஸிகாரோதி ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. சேதோஸமாதி⁴ந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஸஹக³தம் சித்தஸமாதி⁴ம். தேனாஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²ஸமாதி⁴’’ந்தி. அஞ்ஞதா²தி அகுஸலகம்மகரணதோ அஞ்ஞதா², தம் பன குஸலகம்மகரணம் ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘யே த³ஸ்ஸன்னம் குஸலானம் கம்மபதா²னம் பூரிதத்தா’’தி தி³ட்டி²தா²மேனாதி தி³ட்டி²வஸேன தி³ட்டி²ப³லேன. தி³ட்டி²பராமாஸேனாதி தி³ட்டி²வஸேன த⁴ம்மஸபா⁴வம் அதிக்கமித்வா பராமாஸேன. அதி⁴ட்ட²ஹித்வாதி, ‘‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி அதி⁴ட்டா²ய அபி⁴னிவிஸித்வா. ஆதி³யித்வாதி த³ள்ஹக்³கா³ஹம் க³ஹேத்வா. வோஹரதீதி அத்தனோ க³ஹிதக்³க³ஹணம் பரேஸம் தீ³பேந்தோ வோஹரதி.

302. தத்ரானந்தா³தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². இத³ம்பீதி இத³ம் வசனம். ‘‘தத்ரானந்தா³’’தி ஏவமாதி³வசனம்பீதி அத்தோ². ந மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணஸ்ஸ பா⁴ஜனம் தஸ்ஸ அனித்³தே³ஸபா⁴வதோ. அஸ்ஸாதி மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணஸ்ஸ மாதிகாட்ட²பனமேவ தி³ப்³ப³சக்கு²கானம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் வஸேன அனுஞ்ஞாதப்³ப³ஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனவஸேன உத்³தே³ஸபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘ஏத்த² பனா’’திஆதி³. தத்த² ஏத்த² பனாதி ‘‘தத்ரானந்தா³’’திஆதி³பாடே². ஏதேஸம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானந்தி ஏதேஸம் ஹேட்டா² சதூஸுபி வாரேஸு ஆக³தானம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானம். ஏத்தகாதி ஏகச்சியா ஸச்சகி³ரா. அனுஞ்ஞாதாதி அனுஜானிதா. அனனுஞ்ஞாதாதி படிக்கே²பிதா. இத⁴ அனனுஞ்ஞாதமுகே²ன தீ³பிதம் அனனுஞ்ஞாதபா⁴வமத்தம். தத்ரானந்தா³திஆதி³கே தத்ராதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘தேஸு சதூஸு ஸமணப்³ராஹ்மணேஸூ’’தி ஆஹ. இத³ம் வசனம் ‘‘அத்தி² கிர, போ⁴…பே… விபாகோ’’தி இத³ம் ஏவம் வுத்தம். அஸ்ஸாதி ததா²வாதி³னோ ஸமணப்³ராஹ்மணஸ்ஸ. அஞ்ஞேனாகாரேனாதி ‘‘யோ கிர, போ⁴’’திஆதி³னா வுத்தகாரணதோ அஞ்ஞேன காரணேன. த்³வீஸு டா²னேஸூதி ‘‘அத்தி² கிர, போ⁴…பே… விபாகோ’’தி ச, ‘‘அபாயம்…பே… நிரயம் உபபன்ன’’ந்தி ச இமேஸு த்³வீஸு பாட²பதே³ஸேஸு. அனுஞ்ஞாதா தத³த்த²ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வதோ. தீஸு டா²னேஸூதி ‘‘யோ கிர, போ⁴…பே… நிரயம் உபபஜ்ஜதி’’, ‘‘யம்பி ஸோ…பே… தே ஸஞ்ஜானந்தி’’, ‘‘யம்பி ஸோ யதே³வ…பே… மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி இமேஸு தீஸு பாட²பதே³ஸேஸு. அனனுஞ்ஞாதா தத³த்த²ஸ்ஸானேகந்திகத்தா மிச்சா²பி⁴னிவேஸதோ ச. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘அஞ்ஞதா² ஹி, ஆனந்த³, ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாண’’ந்தி. யதா² தே அப்பஹீனவிபல்லாஸா பதே³ஸஞாணஸமணப்³ராஹ்மணா கம்மவிப⁴ங்க³ம் ஸஞ்ஜானந்தி, ததோ அஞ்ஞதா²வ ஸப்³ப³ஸோ பஹீனவிபல்லாஸஸ்ஸ ததா² ஆக³மனாதி³அத்தே²ன ததா²க³தஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம் ஹோதீதி அத்தோ².

303. இமினா தி³ப்³ப³சக்கு²கேன யம் கம்மம் கரோந்தோ தி³ட்டோ², ததோ புப்³பே³தி யோஜனா. ததோதி ததோ கரியமானகம்மதோ புப்³பே³. க²ந்தோ³தி குமாரோ. ஸிவோதி இஸ்ஸரோ. பிதாமஹோதி ப்³ரஹ்மா. இஸ்ஸராதீ³ஹீதி இஸ்ஸரப்³ரஹ்மபஜாபதிஆதீ³ஹி. விஸட்டோ²தி நிம்மிதோ. மிச்சா²த³ஸ்ஸனேனாதி மிச்சா²த³ஸ்ஸனவஸேன. யந்தி யம் கம்மம். தத்தா²தி தேஸு பாணாதிபாதாதி³வஸேன பவத்தகம்மேஸு. தி³ட்டே²வ த⁴ம்மேதி தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் படிஸம்வேதே³தீதி யோஜனா. உபபஜ்ஜித்வாதி து³தியப⁴வே நிப்³ப³த்தித்வா. அபரஸ்மிம் பரியாயேதி அஞ்ஞஸ்மிம் யத்த² கத்த²சி ப⁴வே.

ஏகம் கம்மராஸிந்தி பாணாதிபாதாதி³பே⁴தே³ன ஏகம் கம்மஸமுதா³யம். ஏகம் விபாகராஸிந்தி தஸ்ஸேவ அங்கே³ன ஏகம் விபாகஸமுதா³யம். இமினாதி யதா²வுத்தேன தி³ப்³ப³சக்கு²கேன ஸமணேன ப்³ராஹ்மணேன வா அதி³ட்டா². தயோதி ‘‘புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதீ’’திஆதி³னா வுத்தா தயோ. த்³வே விபாகராஸீதி தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னியோ அபராபரியாயவேத³னியோதி த்³வே விபாகராஸீ. உபபஜ்ஜவேத³னியம் பன தேன தி³ட்ட²ம், தஸ்மா ‘‘த்³வே’’தி வுத்தம். தி³ட்டோ² ஏகோ, அதி³ட்டா² தயோதி தி³ட்டே² ச அதி³ட்டே² ச சத்தாரோ கம்மராஸீ, ததா² தி³ட்டோ² ஏகோ, அதி³ட்டா² த்³வேதி தயோ விபாகராஸீ. இமானி ஸத்த டா²னானீதி யதா²வுத்தானி ஸத்த ஞாணஸ்ஸ பவத்தனட்டா²னானி. ‘‘இமஸ்ஸ நாம கம்மஸ்ஸ இத³ம் ப²லம் நிப்³ப³த்த’’ந்தி கம்மஸ்ஸ, ப²லஸ்ஸ வா அதி³ட்ட²த்தா, ‘‘து³தியவாரே தி³ப்³ப³சக்கு²கேன கிஞ்சி ந தி³ட்ட²’’ந்தி வுத்தம். பட²மம் வுத்தனயேன தயோ கம்மராஸீ வேதி³தப்³பா³, இத⁴ தி³ப்³ப³சக்கு²கேன தி³ட்ட²ஸ்ஸ அபா⁴வதோ, ‘‘பச்சத்தட்டா²னானீ’’தி வுத்தம்.

ப⁴வதி வட்³ட⁴தி ஏதேனாதி ப⁴ப்³ப³ம், வட்³டி⁴னிமித்தம். ந ப⁴ப்³ப³ம் அப⁴ப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘பூ⁴தவிரஹித’’ந்தி. அத்தனோ ப²லே பா⁴ஸனம் தி³ப்³ப³னம் ஆபா⁴ஸனந்தி ஆஹ – ‘‘ஆபா⁴ஸதி அபி⁴ப⁴வதி படிபா³ஹதீ’’தி. ப³லவகம்மந்தி மஹாஸாவஜ்ஜம் கம்மம் க³ருஸமாஸேவிதாதி³பே⁴த³ம். ஆஸன்னேதி மரணே, அபி⁴ண்ஹம் உபட்டா²னேன வா தஸ்ஸ மரணசித்தஸ்ஸ ஆஸன்னே. ப³லவகம்மந்தி க³ருஸமாஸேவிததாதி³வஸேன ப³லவம் குஸலகம்மம். து³ப்³ப³லகம்மஸ்ஸாதி அத்தனோ து³ப்³ப³லஸ்ஸ. ஆஸன்னே குஸலம் கதந்தி இதா⁴பி ஆஸன்னதா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³.

உபட்டா²னாகாரேனாதி மரணஸ்ஸ ஆஸன்னகாலே கம்மஸ்ஸ உபட்டா²னாகாரேன. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. நிப்³ப³த்திகாரணபூ⁴தம் ஹுத்வா உபட்டா²தி அகுஸலந்தி யோஜனா. தித்தி²யா கம்மந்தரவிபாகந்தரேஸு அகுஸலதாய யம் கிஞ்சி கம்மம் யஸ்ஸ கஸ்ஸசி விபாகஸ்ஸ காரணம் கத்வா க³ண்ஹந்தி ஹத்தி²த³ஸ்ஸகஅந்தா⁴த³யோ விய தி³ட்ட²மத்தாபி⁴னிவேஸினோதி, ‘‘அஞ்ஞதித்தி²யா…பே… உபட்டா²தீ’’தி வுத்தம். இதரஸ்மிந்தி ப⁴ப்³ப³ஞ்சேவ ப⁴ப்³பா³பா⁴ஸஞ்ச, ப⁴ப்³ப³ம் அப⁴ப்³பா³பா⁴ஸந்தி இமஸ்மிம் த்³வயே. ஏஸேவ நயோ பட²மது³தியபுக்³க³லவஸேன புரிமானம் த்³வின்னம் கம்மானம் யோஜனானயோ வுத்தோ உபட்டா²னாகாரவஸேன. அயமேவ ததியசதுத்த²புக்³க³லவஸேன பச்சி²மானம் த்³வின்னம் கம்மானம் யோஜனானயோ. ததியஸ்ஸ ஹி கம்மஸ்ஸ குஸலத்தா தஸ்ஸ ச ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்தத்தா தத்த² காரணபூ⁴தம் குஸலம் ஹுத்வா உபட்டா²தி; ததா² சதுத்த²ஸ்ஸபி கம்மஸ்ஸ குஸலத்தா, தஸ்ஸ பன நிரயே நிப்³ப³த்தத்தா தத்த² நிப்³ப³த்திகாரணபூ⁴தம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் அகுஸலம் ஹுத்வா உபட்டா²தீதி. யம் பனேத்த² அத்த²தோ அவிப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

7. ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

304. வேதி³தப்³பா³னீதி ஏத்த² யதா² விதி³தானி ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி வட்டது³க்க²ஸமதிக்கமாய ஹோந்தி, ததா² வேத³னம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ – ‘‘ஸஹவிபஸ்ஸனேன மக்³கே³ன ஜானிதப்³பா³னீ’’தி. தத்த² விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணதோ மக்³கே³ன அஸம்மோஹதோ ஜானனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. மனோ ஸவிஸேஸம் உபவிசரதி ஆரம்மணே பவத்ததி ஏதேஹீதி மனோபவிசாரா, விதக்கவிசாரா. ஆரம்மணே ஹி அபி⁴னிரோபனானுமஜ்ஜனேஹி விதக்கவிசாரேஹி ஸஹ சித்தம் பவத்ததி, ந தப்³பி³ரஹிதம். தேனாஹ ‘‘விதக்கவிசாரா’’திஆதி³. ஸத்தா பஜ்ஜந்தி ஏதேஹி யதா²ரஹம் வட்டம் விவட்டஞ்சாதி ஸத்தபதா³, கே³ஹனிஸ்ஸிதா வட்டபதா³. யோக்³கா³னம் த³மனஆசரியா யோக்³கா³சரியா. தேனாஹ ‘‘த³மேதப்³ப³த³மகான’’ந்தி. ஸேஸந்தி வுத்தாவஸேஸம் ஏகஸத்ததிவித⁴விஞ்ஞாணம் ஸப²ஸ்ஸரூபகஸ்ஸேவ அதி⁴ப்பேதத்தா.

305. இதா⁴தி இமிஸ்ஸம் ச²விஞ்ஞாணகாயதே³ஸனாயம். மனோதா⁴துத்தயவினிமுத்தமேவ மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி வேதி³தப்³ப³ம்.

சக்கு²ம்ஹி ஸம்ப²ஸ்ஸோதி சக்கு²ம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னோ ஸம்ப²ஸ்ஸோ. தேனாஹ – ‘‘சக்கு²விஞாணஸம்பயுத்தஸம்ப²ஸ்ஸஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி.

யதா² கேவலேன விஞ்ஞாணேன ரூபத³ஸ்ஸனம் ந ஹோதி, ஏவம் கேவலேன சக்கு²பஸாதே³னபீதி வுத்தம் ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணேனா’’தி. தேன பாளியம் சக்கு²னாதி நிஸ்ஸயமுகே²ன நிஸ்ஸிதகிச்சம் வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஆரம்மணவஸேனாதி ஆரம்மணபச்சயபா⁴வேன. ‘‘உபவிசரதி’’ச்சேவ கஸ்மா வுத்தம், நனு தத்த² விதக்கப்³யாபாரோபி அத்தீ²தி? ஸச்சம் அத்தி². ஸோ பனேத்த² தக்³க³திகோதி ஆஹ – ‘‘விதக்கோ தம்ஸம்பயுத்தோ சா’’தி. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம்பி உபவிசரணம் விதக்கவிசாரானம்யேவேத்த² கிச்சந்தி ‘‘விதக்கவிசாரஸங்கா²தா மனோபவிசாரா’’தி வுத்தம். ஸோமனஸ்ஸயுத்தோ உபவிசாரோ ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரோ யதா² ‘‘ஆஜஞ்ஞரதோ²’’தி ஆஹ ‘‘ஸோமனஸ்ஸேன ஸத்³தி⁴’’ந்திஆதி³.

306. உபவிசாரானம் உபஸ்ஸயட்டே²ன கே³ஹம் வியாதி கே³ஹம், ரூபாத³யோதி ஆஹ – ‘‘கே³ஹஸ்ஸிதானீதி காமகு³ணனிஸ்ஸிதானீ’’தி. நிச்சஸஞ்ஞாதி³னிக்க²மனதோ நேக்க²ம்மம் விபஸ்ஸனாதி, ‘‘நேக்க²ம்மஸ்ஸிதானீதி விபஸ்ஸனானிஸ்ஸிதானீ’’தி வுத்தம். இட்டா²னந்தி கஸிவணிஜ்ஜாதி³வஸேன பரியிட்டா²னந்தி ஆஹ ‘‘பரியேஸிதான’’ந்தி. பியபா⁴வோ பன கந்தஸத்³தே³னேவ கதி²தோதி காமிதப்³பா³னம் மனோ ரமேதீதி மனோரமானம். லோகேன ஆமஸீயதீதி லோகாமிஸம், தண்ஹா. தாய க³ஹேதப்³ப³தாய இட்ட²பா⁴வாபாத³னேன படிஸங்க²ததாய ச படிஸம்யுத்தானம். அதீதே கதம் உப்பஜ்ஜதி ஆரம்மணிகஅனுப⁴வனஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏதி³ஸம் அனுஸ்ஸரணம் தி³ட்ட²க்³க³ஹணானுஸ்ஸரேன ச ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யதா²ஹ’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

அனிச்சாகாரந்தி ஹுத்வா அபா⁴வாகாரம். விபரிணாமவிராக³னிரோத⁴ந்தி ஜராய மரணேன சாதி த்³வேதா⁴ விபரிணாமேதப்³ப³ஞ்சேவ, ததோ ஏவ பலோகிதம் ப⁴ங்க³ஞ்ச. அட்ட²கதா²யம் பன யஸ்மா உப்பன்னம் ரூபம் தேனேவாகாரேன ந திட்ட²தி, அத² கோ² உப்பாதா³வத்தா²ஸங்கா²தம் பகதிம் விஜஹதி, விஜஹிதஞ்ச ஜராவத்தா²ய ததோ விக³ச்ச²தி, விக³ச்ச²ந்தஞ்ச ப⁴ங்கு³ப்பத்தியா நிருஜ்ஜ²தீதி இமம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘பகதிவிஜஹனேனா’’திஆதி³ வுத்தம். காமஞ்சேத்த² ‘‘யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ’’தி வுத்தம், அனுபோ³த⁴ஞாணம் பன அதி⁴ப்பேதம் வீதி²படிபன்னாய விபஸ்ஸனாய வஸேனாதி ‘‘விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாயா’’தி வுத்தம் உபவிசாரனித்³தே³ஸபா⁴வதோ. ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘ச²ஸுத்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே’’திஆதி³. ஸங்கா²ரானம் பே⁴த³ம் பஸ்ஸதோதி ஸப்³பே³ஸம் ஸங்கா²ரானம் க²ணே க²ணே பி⁴ஜ்ஜனஸபா⁴வம் வீதி²படிபன்னேன விபஸ்ஸனாஞாணேன பஸ்ஸதோ. தேனாஹ ‘‘ஸங்கா²ரக³தம்ஹி திக்கே²’’திஆதி³. தத்த² ஸங்கா²க³தம்ஹீதி ஸங்கா²ரக³தே விஸயபூ⁴தே. திக்கே²தி பா⁴வனாப³லேன இந்த்³ரியானஞ்ச ஸமதாய திப்³பே³. ஸூரேதி படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய, தேஸஞ்ச அபி⁴ப⁴வனஸமத்த²தாய விஸதே³ படுபூ⁴தே பவத்தந்தே.

கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னவஸேன வூபஸந்ததாய ஸந்தசித்தஸ்ஸ, ஸம்ஸாரே ப⁴யஸ்ஸ இக்க²னதோ பி⁴க்கு²னோ, உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸிதத்தா அமானுஸீ ரதீதி விவேகரதி நேக்க²ம்மரதி. யதோ யதோதி யதா² யதா² நயவிபஸ்ஸனாதீ³ஸு யேன யேன ஸம்மஸனாகாரேனாதி அத்தோ². க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யந்தி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் உப்பாத³ஞ்ச ப⁴ங்க³ஞ்ச. அமதந்தம் விஜானதந்தி விஜானந்தானம் விஞ்ஞூனம் ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸனானம் தம் பீதிபாமோஜ்ஜம் அமதாதி⁴க³மஹேதுதாய அமதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தேதி ரூபாதி³வஸேன ச²ப்³பி³தே⁴ இட்டா²ரம்மணே யதா²ரஹம் ச²ஸு த்³வாரேஸு ஆபாத²க³தே. விஸயே சேதம் பு⁴ம்மவசனம்.

307. பச்சுப்பன்னந்தி ஸந்ததிபச்சுப்பன்னம். அனுத்தரவிமோக்கோ² நாம அரஹத்தம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதம் உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன. கத²ம் பன தத்த² பிஹம் உபட்ட²பேதி, ந ஹி அதி⁴க³தம் அரஹத்தம் ஆரம்மணம் ஹோதி, ந ச தம் ஆரப்³ப⁴ பிஹா பவத்ததீதி? கோ வா ஏவமாஹ – ‘‘அரஹத்தம் ஆரம்மணம் கத்வா பிஹம் உபட்ட²பேதீ’’தி. அனுஸ்ஸுதிலத்³த⁴ம் பன பரிகப்பஸித்³த⁴ம் அரஹத்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பத்த²னம் ட²பேதி, தத்த² சித்தம் பணித³ஹதி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘குதா³ஸ்ஸு நாமாஹம் ததா³யதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமீ’’தி. ஆயதனந்தி அரஹத்தமேவ ச²ளங்க³ஸமன்னாக³மாதி³காரணபா⁴வதோ, மனாயதனத⁴ம்மாயதனபா⁴வதோ ச ததா² வுத்தம், தம் பனேதம் தோ³மனஸ்ஸம் பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி பத்த²னாய ஸஹாவத்தனதோ. ந ஹி லோப⁴தோ³ஸானம் ஸஹ வுத்தி அத்தி². பத்த²னாமூலகத்தாதி இமினா உபட்டா²பயதோ பத³ஸ்ஸ ஹேதுஅத்த²ஜோதகதமாஹ. ஏவந்தி ‘‘குதா³ஸ்ஸுனாமா’’திஆதி³னா வுத்தாகாரேன. உஸ்ஸுக்காபேதுந்தி யதா² மக்³கே³ன க⁴டேதி, ஏவம் உஸ்ஸுக்காபேதும்.

308. அஞ்ஞாணுபேக்கா²தி அஞ்ஞாணஸஹிதா உபேக்கா² அஸமபேக்க²னபவத்தா. தேன தேன மக்³கோ³தி⁴னா தஸ்ஸ தஸ்ஸ அபாயக³மனீயகிலேஸோதி⁴ஸ்ஸ அனவஸேஸதோ ஜிதத்தா கீ²ணாஸவோ நிப்பரியாயதோ ஓதி⁴ஜினோ நாம; தத³பா⁴வதோ புது²ஜ்ஜனோ நிப்பரியாயதோவ அனோதி⁴ஜினோ நாம; ஸேகோ² பன ஸியா பரியாயதோ ஓதி⁴ஜினோதி. தம்பி நிவத்தேந்தோ, ‘‘அகீ²ணாஸவஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. ஆயதிம் விபாகம் ஜினித்வாதி அப்பவத்திகரணவஸேன ஸப்³ப³ஸோ ஆயதிம் விபாகம் ஜினித்வா டி²தத்தா கீ²ணாஸவோவ நிப்பரியாயதோ விபாகஜினோ நாம; தத³பா⁴வதோ புது²ஜ்ஜனோ நிப்பரியாயதோ அவிபாகஜினோ நாம; ஸேகோ² பன ஸியா பரியாயதோ விபாகஜினோதி. தம்பி நிவத்தேந்தோ ‘‘அகீ²ணாஸவஸ்ஸேவாதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. அபஸ்ஸந்தஸ்ஸ ரூபந்தி பாளிதோ பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். பாளியம் புப்³பே³ ‘‘புது²ஜ்ஜனஸ்ஸா’’தி வத்வா புன ‘‘அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸா’’தி வசனம் அந்த⁴புது²ஜ்ஜனஸ்ஸாயம் உபேக்கா², ந கல்யாணபுது²ஜ்ஜனஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். கே³ஹஸ்ஸிதா உபேக்கா² ஹி யம் கிஞ்சி ஆரம்மணவத்து²ம் அபேக்க²ஸ்ஸேவ, ந நிரபேக்க²ஸ்ஸாதி இட்டே², இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே வா ஆரம்மணே ஸியாதி வுத்தம் ‘‘இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே’’தி. அஞ்ஞாணேன பன தத்த² அஜ்ஜு²பேக்க²னாகாரப்பத்தி ஹோதி. தேனாஹ ‘‘கு³ளபிண்ட³கே’’திஆதி³.

இட்டே² அரஜ்ஜந்தஸ்ஸ அனிட்டே² அது³ஸ்ஸந்தஸ்ஸாதி இத³ம் யேபு⁴ய்யேன ஸத்தானம் இட்டே² ரஜ்ஜனம், அனிட்டே² து³ஸ்ஸனந்தி கத்வா வுத்தம். அயோனியோமனஸிகாரோ ஹி தம்தம்ஆரம்மணவஸேன ந கத்த²சிபி ஜவனனியமம் கரோதீதி வுத்தவிபரீதேபி ஆரம்மணே ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனம் ஸம்ப⁴வதி, ததா²பிஸ்ஸ ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனம் அத்த²தோ படிக்கி²த்தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஸமபேக்க²னேதி அஸமம் அயுத்தத³ஸ்ஸனே அயோனிஸோ ஸம்மோஹபுப்³ப³கம் ஆரம்மணஸ்ஸ க³ஹணே.

309. பவத்தனவஸேனாதி உப்பாத³னவஸேன சேவ ப³ஹுலீகரணவஸேன ச. நிஸ்ஸாய சேவ ஆக³ம்ம சாதி ஆக³மனட்டா²னபூ⁴தே நிஸ்ஸயபச்சயபூ⁴தே ச கத்வா. அதிக்கந்தானி நாம ஹோந்தி விக்க²ம்ப⁴னேன உஸ்ஸாரேந்தா ஸமுஸ்ஸாரேந்தா.

ஸோமனஸ்ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞம் க³ஹேத்வா, ‘‘ஸரிக்க²கேனேவ ஸரிக்க²கம் ஜஹாபேத்வா’’தி வுத்தம். இதா⁴பி பஹாயகம் நாம பஹாதப்³ப³தோ ப³லவமேவ, ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் ப³லவபா⁴வதோ ஸாதிஸயம் பன ப³லவபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘இதா³னி ப³லவதா’’திஆதி³ வுத்தம். ப³லவபா⁴வதோ வோதா³னத⁴ம்மானம் அதி⁴க³மஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா ஹேத்த² நேக்க²ம்மஸ்ஸிததோ³மனஸ்ஸானம்பி பஹானம் ஜோதிதம்.

உபேக்கா²ய பஹாயகபா⁴வேன அதி⁴ப்பேதத்தா ‘‘உபேக்கா²கதா² வேதி³தப்³பா³’’தி வுத்தம். ஜா²னஸ்ஸ அலாபி⁴னோ ச லாபி⁴னோ ச பகிண்ணகஸங்கா²ரஸம்மஸனம் ஸந்தா⁴ய, ‘‘ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரே ச பாத³கே கத்வா’’தி. உபேக்கா²ஸஹக³தாதி பா⁴வனாய பகு³ணபா⁴வம் ஆக³ம்ம கதா³சி அஜ்ஜு²பேக்க²னவஸேனபி ஹி ஸம்மஸனம் ஹோதீதி. பாத³கஜ்ஜா²னவஸேன, ஸம்மஸிதத⁴ம்மவஸேன வா ஆக³மனவிபஸ்ஸனாய ப³ஹுலம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தபா⁴வதோ ‘‘வுட்டா²னகா³மினீ பன விபஸ்ஸனா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாவா’’தி நியமேத்வா வுத்தம். உபேக்கா²ஸஹக³தா ஹோதீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அரூபஜ்ஜா²னானி ஸங்க³ண்ஹாதி. புரிமஸதி³ஸாவாதி புரிமஸதி³ஸா ஏவ, உபேக்கா²ஸஹக³தா வா ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா வாதி அத்தோ². இத³ம் ஸந்தா⁴யாதி யம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதி³பாத³கதோ ஏவ உபேக்கா²ஸஹக³தம் வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனம் நிஸ்ஸாய ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாய விபஸ்ஸனாய பஹானம், இத³ம் ஸந்தா⁴ய. பஹானந்தி சேத்த² ஸமதிக்கமலக்க²ணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏதம் விஸேஸம் விபஸ்ஸனாய ஆவஜ்ஜனட்டா²னபூ⁴தம். வுட்டா²னகா³மினியா ஆஸன்னே ஸமாபன்னஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனா பாத³கஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனா, ஸம்மஸிதத⁴ம்மோதி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴. புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோதி பாத³கஜ்ஜா²னஸ்ஸ ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னஸ்ஸ ச பே⁴தே³ ஸதி படிபஜ்ஜனகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ, ‘‘அஹோ வத மய்ஹம் பஞ்சங்கி³கம் ஜா²னம் ப⁴வேய்ய சதுரங்கி³க’’ந்திஆதி³னா புப்³பே³ பவத்தஅஜ்ஜா²ஸயோ. தேஸம்பி வாதே³தி ஏத்த² பட²மதே²ரவாதே³. அயமேவ…பே… நியமேதி ததோ ததோ து³தியாதி³பாத³கஜ்ஜா²னதோ உப்பன்னஸ்ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணஸ்ஸ பாத³கஜ்ஜா²னாதிக்கந்தானம் அங்கா³னம் அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதா விராக³பா⁴வனாபா⁴வதோ இதரஸ்ஸ ச அதப்³பா⁴வதோ. ஏதேனேவ ஹி பட²மதே²ரவாதே³ அபாத³கபட²மஜ்ஜா²னபாத³கமக்³கா³ பட²மஜ்ஜா²னிகாவ ஹோந்தி, இதரே ச து³தியஜ்ஜா²னிகாதி³மக்³கா³ பாத³கஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனானியமேஹி தம்தம்ஜா²னிகாவ. ஏவம் ஸேஸவாதே³ஸுபி விபஸ்ஸனானியமோ யதா²ஸம்ப⁴வம் யோஜேதப்³போ³. தேனாஹ – ‘‘தேஸம்பி வாதே³ அயமேவ புப்³ப³பா⁴கே³ வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாவ நியமேதீ’’தி. வுத்தாவ, தஸ்மா ந இத⁴ வத்தப்³பா³தி அதி⁴ப்பாயோ.

310. நானத்தாதி³ காமாவசராதி³குஸலாதி³விபா⁴க³தோ நானாவிதா⁴. தேனாஹ ‘‘அனேகப்பகாரா’’தி. நானத்தஸிதாதி ரூபஸத்³தா³தி³னானாரம்மணனிஸ்ஸயா. ஏகத்தா ஏகஸபா⁴வா ஜாதிபூ⁴மிஆதி³விபா⁴கா³பா⁴வதோ. ஏகாரம்மணனிஸ்ஸிதாதி ஏகப்பகாரேனேவ ஆரம்மணே பவத்தா. ஹேட்டா² அஞ்ஞாணுபேக்கா² வுத்தா ‘‘பா³லஸ்ஸ முள்ஹஸ்ஸா’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.308). உபரி ச²ளங்கு³பேக்கா² வக்க²தி ‘‘உபேக்க²கோ விஹரதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.311). த்³வே உபேக்கா² க³ஹிதா த்³வின்னம்பி ஏகத்தா, ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேதப்³ப³தோ, நானத்தஸிதாய உபேக்கா²ய பகாஸிதபா⁴வதோ ச.

அஞ்ஞாணுபேக்கா² அஞ்ஞா ஸத்³தா³தீ³ஸு தத்த² தத்தே²வ விஜ்ஜமானத்தா. ரூபேஸூதி ச இமினா ந கேவலம் ரூபாயதனவிஸேஸா ஏவ க³ஹிதா, அத² கோ² கஸிணரூபானிபீதி ஆஹ – ‘‘ரூபே உபேக்கா²பா⁴வஞ்ச அஞ்ஞா’’திஆதி³. ஏகத்தஸிதபா⁴வோபி இத⁴ ஏகத்தவிஸயஸம்பயோக³வஸேனேவ இச்சி²தோ, ந ஆரம்மணவஸேன சாதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. ஸம்பயுத்தவஸேனாதி ஸம்பயோக³வஸேன. ஆகாஸானஞ்சாயதனம் நிஸ்ஸயதீதி ஆகாஸானஞ்சாயதனனிஸ்ஸிதா, ஆகாஸானஞ்சாயதனக²ந்த⁴னிஸ்ஸிதா. ஸேஸாஸுபீதி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனனிஸ்ஸிதாதீ³ஸுபி.

அரூபாவசரவிபஸ்ஸனுபேக்கா²யாதி அரூபாவசரத⁴ம்மாரம்மணாய விபஸ்ஸனுபேக்கா²ய. ரூபாவசரவிபஸ்ஸனுபேக்க²ந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தாய காமரூபாரூபபே⁴தா³ய தண்ஹாய நிப்³ப³த்தாதி தம்மயா, தேபூ⁴மகத⁴ம்மா, தேஸம் பா⁴வோ தம்மயதா, தண்ஹா யஸ்ஸ கு³ணஸ்ஸ வஸேன அத்தே² ஸத்³த³னிவேஸோ, தத³பி⁴தா⁴னகோதி ஆஹ – ‘‘தம்மயதா நாம தண்ஹா’’தி. அதம்மயதா தம்மயதாய படிபக்கோ²தி கத்வா. விபஸ்ஸனுபேக்க²ந்தி, ‘‘யத³த்தி² யம் பூ⁴தம், தம் பஜஹதி உபேக்க²ம் படிலப⁴தீ’’தி (தீ³. நி. 3.71; அ. நி. 7.55) ஏவமாக³தம் ஸங்கா²ரவிசினனே மஜ்ஜ²த்தபூ⁴தம் உபேக்க²ம்.

311. யத³ரியோதி ஏத்த² த³-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ, உபயோக³புது²வசனே ச ய-ஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘யே ஸதிபட்டா²னே அரியோ’’தி ஆஹ. காமம் ‘‘அரியோ’’தி பத³ம் ஸப்³பே³ஸம்பி படிவித்³த⁴ஸச்சானம் ஸாதா⁴ரணம், வக்க²மானஸ்ஸ பன விஸேஸஸ்ஸ பு³த்³தா⁴வேணிகத்தா, ‘‘அரியோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி வுத்தம். ந ஹி பச்சேகபு³த்³தா⁴தீ³னம் அயமானுபா⁴வோ அத்தி². தீஸு டா²னேஸூதி ந ஸுஸ்ஸூஸந்தீதி வா, ஏகச்சே ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி ஏகச்சே ஸுஸ்ஸூஸந்தீதி வா, ஸுஸ்ஸூஸந்தீதி வா, படிபன்னாபடிபன்னானம் ஸாவகானம் படிபத்திஸங்கா²தேஸு தீஸு ஸதிபட்டா²னேஸு. ஸதிம் பட்ட²பேந்தோதி படிகா⁴னுனயேஹி அனவஸ்ஸுதத்தா தது³ப⁴யனிவத்தத்தா ஸப்³ப³தா³ ஸதிம் உபட்ட²பேந்தோ. பு³த்³தா⁴னமேவ ஸா நிச்சம் உபட்டி²தஸதிதா, ந இதரேஸம் ஆவேணிகத⁴ம்மபா⁴வதோ. ஆத³ரேன ஸோதுமிச்சா² இத⁴ ஸுஸ்ஸூஸாதி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஸத்³த³ஹித்வா ஸோதும் ந இச்ச²ந்தீ’’தி ஆஹ. ந அஞ்ஞாதி ‘‘ந அஞ்ஞாயா’’தி வத்தப்³பே³ யகாரலோபேன நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘ந ஜானனத்தா²யா’’தி. ஸத்து² ஓவாத³ஸ்ஸ அனாதி³யனமேவ வோக்கமனந்தி ஆஹ – ‘‘அதிக்கமித்வா…பே… மஞ்ஞந்தீ’’தி.

கே³ஹஸ்ஸிததோ³மனஸ்ஸவஸேனாதி இத³ம் இத⁴ படிக்கி²பிதப்³ப³மத்தத³ஸ்ஸனபத³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நேக்க²ம்மஸ்ஸிததோ³மனஸ்ஸஸ்ஸபி ஸத்து² பஸங்க³வஸேன ‘‘ந சேவ அத்தமனோ ஹோதீ’’தி அத்தமனபடிக்கே²பேன அனத்தமனதா வுத்தா விய ஹோதீதி தம் படிஸேதே⁴ந்தோ – ‘‘அப்பதீதோ ஹோதீதி ந ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. தஸ்ஸ ஸேதுகா⁴தோ ஹி ததா²க³தானம். யதி³ ஏவம் கஸ்மா அத்தமனதாபடிக்கே²போதி ஆஹ – ‘‘அப்படிபன்னகேஸு பன அனத்தமனதாகாரணஸ்ஸ அபா⁴வேனேதம் வுத்த’’ந்தி. படிக⁴அவஸ்ஸவேனாதி ச²ஹி த்³வாரேஹி படிக⁴விஸ்ஸந்த³னேன, படிக⁴ப்பவத்தியாதி அத்தோ². உப்பிலாவிதோதி ந ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ உப்பிலாவிதத்தஸ்ஸ போ³தி⁴மூலே ஏவ பஹீனத்தா. படிபன்னகேஸூதி இத³ம் அதி⁴காரவஸேன வுத்தம், அப்படிபன்னகேஸுபி ததா²க³தஸ்ஸ அனத்தமனதாகாரணம் நத்தே²வ. ஏதம் வுத்தந்தி ஏதம் ‘‘அத்தமனோ சேவ ஹோதீ’’திஆதி³வசனம் வுத்தம் ஸாவகானம் ஸம்மாபடிபத்தியா ஸத்து² அனவஜ்ஜாய சித்தாராத⁴னாய ஸம்ப⁴வதோ.

312. த³மிதோதி நிப்³பி³ஸேவனபா⁴வாபாத³னேன ஸிக்கா²பிதோ. இரியாபத²பரிவத்தனவஸேன அபரிவத்தித்வா ஏகதி³ஸாய ஏவ ஸத்ததி³ஸாவிதா⁴வனஸ்ஸ இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தா ஸாரிதானம் ஹத்தி²த³ம்மாதீ³னம் ஏகதி³ஸாதா⁴வனம்பி அனிவத்தனவஸேனேவ யுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘அனிவத்தித்வா தா⁴வந்தோ ஏகம்யேவ தி³ஸம் தா⁴வதீ’’தி. காயேன அனிவத்தித்வாவாதி காயேன அபரிவத்தித்வா ஏவ. விமோக்க²வஸேன அட்ட² தி³ஸா விதா⁴வதி, ந புரத்தி²மாதி³தி³ஸாவஸேன. ஏகப்பஹாரேனேவாதி ஏகனீஹாரேனேவ, ஏகஸ்மிம்யேவ வா தி³வஸே ஏகபா⁴கே³ன. ‘‘பஹாரோ’’தி ஹி தி³வஸஸ்ஸ ததியோ பா⁴கோ³ வுச்சதி. விதா⁴வனஞ்சேத்த² ஜா²னஸமாபஜ்ஜனவஸேன அகலங்கமப்பதிஸாதம் ஜவனசித்தபவத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஸமாபஜ்ஜதியேவா’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

8. உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

313. தே³ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ உத்³தி³ஸனம் உத்³தே³ஸோ, விப⁴ஜனம் விப⁴ங்கோ³தி ஆஹ – ‘‘மாதிகஞ்ச விப⁴ஜனஞ்சா’’தி துலேய்யாதிஆதீ³னி சத்தாரிபி பதா³னி பஞ்ஞாவேவசனானி. அத² வா துலேய்யாதி துலனபூ⁴தாய பஞ்ஞாய தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பக்³க³ஹாதி³விதி⁴னா பரிதுலேய்ய. தீரேய்யாதி தீரணபூ⁴தாய பஞ்ஞாய தத்த² ஞாணகிரியாஸமாபனவஸேன தீரேய்ய. பரிக்³க³ண்ஹேய்யாதி ததா²ஸமாபன்னோ ஆனிஸம்ஸே அஸ்ஸாத³ஆதீ³னவே ச விசினேய்ய. பரிச்சி²ந்தே³ய்யாதி பரிச்சி²ந்த³பூ⁴தேன ஞாணேன அத்த²ம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஜானேய்ய. ஆரம்மணேஸூதி ரூபாதி³புது²த்தாரம்மணேஸு. நிகந்திவஸேனாதி நிகாமனவஸேன அபேக்கா²வஸேன. திட்ட²மானந்தி பவத்தமானம். கோ³சரஜ்ஜ²த்தேதி ஜா²னாரம்மணபூ⁴தே. தஞ்ஹி பா⁴வனாசித்தேனாபி⁴பு⁴ய்ய அவிஸ்ஸஜ்ஜித்வா க³ய்ஹமானம் அஜ்ஜ²த்தம் விய ஹோதீதி ‘‘கோ³சரஜ்ஜ²த்த’’ந்தி வுச்சதி. பா⁴வனம் ஆரத்³த⁴ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ யதி³ பா⁴வனாரம்மணே நிகந்தி உப்பஜ்ஜேய்ய, தாய நிகந்தியா உபரி பா⁴வனம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா சித்தஸம்கோசவஸேன ஸண்டி²தம் நாம, தத³பா⁴வேன அஸண்டி²தம் நாம ஹோதீதி, ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் அஸண்டி²த’’ந்தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘கோ³சரஜ்ஜ²த்தே நிகந்திவஸேன அஸண்டி²த’’ந்தி ஆஹ. ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘நிகந்திவஸேன ஹி அதிட்ட²மானம் ஹானபா⁴கி³யம் ந ஹோதி, விஸேஸபா⁴கி³யமேவ ஹோதீ’’தி. அக்³க³ஹேத்வாதி ரூபாதீ³ஸு கிஞ்சி தண்ஹாதி³க்³கா³ஹவஸேன அக்³க³ஹேத்வா. ததா² அக்³க³ஹணேனேவ ஹி தண்ஹாபரிதாஸாதி³வஸேன ந பரிதஸ்ஸேய்ய. அவஸேஸஸ்ஸ ச து³க்க²ஸ்ஸாதி ஸோகாதி³து³க்க²ஸ்ஸ. அவஸேஸஸ்ஸ ச து³க்க²ஸ்ஸாதி வா ஜாதிஜராமரணஸீஸேன விபாகது³க்க²ஸ்ஸ க³ஹிதத்தா கிலேஸது³க்க²ஸ்ஸ சேவ ஸம்ஸாரது³க்க²ஸ்ஸ சாதி அத்தோ².

316. ரூபமேவ கிலேஸுப்பத்தியா காரணபா⁴வதோ ரூபனிமித்தம். ராகா³தி³வஸேன தம் அனுதா⁴வதீதி ரூபனிமித்தானுஸாரீ.

318. நிகந்திவஸேன அஸண்டி²தந்தி அபேக்கா²வஸேன ஸண்டி²தம் நிகந்திம் பஹாய பவத்தமானம் உபரி விஸேஸாவஹதோதி. தேனாஹ ‘‘நிகந்திவஸேன ஹீ’’திஆதி³.

320. அக்³க³ஹேத்வா அபரிதஸ்ஸனாதி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴, ‘‘ஏதம் மமா’’திஆதி³னா தண்ஹாதி³க்³கா³ஹவஸேன உபாதி³யித்வா தண்ஹாபரிதாஸாதி³வஸேன பரிதஸ்ஸனா, வுத்தவிபரியாயேன அக்³க³ஹேத்வா அபரிதஸ்ஸனா வேதி³தப்³பா³. கத²ம் பனேஸா அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனா ஹோதீதி மஹாதே²ரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் விவரிதும் சோத³னம் ஸமுட்ட²பேதி? உபாதா³தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோதி தஸ்ஸ அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனாபா⁴வே காரணவசனம். யதி³ ஹீதிஆதி³ தஸ்ஸ ஸமத்த²னம். உபாதா³பரிதஸ்ஸனாவ அஸ்ஸ ததா² உபாதா³தப்³ப³ஸ்ஸ ததே²வ உபாதி³ன்னத்தா. ஏவந்தி நிச்சாதி³ஆகாரேன. உபாதி³ன்னாபீதி க³ஹிதபராமட்டா²பி. அனுபாதி³ன்னாவ ஹோந்தி அயோனிஸோ க³ஹிதத்தா, விஞ்ஞூஸு நிஸ்ஸாய ஜானிதப்³ப³த்தா ச. தி³ட்டி²வஸேனாதி மிச்சா²தி³ட்டி²யா க³ஹணாகாரவஸேன, தஸ்ஸ பன அயதா²பூ⁴தகா³ஹிதாய பரமத்த²தோ ச அபா⁴வதோ. அத்த²தோதி பரமத்த²தோ. அனுபாதா³பரிதஸ்ஸனாயேவ நாம ஹோதி உபாதா³தப்³பா³காரஸ்ஸ அபா⁴வேன தம் அனுபாதி³யித்வா ஏவ பரிதஸ்ஸனாதி கத்வா.

பரிவத்ததீதி ந ததே³வ ரூபம் அஞ்ஞதா² பவத்தம் பரிவத்ததி, அத² கோ² பகதிஜஹனேன ஸபா⁴வவிக³மேன நஸ்ஸதி பி⁴ஜ்ஜதி. விபரிணதந்தி அஞ்ஞத²த்தம் க³தம் வினட்ட²ம். கம்மவிஞ்ஞாணந்தி அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணம். ‘‘ரூபம் அத்தா’’திஆதி³ மிச்சா²கா³ஹவஸேன விஞ்ஞாணஸ்ஸ ரூபபே⁴தே³ன வுத்தஸ்ஸ பே⁴தா³னுபரிவத்தி ஹோதி. விபரிணாமம் அனுக³ந்த்வா விபரிவத்தனதம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் விபரிணாமானுபரிவத்தம்; ததோ ஸமுப்பன்னா பரிதஸ்ஸனா விபரிணாமானுபரிவத்தஜா பரிதஸ்ஸனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘விபரிணாமஸ்ஸ…பே… பரிதஸ்ஸனா’’தி. அகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³ சாதி, ‘‘யம் அஹு வத மே, தம் வத மே நத்தீ²’’திஆதி³னா பவத்தா அகுஸலசித்துப்பாத³த⁴ம்மா. கே²பேத்வாதி பவத்திதும் அப்பதா³னவஸேன அனுப்பத்தினிமித்ததாய கே²பேத்வா. ப⁴யதாஸேனாதி பா⁴யனவஸேனபி சித்துத்ராஸேன. தண்ஹாதாஸேனாதி தஸ்ஸனேன. ஸவிகா⁴தோதி சித்தவிகா⁴தனவிகா⁴தேன ஸவிகா⁴தோ. ததோ ஏவ சேதோது³க்கே²ன ஸது³க்கோ². மணிகரண்ட³கஸஞ்ஞாயாதி ரித்தகரண்ட³ம்யேவ மணிபரிபுண்ணகரண்டோ³தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. அக்³க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனாதி க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வேன க³ஹணம்பி அவிஜ்ஜமானபக்கி²யமேவாதி அக்³க³ஹேத்வா பரிதஸ்ஸனா நாம ஹோதி.

321. கம்மவிஞ்ஞாணமேவ நத்தி² ஸதி கம்மவிஞ்ஞாணே ரூபபே⁴தா³னுபரிவத்தி ஸியாதி கம்மவிஞ்ஞாணாபா⁴வத³ஸ்ஸனமுகே²ன கீ²ணாஸவஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

உத்³தே³ஸவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

9. அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

323. கே³ஹஸ்ஸிதவஸேனாதி கிலேஸனிஸ்ஸிதவஸேன அனுரோத⁴வஸேன. நேவ உக்கி²பேய்யாதி ந அனுக்³க³ண்ஹேய்ய. ந அவக்கி²பேய்யாதி கே³ஹஸ்ஸிதவஸேன விரோத⁴வஸேன ந நிக்³க³ண்ஹேய்ய. அனுரோதே⁴ன வினா ஸம்பஹம்ஸனவஸேன யதா²பூ⁴தகு³ணகத²னம் நேவுஸ்ஸாத³னா வஜ்ஜாபா⁴வதோ; ததா² விரோதே⁴ன வினா விவேசனவஸேன யதா²பூ⁴ததோ³ஸகத²னம் ந அபஸாத³னம். ஸபா⁴வமேவாதி யதா²பூ⁴தஸபா⁴வமேவ கஸ்ஸசி புக்³க³லஸ்ஸ அனாதே³ஸகரணவஸேன கதே²ய்ய, ஸேய்யதா²பி ஆயஸ்மா ஸுபூ⁴தித்தே²ரோ. வினிச்சி²தஸுக²ந்தி, ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் அனவஜ்ஜ’’ந்திஆதி³னா விஸேஸதோ வினிச்சி²தஸுகா²ய ஹோதி. பரம்முகா² அவண்ணந்தி ஸ்வாயம் ரஹோவாதோ³ பேஸுஞ்ஞூபஸம்ஹாரவஸேன பவத்தோ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘பிஸுணவாசந்தி அத்தோ²’’தி. கீ²ணாதீதி கீ²ணோ, யோ பா⁴ஸதி, யஞ்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பா⁴ஸதி, த்³வேபி ஹிம்ஸதி விபா³த⁴தீதி அத்தோ², தம் கீ²ணவாத³ம். ஸ்வாயம் யஸ்மா கிலேஸேஹி ஆகிண்ணோ ஸம்கிலிட்டோ² ஏவ ச ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘ஆகிண்ணம் ஸம்கிலிட்ட²ம் வாச’’ந்தி. தேன அவஸிட்ட²ம் திவித⁴ம்பி வசீது³ச்சரிதமாஹ. அதி⁴ட்ட²ஹித்வாதி, ‘‘இத³மேவ ஸச்ச’’ந்தி அஜ்ஜோ²ஸாய. ஆதா³யாதி பக்³க³ய்ஹ. வோஹரேய்யாதி ஸமுதா³சரேய்ய. லோகஸமஞ்ஞந்தி லோகஸங்கேதம்.

324. ஆரம்மணதோ ஸம்பயோக³தோ காமேஹி படிஸம்ஹிதத்தா காமபடிஸந்தி⁴, காமஸுக²ம். தேனாஹ ‘‘காமூபஸம்ஹிதேன ஸுகே²னா’’தி. ஸது³க்கோ²தி விபாகது³க்கே²ன ஸம்கிலேஸது³க்கே²ன ஸது³க்கோ². ததா² ஸபரிளாஹோதி விபாகபரிளாஹேன சேவ கிலேஸபரிளாஹேன ச ஸபரிளாஹோ.

326. வட்டதோ நிஸ்ஸரிதும் அத³த்வா தத்தே²வ ஸீதா³பனதோ மிச்சா²படிபதா³பா⁴வேன ஸத்தே ஸம்யோஜேதீதி ஸம்யோஜனம், விஸேஸதோ ப⁴வஸம்யோஜனம் தண்ஹாதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாயேதம் நாம’’ந்தி. ந தண்ஹாயேவ மானாத³யோபி ஸம்யோஜனத்தம் ஸாதே⁴ந்தி நாம ஸப்³ப³ஸோ ஸம்யோஜனதோ ஸுட்டு² ப³ந்த⁴னதோ. தேன வுத்தம் – ‘‘அவிஜ்ஜானீவரணானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனான’’ந்தி (ஸம். நி. 2.125-126).

இமம் சதுக்கந்தி, ‘‘யே காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனுயுத்தா, யே அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனுயுத்தா’’தி ஏவமாக³தம் இமம் சதுக்கம் நிஸ்ஸாய. ‘‘ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ’’தி, வத்வா தம் நிஸ்ஸாய ட²பிதபா⁴வம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ப⁴க³வதோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். உஸ்ஸாத³னாஅபஸாத³னா பஞ்ஞாயந்தி ததா²க³தேன வினேதப்³ப³புக்³க³லவஸேன த⁴ம்மதே³ஸனாய பவத்தேதப்³ப³தோ. அயம் புக்³க³லோ…பே… ஆசாரஸம்பன்னோதி வா நத்தி² பரேஸம் அனுத்³தே³ஸகவஸேன த⁴ம்மதே³ஸனாய பவத்தனதோ.

329. பரம்முகா² அவண்ணந்தி நிந்தி³யஸ்ஸ தோ³ஸஸ்ஸ நிந்த³னம். ந ஹி கதா³சி நிந்தி³யோ பஸம்ஸியோ ஹோதி, தம் பன காலம் ஞத்வாவ கதே²தப்³ப³ந்தி ஆஹ, ‘‘யுத்தபத்தகாலம் ஞத்வாவா’’தி. கீ²ணவாதே³பி ஏஸேவ நயோ தஸ்ஸ ரஹோவாதே³ன ஸமானயோக³க்க²மத்தா.

330. கா⁴தீயதீதி வதீ⁴யதி. ஸத்³தோ³பி பி⁴ஜ்ஜதி நஸ்ஸதி, பே⁴தோ³ ஹோதீதி அத்தோ². கே³லஞ்ஞப்பத்தோதி கே²த³ம் பரிஸ்ஸமம் பத்தோ. அபலிபு³த்³த⁴ந்தி தோ³ஸேஹி அனனுபதிதம்.

331. அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதீதி ஏவமேதம், ந இதோ அஞ்ஞதா²தி தம் ஜனபத³னிருத்திம் அபி⁴னிவிஸித்வா ஸமுதா³சரதி. அதிதா⁴வனந்தி ஸமஞ்ஞம் நாமேதம் லோகஸங்கேதஸித்³தா⁴ பஞ்ஞத்தீதி பஞ்ஞத்திமத்தே அட்ட²த்வா பரமத்த²தோ தா²மஸா பராமஸ்ஸ வோஹரணம்.

332. அபராமஸந்தோதி அனபி⁴னிவிஸந்தோ ஸமஞ்ஞாமத்ததோவ வோஹரதி.

333. மரியாத³பா⁴ஜனீயந்தி யதா²வுத்தஸம்மாபடிபதா³ய மிச்சா²படிபதா³ய ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸங்கரபா⁴வவிபா⁴ஜனம். ரணந்தி ஸத்தா ஏதேஹி கந்த³ந்தி அகந்த³ந்தாபி கந்த³னகாரணபா⁴வதோதி ரணா; ராக³தோ³ஸமோஹா, த³ஸபி வா கிலேஸா, ஸப்³பே³பி வா ஏகந்தாகுஸலா, தேஹி நானப்பகாரது³க்க²னிப்³ப³த்தகேஹி அபி⁴பூ⁴தா ஸத்தா கந்த³ந்தி; ஸஹ ரணேஹீதி ஸரணோ. ரணஸத்³தோ³ வா ராகா³தி³ரேணூஸு நிருள்ஹோ. தேனாஹ ‘‘ஸரஜோ ஸகிலேஸோ’’தி. பாளியம் பன ‘‘ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ’’திஆதி³னா ஆக³தத்தா காமஸுகா²னுயோகா³த³யோபி ‘‘ஸரணோ’’தி வுத்தாதி து³க்கா²தீ³னம் ரணபா⁴வோ தன்னிப்³ப³த்தகஸபா⁴வானம் அகுஸலானம் ஸரணதா ச வேதி³தப்³பா³. அரணோதிஆதீ³னம் பதா³னம் வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

வத்து²ம் ஸோதே⁴தீதி நிரோத⁴ஸமாபஜ்ஜனேன மஹப்ப²லபா⁴வகரணேன த³க்கி²ணேய்யவத்து²பூ⁴தம் அத்தானம் விஸோதே⁴தி; நிரோத⁴ஸமாபத்தியா வத்து²விஸோத⁴னம் நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டி²தானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னம் தி³ன்னத³க்கி²ணாவிஸுத்³தி⁴யா தீ³பேதப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³. ததே²வாதி இமினா ‘‘பிண்டா³ய சரந்தோ’’திஆதி³ம் உபஸம்ஹரதி. மேத்தாபா⁴வனாய முது³பூ⁴தசித்தப³ஹுமானபுப்³ப³கம் தே³ந்தீதி, ‘‘ஸுபூ⁴தித்தே²ரோ த³க்கி²ணம் விஸோதே⁴தீ’’தி வுத்தம். தேன தா³யகதோபி த³க்கி²ணாவிஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. வத்து²ஸோத⁴னம் பன படிபா⁴க³தோ. ஏவம் பன காதும் ஸக்காதி ஸாவகானம்பி கிமேவம் லஹுவுட்டா²னாதி⁴ட்டா²னம் ஸாவகேஸு சிண்ணவஸீபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதீதி புச்ச²தி. இதரோ அக்³க³ஸாவகமஹாஸாவகேஸு கிம் வத்தப்³ப³ம், பகதிஸாவகேஸுபி வஸிப்பத்தேஸு லப்³ப⁴தீதி தே த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஆம ஸக்கா’’திஆதி³மாஹ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

10. தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

342. அபரிக்கீ²ணாயுகம் புக்குஸாதிகுலபுத்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ க³மனந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘துரிதக³மனசாரிக’’ந்தி. மம வாஸுபக³மனேன தவ சித்தஸ்ஸ அபா²ஸுகம் அனிட்ட²ம் ஸசே நத்தி². ஸோதி புப்³பு³பக³தோ. தி³ன்னம் தி³ன்னமேவ வட்டதீதி ஏகவாரம் தி³ன்னம் தி³ன்னமேவ யுத்தம், ந புன தா³தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கதம் கதமேவாதி ஸங்க³ஹத்த²ம் கதம் அனுச்ச²விககம்மம் கதமேவ, ந தம் புன விபரிவத்தேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

புக்குஸாதிம்ஹி உப⁴யதா²பி குலபுத்தபா⁴வோ பரிபுண்ணோ ஏவாதி ஆஹ – ‘‘ஜாதிகுலபுத்தோபி ஆசாரகுலபுத்தோபீ’’தி. தத்ராதி தஸ்மிம் தக்கஸீலதோ ஆக³மனே. அங்கே நிபன்னதா³ரகம் விய ஜனம் தோஸேதி துட்டி²ம் பாபேதி. ரதனானி உப்பஜ்ஜந்தி பப்³ப³தஸமுத்³தா³தி³ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா பச்சந்ததே³ஸஸ்ஸ. த³ஸ்ஸனீயந்தி த³ஸ்ஸனேனேவ ஸுகா²வஹம். ஏவரூபந்தி த³ஸ்ஸனீயம் ஸவனீயஞ்ச.

அனக்³க⁴கம்ப³லே மஹக்³க⁴கம்ப³லே. ஸாரகரண்ட³கேதி சந்த³னஸாராதி³ஸாரமயகரண்ட³கே. லிகா²பேத்வா உக்கிராபேத்வா. லாகா²ய வட்டாபேத்வாதி முக²ம் பித³ஹித்வா லாகா²பரிகம்மம் காரேத்வா.

அந்தோ து³ஸ்ஸப⁴ண்டி³கம் அத்தீ²தி அஞ்ஞாஸி நாதிக³ருகபா⁴வதோ. அனக்³கா⁴ அஹேஸுந்தி வண்ணஸம்பத்திப²ஸ்ஸஸம்பத்திபமாணமஹத்தது³ன்னிம்மாபியதாஹி மஹக்³கா⁴ அஹேஸும், மஹாபுஞ்ஞோ ராஜா தஸ்ஸ அத்தே²வாதி அதி⁴ப்பாயோ.

யதி³ ஏவம், ‘‘கின்னு கோ² பேஸேமீ’’தி கஸ்மா வீமம்ஸம் ஆபஜ்ஜீதி ஆஹ – ‘‘அபிச கோ² பனா’’திஆதி³. ஸோதி பி³ம்பி³ஸாரோ ராஜா. விசினிதும் ஆரத்³தோ⁴ ரதனஸ்ஸ அனேகவித⁴த்தா உத்தருத்தரிஞ்ச பணீததராதி³பா⁴வதோ. ஸுவண்ணரஜதாதீ³தி ஸுவண்ணரஜதபவாளமணிமுத்தாவேளுரியாதி³. இந்த்³ரியப³த்³த⁴ந்தி சக்கா²தி³இந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴ம். பதே³ஸந்தி கு³ணவஸேன ஏகதே³ஸம் ந பாபுணாதி.

ஸாமம் ஸச்சானம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴தாஸாமஞ்ஞேன, ‘‘பு³த்³த⁴ரதனம்பி து³வித⁴’’ந்தி வுத்தம். பு³த்³த⁴ரதனஸமம் ரதனம் நாம நத்தி², யஸ்மா பன இமஸ்மிம் லோகே பரஸ்மிம் வா பன பு³த்³தே⁴ன ஸதி³ஸோ ந விஜ்ஜதீதி. பட²மபோ³தி⁴யம்யேவ பவத்ததீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘கோ⁴ஸோபீ’’திஆதி³.

ராஜா துட்டோ² சிந்தேஸி, ‘‘தத்த² அவிஜ்ஜமானம்யேவ பேஸேதும் லத்³த⁴’’ந்தி. தஸ்மாதி யஸ்மா பரிபுண்ணம் ஏகதி³வஸம்பி தஸ்மிம் பதே³ஸே பு³த்³தா⁴னம் ஆவாஸபரிக்³க³ஹோ நத்தி², தஸ்மா. புப்³ப³தி³ஸாமுக²ந்தி புப்³ப³தி³ஸாபி⁴முக²ம் ஸீஹபஞ்ஜரம். தேனஸ்ஸ ஸுவிபூ⁴தாலோகதம் த³ஸ்ஸேதி.

ஏவம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஈதி³ஸோ ஸமுதா³க³மோதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ஏவம் த³ஸ பாரமியோ பூரேத்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ஸம்பன்னஸமுதா³க³மஸ்ஸ தத³னுரூபா அயம் ப²லஸம்பதா³தி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘துஸிதப⁴வனதோ’’திஆதி³ வுத்தம்.

அரியத⁴ம்மோ நாம அரியமக்³க³ப்பதா⁴னோ, அரியமக்³கோ³ ச ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யஸங்க³ஹோ, தே ச உத்³தே³ஸமத்தேனேவ க³ஹிதாதி ஆஹ – ‘‘ஸத்ததிம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யே ஏகதே³ஸேன லிகி²த்வா’’தி. சூளஸீலாதீ³னி ப்³ரஹ்மஜாலே (தீ³. நி. 1.8-9) ஆக³தனயேன வேதி³தப்³பா³னி. ச²த்³வாரஸம்வரம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞந்தி மனச்ச²ட்டா²னம் த்³வாரானம் ஸம்வரணவஸேன ஸத்தட்டா²னிகம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம். த்³வாத³ஸப்பபே⁴த³ம் சீவராதி³சதுப்பச்சயஸந்தோஸம். அரஞ்ஞருக்க²மூலாதீ³னஞ்ச விப⁴ங்க³ம் பா⁴வனானுகூலம் ஸேனாஸனம். ‘‘அபி⁴ஜ்ஜ²ம் லோகே பஹாயா’’திஆதி³னா வுத்தம் நீவரணப்பஹானம். பரிகம்மந்தி கஸிணாதி³பரிகம்மம். பாளியம் ஆக³தனயேன அட்ட²திம்ஸ கம்மட்டா²னானி. விஸுத்³தி⁴படிபாடியா யாவ ஆஸவக்க²யா இமம் படிபத்திம் ஏகதே³ஸேன லிகி². ஸோளஸவித⁴ந்தி ஸோளஸவித⁴பா⁴வனாய பயோக³ம்.

கிலஞ்ஜமயேதி நானாவித⁴பி⁴த்திவிப⁴த்தே ஸண்ஹஸுகு²மரதனபரிஸிப்³பி³தே கிலஞ்ஜமயஸமுக்³கே³. ப³ஹி வத்தே²ன வேடே²த்வாதி பட²மம் ஸுகு²மகம்ப³லேன வேடே²த்வா படிபாடியா தேத்திம்ஸாய ஸமுக்³கே³ஸு பக்கி²பித்வா ததோ ப³ஹி ஸுகு²மவத்தே²ன வேடே²த்வா சா²தே³த்வா. திணக³ச்ச²பஹானஸம்மஜ்ஜனாதி³னா ஸோதி⁴தமத்தகமேவ ஹோது, கத³லிபுண்ணக⁴டட²பனத⁴ஜபடாகுஸ்ஸாபனாதி³அலங்கரணேன மா நிட்டா²பேதா²தி அத்தோ². ராஜானுபா⁴வேன படியாதே³தா²தி மம ராஜானுரூபம் ஸஜ்ஜேத², அலங்கரோதா²தி அத்தோ². அந்தரபோ⁴கி³கானந்தி அனுயுத்தராஜமஹாமத்தானம். ஜவனதூ³தேதி கி²ப்பம் க³ச்ச²ந்தகதூ³தபுரிஸே. தாளேஹி ஸஹ அவசரந்தீதி தாளாவசரா.

ரஞ்ஞா பண்ணாகாரம் உத்³தி³ஸ்ஸ கதபூஜாஸக்காரஸ்ஸ அமச்சதோ ஸுதத்தா பண்ணாகாரம் உச்சட்டா²னே ட²பேத்வா ஸயம் நீசாஸனே நிஸின்னோ. நாயம் அஞ்ஞஸ்ஸ ரதனஸ்ஸ ப⁴விஸ்ஸதீதி அயம் பரிஹாரோ அஞ்ஞஸ்ஸ மணிமுத்தாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ரதனஸ்ஸ ந ப⁴விஸ்ஸதி மணிமுத்தாதீ³ஹி அபி⁴ஸங்க²தத்தா. ப³லவஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜி சிரதனகாலம் பு³த்³த⁴ஸாஸனே பா⁴விதபா⁴வனதாய வாஸிதவாஸனதாய க⁴டே தீ³போ விய அப்³ப⁴ந்தரே ஏவ ஸமுஜ்ஜலமானபரிபக்கதிஹேதுகபா⁴வதோ.

தா⁴ரேமீதி இச்சா²மி, க³ண்ஹாமீதி அத்தோ². த்³வேஜ்ஜ²வசனந்தி த்³வேள்ஹகபா⁴வோ. அந்தரம் கரோதீதி த்³வின்னம் பாதா³னம் அந்தரம் தம் லேக²ம் கரோதி, ஏகேன பாதே³ன அதிக்கமீதி அத்தோ². தஸ்ஸா க³தமக்³கே³னாதி தாய தே³வியா விவட்டமானாய நாஸிதாய க³தமக்³கே³ன. தம் பன லேக²ந்தி புக்குஸாதினா கதலேக²ம். பண்ணச்ச²த்தகந்தி தாலபத்தமுட்டி²ம்.

ஸத்து²கா³ரவேனாதி ஸத்த²ரி உப்பன்னபஸாத³பேமப³ஹுமானஸம்ப⁴வேன. ததா³ ஸத்தா²ரம்யேவ மனஸி கத்வா தன்னின்னபா⁴வேன க³ச்ச²ந்தோ, ‘‘புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’திபி சித்தம் ந உப்பாதே³ஸி, ‘‘ஏத்த² நு கோ² ஸத்தா² வஸதீ’’தி பரிவிதக்கஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ; ராஜக³ஹம் பன பத்வா ரஞ்ஞோ பேஸிதஸாஸனவஸேன தத்த² ச விஹாரஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வதோ ஸத்தா² கஹம் வஸதீதி புச்சி². ஸத்து² ஏககஸ்ஸேவ நிக்க²மனம் பஞ்சசத்தாலீஸ யோஜனானி பத³ஸா க³மனஞ்ச த⁴ம்மபூஜாவஸேன கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். த⁴ம்மபூஜாய ச பு³த்³தா⁴னம் ஆசிண்ணபா⁴வோ ஹேட்டா² வித்தா²ரிதோயேவ. பு³த்³த⁴ஸோப⁴ம் பன படிச்சா²தே³த்வா அஞ்ஞாதகவேஸேன தத்த² க³மனம் தஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ விஸ்ஸத்த²வஸேன மக்³க³த³ரத²படிபஸ்ஸம்ப⁴னத்த²ம். அப்படிபஸ்ஸத்³த⁴மக்³க³த³ரதோ² ஹி த⁴ம்மதே³ஸனாய பா⁴ஜனம் ந ஹோதீதி. ததா²ஹி வக்க²தி, ‘‘நனு ச ப⁴க³வா’’திஆதி³.

உருத்³த⁴ந்தி விஸாலந்தி கேசி. அதிரேகதியோஜனஸதந்திஆதி³னா அன்வயதோ ப்³யதிரேகதோ ச மச்சே²ரவினயனே ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஓவாத³தா³னம். அச்சந்தஸுகு²மாலோதிஆதி³னா ஸத்து² த⁴ம்மகா³ரவேன ஸத்³தி⁴ம் குலபுத்தஸ்ஸபி த⁴ம்மகா³ரவம் ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதீதி த³ஸ்ஸேதி. தேன ப⁴க³வதோ கதஸ்ஸ பச்சுக்³க³மனஸ்ஸ டா²னக³தபா⁴வம் விபா⁴வேந்தோ அஞ்ஞேஸம்பி ப⁴ப்³ப³ரூபானம் குலபுத்தானம் யதா²ரஹம் ஸங்க³ஹோ காதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி.

ப்³ரஹ்மலோகப்பமாணந்தி உச்சபா⁴வேன. ஆனுபா⁴வேனாதி இத்³தா⁴னுபா⁴வேன யதா² ஸோ ஸோதபத²ம் ந உபக³ச்ச²தி, ஏவம் வூபஸமேதும் ஸக்கோதி. அவிப்³ப⁴ந்தந்தி விப்³ப⁴மரஹிதம் நில்லோலுப்பம். ‘‘பா⁴வனபும்ஸகம் பனேத’’ந்தி வத்வா தஸ்ஸ விவரணத்த²ம், ‘‘பாஸாதி³கேன இரியாபதே²னா’’தி வுத்தம். இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே ஏதம் கரணவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘யதா² இரியதோ’’திஆதி³. அமனாபோ ஹோதி பஸ்ஸந்தானம். ஸீஹஸேய்யாய நிபன்னஸ்ஸபி ஹி ஏகச்சே ஸரீராவயவா அதோ⁴கி²த்தவிக்கி²த்தா விய தி³ஸ்ஸந்தி. கடியம் த்³வின்னம் ஊருஸந்தீ⁴னம் த்³வின்னஞ்ச ஜாணுஸந்தீ⁴னம் வஸேன சதுஸந்தி⁴கபல்லங்கம். ந பதிட்டா²தீதி நப்பவத்ததி, ‘‘கம்ஸி த்வ’’ந்திஆதி³னா அபுச்சி²தே கதா²பவத்தி ஏவ ந ஹோதி. அப்பதிட்டி²தாய கதா²ய ந ஸஞ்ஜாயதீதி ததா² பன புச்சா²வஸேன கதா²ய அப்பவத்திதாய உபரி த⁴ம்மகதா² ந ஸஞ்ஜாயதி ந உப்பஜ்ஜதி. இதீதி தஸ்மா. கதா²பதிட்டா²பனத்த²ம் கதா²பவத்தனத்த²ம் கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் வா புச்சி².

ஸபா⁴வமேவ கதே²தீதி அத்தனோ ப⁴க³வதோ அதி³ட்ட²புப்³ப³த்தா ‘‘அதி³ட்ட²புப்³ப³கம் கத²மஹம் ஜானேய்ய’’ந்தி ஸபா⁴வமேவ கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயமேவ கதே²தி; ந பன ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸுபாகடம் ஸபா⁴வஸித்³த⁴ம் பு³த்³த⁴ரூபகாயஸபா⁴வம். அத² வா ஸபா⁴வமேவ கதே²தீதி ‘‘இத³மேவ’’ந்தி ஜானந்தோபி ததா³ ப⁴க³வதோ ருசியா ததா²பவத்தமானம் ரூபகாயஸபா⁴வமேவ கதே²தி அப்பவிக்க²ம்ப⁴ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ – ‘‘ததா² ஹி ந’’ந்திஆதி³, விபஸ்ஸனாலக்க²ணமேவ படிபத³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

343. ‘‘புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் அகதே²த்வா’’தி வத்வா புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ய அகத²னே காரணம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ஞ்ச ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அபரிஸுத்³தா⁴யபி புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ய விபஸ்ஸனா ததா² ந கிச்சகாரீ, பகே³வ அவிஜ்ஜமானாயாதி, ‘‘யஸ்ஸ ஹி…பே… அபரிஸுத்³தா⁴ ஹோதி’’ச்சேவ வுத்தம். புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ ச நாம ஸங்கே²பதோ பன்னரஸ சரணத⁴ம்மாதி ஆஹ – ‘‘ஸீலஸம்வரம்…பே… இமம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் ஆசிக்க²தீ’’தி. யானகிச்சம் ஸாதே⁴தி மக்³க³க³மனேன அகிலந்தபா⁴வஸாத⁴னத்தா. சிரகாலம் பரிபா⁴விதாய பரிபக்கக³தாய ஹேதுஸம்பதா³ய உபட்டா²பிதம் ஸாமணேரஸீலம்பி பரிபுண்ணம் அக²ண்டா³தி³பா⁴வப்பத்தியா, யம் புப்³ப³ஹேதுத்தா ‘‘ஸீல’’ந்தி வுச்சதி.

தா⁴துயோ பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானா, பஞ்ஞத்திமத்தோ² புரிஸோ அவிஜ்ஜமானோ. அத² கஸ்மா ப⁴க³வா அரஹத்தஸ்ஸ பத³ட்டா²னபூ⁴தம் விபஸ்ஸனம் கதே²ந்தோ ‘‘ச²தா⁴துரோ’’தி அவிஜ்ஜமானப்பதா⁴னம் தே³ஸனம் ஆரபீ⁴தி ஆஹ – ‘‘ப⁴க³வா ஹீ’’திஆதி³. கத்த²சி ‘‘தேவிஜ்ஜோ ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ’’திஆதீ³ஸு விஜ்ஜமானேன அவிஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேதி. கத்த²சி – ‘‘இத்தி²ரூபம், பி⁴க்க²வே, புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 1.1) அவிஜ்ஜமானேன விஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேதி. கத்த²சி ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணம் ஸோதவிஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (விப⁴. 121) விஜ்ஜமானேன விஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேதி. கத்த²சி – ‘‘க²த்தியகுமாரோ ப்³ராஹ்மணகஞ்ஞாய ஸத்³தி⁴ம் ஸம்வாஸம் கப்பேதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.275) அவிஜ்ஜமானேன அவிஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேதி. இத⁴ பன விஜ்ஜமானேன அவிஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ச²தா⁴துரோ’’தி ஹி ஸமாஸத்தோ² அவிஜ்ஜமானோ புக்³க³லவிஸயத்தா, தஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அவயவத்தோ² பன அப்பதா⁴னத்தோ² விஜ்ஜமானோ, ஸோ ஸத்³த³க்கமேன அப்பதா⁴னோபி அத்த²க்கமேன பதா⁴னோதி ஆஹ – ‘‘விஜ்ஜமானேன அவிஜ்ஜமானம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி. புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னாயேத்த² தே³ஸனாய காரணம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ஸசே ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். உபட்டா²பேய்யாதி – ‘‘தா⁴துயோ’’இச்சேவ குலபுத்தஸ்ஸ சித்தம் நிவேஸேய்ய ததா² ஸஞ்ஜானேய்ய, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யாதி அத்தோ². ஸந்தே³ஹம் கரேய்யாதி அஸதி புரிஸே கோ கரோதி? கோ படிஸம்வேதே³தி, தா⁴துயோ ஏவாதி கிம் நு கோ² இத³ம், கத²ம் நு கோ² இத³ந்தி ஸம்ஸயம் உப்பாதே³ய்ய? ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி சதுரங்க³ஸமன்னாக³தே அந்த⁴காரே வத்தமானம் விய தே³ஸியமானே அத்தே² ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜேய்ய. ததா²பூ⁴தோ ச தே³ஸனாய அபா⁴ஜனபூ⁴தத்தா தே³ஸனம் ஸம்படிச்சி²தும் ந ஸக்குணேய்ய. ஏவமாஹாதி ஏவம் ‘‘ச²தா⁴துரோ’’தி ஆஹ.

யம் த்வம் புரிஸோதி ஸஞ்ஜானாஸீதி யம் ரூபாரூபத⁴ம்மஸமூஹம் பப³ந்த⁴வஸேன பவத்தமானம் அதி⁴ட்டா²னவிஸேஸவிஸிட்ட²ம் – ‘‘புரிஸோ ஸத்தோ இத்தீ²’’திஆதி³னா த்வம் ஸஞ்ஜானாஸி, ஸோ ச²தா⁴துரோ. ஸந்தேஸுபி ச²தா⁴துவினிமுத்தேஸு தா⁴த்வந்தரேஸு ஸுகா²வக்³க³ஹணத்த²ம் ததா² வுத்தம் தக்³க³ஹணேனேவ ச தேஸம் க³ஹேதப்³ப³தோ, ஸ்வாயமத்தோ² ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதோ ஏவ. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘ச²ப²ஸ்ஸாயதனோ’’திஆதி³பதே³ஸுபி. சத்தாரி அதி⁴ட்டா²னானி சதஸ்ஸோ பதிட்டா² ஏதஸ்ஸாதி சதுராதி⁴ட்டா²னோ, அதி⁴திட்ட²தி பதிட்ட²ஹதி ஏதேனாதி அதி⁴ட்டா²னம், யேஸு பதிட்டா²ய உத்தமத்த²ம் அரஹத்தம் அதி⁴க³ச்ச²தி, தேஸம் பஞ்ஞாதீ³னம் ஏதம் அதி⁴வசனம். தேனாஹ ‘‘ஸ்வாயம் பி⁴க்கூ²’’திஆதி³. ஏத்தோதி வட்டதோ. விவட்டித்வாதி வினிவட்டித்வா அபஸக்கித்வா. ஏத்தோதி வா ஏதேஹி ச²தா⁴துஆதீ³ஹி. ஏத்த² ஹி நிவிட்ட²ஸ்ஸ ஆயத்தஸ்ஸ உத்தமாய ஸித்³தி⁴யா அஸம்ப⁴வோதி. பதிட்டி²தந்தி அரியமக்³கா³தி⁴க³மவஸேன ஸுப்பதிட்டி²தம். ஏவஞ்ஹி ஸப்³ப³ஸோ படிபக்க²ஸமுச்சி²ந்த³னேன தத்த² பதிட்டி²தோ ஹோதி. மஞ்ஞஸ்ஸவா நப்பவத்தந்தீதி ச²ஹிபி த்³வாரேஹி பவத்தமானஸோதாய மக்³கே³ன விஸோஸிதாய ஸப்³ப³ஸோ விக³தாய ஸப்³ப³ஸோ விச்சே²த³ப்பத்தியா ந ஸந்த³ந்தி. தேனாஹ ‘‘நப்பவத்தந்தீ’’தி. யஸ்மா மானே ஸப்³ப³ஸோ ஸமுச்சி²ன்னே அஸமுச்சி²ன்னோ அனுபஸந்தோ கிலேஸோ நாம நத்தி², தஸ்மா ஆஹ – ‘‘முனி ஸந்தோதி வுச்சதீ’’தி ராக³க்³கி³ஆதீ³னம் நிப்³பா³னேன நிப்³பு³தோ.

பஞ்ஞம் நப்பமஜ்ஜேய்யாதி, ‘‘தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தீ’’திஆதி³னயப்பவத்தாய (ம. நி. 1.423; 2.24; 3.75; ஸம். நி. 4.120; அ. நி. 3.15; விப⁴. 519; மஹானி. 161) அப்பமாத³ப்படிபத்தியா ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாபஞ்ஞம் நப்பமஜ்ஜேய்ய. ஏதேன புப்³ப³பா⁴கி³யம் ஸமத²விபஸ்ஸனாபா⁴வனமாஹ. ஸச்சமனுரக்கே²ய்யாதி ஸச்சானுரக்க²னாபதே³ஸேன ஸீலவிஸோத⁴னமாஹ; ஸச்சே டி²தோ ஸமாதி³ன்னஸீலம் அவிகோபேத்வா பரிபூரேந்தோ ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனியதம் கரோதி. தேனாஹ ‘‘வசீஸச்சம் ரக்கே²ய்யா’’தி. கிலேஸபரிச்சாக³ம் ப்³ரூஹேய்யாதி தத³ங்கா³தி³வஸேன கிலேஸானம் பரிச்சஜனவிதி⁴ம் வட்³டே⁴ய்ய. கிலேஸவூபஸமனம் ஸிக்கே²ய்யாதி யதா² தே கிலேஸா தத³ங்கா³தி³வஸேன பரிச்சத்தா யதா²ஸமுதா³சாரப்பவத்தியா ஸந்தானே பரிளாஹம் ந ஜனேந்தி; ஏவம் கிலேஸானம் வூபஸமனவிதி⁴ம் ஸிக்கே²ய்ய பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னாதீ³னந்தி லோகுத்தரானம் பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னாதீ³னம். அதி⁴க³மத்தா²யாதி படிலாப⁴த்தா²ய.

347. புப்³பே³ வுத்தானந்தி, ‘‘சதுராதி⁴ட்டா²னோ, யத்த² டி²தம் மஞ்ஞஸ்ஸவா நப்பவத்தந்தீ’’தி (ம. நி. 3.343) ஏவம் புப்³பே³ வுத்தானம்.

348. வத்தப்³ப³ம் ப⁴வேய்யாதி நித்³தே³ஸவஸேன வத்தப்³ப³ம் ப⁴வேய்ய. ஆதீ³ஹீதி ஏவமாதீ³ஹி. கிச்சம் நத்தி² கிச்சாபா⁴வதோ. உப்படிபாடிதா⁴துகந்தி அயதா²னுபுப்³பி³கம். யதா²த⁴ம்மவஸேனேவாதி தே³ஸேதப்³ப³த⁴ம்மானம் யதா²ஸபா⁴வேனேவ. ஸப்பாயம் து⁴தங்க³ந்தி அத்தனோ கிலேஸனிக்³க³ண்ஹனயோக்³க³ம் து⁴தங்க³ம். சித்தருசிதந்தி அத்தனோ சித்தபகதியா ஆசரியேஹி விரோசேதப்³ப³ம், சரியானுகூலந்தி அத்தோ². ஹத்தி²பதோ³பமஸுத்தாதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன விஸுத்³தி⁴மக்³க³தா⁴துவிப⁴ங்கா³தி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

354. அயம்பேத்தா²தி பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ². தேன ‘‘அதா²பரம் உபேக்கா²யேவ அவஸிஸ்ஸதீ’’தி உபரிதே³ஸனம் ஸம்பிண்டே³தி. ஸோபி ஹி பாடியேக்கோ அனுஸந்தீ⁴தி. நனு சாயம் யதா²உத்³தி³ட்டா²ய விஞ்ஞாணதா⁴துயா நித்³தே³ஸோபி ப⁴விஸ்ஸதீதி யதா²னுஸந்தி⁴னயோ விஜ்ஜதீதி? ந, விஞ்ஞாணதா⁴துனித்³தே³ஸனயேன தே³ஸனாய அப்பவத்தத்தா தேனாஹ ‘‘ஹேட்ட²தோ’’திஆதி³. யம் வா பனாதிஆதி³னா பன தே³ஸனாய ஸானுஸந்தி⁴தம் விபா⁴வேதி. ந ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ அனனுஸந்தி⁴கம் தே³ஸனம் தே³ஸேந்தி. ஆக³மனீயவிபஸ்ஸனாவஸேனாதி யஸ்ஸா புப்³பே³ பவத்தத்தா ஆக³மனீயட்டா²னே டி²தா விபஸ்ஸனா, தஸ்ஸா வஸேன. கம்மகாரகவிஞ்ஞாணந்தி ‘‘நேதம் மம நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’’தி ஏவம் விபஸ்ஸனாகிச்சகாரகம் விபஸ்ஸனாஸஹிதம் விஞ்ஞாணம். விஞ்ஞாணதா⁴துவஸேனாதி யதா²உத்³தி³ட்டா²ய விஞ்ஞாணதா⁴துயா பா⁴ஜனவஸேன. ஸத்து² கத²னத்தா²யாதி ஸத்தா²ரா உத்³தே³ஸமேவ கத்வா ட²பிதத்தா நித்³தே³ஸவஸேன கத²னத்தா²ய. அகதி²தபா⁴வோ ஏவ ஹிஸ்ஸ அவஸிட்ட²தா கத²னத்தா²ய படிவிஜ்ஜ²னத்தா²ய ச. படிபக்க²விக³மேன தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴தாதி ஆஹ ‘‘நிருபக்கிலேஸ’’ந்தி. உபக்கிலேஸானம் பன பஹீனபா⁴வதோ பரியோதா³தம். ஸமுத³யவஸேன உத³யத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்சேவ பச்சயனிரோத⁴வஸேன அத்த²ங்க³மத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. காரணபா⁴வேன ஸுகா²ய வேத³னாய ஹிதந்தி ஸுக²வேத³னியம். தேனாஹ ‘‘ஸுக²வேத³னாய பச்சயபூ⁴த’’ந்தி.

360. ரூபகம்மட்டா²னம்பி சதுதா⁴துவவத்தா²னவஸேன, அரூபகம்மட்டா²னம்பி ஸுக²து³க்க²வேத³னாமுகே²ன பகு³ணம் ஜாதம்.

ஸத்து² கத²னத்த²ம்யேவ அவஸிஸ்ஸதீதி, ‘‘குலபுத்தஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னத்த²’’ந்தி வுத்தமேவத்த²ம் நிஸேதே⁴தி, தஸ்மா வுத்தமேவத்த²ம் ஸமத்தே²தும், ‘‘இமஸ்மிம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். குலபுத்தஸ்ஸ ரூபாவசரஜ்ஜா²னேதி குலபுத்தேன அதி⁴க³தரூபாவசரஜ்ஜா²னே. தேனாஹ – ‘‘பி⁴க்கு² பகு³ணம் தவ இத³ம் ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²ன’’ந்தி. யம் கிஞ்சி ஸுவண்ணதாபனயோக்³யம் அங்கா³ரபா⁴ஜனம் இத⁴ ‘‘உக்கா’’தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘அங்கா³ரகபல்ல’’ந்தி. ஸஜ்ஜேய்யாதி யதா² தத்த² பக்கி²த்தஸுவண்ணஞ்ச தப்பதி, ஏவம் படியாதி³யேய்ய. நீஹடதோ³ஸந்தி விக³தீபூ⁴தகாளகம். அபனீதகஸாவந்தி அபக³தஸுகு²மகாளகம்.

அரியமக்³கே³ பதிட்டா²பேதுகாமேன நாம ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி லோகியத⁴ம்மே விரஜ்ஜனத்தா²ய த⁴ம்மோ கதே²தப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயேன, ‘‘கஸ்மா பனா’’திஆதி³னா சோத³னா கதா. வினேய்யத³மனகுஸலேன ப⁴க³வதா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன தாவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னுபேக்கா²ய வண்ணோ கதி²தோதி தஸ்ஸ பரிஹாரம் வத³ந்தோ, ‘‘குலபுத்தஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ.

361. தத³னுத⁴ம்மந்தி தஸ்ஸ அரூபாவசரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ அனுரூபத⁴ம்மம், யாய படிபதா³ய தஸ்ஸ அதி⁴க³மோ ஹோதி, தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ரூபாவசரஜ்ஜா²ன’’ந்தி. தக்³க³ஹணாதி தஸ்ஸ க³ஹணேன தஸ்ஸா படிபத்தியா படிபஜ்ஜமானேன. இதோ உத்தரிந்தி ‘‘விஞ்ஞாணஞ்சாயதன’’ந்திஆதீ³ஸு.

362. தஸ்ஸேவாதி அரூபாவசரஜ்ஜா²னஸ்ஸ. ஏதம் பன ஸவிபாகம் அரூபாவசரஜ்ஜா²னம் ஸமேச்ச ஸம்பு⁴ய்ய பச்சயேஹி கதத்தா ஸங்க²தம். பகப்பிதந்தி பச்சயவஸேன ஸவிஹிதம். ஆயூஹிதந்தி ஸம்பிண்டி³தம். கரோந்தேன கரீயதீதி படிபஜ்ஜனகேன படிபஜ்ஜீயதி ஸங்க²ரீயதி. நிப்³பா³னம் விய ந நிச்சம் ந ஸஸ்ஸதம். அத² கோ² க²ணே க²ணே பி⁴ஜ்ஜனஸபா⁴வதாய தாவகாலிகம். ததோ ஏவ சவனாதி³ஸபா⁴வந்தி ஸப்³ப³மேதம் ரூபாவசரத⁴ம்மேஸு ஆதீ³னவவிபா⁴வனம். து³க்கே² பதிட்டி²தந்தி ஸங்கா²ரது³க்கே² பதிட்டி²தம். அதாணந்தி சவனஸபா⁴வாதி³தாய தாணரஹிதம். அலேணந்தி ததோ அரக்க²த்தா லீயனட்டா²னரஹிதம். அஸரணந்தி அப்படிஸரணம். அஸரணீபூ⁴தந்தி ஸப்³ப³காலம்பி அப்படிஸரணம்.

ஸமத்தபத்தவிஸே க²ந்தா⁴தீ³ஸு க³ஹிதே து³த்திகிச்சா² ஸியாதி, ‘‘க²ந்த⁴ம் வா ஸீஸம் வா க³ஹேதும் அத³த்வா’’தி வுத்தம். ஏவமேவாதி ஏத்தா²யம் உபமாஸம்ஸந்த³னா – சே²கோ பி⁴ஸக்கோ விய ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. விஸவிகாரோ விய கிலேஸது³க்கா²னுப³ந்தோ⁴, பி⁴ஸக்கஸ்ஸ விஸம் டா²னதோ சாவேத்வா உபரி ஆரோபனம் விய ப⁴க³வதோ தே³ஸனானுபா⁴வேன குலபுத்தஸ்ஸ காமப⁴வே நிகந்திம் பரியாதா³ய அரூபஜ்ஜா²னே ப⁴வனம். பி⁴ஸக்கஸ்ஸ விஸம் ஓதாரேத்வா பத²வியம் பாதனம் விய குலபுத்தஸ்ஸ ஓரம்பா⁴கி³யகிலேஸது³க்கா²பனயனம்.

அஸம்பத்தஸ்ஸாதி அரூபாவசரஜ்ஜா²னம் அனதி⁴க³தஸ்ஸ. அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸேவாதி தஸ்ஸ வேவசனம். ஸப்³ப³மேதந்தி ‘‘அனிச்சம் அது⁴வ’’ந்திஆதி³னா வித்தா²ரதோ வுத்தம் ஸப்³ப³மேதம் ஆதீ³னவம். ஏகபதே³னேவ ‘‘ஸங்க²தமேத’’ந்தி கதே²ஸி ஸங்க²தபதே³னேவ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அனவஸேஸதோ பரியாதி³ன்னத்தா.

நாயூஹதீதி ப⁴வகாரணசேதனாவஸேன ப்³யாபாரம் ந ஸமூஹேதி ந ஸம்பிண்டே³தி. தேனாஹ – ‘‘ந ராஸிம் கரோதீ’’தி. அபி⁴ஸங்க²ரணம் நாம சேதனாப்³யாபாரோதி ஆஹ – ‘‘ந அபி⁴ஸஞ்சேதயதீ’’தி. தம் பன ப²லுப்பாத³னஸமத்த²தாய ப²லேன கப்பனந்தி ஆஹ ‘‘ந கப்பேதீ’’தி. ஸசே அபி⁴ஸங்கா²ரசேதனா உளாரா, ப²லமஹத்தஸங்கா²தாய வுட்³டி⁴யா ஹோதி, அனுளாரா ச அவுட்³டி⁴யாதி ஆஹ – ‘‘வுட்³டி⁴யா வா பரிஹானியா வா’’தி. பு³த்³த⁴விஸயே ட²த்வாதி ப⁴க³வா அத்தனோ பு³த்³த⁴ஸுபு³த்³த⁴தாய ஸீஹஸமானவுத்திதாய ச தே³ஸனம் உக்கம்ஸதோ ஸாவகேஹி பத்தப்³ப³ம் விஸேஸம் அனவஸேஸேந்தோ ததா² வத³தி, ந ஸாவகவிஸயம் அதிக்கமித்வா அத்தனோ பு³த்³த⁴விஸயமேவ தே³ஸேந்தோ. தேனாஹ – ‘‘அரஹத்தனிகூடம் க³ண்ஹீ’’தி. யதி³ குலபுத்தோ அத்தனோ…பே… படிவிஜ்ஜி², அத² கஸ்மா ப⁴க³வா தே³ஸனாய அரஹத்தனிகூடம் க³ண்ஹீதி ஆஹ ‘‘யதா² நாமா’’திஆதி³.

இதோ புப்³பே³தி இதோ அனாகா³மிப²லாதி⁴க³மதோ உத்தரி உபரி. அஸ்ஸாதி குலபுத்தஸ்ஸ. கதே²ந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மே நேவ கங்கா² ந விமதி பட²மமக்³கே³னேவ கங்கா²ய ஸமுச்சி²ன்னத்தா. ஏகச்சேஸு டா²னேஸூதி ததா² வினேய்யடா²னேஸு. ததா² ஹி அயம்பி குலபுத்தோ அனாகா³மிப²லம் பத்வா ப⁴க³வந்தம் ஸஞ்ஜானி. தேன வுத்தம் ‘‘யதோ அனேனா’’திஆதி³.

363. அனஜ்ஜோ²ஸிதாதி அனஜ்ஜோ²ஸனீயாதி அயமத்தோ²தி ஆஹ – ‘‘கி³லித்வா பரினிட்டா²பேத்வா க³ஹேதும் ந யுத்தா’’தி.

364. ராகோ³வ அனுஸயோ ராகா³னுஸயோ, ஸோ ச பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹோதி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தீதி வுத்தம் – ‘‘ஸுக²வேத³னம் ஆரப்³ப⁴ ராகா³னுஸயோ உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி. ந பன தஸ்ஸ உப்பாத³னம் அத்தி² க²ணத்தயஸமாயோகா³ஸம்ப⁴வதோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. இதரந்தி அது³க்க²மஸுக²வேத³னம். விஸம்யுத்தோதி கேனசி ஸஞ்ஞோஜனேன அஸம்யுத்ததாய ஏவ நியதவிப்பயுத்தோ. காயஸ்ஸ கோடி பரமோ அந்தோ ஏதஸ்ஸாதி காயகோடிகம். து³தியபதே³தி ‘‘ஜீவிதபரியந்திக’’ந்தி இமஸ்மிம் பதே³. விஸேவனஸ்ஸாதி உபாதா³னஸ்ஸ. ஸீதீப⁴விஸ்ஸந்தீதி பத³ஸ்ஸ ‘‘நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தீ’’தி அத்தோ² வுத்தோ, கத²ம் பன வேத³யிதானம் த்³வாத³ஸஸு ஆயதனேஸு நிருஜ்ஜ²னம் ஸீதிபா⁴வப்பத்தீதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘கிலேஸா ஹீ’’திஆதி³. ஸமுத³யபஞ்ஹேனாதி மஹாஸதிபட்டா²னே (தீ³. நி. 2.400; ம. நி. 1.133) ஸமுத³யஸச்சனிரோத⁴பஞ்ஹேன. நனு ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸபரிளாஹவிக³மே ஸீதிபா⁴வோ நாம வேத³னானிரோத⁴மத்தேன அதி⁴ப்பேதோ; தேன இத⁴ வேத³யிதானி வுத்தானி, ந கிலேஸாதி வேத³யிதானம் அச்சந்தனிரோத⁴ஸங்கா²தோ ஸீதிபா⁴வோபி கிலேஸஸமுச்சே²தே³னேவாதி ஆஹ ‘‘வேத³யிதானிபீ’’திஆதி³.

365. இத³ம் ஓபம்மஸம்ஸந்த³னந்தி ஏத்த² ஸஞ்ஞோஜனா தீ³பஸிகா² விய, அதி⁴ட்டா²னகபல்லிகா விய வேத³னாய நிஸ்ஸயபூ⁴தா சத்தாரோ க²ந்தா⁴, தேலம் விய கிலேஸா, வட்டி விய கம்மவட்டம், உபஹரணகபுரிஸோ விய வட்டகா³மீ புது²ஜ்ஜனோ, தஸ்ஸ ஸீஸச்சே²த³கபுரிஸோ விய அரஹத்தமக்³கோ³ ஸந்தானஸ்ஸ ஸமுச்சே²த³கரணதோ, அனாஹாராய தீ³பஸிகா²ய நிப்³பா³யனம் விய கம்மகிலேஸானம் அனந்தரபச்சயதோ அனாஹாராய வேத³னாய அனுபாதி³ஸேஸவஸேன நிப்³பா³யனம்.

ஆதி³ம்ஹி ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாஹீதி புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³பூ⁴தா தயா பகு³ணஸமாதி⁴தோ அரஹத்தஸ்ஸ பத³ட்டா²னபூ⁴தவிபஸ்ஸனாபஞ்ஞாதோ ச. உத்தரிதராதி விஸிட்ட²தரா. ஏவம் ஸமன்னாக³தோதி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ இத³ம்ஸத்³த³த்த²வசனோதி ஆஹ – ‘‘இமினா உத்தமேன அரஹத்தப²லபஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னேனா’’தி. ஸப்³ப³ம் வட்டது³க்க²ம் கே²பேதீதி ஸப்³ப³து³க்க²க்க²யோ, அக்³க³மக்³கோ³, தம்பரியாபன்னதாய தத்த² ஞாணந்தி ஆஹ – ‘‘ஸப்³ப³து³க்க²க்க²யே ஞாணம் நாம அரஹத்தமக்³கே³ ஞாண’’ந்தி. அரஹத்தப²லே ஞாணம் அதி⁴ப்பேதம் வுத்தனயேன ஸப்³ப³து³க்க²க்க²யே ஸந்தே தன்னிமித்தம் வா உப்பன்னஞாணந்தி கத்வா. தஸ்ஸாதி, ‘‘ஏவம் ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² இமினா பரமேன பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதீ’’தி வுத்தபி⁴க்கு²னோ.

366. ஹீதி யஸ்மா. விமுத்தீதி அரஹத்தப²லவிமுத்தி, தஸ்மா ஸப்³ப³து³க்க²க்க²யே ஞாணந்தி அரஹத்தப²லஞாணம் அதி⁴ப்பேதம். ஸச்சந்தி பரமத்த²ஸச்சம் நிப்³பா³னம், ந மக்³க³ஸச்சம். காமம் அரஹத்தப²லவிமுத்தி படிபக்கே²ஹி அகோபனீயதாய அகுப்பா, ‘‘ஸச்சே டி²தா’’தி பன வசனதோ, ‘‘அகுப்பாரம்மணகரணேன அகுப்பாதி வுத்தா’’தி ஆஹ. விதத²ந்தி நட்ட²ம், ஜராய மரணேன ச விபரிணாமேதப்³ப³தாய யாதி³ஸம் உப்பாதா³வத்தா²ய ஜாதம், ததோ அஞ்ஞாதி³ஸந்தி அத்தோ². ததா² ஹி தம் ஜராமரணேஹி பரிமுஸிதப்³ப³ரூபதாய ‘‘முஸா’’தி வுத்தம். தேனாஹ – ‘‘மோஸத⁴ம்மந்தி நஸ்ஸனஸபா⁴வ’’ந்தி. தம் அவிதத²ந்தி தம் வுத்தனயேன அவிதத²ம் நாம, தம் ஸபா⁴வோ ஸப்³ப³காலம் தேனேவ லப்³ப⁴னதோ. ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன வசீஸச்சதோதி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன யம் விஸுத்³தி⁴மத்தம் வசீஸச்சம், ததோ. து³க்க²ஸச்சஸமுத³யஸச்சேஹி தச்ச²விபல்லாஸபூ⁴தஸபா⁴வேஹி. இதி நேஸம் யதா²ஸகம் ஸபா⁴வேன அவிதத²பா⁴வே அமோஸத⁴ம்மதாய தேஹிபி அவிதத²பா⁴வா பரமத்த²ஸச்சம் நிப்³பா³னமேவ உத்தரிதரம். தஸ்மாதி நிப்³பா³னஸ்ஸேவ உத்தரிதரபா⁴வதோ.

367. உபதீ⁴யதி ஏத்த² து³க்க²ந்தி உபதீ⁴, க²ந்தா⁴ காமகு³ணா ச. உபத³ஹந்தி து³க்க²ந்தி உபதீ⁴, கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரா. பரிபூரா க³ஹிதா பராமட்டா²தி பரியத்தபா⁴வேன தண்ஹாய க³ஹிதா தி³ட்டி²யா பராமட்டா². ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன கிலேஸபரிச்சாக³தோதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன தத³ங்க³ப்பஹானவஸேன ச கிலேஸானம் பரிச்சஜனதோ. உத்தரிதரோ விஸிட்ட²தரஸ்ஸ பஹானப்பகாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ.

368. ஆகா⁴தகரணவஸேனாதி சேதஸிகாகா⁴தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனவஸேன. ப்³யாபஜ்ஜனவஸேனாதி சித்தஸ்ஸ விபத்திபா⁴வவஸேன. ஸம்பது³ஸ்ஸனவஸேனாதி ஸப்³ப³ஸோ து³ஸ்ஸனவஸேன. தீஹி பதே³ஹி யதி³ அரஹத்தமக்³கே³ன கிலேஸானம் பரிச்சாகோ³ சாகா³தி⁴ட்டா²னம், அரஹத்தமக்³கே³னேவ நேஸம் வூபஸமோ உபஸமாதி⁴ட்டா²னம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏத்த² விஸேஸேன பரிச்சாகோ³ ஸம்பஜஹனம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னம் சாகோ³, ததா² பன பரிச்சாகே³ன யோ ஸோ நேஸம் ததா³ வூபஸந்ததாய அபா⁴வோ, அயம் உபஸமோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

369. மஞ்ஞிதந்தி மஞ்ஞனா, ‘‘ஏதம் மமா’’திஆதி³னா கப்பனாதி அத்தோ². அவிஜ்ஜாவிப³ந்த⁴னதண்ஹாகா³ஹாதீ³னம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ அயமஹந்தி ஏத்த² அஹந்தி தி³ட்டி²மஞ்ஞனாத³ஸ்ஸனம், ஸா பன தி³ட்டி² மானமஞ்ஞனாய அத்தனியகா³ஹவஸேன ஹோதீதி ஸ்வேவ ‘‘அய’’ந்தி இமினா க³ஹிதோதி ஆஹ – ‘‘அயமஹந்தி ஏகம் தண்ஹாமஞ்ஞிதமேவ வட்டதீ’’தி. ஆபா³த⁴ட்டே²னாதி படிபீளனட்டே²ன. மஞ்ஞனாவஸேன ஹி ஸத்தானம் ததா² ஹோதி. அந்தோதோ³ஸட்டே²னாதி அப்³ப⁴ந்தரது³ட்ட²பா⁴வேன. மஞ்ஞனாதூ³ஸிதத்தா ஹி ஸத்தானம் அத்தபா⁴வோ து³க்க²தாமூலாயத்தோ, கிலேஸாஸுசிபக்³க⁴ரணதோ உப்பாத³னிரோத⁴ப⁴ங்கே³ஹி உத்³த⁴முத்³த⁴ம் பக்கபபி⁴ன்னோ ஹோதீதி ப²லூபசாரேன ‘‘மஞ்ஞிதம் க³ண்டோ³’’தி வுத்தோ. அனுபவிட்ட²ட்டே²னாதி அனுபவிஸித்வா ஹத³யமாஹச்ச அதி⁴ட்டா²னேன. மஞ்ஞிதஞ்ஹி பீளாஜனனதோ அந்தோதுத³னதோ து³ருத்³த⁴ரணதோ ஸல்லம். கீ²ணாஸவமுனி ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸானம் ஸந்தத்தா, ததோ ஏவ பரிளாஹானம் பரினிப்³பு³தத்தா வூபஸந்தத்தா ஸந்தோ உபஸந்தோ நிப்³பு³தோதி வுச்சதி. யத்த² டி²தந்தி யஸ்மிம் அஸேக்க²பூ⁴மியம் டி²தம். யதி³ ப⁴க³வா அத்தனோ தே³ஸனாஞாணானுரூபம் தே³ஸனம் பவத்தாபேய்ய, மஹாபத²விம் பத்த²ரந்தஸ்ஸ விய, ஆகாஸம் பஸாரேந்தஸ்ஸ விய, அனந்தாபரிமேய்யலோகதா⁴துயோ படிச்ச தேஸம் டி²தாகாரம் அனுப்பூரம் விசினந்தஸ்ஸ விய தே³ஸனா பரியோஸானம் ந க³ச்சே²ய்ய. யஸ்மா பனஸ்ஸ வினேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபமேவ தே³ஸனா பவத்தி, ந ததோ பரம் அணுமத்தம்பி வட்³ட⁴தி. தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘ஸப்³பா³பி த⁴ம்மதே³ஸனா ஸம்கி²த்தாவ, வித்தா²ரதே³ஸனா நாம நத்தீ²’’தி. நனு ஸத்தபகரணதே³ஸனா வித்தா²ரகதா²தி? ந ஸாபி வித்தா²ரகதா²தி ஆஹ – ‘‘ஸமந்தபட்டா²னகதா²பி ஸம்கி²த்தாயேவா’’தி. ஸன்னிபதிததே³வபரிஸாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபமேவ ஹி தஸ்ஸாபி பவத்தி, ந ஸத்து²தே³ஸனாஞாணானுரூபந்தி. யதா²னுஸந்தி⁴ம் பாபேஸி யதா²உத்³தி³ட்டே² அனுபுப்³பே³ன அனவஸேஸதோ விப⁴ஜனவஸேன தே³ஸனாய நிட்டா²பிதத்தா. விபஞ்சிதஞ்ஞூ…பே… கதே²ஸி நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரவஸேன தே³ஸிதத்தா.

370. அட்ட²ன்னம் பரிக்கா²ரானந்தி நயித³மனவஸேஸபரியாதா³னம், லக்க²ணவசனம் பனேதம், அஞ்ஞதரஸ்ஸாதி வசனஸேஸோ. ததா² ஹி, ‘‘மய்ஹம் இத்³தி⁴மயபரிக்கா²ரலாபா⁴ய பச்சயோ ஹோதூ’’தி பத்த²னம் பட்ட²பேத்வா பத்தசீவரம், பத்தம், சீவரமேவ வா தி³ன்னே சரிமப⁴வே இத்³தி⁴மயபரிக்கா²ரோ நிப்³ப³த்ததீதி வத³ந்தி. அதி³ன்னத்தாதி கேசிவாதோ³, தேனாஹ ‘‘குலபுத்தோ’’திஆதி³. ஓகாஸாபா⁴வதோதி உபஸம்பதா³லக்க²ணஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. தேனாஹ – ‘‘குலபுத்தஸ்ஸ ஆயுபரிக்கீ²ண’’ந்தி. உத³கதித்த²…பே… ஆரத்³தோ⁴ பரமப்பிச்ச²பா⁴வதோ.