3. ஸுஞ்ஞதவக்³கோ³

1. சூளஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா

176. காலபரிச்சே²த³ம் கத்வாதி ஸமாபஜ்ஜந்தேஹி நாம காலபரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³. தே²ரோ பன ப⁴க³வதோ வத்தகரணத்த²ம் காலபரிச்சே²த³ம் கரோதி, ‘‘ஏத்தகே காலே வீதிவத்தே இத³ம் நாம ப⁴க³வதோ காதப்³ப³’’ந்தி. ஸோ தத்த²கம்யேவ ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²தி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘காலபரிச்சே²த³ம் கத்வா’’தி. ஸுஞ்ஞதாப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வாதி ஏதேன இதரே, ‘‘ந ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மீ ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தீ’’தி வத³ந்தி, தம் வாத³ம் படிஸேதே⁴தி. ஸுஞ்ஞதோதி அத்தஸுஞ்ஞதோ ச நிச்சஸுஞ்ஞதோ ச ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹிம்ஸு. ஸேக்கா²னஞ்ஹி ஸுஞ்ஞதாபடிவேதோ⁴ பாதே³ஸிகோ ஸுப⁴ஸுக²ஸஞ்ஞானம் அப்பஹீனத்தா, தஸ்மா ஸோ தே²ரோ ஸுஞ்ஞதாகத²ம் ஸோதுகாமோ ஜாதோ. து⁴ரேன து⁴ரம் பஹரந்தேன வியாதி ரத²து⁴ரேன ரத²து⁴ரம் பஹரந்தேன விய கத்வா உஜுகமேவ ஸுஞ்ஞதா…பே… வத்து²ம் ந ஸக்காதி யோஜனா. ஏகம் பத³ந்தி ஏகம் ஸுஞ்ஞதாபத³ம்.

புப்³பே³பாஹந்திஆதி³னா ப⁴க³வா பட²மபோ³தி⁴யம்பி அத்தனோ ஸுஞ்ஞதாவிஹாரபா³ஹுல்லம் பகாஸேதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பட²மபோ³தி⁴யம்பீ’’தி ஆஹ. ஏகோதிஆதி³ தே²ரஸ்ஸ ஸுஞ்ஞதாகதா²ய பா⁴ஜனபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். ஸோதுந்தி அட்டி²ம் கத்வா மனஸி கத்வா ஸப்³ப³சேதஸா ஸமன்னாஹரித்வா ஸோதும்பி. உக்³க³ஹேதும்பிதி யதா²பூ⁴தம் த⁴ம்மம் தா⁴ரணபரிபுச்சா²பரிசயவஸேன ஹத³யேன உக்³க³ஹிதம் ஸுவண்ணபா⁴ஜனே பக்கி²த்தஸீஹவஸா விய அவினட்டே² காதும்பி. கதே²தும்பீதி வித்தா²ரேன பரேஸம் த³ஸ்ஸேதும்பி ஸக்கா. தத்தா²தி மிகா³ரமாதுபாஸாதே³. கட்ட²ரூபபோத்த²கரூபசித்தரூபவஸேன கதாதி த²ம்பா⁴தீ³ஸு உத்திரித்வா கதானம் கட்ட²ரூபானம், நிய்யூஹாதீ³ஸு படிமாவஸேன ரசிதானம் போத்த²கரூபானம், ஸித்திபஸ்ஸே சித்தகம்மவஸேன விரசிதானம் சித்தரூபானஞ்ச கதா நிட்ட²பிதா. வேஸ்ஸவணமந்தா⁴தாதீ³னந்தி படிமாரூபேன கதானம் வேஸ்ஸவணமந்தா⁴துஸக்காதீ³னம். சித்தகம்மவஸேனாதி ஆராமாதி³சித்தகம்மவஸேன. ஸண்டி²தம்பீதி அவயவபா⁴வேன ஸண்டி²தம் ஹுத்வா டி²தம்பி. ஜிண்ணபடிஸங்க²ரணத்த²ந்தி ஜிண்ணானம் நிய்யூஹகூடாகா³ரபாஸாதா³வயவானம் அபி⁴ஸங்க²ரணத்தா²ய தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே ரஹஸ்ஸஸஞ்ஞாணேன ட²பிதம். ‘‘பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி தஸ்மிம் தஸ்மிம் கிச்சே வினியுஞ்ஜனவஸேன பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ஸ்ஸ. ஏதம் வுத்தந்தி, ‘‘அயம் மிகா³ரமாதுபாஸாதோ³ ஸுஞ்ஞோ’’திஆதி³கம் வுத்தம்.

நிச்சந்தி ஸப்³ப³காலம் ரத்திஞ்ச தி³வா ச. ஏகபா⁴வம் ஏகம் அஸுஞ்ஞதந்தி பச்சத்தே உபயோக³வசனம், ஏகத்தம் ஏகோ அஸுஞ்ஞதோதி அத்தோ². கா³மோதி பவத்தனவஸேனாதி கே³ஹஸன்னிவேஸவீதி²சச்சரஸிங்கா⁴டகாதி³கே உபாதா³ய கா³மோதி லோகுப்பத்திவஸேன. கிலேஸவஸேனாதி தத்த² அனுனயபடிக⁴வஸேன. ஏஸேவ நயோதி இமினா ‘‘பவத்தவஸேன வா கிலேஸவஸேன வா உப்பன்னம் மனுஸ்ஸஸஞ்ஞ’’ந்தி இமமத்த²ம் அதிதி³ஸதி. ஏத்த² ச யதா² கா³மக்³க³ஹணேன க⁴ராதி³ஸஞ்ஞா ஸங்க³ஹிதா, ஏவம் மனுஸ்ஸக்³க³ஹணேன இத்தி²புரிஸாதி³ஸஞ்ஞா ஸங்க³ஹிதா. யஸ்மா ருக்கா²தி³கே படிச்ச அரஞ்ஞஸஞ்ஞா தத்த² பப்³ப³தவனஸண்டா³த³யோ அந்தோக³தா⁴, தஸ்மா தத்த² விஜ்ஜமானம்பி தம் விபா⁴க³ம் அக்³க³ஹேத்வா ஏகம் அரஞ்ஞம்யேவ படிச்ச அரஞ்ஞஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி. ஓதரதீதி அனுப்பவிஸதி. அதி⁴முச்சதீதி நிச்சி²னோதி. பவத்தத³ரதா²தி ததா²ரூபாய பஸ்ஸத்³தி⁴யா அபா⁴வதோ ஓளாரிகத⁴ம்மப்பவத்திஸித்³தா⁴ த³ரதா². கிலேஸத³ரதா²தி அனுனயபடிக⁴ஸம்ப⁴வா கிலேஸத³ரதா². து³தியபதே³தி ‘‘யே அஸ்ஸு த³ரதா² மனுஸ்ஸஸஞ்ஞம் படிச்சா’’தி இமஸ்மிம் பதே³. மனஸிகாரஸந்ததாய, – ‘‘நாயம் புப்³பே³ விய ஓளாரிகா, த⁴ம்மப்பவத்தீ’’தி ஸங்கா²ரத³ஸ்ஸனத³ரதா²னம் ஸுகு²மதா ஸல்லஹுகதா ச சரிதத்தா²தி ஆஹ ‘‘பவத்தத³ரத²மத்தா அத்தீ²’’தி.

யம் கிலேஸத³ரத²ஜாதம், தம் இமிஸ்ஸா த³ரத²ஸஞ்ஞாய ந ஹோதீதி யோஜனா. பவத்தத³ரத²மத்தம் அவஸிட்ட²ம் ஹோதி, விஜ்ஜமானமேவ அத்தி² இத³ந்தி பஜானாதீதி யோஜனா. ஸுஞ்ஞதா நிப்³ப³த்தீதி ஸுஞ்ஞதந்தி பவத்தி. ஸுஞ்ஞதா ஸஹசரிதஞ்ஹி ஸுஞ்ஞம், இத⁴ ஸுஞ்ஞதாதி வுத்தா.

177. அஸ்ஸாதி ப⁴க³வதோ ஏவம் இதா³னி வுச்சமானாகாரேன சித்தப்பவத்தி அஹோஸி. அச்சந்தஸுஞ்ஞதந்தி ‘‘பரமானுத்தர’’ந்தி வுத்தம் அரஹத்தம் தே³ஸேஸ்ஸாமீதி. அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய விஸேஸானதி⁴க³மனதோதி, ‘‘அரஞ்ஞம் அரஞ்ஞ’’ந்தி மனஸிகாரேன ஜா²னாதி³விஸேஸஸ்ஸ அதி⁴க³மாபா⁴வதோ, ‘‘பத²வீ’’தி மனஸிகாரேன விஸேஸாதி⁴க³மனதோ. இதா³னி தமேவத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் வபிதே ஸாலிஆத³யோ ஸம்பஜ்ஜந்தி. து⁴வஸேவனந்தி நியதஸேவனம் பாரிஹாரியகம்மட்டா²னம். படிச்சாதி ஏத்த² ‘‘ஸம்பூ⁴த’’ந்தி வசனஸேஸோ இச்சி²தோதி ஆஹ ‘‘படிச்ச ஸம்பூ⁴த’’ந்தி. பத²விம் படிச்ச ஸம்பூ⁴தா ஹி ஸஞ்ஞாதி.

பத²வீகஸிணே ஸோ பத²வீஸஞ்ஞீ ஹோதி, ந பகதிபத²வியம். தஸ்ஸாதி பத²வீகஸிணஸ்ஸ. தேஹீதி க³ண்டா³தீ³ஹி. ஸுட்டு² விஹதந்தி யதா² வலீனம் லேஸோபி ந ஹோதி, ஏவம் ஸம்மதே³வ ஆகோடிதம். நதீ³தளாகாதீ³னம் தீரப்பதே³ஸோ உத³கஸ்ஸ ஆகரட்டே²ன கூலம், உன்னதபா⁴வதோ உக்³க³தம் கூலம் வியாதி உக்கூலம், பூ⁴மியா உச்சட்டா²னம். விக³தம் கூலந்தி விக்கூலம், நீசட்டா²னம். தேனாஹ ‘‘உச்சனீச’’ந்தி. ஏகம் ஸஞ்ஞந்தி ஏகம் பத²வீதிஸஞ்ஞம்யேவ.

182. ஸதிபி ஸங்கா²ரனிமித்தவிரஹே யாதி³ஸானம் நிமித்தானம் அபா⁴வேன ‘‘அனிமித்த’’ந்தி வுச்சதி, தானி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘நிச்சனிமித்தாதி³விரஹிதோ’’தி வுத்தம். சதுமஹாபூ⁴திகம் சதுமஹாபூ⁴தனிஸ்ஸிதம். ஸளாயதனபடிஸம்யுத்தம் சக்கா²யதனாதி³ஸளாயதனஸஹிதம்.

183. விபஸ்ஸனாய படிவிபஸ்ஸனந்தி த⁴ம்மானஞ்ச புன விபஸ்ஸனம். இதா⁴தி அத்தனோ பச்சக்க²பூ⁴தயதா²தி⁴க³தமக்³க³ப²லம் வத³தீதி ஆஹ – ‘‘அரியமக்³கே³ சேவ அரியப²லே சா’’தி. உபாதி³ஸேஸத³ரத²த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸுபதி⁴யா பஹீனாய க²ந்தோ⁴பதி⁴ அவிஸிட்டா², தப்பச்சயா த³ரதா² உபாதி³ஸேஸத³ரதா², தம் த³ஸ்ஸனத்த²ம். யஸ்மா விஸயதோ கா³மஸஞ்ஞா ஓளாரிகா, மனுஸ்ஸஸஞ்ஞா ஸுகு²மா, தஸ்மா மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாய கா³மஸஞ்ஞம் நிவத்தேத்வா. யஸ்மா பன மனுஸ்ஸஸஞ்ஞாபி ஸபா⁴க³வத்து²பரிக்³க³ஹதோ ஓளாரிகா, ஸபா⁴க³வத்து²தோ அரஞ்ஞஸஞ்ஞா ஸுகு²மா, தஸ்மா அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய மனுஸ்ஸஸஞ்ஞம் நிவத்தேத்வா. பத²வீஸஞ்ஞாதி³னிவத்தனே காரணம் ஹேட்டா² ஸுத்தந்தரேஸு ச வுத்தமேவ. அனுபுப்³பே³னாதி மக்³க³ப்படிபாடியா. நிச்சஸாராதீ³னம் ஸப்³ப³ஸோ அவத்து²தாய அச்சந்தமேவ ஸுஞ்ஞத்தா அச்சந்தஸுஞ்ஞதா.

184. ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்திந்தி ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²ஸ்ஸ ப²லபூ⁴தத்தா, ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாய வஸேன ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ச ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்திந்தி லத்³த⁴னாமம் அரஹத்தப²லஸமாபத்திம். யஸ்மா அதீதே பச்சேகஸம்பு³த்³தா⁴ அஹேஸும், அனாக³தே ப⁴விஸ்ஸந்தி, இதா³னி பன பு³த்³த⁴ஸாஸனஸ்ஸ த⁴ரமானத்தா பச்சேகபு³த்³தா⁴ ந வத்தந்தி, தஸ்மா பச்சேகபு³த்³த⁴க்³க³ஹணம் அகத்வா, ‘‘ஏதரஹிபி பு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகஸங்கா²தா’’இச்சேவ வுத்தம். ந ஹி பு³த்³த⁴ஸாஸனே த⁴ரந்தே பச்சேகபு³த்³தா⁴ ப⁴வந்தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

2. மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனா

185. ச²விவண்ணேன ஸோ காளோ, ந நாமேன. பலாலஸந்தா²ரோதி ஆதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன கோச்ச²சிமிலிகாகடஸாராதீ³னம் க³ஹணம். க³ணபி⁴க்கூ²னந்தி க³ணப³ந்த⁴னவஸேன பி⁴க்கூ²னம்.

யதி³ ஸம்ஸயோ நாம நத்தி², ‘‘ஸம்ப³ஹுலா நு கோ²’’தி இத³ம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘விதக்கபுப்³ப³பா⁴கா³’’திஆதி³. தத்த² விதக்கோ புப்³ப³பா⁴கோ³ ஏதிஸ்ஸாதி விதக்கபுப்³ப³பா⁴கா³, புச்சா². ஸா ‘‘ஸம்ப³ஹுலா நோ ஏத்த² பி⁴க்கூ²விஹரந்தீ’’தி வசனம், விதக்கோ பன ‘‘ஸம்ப³ஹுலா நு கோ² இத⁴ பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’’தி இமினா ஆகாரேன ததா³ ப⁴க³வதோ உப்பன்னோ சித்தஸங்கப்போ, தஸ்ஸ பரிவிதக்கஸ்ஸ தப்³பா⁴வஜோதனோயம் நு-காரோ வுத்தோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘விதக்கபுப்³ப³பா⁴கே³ சாயம் நு-காரோ நிபாதமத்தோ’’தி. கிஞ்சாபி க³ச்ச²ந்தோ தி³ஸ்வா, ‘‘ஸம்ப³ஹுலா நோ ஏத்த² பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’’தி புச்சா²வஸேன ப⁴க³வதா வுத்தோ, அத² கோ² ‘‘ந கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸோப⁴தி ஸங்க³ணிகாராமோ’’திஆதி³ (ம. நி. 3.185) உபரிதே³ஸனாவஸேன மத்த²கம் க³ச்ச²ந்தே அவினிச்சி²தோ நாம ந ஹோதி, அத² கோ² விஸும் வினிச்சி²தோ ஏவ ஹோதி, தி³ஸ்வா நிச்சி²னித்வாவ கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் ததா² புச்ச²தி. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஜானந்தாபி ததா²க³தா புச்ச²ந்தீ’’தி (பாரா. 16). தேனாஹ ‘‘இதோ கிரா’’திஆதி³.

யதா² நதீ³ஓதிண்ணம் உத³கம் யதா²னின்னம் பக்க²ந்த³தி, ஏவம் ஸத்தா தா⁴துஸோ ஸம்ஸந்த³ந்தி, தஸ்மா ‘‘க³ணவாஸோ நதீ³ஓதிண்ணஉத³கஸதி³ஸோ’’தி வுத்தம். இதா³னி தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘நிரயதிரச்சா²னயோனீ’’திஆதி³ வுத்தம். குருவிந்தா³தி³ன்ஹானீயசுண்ணானி ஸண்ஹஸுகு²மபா⁴வதோ நாளியம் பக்கி²த்தானி நிரந்தரானேவ திட்ட²ந்தீதி ஆஹ – ‘‘சுண்ணப⁴ரிதா நாளி வியா’’தி. ஸத்தபண்ணாஸ குலஸதஸஹஸ்ஸானீதி ஸத்தஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி பஞ்ஞாஸ குலானம்யேவ ஸதஸஹஸ்ஸானி, மனுஸ்ஸானம் பன வஸேன ஸத்த கோடியோ ததா³ தத்த² வஸிம்ஸு.

ததோ சிந்தேஸி, கத²ம்? காமஞ்சாயம் லோகபகதி, மய்ஹம் பன ஸாஸனே அயுத்தோவ ஸோதி ஆஹ – ‘‘மயா’’திஆதி³. த⁴ம்மந்தி ஸபா⁴வஸித்³த⁴ம். ஸம்வேகோ³தி ஸஹோத்தப்பஞாணம் வுச்சதி. ந கோ² பனேதம் ஸக்கா கி³லானுபட்டா²னஓவாதா³னுஸாஸனிஆதி³வஸேன ஸமாக³மஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³த்தா. க³ணபே⁴த³னந்தி க³ணஸங்க³ணிகாய விவேசனம்.

186. கதபரிப⁴ண்ட³ந்தி புப்³பே³ கதஸம்விதா⁴னஸ்ஸ சீவரஸ்ஸ வுத்தாகாரேன படிஸங்க²ரணம். நோதி அம்ஹாகம். அனத்தமனோதி அனாராதி⁴தசித்தோ.

ஸகக³ணேன ஸஹபா⁴வதோ ஸங்க³ணிகாதி ஆஹ ‘‘ஸகபரிஸஸமோதா⁴ன’’ந்தி. க³ணோதி பன இத⁴ ஜனஸமூஹோதி வுத்தம் ‘‘நானாஜனஸமோதா⁴ன’’ந்தி. ஸோப⁴தி யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானதோ. காமதோ நிக்க²மதீதி நிக்க²மோ, ஏவம் நிக்க²மவஸேன உப்பன்னம் ஸுக²ம். க³ணஸங்க³ணிகாகிலேஸஸங்க³ணிகாஹி பவிவித்தி பவிவேகோ. பவிவேகவஸேன உப்பன்னம் ஸுக²ம். ராகா³தீ³னம் உபஸமாவஹம் ஸுக²ம் உபஸமஸுக²ம். மக்³க³ஸம்போ³தா⁴வஹம் ஸுக²ம் ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம். நிகாமேதப்³ப³ஸ்ஸ, நிகாமம் வா லாபீ⁴ நிகாமலாபீ⁴. நிது³க்க²ம் ஸுகே²னேவ லப⁴தீதி அது³க்க²லாபீ⁴. கஸிரம் வுச்சதி அப்பகந்தி ஆஹ – ‘‘அகஸிரலாபீ⁴தி விபுலலாபீ⁴’’தி.

ஸாமாயிகந்தி ஸமயே கிலேஸவிமுச்சனம் அச்சந்தமேவாதி ஸாமாயிகம் ம-காரே அ-காரஸ்ஸ தீ³க⁴ம் கத்வா. தேனாஹ – ‘‘அப்பிதப்பிதஸமயே கிலேஸேஹி விமுத்த’’ந்தி. கந்தந்தி அங்க³ஸந்ததாய ஆரம்மணஸந்ததாய ச கமனீயம் மனோரம்மம். அஸாமாயிகம் அச்சந்தவிமுத்தம்.

ஏத்தாவதாதிஆதி³னா ஸங்க³ணிகாராமஸ்ஸ விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ அந்தராயிகபா⁴வம் அன்வயதோ ப்³யதிரேகதோ ச ஸஹ நித³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸா து³விதா⁴ அந்தராயிகதா வோதா³னத⁴ம்மானம் அனுப்பத்திஹேதுகா, ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் உப்பத்திஹேதுகா ச.

தே பட²மம் ‘‘ஸங்க³ணிகாராமோ’’திஆதி³னா விபா⁴வேத்வா இதரம் விபா⁴வேதும், ‘‘இதா³னி தோ³ஸுப்பத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘அட்டி²ஞ்ச படிச்ச ந்ஹாருஞ்ச படிச்ச சம்மஞ்ச படிச்ச மம்ஸஞ்ச படிச்ச ஆகாஸோ பரிவாரிதோ ரூபந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.306) விய இத⁴ ரூபஸத்³தோ³ கரஜகாயபரியாயோதி ‘‘ரூபந்தி ஸரீர’’ந்தி ஆஹ. ‘‘நாஹம், ஆனந்த³…பே… தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா’’தி கஸ்மா வுத்தம்? நனு காயே ச ஜீவிதே ச அனபேக்க²சித்தானம் ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகானம்பி அஸப்பாயவஜ்ஜனஸப்பாயஸேவனவஸேன காயஸ்ஸ பரிஹரணம் ஹோதீதி? ஸச்சம், தம் பன யோ கல்லஸரீரம் நிஸ்ஸாய த⁴ம்மஸாத⁴னாய அனுயுஞ்ஜிதுகாமோ ஹோதி, தஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸாத⁴னதாவஸேன. த⁴ம்மஸாத⁴னபா⁴வஞ்ஹி அபேக்கி²த்வா அஸப்பாயம் வஜ்ஜேத்வா ஸப்பாயவஸேன போஸேத்வா ஸுட்டு²தரம் ஹுத்வா அனுயுஞ்ஜனதோ காயஸ்ஸ பரிஹரணம், ந ஸோ காயே அபி⁴ரதோ நாம ஹோதி பச்சவேக்க²ணாயத்தத்தா அபேக்கா²ய வினோதி³தப்³போ³ தாதி³ஸோதி. உபாலிக³ஹபதினோதி ஏத்தா²பி ‘‘த³ஸப³லஸாவகத்துபக³மனஸங்கா²தேனா’’தி ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம்.

187. மஹாகருணாவஸேன பரிவுதாய பரிஸாய மஜ்ஜே² நிஸின்னோபி ஏகந்தவிவேகஜ்ஜா²ஸயத்தா ஏககோவ. ஏதேன ஸத்து²னோ பவிவித்தஸ்ஸ பவிவேகத்தேன விவித்ததம் த³ஸ்ஸேதி. ரூபாரூபபடிபா⁴க³னிமித்தேஹி நிவத்தனத்த²ம் ‘‘ரூபாதீ³னம் ஸங்க²தனிமித்தான’’ந்தி வுத்தம். அதிவிய ஸந்ததரபணீததமபா⁴வேன விஸேஸதோ ஸினோதி ப³ந்த⁴தீதி விஸயோ, ஸோ ஏவ ஸஸந்ததிபரியாபன்னதாய அஜ்ஜ²த்தம். கிம் பன தந்தி ஆஹ – ‘‘ஸுஞ்ஞதந்தி ஸுஞ்ஞதப²லஸமாபத்தி’’ந்தி. உபதி⁴விவேகதாய அஸங்க²தா தா⁴து இத⁴ விவேகோதி அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ – ‘‘விவேகனின்னேனா’’திஆதி³. ப⁴ங்க³மத்தம்பி அஸேஸேத்வா ஆஸவட்டா²னியானஞ்ச த⁴ம்மானம் தத்த² விக³தத்தா தேஸம் வஸேன விக³தந்தேன, ஏவம்பூ⁴தம் தேஸம் ப்³யந்திபா⁴வம் பத்தந்தி பாளியம் ‘‘ப்³யந்திபூ⁴தேனா’’தி வுத்தம். உய்யோஜனம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், தம் ஏதஸ்ஸ அத்தி², உய்யோஜேதி விஸ்ஸஜ்ஜேதீதி வா உய்யோஜனிகம். யஸ்மா ந ஸப்³ப³கதா² உய்யோஜனவஸேனேவ பவத்ததி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘உய்யோஜனிகபடிஸம்யுத்த’’ந்தி.

தேலபாகம் க³ண்ஹந்தோ வியாதி யதா² தேலபாகோ நாம பரிச்சி²ன்னகாலோ ந அதிக்கமிதப்³போ³, ஏவம் அத்தனோ ஸமாபத்திகாலம் அனதிக்கமித்வா. யதா² ஹி குஸலோ வேஜ்ஜோ தேலம் பசந்தோ தம் தம் தேலகிச்சம் சிந்தேத்வா யதி³ வா பத்தி²ன்னபாகோ, யதி³ வா மஜ்ஜி²மபாகோ, யதி³ வா க²ரபாகோ இச்சி²தப்³போ³, தஸ்ஸ காலம் உபதா⁴ரேத்வா பசதி, ஏவம் ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ வேனேய்யானம் ஞாணபரிபாகம் உபதா⁴ரேத்வா தம் தம் காலம் அனதிக்கமித்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேத்வா பரிஸம் உய்யோஜேந்தோ ச விவேகனின்னேனேவ சித்தேன உய்யோஜேதி. த்³வே பஞ்சவிஞ்ஞாணானிபி தத³பி⁴னீஹதமனோவிஞ்ஞாணவஸேன நிப்³பா³னனின்னானேவ. பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி ஸங்கா²ரானம் ஸுட்டு² பரிஞ்ஞாததாய பணீதானம்பி ரூபாதீ³னம் ஆபாத²க³மனே பகே³வ இதரேஸம் படிகூலதாவ ஸுபாகடா ஹுத்வா உபட்டா²தி, தஸ்மா க⁴ம்மாபி⁴தத்தஸ்ஸ விய ஸீதஜலட்டா²னனின்னதா நிப்³பா³னனின்னமேவ சித்தம் ஹோதி, தஸ்ஸ அதிவிய ஸந்தபணீதபா⁴வதோ.

188. அஜ்ஜ²த்தமேவாதி இத⁴ ஜா²னாரம்மணம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘கோ³சரஜ்ஜ²த்தமேவா’’தி. இத⁴ நியகஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம். அபகு³ணபாத³கஜ்ஜா²னஞ்ஹி ஏத்த² ‘‘நியகஜ்ஜ²த்த’’ந்தி அதி⁴ப்பேதம் விபஸ்ஸனாவிஸேஸஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, நியகஜ்ஜ²த்தம் நிஜ்ஜீவனிஸ்ஸத்ததம், அனத்ததந்தி அத்தோ². அஸம்பஜ்ஜனபா⁴வஜானனேனாதி இதா³னி மே கம்மட்டா²னம் வீதி²படிபன்னம் ந ஹோதி, உப்பத²மேவ பவத்ததீதி ஜானனேன.

கஸ்மா பனேத்த² ப⁴க³வதா விபஸ்ஸனாய ஏவ பாத³கே ஜா²னே அவத்வா பாத³கஜ்ஜா²னம் க³ஹிதந்தி ஆஹ – ‘‘அப்பகு³ணபாத³கஜ்ஜா²னதோ’’திஆதி³. ந பக்க²ந்த³தி ஸம்மா ந ஸமாஹிதத்தா. ஸோ பன ‘‘அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மா மய்ஹம் நிஜ்ஜடா நிகு³ம்பா³ ஹுத்வா ந உபட்ட²ஹந்தி, ஹந்தா³ஹம் ப³ஹித்³தா⁴த⁴ம்மே மனஸி கரேய்யம் ஏகச்சேஸு ஸங்கா²ரேஸு உபட்டி²தேஸு இதரேபி உபட்ட²ஹேய்யுமேவா’’தி பரஸ்ஸ…பே… மனஸி கரோதி. பாத³கஜ்ஜா²னவஸேன விய ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னவஸேனபி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதியேவாதி ஆஹ – ‘‘அரூபஸமாபத்தியம் நு கோ² கத²ந்தி ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதீ’’தி. ந மே சித்தம் பக்க²ந்த³தீதி மய்ஹம் விபஸ்ஸனாசித்தம் வீதி²படிபன்னம் ஹுத்வா ந வஹதீதி. பாத³கஜ்ஜா²னமேவாதி விபஸ்ஸனாய பாத³கபூ⁴தமேவ ஜா²னம். புனப்புனம் மனஸி காதப்³ப³ந்தி புனப்புனம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம் விபஸ்ஸனாய திக்க²விஸத³தாபாத³னாய. அவஹந்தே நிபுணாபா⁴வேன சே²த³னகிரியாய அப்பவத்தந்தே. ஸமாபஜ்ஜித்வா விபஸ்ஸனாய திக்க²கம்மகரணம் ஸமத²விபஸ்ஸனாவிஹாரேனாதி ஆஹ – ‘‘கம்மட்டா²னே மனஸிகாரோ வஹதீ’’தி.

189. ஸம்பஜ்ஜதி மேதி வீதி²படிபத்தியா புப்³பே³னாபரம் விஸேஸாபா⁴வதோ ஸம்பஜ்ஜதி மே கம்மட்டா²னந்தி ஜானனேன. இரியாபத²ம் அஹாபேத்வாதி யதா² பரிஸ்ஸமோ நாக³ச்ச²தி, ஏவம் அத்தனோ ப³லானுரூபம் தஸ்ஸ காலம் நேத்வா பமாணமேவ பவத்தனேன இரியாபத²ம் அஹோபேத்வா. ஸப்³ப³வாரேஸூதி டா²னனிஸஜ்ஜாஸயனவாரேஸு. கதா²வாரேஸு பன விஸேஸம் தத்த² தத்த² வத³ந்தி. இத³ம் வுத்தந்தி இத³ம், ‘‘இமினா விஹாரேனா’’திஆதி³வசனம் வுத்தம்.

190. காமவிதக்காத³யோ ஓளாரிககாமராக³ப்³யாபாத³ஸபா⁴கா³தி ஆஹ – ‘‘விதக்கபஹானேன த்³வே மக்³கே³ கதே²த்வா’’தி. காமகு³ணேஸூதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மம். கிஸ்மிஞ்சிதே³வ கிலேஸுப்பத்திகாரணேதி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ கிலேஸுப்பத்திகாரணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், அஞ்ஞதா² ஸப்³பே³பி பஞ்ச காமகு³ணா கிலேஸுப்பத்திகாரணமேவ. ஸமுதா³சரதீதி ஸமுதா³சாரோதி ஆஹ ‘‘ஸமுதா³சரணதோ’’தி. ஸோ பன யஸ்மா சித்தஸ்ஸ, ந ஸத்தஸ்ஸ, தஸ்மா வுத்தம் பாளியம் ‘‘சேதஸோ’’தி. ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ ஏ-காரஸ்ஸ ச அகாரோ கதோதி ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸந்தே ஏதந்தி.

191. அனுஸயோதி மானானுஸயோ ப⁴வராகா³னுஸயோ அவிஜ்ஜானுஸயோதி திவிதோ⁴பி அனுஸயோ பஹீயதி அரஹத்தமக்³கே³ன. வுத்தனயேனேவாதி, ‘‘ததோ மக்³கா³னந்தரம் ப²லம், ப²லதோ வுட்டா²ய பச்சவேக்க²மானோ பஹீனபா⁴வம் ஜானாதி, தஸ்ஸ ஜானனேன ஸம்பஜானோ ஹோதீ’’தி வுத்தனயேன.

குஸலதோ ஆயாதீதி ஆயதோ, ஸோ ஏதேஸந்தி குஸலாயதிகா. தேனாஹ ‘‘குஸலதோ ஆக³தா’’தி. தம் பன நேஸம் குஸலாயதிகத்தம் உபனிஸ்ஸயவஸேன ஹோதி ஸஹஜாதவஸேனபீதி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ஸேய்யதி²த³’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

யஸ்மா பன யதா²வுத்தத⁴ம்மேஸு கேசி லோகியா, கேசி லோகுத்தரா; அத² கஸ்மா விஸேஸேன ‘‘லோகுத்தரா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘லோகே உத்தரா விஸிட்டா²’’தி. தேன லோகியத⁴ம்மேஸு உத்தமபா⁴வேன ஜா²னாத³யோ லோகுத்தரா வுத்தா, ந லோகஸ்ஸ உத்தரணதோதி த³ஸ்ஸேதி. யம் கிஞ்சி மஹக்³க³தசித்தம் மாரஸ்ஸ அவிஸயோ அகாமாவசரத்தா, பகே³வ தம் விபஸ்ஸனாய பாத³கபூ⁴தம் ஸுவிக்கா²லிதமலந்தி ஆஹ – ‘‘ஜானிதும் ந ஸக்கோதீ’’தி. ஏகோ ஆனிஸம்ஸோ அத்தி² பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸ ஸப்பாயத⁴ம்மகதா²படிலாபோ⁴.

192. ஏதத³த்த²ந்தி கேவலஸ்ஸ ஸுதஸ்ஸ அத்தா²ய. ஸப்பாயாஸப்பாயவஸேனாதி கஸ்மா வுத்தம்? நனு ஸப்பாயவஸேன த³ஸகதா²வத்தூ²னி ஆக³தானீதி? ஸச்சமேதம், அஸப்பாயகதா²வஜ்ஜனபுப்³பி³காய ஸப்பாய கதா²ய வஸேன ஆக³தத்தா ‘‘ஸப்பாயாஸப்பாயவஸேன ஆக³தானீ’’தி வுத்தம். ஸுதபரியத்திவஸேனாதி ஸரூபேன தத்த² அனாக³தானிபி த³ஸகதா²வத்தூ²னி ஸுத்தகே³ய்யாதி³அந்தோக³த⁴த்தா, ‘‘ஸுதபரியத்திவஸேன ஆக³தானீ’’தி வுத்தம். பரிபூரணவஸேன ஸரூபதோ ஆக³தத்தா இமஸ்மிம் டா²னே ட²த்வா கதே²தப்³பா³னி. அத்தோ²தி ஸாமஞ்ஞத்தோ².

193. அனுஆவத்தந்தீதி அனுஅனு அபி⁴முகா² ஹுத்வா வத்தந்தி, பயிருபாஸனாதி³வஸேன அனுகூலயந்தி. முச்ச²னதண்ஹந்தி பச்சயேஸு முச்ச²னாகாரம். தண்ஹாய பத்த²னா நாம தேனாகாரேன பவத்தீதி ஆஹ – ‘‘பத்தே²தி பவத்தேதீ’’தி. கிலேஸூபத்³த³வேனாதி கிலேஸஸங்கா²தேன உபத்³த³வேன. கிலேஸா ஹி ஸத்தானம் மஹானத்த²கரணதோ ‘‘உபத்³த³வோ’’தி வுச்சந்தி. அத்தனோ அப்³ப⁴ந்தரே உப்பன்னேன கிலேஸூபத்³த³வேன அந்தேவாஸினோ, உபத்³த³வோ அந்தேவாஸூபத்³த³வோ, ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ உபத்³த³வோ ப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோதி இமமத்த²ம் ‘‘ஸேஸுபத்³த³வேஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி இமினா அதிதி³ஸதி. கு³ணமரணம் கதி²தம், ந ஜீவிதமரணம்.

அப்பலாபா⁴தி அப்பமத்தகலாபீ⁴ விஸேஸானம். ஏவம் வுத்தோதி யதா²வுத்தப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோ து³க்க²விபாகதரோ சேவ கடுகவிபாகதரோ சாதி ஏவம் வுத்தோ. ஆசரியந்தேவாஸிகூபத்³த³வோ ஹி பா³ஹிரகஸமயவஸேன வுத்தோ, ப்³ரஹ்மசாருபத்³த³வோ பன ஸாஸனவஸேன. து³ரக்கா²தே ஹி த⁴ம்மவினயே து³ப்படிபத்தி ந மஹாஸாவஜ்ஜா மிச்சா²பி⁴னிவேஸஸ்ஸ ஸிதி²லவாயாமபா⁴வதோ; ஸ்வாக்²யாதே பன த⁴ம்மவினயே து³ப்படிபத்தி மஹாஸாவஜ்ஜா மஹதோ அத்த²ஸ்ஸ பா³ஹிரபா⁴வகரணதோ. தேனாஹ ‘‘ஸாஸனே பனா’’திஆதி³.

196. தஸ்மாதி இத³ம் புப்³ப³பராபேக்க²ம் புரிமஸ்ஸ ச அத்த²ஸ்ஸ காரணபா⁴வேன பச்சாமஸனந்தி ஆஹ ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³. மித்தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மித்தவா, தஸ்ஸ பா⁴வோ மித்தவதா, தாய. மித்தவஸேன படிபஜ்ஜனந்தி ஆஹ ‘‘மித்தபடிபத்தியா’’தி. ஸபத்தவதாயாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

து³க்கடது³ப்³பா⁴ஸிதமத்தம்பீதி இமினா பகே³வ இதரம் வீதிக்கமந்தோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸாவகேஸு ஹிதபரக்கமனம் ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி படிபஜ்ஜனந்தி ஆஹ – ‘‘ததா² ந படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி. ஆமகமத்தந்தி குலாலபா⁴ஜனம் வுச்சதி. நாஹம் தும்ஹேஸு ததா² படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி கும்ப⁴காரோ விய ஆமகபா⁴ஜனேஸு அஹம் தும்ஹேஸு கேவலம் ஜானாபேந்தோ ந படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமி. நிக்³க³ண்ஹித்வாதி நீஹரித்வா. லோகியகு³ணாபி இத⁴ ஸாரோத்வேவ அதி⁴ப்பேதா லோகுத்தரகு³ணானம் அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. அச்ச²ரியப்³பு⁴தஸுத்தவண்ணனா

197. விப⁴த்திபதிரூபகா ச நிபாதா ஹோந்தீதி யதா²ரஹம் தம்தம்விப⁴த்திஅத்த²தீ³பகா, இத⁴ பச்சத்தவசனோ யத்ரஸத்³தோ³, ஹிஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ², நாமஸத்³தோ³ அச்ச²ரியத்தோ², பத³த்தயஸ்ஸ பன அச்ச²ரியத்த²னித்³தி³ட்ட²தாய ‘‘அச்ச²ரியத்தே² நிபாதோ’’தி வுத்தம். ஏகம்ஸதோ பனேதம் பத³த்தயம். ததா² ஹி வக்க²தி, ‘‘யத்ராதி நிபாதவஸேன அனாக³தவசன’’ந்தி. பபஞ்சஸத்³தோ³ ஹேட்டா² வுத்தோ. சி²ன்னவடுமேதி இமினா ஸப்³ப³கிலேஸவட்டஸ்ஸ அகுஸலகம்மவட்டஸ்ஸ ச சி²ன்னத்தா விபாகவட்டஸ்ஸ ச உபரி வக்க²மானத்தா ஆஹ – ‘‘வடுமந்தி குஸலாகுஸலகம்மவட்டம் வுச்சதீ’’தி. நிபாதவஸேன யத்ரஸத்³த³யோகே³ன. அனாக³தவசனந்தி இத³ம் அனாக³தவசனஸதி³ஸத்தா வுத்தம். அனாக³தத்த²வாசீ ஹி அனாக³தவசனம், அத்தோ² சேத்த² அதீதோதி. அனுஸ்ஸரீதி இத³ம் அனுஸ்ஸரிதபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘ந அனுஸ்ஸரிஸ்ஸதீ’’தி ஸத்³த³பயோக³ஸ்ஸ அதீதவிஸயத்தா. யதா³ பன தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி யா கதா² பவத்திதா, ததோ பச்சா²பி ப⁴க³வதோ தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் அனுஸ்ஸரணம் ஹோதியேவ.

க²த்தியஜச்சாதிஆதி³காலதோ பட்டா²ய அஸம்பி⁴ன்னாய க²த்தியஜாதியா உதி³தோதி³தாய. ப்³ரஹ்மஜச்சாதி ப்³ராஹ்மணஜச்சா. ஏவம்கோ³த்தேபி ஏஸேவ நயோ. லோகியலோகுத்தரஸீலேனாதி பாரமிதாஸம்பூ⁴தேன பு³த்³தா⁴வேணிகத்தா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன லோகியேன லோகுத்தரேன ச ஸீலேன. ஏவம்ஸீலாதி அனவஸேஸஸீலானம் விஸும் பச்சவேக்க²ணகரணேன ஏவம்ஸீலாதி அனுஸ்ஸரிஸ்ஸதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. யதா² விஜ்ஜாபா⁴கி³யா விஜ்ஜாஸம்பயுத்தத⁴ம்மா, ஏவம் ஸமாதி⁴பக்கா² ஸமாதி⁴ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி ஸதிவீரியாத³யோதி ஆஹ – ‘‘ஹேட்டா² ஸமாதி⁴பக்கா²னம் த⁴ம்மானம் க³ஹிதத்தா விஹாரோ க³ஹிதோவா’’தி. தஸ்மா ஸமாதி⁴பக்க²த⁴ம்மவினிமுத்தோ ஏவ இத⁴ விஹாரோ அதி⁴ப்பேதோதி வுத்தம் ‘‘இத³ம் ஹீ’’திஆதி³.

யதா² வா அட்ட²ஸமாபத்திவிபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லஸங்க³ஹிதா லோகியலோகுத்தரா ஸமாதி⁴பஞ்ஞா ‘‘ஏவம்த⁴ம்மா ஏவம்பஞ்ஞா’’தி பதே³ஹி ஹேட்டா² க³ஹிதாபி யதா²ஸகம் படிபக்க²தோ முச்சனஸ்ஸ பவத்திவிஸேஸம் உபாதா³ய ‘‘ஏவம்விமுத்தா’’தி ஏத்த² புன க³ஹிதா, ததா² ‘‘ஏவம்த⁴ம்மா’’தி ஏத்த² க³ஹிதாபி ஸமாதி⁴பக்க²த⁴ம்மா தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஆனேஞ்ஜஅரியவிஹாரஸங்கா²தம் அத்தனோ பவத்திவிஸேஸம் உபாதா³ய, ‘‘ஏவம்விஹாரீ’’தி ஏத்த² புன க³ஹிதாதி வுச்சமானே ந கோசி விரோதோ⁴. ப²லத⁴ம்மானம் பவத்திகாலேபி கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ ந தம்ஆனுபா⁴வஜாதா, அத² கோ² அரியமக்³கே³ன கிலேஸானம் ஸமுச்சி²ன்னத்தாதி ஆஹ – ‘‘மக்³கா³னுபா⁴வேன கிலேஸானம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ந்தே உப்பன்னத்தா’’தி. யோ யம் பஜஹதி, ஸோ பஹாயகோ பஹாதப்³ப³தோ விமுத்தோதி வுச்சதி விஸம்ஸட்ட²பா⁴வதோதி பஹானவிபா⁴கே³ன வுச்சமானே அபஹாயகஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ கத²ம் விமுத்ததா? விஸம்ஸட்டா²பா⁴வதோ ஏவ. தஞ்ஹி பகதியாவ ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸேஹி விஸம்ஸட்ட²ம் வினிஸ்ஸடம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே டி²தம், தஸ்மாஸ்ஸ ததோ நிஸ்ஸடத்தா நிஸ்ஸரணவிமுத்தி நிஸ்ஸரணபஹானந்தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘நிப்³பா³ன’’ந்திஆதி³.

199. இமே ததா²க³தஸ்ஸ அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தத⁴ம்மா, ந ஸாவகவிஸயா, மம பன தே³ஸனா தயா ஸுதா ஏவாதி தே தே²ரஸ்ஸேவ பா⁴ரம் கரோந்தோ, ‘‘தம் பி⁴ய்யோஸோமத்தாய படிப⁴ந்தூ’’தி ஆஹ. ஸதோ ஸம்பஜானோதி ஏத்த² காலபே⁴த³வஸேன லப்³ப⁴மானம்பி ஸம்பஜானபா⁴வம் அனாமஸித்வா க³திவிபா⁴கே³ன தம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘த்³வே ஸம்பஜஞ்ஞானீ’’திஆதி³ வுத்தம் – அட்ட² வரே க³ண்ஹந்தோதி ஏத்த² கத²ம் வரம் தே³வதா தே³தி, பரஸ்ஸ தீ³யமானஞ்ச தம் கத²ம் பரஸ்ஸ ஸமிஜ்ஜ²தீதி? கம்மப³லேனேவ. யதி³ ஹி தம் கம்மம் கதோகாஸம் யஸ்ஸ தத³பதே³ஸேன ப²லம் விபச்சதி, ஏவம் தே³வதாய தஸ்ஸ வரம் தி³ன்னம், இதரேன ச லத்³த⁴ந்தி வோஹாரோ ஹோதீதி. அபிச பரஸ்ஸ பத்தி²தவரானி நாம விபச்சமானஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தோ பயோக³விஸேஸோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தானி விபச்சனே ஏகந்திகானிபி அப்பேஸக்கா² தே³வதா – ‘‘அயமஸ்ஸ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, நோ’’தி ந ஜானந்தி, ஸக்கோ பன பஞ்ஞவா தானி ஏகச்சம் ஜானாதியேவ. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸக்கேன பஸீதி³த்வா தி³ன்னே அட்ட² வரே க³ண்ஹந்தோ’’திஆதி³.

பட²மஜவனவாரேதி உப்பன்னஸ்ஸ ஸப்³ப³பட²மஜவனவாரே. ஸோ ஹி படிஸந்தி⁴யா ஆஸன்னபா⁴வதோ அவிஸதோ³ ஹோதி, தே³வபா⁴வே நிகந்திவஸேன உப்பஜ்ஜனதோ ந ஜானாதி. அஞ்ஞாஹி தே³வதாஹி அஸாதா⁴ரணஜானனம் ஹோதி து³தியஜவனவாரதோ பட்டா²ய பவத்தனதோ.

அஞ்ஞேபி தே³வாதிஆதி³னா போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ தத்த² ஸம்பஜஞ்ஞேனேவ டி²தபா⁴வம் ப்³யதிரேகமுகே²ன விபா⁴வேதி. ஆஹாரூபச்சே²தே³ன காலங்கரோந்தீதி இத³ம் கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகவஸேன வுத்தம். இதரேஸம்பி தி³ப்³ப³போ⁴கே³ஹி முச்சி²ததம் அஜ்ஜா²பன்னானம் திட்ட²ந்தானம் ஸம்பஜஞ்ஞாபா⁴வோ ஹோதியேவ. கிம் ததா²ரூபம் ஆரம்மணம் நத்தீ²தி யதா²ரூபம் உளாரம் பணீதஞ்ச ஆரம்மணம் படிச்ச தே தே³வா ஸம்முச்சி²தா ஆஹாரூபச்சே²த³ம்பி கரோந்தி, கிம் ததா²ரூபம் உளாரம் பணீதஞ்ச ஆரம்மணம் போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ நத்தீ²தி போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஸம்பஜஞ்ஞானுபா⁴வம் விபா⁴வேதும் சோத³னம் ஸமுட்டா²பேதி? போ³தி⁴ஸத்தோ ஹி யத்த² யத்த² நிப்³ப³த்ததி, தத்த² தத்த² அஞ்ஞே ஸத்தே த³ஸஹி விஸேஸேஹி அதி⁴க்³க³ண்ஹாதி, பகே³வ தத்த² தே³வபூ⁴தோ, ததா²பி ‘‘ஸதோ ஸம்பஜானோ’’தி அயமேத்த² அச்ச²ரியத⁴ம்மோ வுத்தோ.

200. ஸம்பத்திப⁴வே தீ³கா⁴யுகதா நாம பஞ்ஞாப³லேன ஹோதி, போ³தி⁴ஸத்தோ ச மஹாபஞ்ஞோ, தஸ்மா தத்த² தத்த² ப⁴வே தேன தீ³கா⁴யுகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயேன, ‘‘ஸேஸத்தபா⁴வேஸு கிம் யாவதாயுகம் ந திட்ட²தீ’’தி சோதே³தி. இதரோ ‘‘ஆம ந திட்ட²தீ’’தி படிஜானித்வா, ‘‘அஞ்ஞதா³ ஹீ’’திஆதி³னா தத்த² காரணமாஹ. ‘‘இத⁴ ந ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி அதி⁴முச்சனவஸேன காலகிரியா அதி⁴முத்திகாலகிரியா. பாரமித⁴ம்மானஞ்ஹி உக்கம்ஸப்பத்தியா தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அபி⁴ஞ்ஞாஸமாபத்தீஹி ஸந்தானஸ்ஸ விஸேஸிதத்தா அத்தஸினேஹஸ்ஸ தனுபா⁴வேன ஸத்தேஸு ச மஹாகருணாய உளாரபா⁴வேன அதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ திக்க²விஸத³பா⁴வாபத்தியா போ³தி⁴ஸத்தானம் அதி⁴ப்பாயா ஸமிஜ்ஜ²ந்தி, சித்தே விய கம்மேஸு ச தேஸம் வஸிபா⁴வோ, தஸ்மா யத்து²பபன்னானம் பாரமியோ ஸம்மதே³வ பரிப்³ரூஹேந்தி, வுத்தனயேன காலம் கத்வா தத்த² உபபஜ்ஜந்தி. ததா² ஹி அயம் மஹாஸத்தோ இமஸ்மிம்யேவ கப்பே நானாஜாதீஸு அபரிஹீனஜ்ஜா²னோ காலம் கத்வா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்தோ அப்பகமேவ காலம் தத்த² ட²த்வா ததோ சவித்வா இத⁴ நிப்³ப³த்தோ. தேனாஹ – ‘‘அயம் காலகிரியா அஞ்ஞேஸம் ந ஹோதீ’’தி. ஸப்³ப³பாரமீனம் பூரிதத்தாதி இமினா பயோஜனாபா⁴வதோ தத்த² ட²த்வா அதி⁴முத்திகாலகிரியா நாம ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. அபிச சரிமப⁴வே சதுமஹானிதி⁴ஸமுட்டா²னபுப்³பி³காய தி³ப்³ப³ஸம்பத்திஸதி³ஸாய மஹாஸம்பத்தியா நிப்³ப³த்தி விய பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸ அஸதி³ஸதா³னாதி³வஸேன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணலாபு⁴ப்பத்தி விய ச இதோ பரம் மஹாபுரிஸஸ்ஸ தி³ப்³ப³ஸம்பத்திஅனுப⁴வனம் நாம நத்தீ²தி யாவதாயுகட்டா²னம் உஸ்ஸாஹஜாதஸ்ஸ புஞ்ஞஸம்பா⁴ரஸ்ஸ வஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அயஞ்ஹேத்த² த⁴ம்மதா.

மனுஸ்ஸக³ணனாவஸேன, ந தே³வக³ணனாவஸேன. புப்³ப³னிமித்தானீதி சுதியா புப்³ப³னிமித்தானி. அமிலாயித்வாதி ஏத்த² அமிலாதக்³க³ஹணேனேவ தாஸம் மாலானம் வண்ணஸம்பதா³பி க³ந்த⁴ஸம்பதா³பி ஸோபா⁴ஸம்பதா³பி த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பா³ஹிரப்³ப⁴ந்தரானம் ரஜோஜல்லானம் லேஸஸ்ஸபி அபா⁴வதோ தே³வானம் ஸரீரக³தானி வத்தா²னி ஸப்³ப³காலம் பரிஸுத்³த⁴பப⁴ஸ்ஸரானேவ ஹுத்வா திட்ட²ந்தீதி ஆஹ ‘‘வத்தே²ஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி. நேவ ஸீதம் ந உண்ஹந்தி யஸ்ஸ ஸீதஸ்ஸ பதீகாரவஸேன அதி⁴கம் ஸேவியமானம் உண்ஹம், ஸயமேவ வா க²ரதரம் ஹுத்வா அதி⁴ப⁴வந்தம் ஸரீரே ஸேத³ம் உப்பாதே³ய்ய, தாதி³ஸம் நேவ ஸீதம் ந உண்ஹம் ஹோதி. தஸ்மிம் காலேதி யதா²வுத்தே மரணாஸன்னகாலே. பி³ந்து³பி³ந்து³வஸேனாதி முத்தகு³ளிகா விய பி³ந்து³ பி³ந்து³ ஹுத்வா ஸேதா³ முச்சந்தி. த³ந்தானம் க²ண்டி³தபா⁴வோ க²ண்டி³ச்சம். கேஸானம் பலிதபா⁴வோ பாலிச்சம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன வலித்தசதம் ஸங்க³ண்ஹாதி. கிலந்தரூபோ அத்தபா⁴வோ ஹோதி, ந பன க²ண்டி³ச்சபாலிச்சாதீ³ஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. உக்கண்டி²தாதி அனபி⁴ரதி, ஸா நத்தி² உபரூபரி உளாருளாரானமேவ போ⁴கா³னம் விஸேஸதோ ருசிஜனகானம் உபதிட்ட²னதோ.

பண்டி³தா ஏவாதி பு³த்³தி⁴ஸம்பன்னா ஏவ தே³வதா. யதா² தே³வதா ‘‘ஸம்பதி ஜாதா கீதி³ஸேன புஞ்ஞகம்மேன இத⁴ நிப்³ப³த்தா’’தி சிந்தேத்வா, ‘‘இமினா நாம புஞ்ஞகம்மேன இத⁴ நிப்³ப³த்தா’’தி ஜானந்தி, ஏவம் அதீதப⁴வே அத்தனா கதம் ஏகச்சம் அஞ்ஞம்பி புஞ்ஞம் ஜானந்தியேவ மஹாபுஞ்ஞாதி ஆஹ – ‘‘யே மஹாபுஞ்ஞா’’திஆதி³.

ந பஞ்ஞாயந்தி சிரதரகாலத்தா பரமாயுனோ. அனிய்யானிகந்தி ந நிய்யானாவஹம் ஸத்தானம் அபா⁴ஜனபா⁴வதோ. ஸத்தா ந பரமாயுனோ ஹோந்தி நாம பாபுஸ்ஸன்னதாயாதி ஆஹ – ‘‘ததா³ ஹி ஸத்தா உஸ்ஸன்னகிலேஸா ஹோந்தீ’’தி. ஏத்தா²ஹ – ‘‘கஸ்மா ஸம்பு³த்³தா⁴ மனுஸ்ஸலோகே ஏவ உப்பஜ்ஜந்தி, ந தே³வப்³ரஹ்மலோகேஸூ’’தி. தே³வலோகே தாவ நுப்பஜ்ஜந்தி ப்³ரஹ்மசரியவாஸஸ்ஸ அனோகாஸபா⁴வதோ ததா² அனச்ச²ரியபா⁴வதோ. அச்ச²ரியத⁴ம்மா ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ, தேஸம் ஸா அச்ச²ரியத⁴ம்மதா தே³வத்தபா⁴வே டி²தானம் ந பாகடா ஹோதி யதா² மனுஸ்ஸபூ⁴தானம். தே³வபூ⁴தே ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ தி³ஸ்ஸமானம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் தே³வானுபா⁴வதோவ லோகோ த³ஹதி, ந பு³த்³தா⁴னுபா⁴வதோ, ததா² ஸதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி இஸ்ஸரகுத்தக்³கா³ஹம் ந விஸ்ஸஜ்ஜேதி, தே³வத்தபா⁴வஸ்ஸ ச சிரகாலபவத்தனதோ ஏகச்சஸஸ்ஸதவாத³தோ ந பரிமுச்சதி. ‘‘ப்³ரஹ்மலோகே நுப்பஜ்ஜந்தீ’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஸத்தானம் தாதி³ஸகா³ஹவிமோசனத்த²ஞ்ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ மனுஸ்ஸஸுக³தியம்யேவ உப்பஜ்ஜந்தி; ந தே³வஸுக³தியம், மனுஸ்ஸஸுக³தியம் உப்பஜ்ஜந்தாபி ஓபபாதிகா ந ஹோந்தி, ஸதி ச ஓபபாதிகூபபத்தியம் வுத்ததோ³ஸானதிவத்தனதோ. த⁴ம்மவேனேய்யானம் அத்தா²ய த⁴ம்மதந்தியா ட²பனஸ்ஸ விய தா⁴துவேனேய்யானம் அத்தா²ய தா⁴தூனம் ட²பனஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³த்தா ச. ந ஹி ஓபபாதிகானம் பரினிப்³பா³னதோ உத்³த⁴ம் ஸரீரதா⁴துயோ திட்ட²ந்தி, தஸ்மா ந ஓபபாதிகா ஹோந்தி, சரிமப⁴வே ச மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா, மனுஸ்ஸபா⁴வஸ்ஸ பாகடகரணாய தா³ரபரிக்³க³ஹம்பி கரோந்தா யாவ புத்தமுக²த³ஸ்ஸனா அகா³ரமஜ்ஜே² திட்ட²ந்தி. பரிபாகக³தஸீலனேக்க²ம்மபஞ்ஞாதி³பாரமிகாபி ந அபி⁴னிக்க²மந்தி, கிம் வா ஏதாய காரணசிந்தாய? ஸப்³ப³பு³த்³தே⁴ஹி ஆசிண்ணஸமாசிண்ணா, யதி³த³ம் மனுஸ்ஸபூ⁴தானம்யேவ அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²னா, ந தே³வபூ⁴தானந்தி அயமேத்த² த⁴ம்மதா. ததா² ஹி தத³த்தோ² மஹாபி⁴னீஹாரோபி மனுஸ்ஸபூ⁴தானம்யேவ இஜ்ஜ²தி, ந இதரேஸம்.

கஸ்மா பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஜம்பு³தீ³பேயேவ உப்பஜ்ஜந்தி, ந ஸேஸதீ³பேஸூதி? கேசி தாவ ஆஹு – ‘‘யஸ்மா பத²வியா நாபி⁴பூ⁴தா பு³த்³தா⁴னுபா⁴வஸஹிதா அசலட்டா²னபூ⁴தா போ³தி⁴மண்ட³பூ⁴மி ஜம்பு³தீ³பேயேவ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா ஜம்பு³தீ³பேயேவ உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி; ‘‘ததா² இதரேஸம்பி அவிஜஹிதட்டா²னானம் தத்தே²வ லப்³ப⁴மானதோ’’தி. அயம் பனேத்த² அம்ஹாகம் க²ந்தி – யஸ்மா புரிமபு³த்³தா⁴னம் மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னஞ்ச நிப்³ப³த்தியா ஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தானம் ஸாவகபோ³தி⁴யா அபி⁴னீஹாரோ ஸாவகபாரமீனம் ஸம்ப⁴ரணம் பரிபாசனஞ்ச பு³த்³த⁴கே²த்தபூ⁴தே இமஸ்மிம் சக்கவாளே ஜம்பு³தீ³பேயேவ இஜ்ஜ²தி, ந அஞ்ஞத்த². வேனேய்யானம் வினயனத்தோ² ச பு³த்³து⁴ப்பாதோ³தி அக்³க³ஸாவகாதி³வேனேய்யவிஸேஸாபேக்கா²ய ஏகஸ்மிம் ஜம்பு³தீ³பேயேவ பு³த்³தா⁴ நிப்³ப³த்தந்தி, ந ஸேஸதீ³பேஸு. அயஞ்ச நயோ ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் ஆசிண்ணஸமாசிண்ணோதி தேஸம் உத்தமபுரிஸானம் தத்தே²வ உப்பத்தி ஸம்பத்திசக்கானம் விய அஞ்ஞமஞ்ஞுபனிஸ்ஸயதோ அபராபரம் வத்ததீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ – ‘‘தீஸு தீ³பேஸு பு³த்³தா⁴ ந நிப்³ப³த்தந்தி, ஜம்பு³தீ³பேயேவ நிப்³ப³த்தந்தீதி தீ³பம் பஸ்ஸதீ’’தி. இமினா நயேன தே³ஸனியமேபி காரணம் வத்தப்³ப³ம்.

இதா³னி ச க²த்தியகுலம் லோகஸம்மதம் ப்³ராஹ்மணானம்பி பூஜனீயபா⁴வதோ. ராஜா மே பிதா ப⁴விஸ்ஸதீதி குலம் பஸ்ஸி பிதுவஸேன குலஸ்ஸ நித்³தி³ஸிதப்³ப³தோ. த³ஸன்னம் மாஸானம் உபரி ஸத்த தி³வஸானீதி பஸ்ஸி தேன அத்தனோ அந்தராயாபா⁴வம் அஞ்ஞாஸி, தஸ்ஸா ச துஸிதப⁴வே தி³ப்³ப³ஸம்பத்திபச்சனுப⁴வனம்.

தா தே³வதாதி த³ஸஸஹஸ்ஸிசக்கவாளதே³வதா. கத²ம் பன தா போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ பூரிதபாரமிபா⁴வம் பா⁴வினஞ்ச ஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வம் ஜானந்தீதி? மஹேஸக்கா²னம் தே³வதானம் வஸேன, யேபு⁴ய்யேன ச தா தே³வதா அபி⁴ஸமயபா⁴கி³னோ. ததா² ஹி ப⁴க³வதோ ச த⁴ம்மதா³னஸம்விபா⁴கே³ அனேகவாரம் த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளவாஸிதே³வதாஸன்னிபாதோ அஹோஸி.

சவாமீதி பஜானாதி சுதிஆஸன்னஜவனேஹி ஞாணஸஹிதேஹி சுதியா உபட்டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஸம்விதி³தத்தா. சுதிசித்தம் ந ஜானாதி சுதிசித்தக்க²ணஸ்ஸ இத்தரபா⁴வதோ. ததா² ஹி தம் சுதூபபாதஞாணஸ்ஸபி அவிஸயோ ஏவ. படிஸந்தி⁴சித்தேபி ஏஸேவ நயோ. ஆவஜ்ஜனபரியாயோதி ஆவஜ்ஜனக்கமோ. யஸ்மா ஏகவாரம் ஆவஜ்ஜிதமத்தேன ஆரம்மணம் நிச்சி²னிதும் ந ஸக்கா, தஸ்மா தமேவாரம்மணம் து³தியம் ததியஞ்ச ஆவஜ்ஜித்வா நிச்சீ²யதி, ஆவஜ்ஜனஸீஸேன சேத்த² ஜவனவாரோ க³ஹிதோ. தேனாஹ – ‘‘து³தியததியசித்தவாரேயேவ ஜானிஸ்ஸதீ’’தி. சுதியா புரேதரம் கதிபயசித்தவாரதோ பட்டா²ய மரணம் மே ஆஸன்னந்தி ஜானனதோ, ‘‘சுதிக்க²ணேபி சவாமீதி பஜானாதீ’’தி வுத்தம். படிஸந்தி⁴யா பன அபுப்³ப³பா⁴வதோ படிஸந்தி⁴சித்தம் ந ஜானாதி. நிகந்தியா உப்பத்திதோ பரதோ அஸுகஸ்மிம் டா²னே மயா படிஸந்தி⁴ க³ஹிதாதி பஜானாதி, து³தியஜவனதோ பட்டா²ய ஜானாதீதி வுத்தோவாயமத்தோ². தஸ்மிம் காலேதி படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணகாலே. த³ஸஸஹஸ்ஸீ கம்பதீதி ஏத்த² கம்பனகாரணம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. மஹாகாருணிகா பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ ஸத்தானம் ஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பரதாய ப³ஹுலம் ஸோமனஸ்ஸிகாவ ஹோந்தீதி தேஸம் பட²மமஹாவிபாகசித்தேன படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணம் அட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.17; த⁴. ஸ. 498; ம. நி. அட்ட². 3.199) வுத்தம். மஹாஸீவத்தே²ரோ பன யதி³பி மஹாகாருணிகா பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ ஸத்தானம் ஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பரா, விவேகஜ்ஜா²ஸயா பன விஸங்கா²ரனின்னா ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு அஜ்ஜு²பேக்க²ணப³ஹுலாதி பஞ்சமேன மஹாவிபாகசித்தேன படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணமாஹ.

புரே புண்ணமாய ஸத்தமதி³வஸதோ பட்டா²யாதி புண்ணமாய புரே ஸத்தமதி³வஸதோ பட்டா²ய, ஸுக்கபக்கே² நவமிதோ பட்டா²யாதி அத்தோ². ஸத்தமே தி³வஸேதி ஆஸாள்ஹீபுண்ணமாய. இத³ம் ஸுபினந்தி இதா³னி வுச்சமானாகாரம் ஸுபினம். நேஸம் தே³வியோதி மஹாராஜூனம் தே³வியோ.

ஸோ ச கோ² புரிஸக³ப்³போ⁴, ந இத்தி²க³ப்³போ⁴, புத்தோ தே ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏத்தகமேவ தே ப்³ராஹ்மணா அத்தனோ ஸுபினஸத்த²னயேன கதே²ஸும். ஸசே அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸிஸ்ஸதீதிஆதி³ பன தே³வதாவிக்³க³ஹேன பா⁴வினமத்த²ம் யாதா²வதோ பவேதே³ஸும்.

க³ப்³பா⁴வக்கந்தியோதி ஏத்த² க³ப்³போ⁴ வுச்சதி மாதுகுச்சி², தத்த² உப்பத்தி அவக்கந்தி, தாவ க³ப்³பா⁴வக்கந்தி, யாவ ந நிக்க²மதி. டி²தகாவ நிக்க²மந்தி த⁴ம்மாஸனதோ ஓதரந்தோ த⁴ம்மகதி²கோ விய.

201. வத்தமானஸமீபே வத்தமானே விய வோஹரீயதீதி ஓக்கமதீதி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘ஓக்கந்தோ ஹோதீதி அத்தோ²’’தி. ஏவம் ஹோதீதி ஏவம் வுத்தப்பகாரேனஸ்ஸ ஸம்பஜானனா ஹோதி. ந ஓக்கமமானே படிஸந்தி⁴க்க²ணஸ்ஸ து³விஞ்ஞேய்யத்தா. ததா² ச வுத்தம் – ‘‘படிஸந்தி⁴சித்தம் ந ஜானாதீ’’தி. த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளபத்த²ரணேன வா அப்பமாணோ. அதிவிய ஸமுஜ்ஜலபா⁴வேன உளாரோ. தே³வானுபா⁴வந்தி தே³வானம் பபா⁴னுபா⁴வம். தே³வானஞ்ஹி பப⁴ம்ஸோ ஓபா⁴ஸோ அதி⁴ப⁴வதி, ந தேஸம் ஆதி⁴பச்சம். தேனாஹ ‘‘தே³வான’’ந்திஆதி³.

ருக்க²க³ச்சா²தி³னா கேனசி ந ஹஞ்ஞதீதி அகா⁴, அபா³தா⁴. தேனாஹ ‘‘நிச்சவிவடா’’தி. அஸம்வுதாதி ஹேட்டா² உபரி ச கேன சி ந பிஹிதா. தேனாஹ ‘‘ஹேட்டா²பி அப்பதிட்டா²’’தி. தத்த² பி-ஸத்³தே³ன யதா² ஹேட்டா² உத³கஸ்ஸ பிதா⁴யிகா பத²வீ நத்தீ²தி அஸம்வுதா லோகந்தரிகா, ஏவம் உபரிபி சக்கவாளேஸு விய தே³வவிமானானம் அபா⁴வதோ அஸம்வுதா அப்பதிட்டா²தி த³ஸ்ஸேதி. அந்த⁴காரோ ஏத்த² அத்தீ²தி அந்த⁴காரா. சக்கு²விஞ்ஞாணம் ந ஜாயதி ஆலோகஸ்ஸாபா⁴வதோ, ந சக்கு²னோ. ததா² ஹி ‘‘தேன ஓபா⁴ஸேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸஞ்ஜானந்தீ’’தி வுத்தம். ஜம்பு³தீ³பே டி²தமஜ்ஜ²ன்ஹிகவேலாயம் புப்³ப³விதே³ஹவாஸீனம் அத்த²ங்க³மனவஸேன உபட்³ட⁴ம் ஸூரியமண்ட³லம் பஞ்ஞாயதி, அபரகோ³யானவாஸீனம் உக்³க³மனவஸேன, ஏவம் ஸேஸதீ³பேஸுபீதி ஆஹ – ‘‘ஏகப்பஹாரேனேவ தீஸு தீ³பேஸு பஞ்ஞாயந்தீ’’தி. இதோ அஞ்ஞதா² பன த்³வீஸு ஏவ தீ³பேஸு ஏகப்பஹாரேனேவ பஞ்ஞாயதீதி. ஏகேகாய தி³ஸாய நவ நவ யோஜனஸதஸஹஸ்ஸானி அந்த⁴காரவித⁴மனம்பி இமினா நயேன த³ட்ட²ப்³ப³ம். பபா⁴ய நப்பஹோந்தீதி அத்தனோ பபா⁴ய ஓபா⁴ஸிதும் ந அபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தி. யுக³ந்த⁴ரபப்³ப³தமத்த²கப்பமாணே ஆகாஸே விசரணதோ, ‘‘சக்கவாளபப்³ப³தஸ்ஸ வேமஜ்ஜே²ன சரந்தீ’’தி வுத்தம்.

வாவடாதி கா²த³னத்த²ம் க³ண்ஹிதும் உபக்கமந்தா. விபரிவத்தித்வாதி விவட்டித்வா. சி²ஜ்ஜித்வாதி முச்சா²பத்தியா டி²தட்டா²னதோ முச்சித்வா, அங்க³பச்சங்க³ச்சே²த³னவஸேன வா சி²ஜ்ஜித்வா. அச்சந்தகா²ரேதி ஆதபஸந்தாபாபா⁴வேன அதிஸீதபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய அச்சந்தகா²ரதா வுத்தா ஸியா. ந ஹி தம் கப்பஸண்டா²னஉத³கம் ஸம்பத்திகரமஹாமேக⁴வுட்ட²ம் பத²வீஸந்தா⁴ரகம் கப்பவினாஸகஉத³கம் விய கா²ரம் ப⁴விதுமரஹதி. ததா² ஹி ஸதி பத²வீபி விலீயேய்ய. தேஸம் வா பாபகம்மப³லேன பேதானம் பகதிஉத³கஸ்ஸ புப்³ப³கே²ளபா⁴வாபத்தி விய தஸ்ஸ உத³கஸ்ஸ ததா³ கா²ரபா⁴வாபத்தி ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அச்சந்தகா²ரே உத³கே’’தி. ஸமந்ததோதி ஸப்³ப³பா⁴க³தோ ச²ப்பகாரம்பி.

202. சதுன்னம் மஹாராஜூனம் வஸேனாதி வேஸ்ஸவணாதி³சதுமஹாராஜபா⁴வஸாமஞ்ஞேன.

203. ஸபா⁴வேனேவாதி பரஸ்ஸ ஸந்திகே க³ஹணேன வினா அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவ ஸயமேவ அதி⁴ட்ட²ஹித்வா ஸீலஸம்பன்னா.

மனுஸ்ஸேஸூதி இத³ம் பகதிசாரித்தவஸேன வுத்தம் – ‘‘மனுஸ்ஸித்தி²யா நாம மனுஸ்ஸபுரிஸேஸு புரிஸாதி⁴ப்பாயசித்தம் உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி, போ³தி⁴ஸத்தமாது பன தே³வேஸூபி தாதி³ஸம் சித்தம் நுப்பஜ்ஜதேவ. யதா² போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ மாது புரிஸாதி⁴ப்பாயசித்தம் நுப்பஜ்ஜதி, ஏவம் தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேனேவ ஸா கேனசி புரிஸேன அனதிக்கமனீயாதி ஆஹ – ‘‘பாதா³ ந வஹந்தி, தி³ப்³ப³ஸங்க²லிகா விய ப³ஜ்ஜ²ந்தீ’’தி.

புப்³பே³ ‘‘காமகு³ணூபஸம்ஹிதம் சித்தம் நுப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம், புன ‘‘பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேதீ’’தி வுத்தம், கத²மித³ம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந விருஜ்ஜ²தீதி ஆஹ ‘‘புப்³பே³’’திஆதி³. வத்து²படிக்கே²போதி அப்³ரஹ்மசரியவத்து²படிஸேதோ⁴. தேனாஹ ‘‘புரிஸாதி⁴ப்பாயவஸேனா’’தி. ஆரம்மணபடிலாபோ⁴தி ரூபாதி³பஞ்சகாமகு³ணாரம்மணஸ்ஸேவ படிலாபோ⁴.

204. கிலமதோ²தி கே²தோ³. காயஸ்ஸ ஹி க³ருபா⁴வகடி²னபா⁴வாத³யோபி தஸ்ஸா ததா³ ந ஹோந்தி ஏவ. ‘‘திரோகுச்சி²க³தம் பஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம், கதா³ பட்டா²ய பஸ்ஸதீதி ஆஹ – ‘‘கலலாதி³காலம் அதிக்கமித்வா’’திஆதி³. த³ஸ்ஸனே பயோஜனம் ஸயமேவ வத³தி, தஸ்ஸ அபா⁴வதோ கலலாதி³காலே ந பஸ்ஸதி. புத்தேனாதி த³ஹரேன மந்தே³ன உத்தானஸேய்யகேன. யம் தம் மாதூதிஆதி³ பகதிசாரித்தவஸேன வுத்தம். சக்கவத்திக³ப்³ப⁴தோபி ஹி ஸவிஸேஸம் போ³தி⁴ஸத்தக³ப்³போ⁴ பரிஹாரம் லப⁴தி புஞ்ஞஸம்பா⁴ரஸ்ஸ ஸாதிஸயத்தா, தஸ்மா போ³தி⁴ஸத்தமாதா அதிவிய ஸப்பாயாஹாராசாரா ச ஹுத்வா ஸக்கச்சம் பரிஹரதி. புரத்தா²பி⁴முகோ²தி மாது புரத்தா²பி⁴முகோ². இதா³னி திரோகுச்சி²க³தஸ்ஸ தி³ஸ்ஸமானதாய அப்³ப⁴ந்தரம் பா³ஹிரஞ்ச காரணம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘புப்³பே³ கதகம்ம’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அஸ்ஸாதி தே³வியா. வத்து²ந்தி குச்சி²ம். ப²லிகஅப்³ப⁴படலாதி³னோ விய போ³தி⁴ஸத்தமாதுகுச்சி²தசஸ்ஸ படலபா⁴வேன ஆலோகஸ்ஸ விப³ந்தா⁴பா⁴வதோ யதா² போ³தி⁴ஸத்தமாதா குச்சி²க³தம் போ³தி⁴ஸத்தம் பஸ்ஸதி, கிமேவம் போ³தி⁴ஸத்தோபி மாதரம் அஞ்ஞஞ்ச புரதோ ரூபக³தம் பஸ்ஸதி, நோதி ஆஹ, ‘‘போ³தி⁴ஸத்தோ பனா’’திஆதி³. கஸ்மா பன ஸதி சக்கு²ம்ஹி ஆலோகே ச ந பஸ்ஸதீதி ஆஹ – ‘‘ந ஹி அந்தோகுச்சி²யம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா விய ஹி தத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணம்பி ந உப்பஜ்ஜதி தஜ்ஜாஸமன்னாஹாரஸ்ஸாபா⁴வதோ.

205. யதா² அஞ்ஞா இத்தி²யோ விஜாதபச்சயா தாதி³ஸேன ரோகே³ன அபி⁴பூ⁴தாபி ஹுத்வா மரந்தி, போ³தி⁴ஸத்தமாது பன போ³தி⁴ஸத்தே குச்சி²க³தே ந கோசி ரோகோ³ உப்பஜ்ஜதி; கேவலம் ஆயுபரிக்க²யேனேவ காலம் கரோதி, ஸ்வாயமத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தோயேவ. போ³தி⁴ஸத்தேன வஸிதட்டா²னம் ஹீதிஆதி³னா தத்த² காரணமாஹ. அபனேத்வாதி அக்³க³மஹேஸிட்டா²னதோ நீஹரித்வா. அனுரக்கி²தும் ந ஸக்கோதீதி ஸம்மா க³ப்³ப⁴பரிஹாரம் நானுயுஞ்ஜதி, தேன க³ப்³போ⁴ ப³ஹ்வாபா³தோ⁴ ஹோதி. வத்து²விஸத³ம் ஹோதீதி க³ப்³பா⁴ஸயோ பரிஸுத்³தோ⁴ ஹோதி. மாது மஜ்ஜி²மவயஸ்ஸ ததியகோட்டா²ஸே போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ க³ப்³போ⁴க்கமனம்பி தஸ்ஸா ஆயுபரிமாணவிலோகனேனேவ ஸங்க³ஹிதம் வயோவஸேன உப்பஜ்ஜனகவிகாரஸ்ஸ பரிவஜ்ஜனதோ, இத்தி²ஸபா⁴வேன உப்பஜ்ஜனகவிகாரோ பன போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேனேவ வூபஸம்மதி.

ஸத்தமாஸஜாதோதி படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ ஸத்தமே மாஸே ஜாதோ. ஸோ ஸீதுண்ஹக்க²மோ ந ஹோதி அதிவிய ஸுகு²மாலதாய. அட்ட²மாஸஜாதோ காமம் ஸத்தமாஸஜாததோ பு³த்³தி⁴அவயவோ, ஏகச்சே பன சம்மபதே³ஸா பு³த்³தி⁴ம் பாபுணந்தா க⁴ட்டனம் ந ஸஹந்தி, தேன ஸோ ந ஜீவதி. ஸத்தமாஸஜாதஸ்ஸ பன ந தாவ தே ஜாதாதி வத³ந்தி.

டி²தாவ ஹுத்வாதி நித்³து³க்க²தாய டி²தா ஏவ ஹுத்வா. து³க்க²ஸ்ஸ ஹி ப³லவபா⁴வதோ தம் து³க்க²ம் அஸஹமானா அஞ்ஞா இத்தி²யோ நிஸின்னா வா நிபன்னா வா விஜாயந்தி. உபவிஜஞ்ஞாதி உபக³தவிஜாயனகாலா. ஸகலனக³ரவாஸினோதி கபிலவத்து²ம் பரிவாரேத்வா டி²தேஸு தே³வத³ஹாதீ³ஸு ச²ஸு நக³ரேஸு வஸந்தா.

தே³வா நம் பட²மம் படிக்³க³ண்ஹந்தீதி லோகனாத²ம் மஹாபுரிஸம் மயமேவ பட²மம் படிக்³க³ண்ஹாமாதி ஸஞ்ஜாதகா³ரவப³ஹுமானா அத்தனோ பீதிம் பவேதே³ந்தா கீ²ணாஸவா ஸுத்³தா⁴வாஸப்³ரஹ்மானோ ஆதி³தோ படிக்³க³ண்ஹந்தி. ஸூதிவேஸந்தி ஸூதிஜக்³க³னதா⁴திவேஸம். ஏகேதி உத்தரவிஹாரவாஸினோ. மச்ச²க்கி²ஸதி³ஸம் ச²விவஸேன.

206. அஜினப்பவேணியாதி அஜினசம்மேஹி ஸிப்³பே³த்வா கதபவேணியா. மஹாதேஜோதி மஹானுபா⁴வோ. மஹாயஸோதி மஹாபரிவாரோ விபுலகித்திகோ⁴ஸோ ச.

ப⁴க்³க³விப⁴க்³கா³தி ஸம்பா³த⁴ட்டா²னதோ நிக்க²மனேன விபா⁴விதத்தா ப⁴க்³கா³ விப⁴க்³கா³ விய ச ஹுத்வா. தேன நேஸம் அவிஸத³பா⁴வமேவ த³ஸ்ஸேதி. அலக்³கோ³ ஹுத்வாதி க³ப்³பா⁴ஸயே யோனிபதே³ஸே ச கத்த²சி அலக்³கோ³ அஸத்தோ ஹுத்வா. உத³கேனாதி க³ப்³பா⁴ஸயக³தேன உத³கேன அமக்கி²தோ நிக்க²மதி ஸம்மக்கி²தஸ்ஸ தாதி³ஸஸ்ஸ உத³கஸேம்ஹாதி³கஸ்ஸேவ தத்த² அபா⁴வதோ. போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஹி புஞ்ஞானுபா⁴வேன படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ பட்டா²ய தம் டா²னம் விஸுத்³த⁴ம் பரமஸுக³ந்த⁴க³ந்த⁴குடி விய சந்த³னக³ந்த⁴ம் வாயந்தம் திட்ட²தி. உத³கவட்டியோதி உத³கக்க²ந்தா⁴.

207. முஹுத்தஜாதோதி முஹுத்தேன ஜாதோ ஹுத்வா முஹுத்தமத்தோவ. அனுதா⁴ரியமானேதி அனுகூலவஸேன நீயமானே. ஆக³தானேவாதி தம் டா²னம் உபக³தானி ஏவ.

அனேகஸாக²ந்தி ரதனமயானேகஸதபதிட்டா²னஹீரகம். ஸஹஸ்ஸமண்ட³லந்தி தேஸம் உபரி பதிட்டி²தம் அனேகஸஹஸ்ஸமண்ட³லஹீரகம். மரூதி தே³வா.

ந கோ² பனேவம் த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி ஸத்தபத³வீதிஹாரதோ பகே³வ தி³ஸாவிலோகனஸ்ஸ கதத்தா. தேனாஹ ‘‘மஹாஸத்தோ ஹீ’’திஆதி³. ஏகங்க³ணானீதி விவடபா⁴வேன விஹாரங்க³ணபரிவேணங்க³ணானி விய ஏகங்க³ணஸதி³ஸானி அஹேஸும். ஸதி³ஸோபி நத்தீ²தி தும்ஹாகம் இத³ம் விலோகனம் விஸிட்டே² பஸ்ஸிதும் இத⁴ தும்ஹேஹி ஸதி³ஸோபி நத்தி², குதோ உத்தரிதரோதி ஆஹம்ஸு. ஸப்³ப³பட²மோதி ஸப்³ப³ப்பதா⁴னோ. பதா⁴னபரியாயோ ஹி இத⁴ பட²மஸத்³தோ³. தேனாஹ ‘‘இதரானீ’’திஆதி³. ஏத்த² ச மஹேஸக்கா² தாவ தே³வா ததா² வத³ந்தி, இதரே பன கத²ந்தி? மஹாஸத்தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வத³ஸ்ஸனேனேவ. மஹேஸக்கா²னஞ்ஹி தே³வானம் மஹாஸத்தஸ்ஸ ஆனுபா⁴வோ விய தேன ஸதி³ஸானம்பி ஆனுபா⁴வோ பச்சக்கோ² அஹோஸி. இதரே பன தேஸம் வசனம் ஸுத்வா ஸத்³த³ஹந்தா அனுமினந்தா ததா² ஆஹம்ஸு.

ஜாதமத்தஸ்ஸேவ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ டா²னாதீ³னி யேஸம் விஸேஸாதி⁴க³மானம் புப்³ப³னிமித்தபூ⁴தானீதி தே நித்³தா⁴ரேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பதிட்டா²னம் சதுஇத்³தி⁴பாத³படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம் இத்³தி⁴பாத³வஸேன லோகுத்தரத⁴ம்மேஸு ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸமிஜ்ஜ²னதோ. உத்தராபி⁴முக²பா⁴வோ லோகஸ்ஸ உத்தரணவஸேன க³மனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். ஸத்தபத³க³மனம் ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³க³மனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், விஸுத்³த⁴ச²த்ததா⁴ரணம் ஸுவிஸுத்³த⁴விமுத்திச²த்ததா⁴ரணஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பஞ்சராஜககுத⁴ப⁴ண்டா³னி பஞ்சவித⁴விமுத்திகு³ணபரிவாரதாய புப்³ப³னிமித்தம், அனாவடதி³ஸானுவிலோகனம் அனாவடஞாணதாய புப்³ப³னிமித்தம், ‘‘அக்³கோ³ஹமஸ்மீ’’திஆதி³வசனம் அப்படிவத்தியத⁴ம்மசக்கபவத்தனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம்; அயமந்திமா ஜாதீதி ஆயதிம் ஜாதியா அபா⁴வகித்தனா அனுபாதி³…பே… புப்³ப³னிமித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்; தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனாக³தே லத்³த⁴ப்³ப³விஸேஸஸ்ஸ தம் தம் நிமித்தம் அப்³யபி⁴சாரீனிமித்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஆக³தோதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே அஞ்ஞத்த² ச வக்க²மானாய அனுபுப்³பி³யா அனாக³ததம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஆஹரித்வாதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸுத்தே அட்ட²கதா²ஸு ச ஆக³தனயேன ஆஹரித்வா தீ³பேதப்³போ³.

த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து கம்பீதி பன இத³ம் ஸதிபி இத⁴ பாளியம் ஆக³தத்தே வக்க²மானானமச்ச²ரியானம் மூலபூ⁴தம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம், ஏவம் அஞ்ஞம்பீதி³ஸம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தந்தி ப³த்³தா⁴ வீணா, சம்மப³த்³தா⁴ பே⁴ரியோதி பஞ்சங்கி³கதூரியஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனமத்தம், ச-ஸத்³தே³ன வா இதரேஸம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴ஜ்ஜிம்ஸூதி பாதே³ஸு ப³த்³த⁴ட்டா²னேஸுயேவ பி⁴ஜ்ஜிம்ஸு. விக³ச்சி²ம்ஸூதி வூபஸமிம்ஸு. ஸகதேஜோபா⁴ஸிதானீதி அதிவிய ஸமுஜ்ஜலாய அத்தனோ பபா⁴ய ஓபா⁴ஸிதானி அஹேஸும். ந பவத்தீதி ந ஸந்தீ³. வாதோ ந வாயீதி க²ரோ வாதோ ந வாயி, முது³ஸுகோ² பன ஸத்தானம் ஸுகா²வஹோ வாயி. பத²வீக³தா அஹேஸும் உச்சட்டா²னே டா²தும் அவிஸஹந்தா. உதுஸம்பன்னோதி அனுண்ஹாஸீததாஸங்கா²தேன உதுனா ஸம்பன்னோ. வாமஹத்த²ம் உரே ட²பேத்வா த³க்கி²ணேன புது²பாணினா ஹத்த²தாளனேன ஸத்³த³கரணம் அப்போ²டனம். முகே²ன உஸ்ஸேளனம் ஸத்³த³முஞ்சனம் ஸேளனம். ஏகத்³த⁴ஜமாலா அஹோஸீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன விசித்தபுப்ப²ஸுக³ந்த⁴புப்ப²வஸ்ஸதே³வா வஸ்ஸிம்ஸு, ஸூரியே தி³ப்³ப³மானே ஏவ தாரகா ஓபா⁴ஸிம்ஸு, அச்ச²ம் விப்பஸன்னம் உத³கம் பத²விதோ உப்³பி⁴ஜ்ஜி, பி³லாஸயா த³ரிஸயா திரச்சா²னா ஆஸயதோ நிக்க²மிம்ஸு; ராக³தோ³ஸமோஹாபி தனு ப⁴விம்ஸு, பத²வியம் ரஜோ வூபஸமி, அனிட்ட²க³ந்தோ⁴ விக³ச்சி², தி³ப்³ப³க³ந்தோ⁴ வாயி, ரூபினோ தே³வா ஸரூபேனேவ மனுஸ்ஸானம் ஆபாத²மக³மம்ஸு, ஸத்தானம் சுதுபபாதா நாஹேஸுந்தி இமேஸம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. யானி மஹாபி⁴னீஹாரஸமயே உப்பன்னானி த்³வத்திம்ஸ புப்³ப³னிமித்தானி, தானி அனவஸேஸானி ததா³ அஹேஸுந்தி.

தத்ராபீதி தேஸுபி பத²விகம்பாதீ³ஸு ஏவம் புப்³ப³னிமித்தபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³, ந கேவலம் ஸம்பதிஜாதஸ்ஸ டா²னாதீ³ஸு ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம் ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஞேய்யஸ்ஸ தித்த²கரமதஸ்ஸ ச சாலனதோ. கேனசி அனுஸ்ஸாஹிதானம்யேவ இமஸ்மிம்யேவ ஏகசக்கவாளே ஸன்னிபாதோ, கேனசி அனுஸ்ஸாஹிதானம்யேவ ஏகப்பஹாரேனேவ ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மபடிக்³க³ண்ஹனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம், பட²மம் தே³வதானம் படிக்³க³ஹணம் தி³ப்³ப³விஹாரபடிலாப⁴ஸ்ஸ, பச்சா² மனுஸ்ஸானம் படிக்³க³ஹணம் தத்தே²வ டா²னஸ்ஸ நிச்சலஸபா⁴வதோ ஆனேஞ்ஜவிஹாரபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். வீணானம் ஸயம் வஜ்ஜனம் பரூபதே³ஸேன வினா ஸயமேவ அனுபுப்³ப³விஹாரபடிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். பே⁴ரீனம் வஜ்ஜனம் சக்கவாளபரியந்தாய பரிஸாய பவேத³னஸமத்த²ஸ்ஸ த⁴ம்மபே⁴ரியா அனுஸாவனஸ்ஸ அமதது³ந்து³பி⁴கோ⁴ஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். அந்து³ப³ந்த⁴னாதீ³னம் சே²தோ³ மானவினிப³ந்த⁴சே²த³னஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம்; ஸுபட்டனஸம்பாபுணனம் அத்தா²தி³ அனுரூபம் அத்தா²தீ³ஸு ஞாணஸ்ஸ பே⁴தா³தி⁴க³மஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம்.

நிப்³பா³னரஸேனாதி கிலேஸானம் நிப்³பா³யனரஸேன. ஏகரஸபா⁴வஸ்ஸாதி ஸாஸனஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த² ஏகரஸபா⁴வஸ்ஸ. வாதஸ்ஸ அவாயனம் கிஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தந்தி ஆஹ ‘‘த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தபி⁴ந்த³னஸ்ஸா’’தி. ஆகாஸாதி³அப்பதிட்ட²விஸமசஞ்சலட்டா²னம் பஹாய ஸகுணானம் பத²வீக³மனம் தாதி³ஸம் மிச்சா²கா³ஹம் பஹாய ஸத்தானம் பாணேஹி ரதனத்தயஸரணக³மனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். தே³வதானம் அப்போ²டனாதீ³ஹி கீளனம் பமோத³னுப்பத்திஉதா³னஸ்ஸ ப⁴வவந்தக³மனேன த⁴ம்மஸபா⁴வபோ³த⁴னேன ச பமோத³விபா⁴வனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். த⁴ம்மவேக³வஸ்ஸனஸ்ஸாதி தே³ஸனாஞாணவேகே³ன த⁴ம்மாமதஸ்ஸ வஸ்ஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். காயக³தாஸதிவஸேன லத்³த⁴ஜ்ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா உப்பாதி³தமக்³க³ப²லஸுகா²னுப⁴வோ காயக³தாஸதிஅமதபடிலாபோ⁴, தஸ்ஸ பன காயஸ்ஸபி அதப்பகஸுகா²வஹத்தா கு²தா³பிபாஸாபீளனாபா⁴வோ புப்³ப³னிமித்தம் வுத்தோ. அரியத்³த⁴ஜமாலாமாலிதாயாதி ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அரியமக்³க³போ³ஜ்ஜ²ங்க³த⁴ஜமாலாஹி மாலிதபா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். யம் பனேத்த² அனுத்³த⁴டம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஏத்தா²தி ‘‘ஸம்பதிஜாதோ’’திஆதி³னா ஆக³தே இமஸ்மிம் டா²னே. விஸ்ஸஜ்ஜிதோவ, தஸ்மா அம்ஹேஹி இத⁴ அபுப்³ப³ம் வத்தப்³ப³ம் நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. ததா³ பத²வியம் க³ச்ச²ந்தோபி மஹாஸத்தோ ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ விய மஹாஜனஸ்ஸ உபட்டா²ஸீதி அயமேத்த² நியதி த⁴ம்மனியாமோ போ³தி⁴ஸத்தானம் த⁴ம்மதாதி இத³ம் நியதிவாத³வஸேன கத²னம். ‘‘புப்³பே³ புரிமஜாதீஸு தாதி³ஸஸ்ஸ புஞ்ஞஸம்பா⁴ரகம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா மஹாஜனஸ்ஸ ததா² உபட்டா²ஸீ’’தி இத³ம் புப்³பே³கதகம்மவாத³வஸேன கத²னம். இமேஸம் ஸத்தானம் உபரி ஈஸனஸீலதாய யதா²ஸகம் கம்மமேவ இஸ்ஸரோ நாம, தஸ்ஸ நிம்மானம் அத்தனோ ப²லஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனம், மஹாபுரிஸோபி ஸதே³வகம் லோகம் அபி⁴ப⁴விதும் ஸமத்தே²ன உளாரேன புஞ்ஞகம்முனா நிப்³ப³த்திதோ தேன இஸ்ஸரேன நிம்மிதோ நாம, தஸ்ஸ சாயம் நிம்மானவிஸேஸோ, யதி³த³ம் மஹானுபா⁴வதா. யாய மஹாஜனஸ்ஸ ததா² உபட்டா²ஸீதி இத³ம் இஸ்ஸரனிம்மானவாத³வஸேன கத²னம். ஏவம் தம் தம் ப³ஹும் வத்வா கிம் இமாய பரியாயகதா²யாதி அவஸானே உஜுகமேவ ஏவம் ப்³யாகாஸி. ஸம்பதிஜாதோ பத²வியம் கத²ம் பத³ஸா க³ச்ச²தி, ஏவம்மஹானுபா⁴வோ ஆகாஸேன மஞ்ஞே க³ச்ச²தீதி பரிகப்பனஸ்ஸ வஸேன ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ விய அஹோஸி. ஸீக⁴தரம் பன ஸத்தபத³வீதிஹாரேன க³தத்தா தி³ஸ்ஸமானரூபோபி மஹாஜனஸ்ஸ அதி³ஸ்ஸமானோ விய அஹோஸி. அசேலகபா⁴வோ கு²த்³த³கஸரீரதா ச தாதி³ஸஸ்ஸ இரியாபத²ஸ்ஸ அனனுச்ச²விகாதி கம்மானுபா⁴வஸஞ்ஜனிதபாடிஹாரியவஸேன அலங்காரபடியத்தோ விய; ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகோ விய ச மஹாஜனஸ்ஸ உபட்டா²ஸீதி வேதி³தப்³ப³ம்; பு³த்³த⁴பா⁴வானுச்ச²விகஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தானுபா⁴வஸ்ஸ யாதா²வதோ பவேதி³தத்தா பு³த்³தே⁴ன விய…பே… அத்தமனா அஹோஸி.

பாகடா ஹுத்வாதி விபூ⁴தா ஹுத்வா. பு³த்³தா⁴னம் யே யே ஸங்கா²ரே வவத்த²பேதுகாமா, தே தே உப்பாத³க்க²ணேபி ஸப்³ப³ஸோ ஸுப்படிவிதி³தா ஸுபாகடா ஹத்த²தலே ஆமலகம் விய ஸுட்டு² விபூ⁴தா ஏவ ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. தேனாஹ ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³. அனோகாஸக³தேதி பரிக்³க³ஹஸ்ஸ அனோகாஸகாலே பவத்தே. நிப்பதே³ஸேதி நிரவஸேஸே. ஓகாஸப்பத்தேதி டா²னக³மனாதி³காலே உப்பன்னே, தே ஹி ஸம்மஸனஸ்ஸ யோக்³யகாலே உப்பத்தியா ஓகாஸப்பத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸத்ததி³வஸப்³ப⁴ந்தரேதி இத³ம் பு³த்³தா⁴னம் பாகதிகஸம்மஸனவஸேன வுத்தம், ஆகங்க²ந்தா பன தே யதா³ கதா³சி உப்பன்னஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தியேவ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அச்ச²ரியப்³பு⁴தஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

4. பா³குலஸுத்தவண்ணனா

209. யதா² ‘‘த்³வத்திம்ஸா’’தி வத்தப்³பே³ த்³வி-ஸத்³த³ஸ்ஸ பா³-ஆதே³ஸம் கத்வா பா³த்திம்ஸாதி வுச்சதி, ஏவம் ஏத்த² பா³-காராதே³ஸம் கத்வா பா³குலோதி ஸமஞ்ஞா அஹோஸி, ஸாயம் தஸ்ஸ அன்வத்த²ஸஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘தஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸீஸம் ந்ஹாபேத்வாதி மங்க³லத்த²ம் மஹாக³ங்கா³ய ஸீஸம் ந்ஹாபேத்வா. நிமுஜ்ஜனவஸேனாதி ஜண்ணுபமாணே உத³கே தோ²கம்யேவ நிமுஜ்ஜனவஸேன. ச²ட்³டே³த்வா பலாதா மரணப⁴யதஜ்ஜிதா. பஹரியமானா மரந்தி, ந ஜாலேன ப³ந்தி⁴தமத்தேன. தா³ரகஸ்ஸ தேஜேனாதி தா³ரகஸ்ஸ புஞ்ஞதேஜேன. நீஹடமத்தோவ மதோ, தஸ்ஸ மரணத்த²ம் உபக்கமோ ந கதோ, யேன உபக்கமேன தா³ரகஸ்ஸ பா³தோ⁴ ஸியா. தந்தி மச்ச²ம். ஸகலமேவாதி பரிபுண்ணாவயவமேவ.

ந கேலாயதீதி ந மமாயதி கிஸ்மிஞ்சி ந மஞ்ஞதி. தா³ரகஸ்ஸ புஞ்ஞதேஜேன பிட்டி²தோ பா²லேந்தீ. தா³ரகம் லப⁴தீதி உக்³கோ⁴ஸனவஸேன பே⁴ரிம் சராபேத்வா. பவத்திம் ஆசிக்கி², அத்தனோ புத்தபா⁴வம் கதே²ஸி. குச்சி²யா தா⁴ரிதத்தா அமாதா காதும் ந ஸக்கா ஜனனீபா⁴வதோ. மச்ச²ம் க³ண்ஹந்தாபீதி மச்ச²ம் கிணித்வா க³ண்ஹந்தாபி. ததா² க³ண்ஹந்தா ச தப்பரியாபன்னம் ஸப்³ப³ம் க³ண்ஹாதி நாமாதி ஆஹ – ‘‘வக்கயகனாதீ³னி ப³ஹி கத்வா க³ண்ஹந்தா நாம நத்தீ²’’தி. அயம்பி அமாதா காதும் ந ஸக்கா ஸாமிகபா⁴வதோ. தா³ரகோ உபி⁴ன்னம்பி குலானம் தா³யாதோ³ ஹோது த்³வின்னம் புத்தபா⁴வதோ.

அஸீதிமேதி ஜாதியா அஸீதிமே வஸ்ஸே. பப்³ப³ஜ்ஜாமத்தேன கிலேஸானம் அஸமுச்சி²ஜ்ஜனதோ வீதிக்கமிதும் காமஸஞ்ஞா உப்பன்னபுப்³பா³தி புச்சா² பன புச்சி²தப்³பா³. தேனாஹ – ‘‘ஏவஞ்ச கோ² மம், ஆவுஸோ கஸ்ஸப, புச்சி²தப்³ப³’’ந்தி.

210. நியமேத்வாதி தம் தம்வாரே ஸேஸவாரேன நியமேத்வா. கம்மபத²பே⁴த³கோதி கம்மபத²விஸேஸகரோ. தத்த² காமவிதக்கோ யதா² காயவசீத்³வாரேஸு சோபனப்பத்தோ கம்மபத²ப்பத்தோ நாம ஹோதி; மனோத்³வாரே பரப⁴ண்ட³ஸ்ஸ அத்தனோ பரிணாமனவஸேன பவத்தஅபி⁴ஜ்ஜா²ஸஹக³தோ; ஏவம் காமஸஞ்ஞாதி, ததா² ப்³யாபாத³விஹிம்ஸாவிதக்கஸஞ்ஞாதி தே²ரோ, ‘‘உப⁴யம்பேதம் கம்மபத²பே⁴த³கமேவா’’தி ஆஹ. கம்மபத²ம் அப்பத்தம் ஸஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய, ‘‘ஸஞ்ஞா உப்பன்னமத்தாவா’’தி வுச்சமானே விதக்கிதம்பி ஸமானம் கம்மபத²ம் அப்பத்தமேவ, உப⁴யஸ்ஸ பன வஸேன ஸுத்தபத³ம் பவத்தந்தி தே²ரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ.

211. ஆயூஹனகம்மந்தி அத்தனா ஆயூஹிதப்³ப³கம்மம். லோமகிலிட்டா²னீதி கிலிட்ட²லோமானி, கிலிட்ட²ம்ஸூனீதி அத்தோ². கிமேவம் போ⁴கே³ஸு பரனிம்மிதப⁴வே வஸவத்திதே³வானம் விய ஸப்³ப³ஸோ ஆயூஹனகம்மேன வினா அஞ்ஞஸ்ஸபி பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ பச்சயலாபோ⁴ தி³ட்ட²புப்³போ³ ஸுதபுப்³போ³தி ஆஹ ‘‘அனச்ச²ரியஞ்சேத’’ந்தி. குலூபகதே²ரானமேதம் கம்மம், தே²ரோ பன கதா³சிபி குலூபகோ நாஹோஸி.

க³த்³து³ஹனமத்தந்தி கோ³து³ஹனமத்தகாலம். இத⁴ பன ஸகலோ கோ³து³ஹனோ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘கா³விம்…பே… காலமத்தம்பீ’’தி ஆஹ. நிப³ந்தீ⁴தி நிப³த்³த⁴தா³தப்³ப³ம் கத்வா ட²பேஸி.

ஸகிலேஸபுக்³க³லஸ்ஸ அஸேரிபா⁴வகரணேன ரணேன ஸதி³ஸதாய ரணோ, ஸம்கிலேஸோ. அஞ்ஞா உத³பாதீ³தி பனாஹ, தஸ்மா அரஹத்தம் ந படிஞ்ஞாதந்தி த³ஸ்ஸேதி. நனு ததா² வசனம் படிஜானனம் விய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அபிசா’’திஆதி³.

212. அவாபுரதி த்³வாரம் ஏதேனாதி அவாபுரணம். பட²மஸங்க³ஹதோ பச்சா² தே³ஸிதத்தா து³தியஸங்க³ஹே ஸங்கி³தம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

பா³குலஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

5. த³ந்தபூ⁴மிஸுத்தவண்ணனா

213. பு²ஸேய்யாதி ஞாணபு²ஸனா நாம அதி⁴ப்பேதா, தஸ்மா லபே⁴ய்யாதி அதி⁴க³ச்சே²ய்ய. ஏவம் படிபன்னோதி, ‘‘அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ’’தி வுத்தப்பகாரேன படிபன்னோ. அஜானனகோட்டா²ஸேயேவாதி அவதா⁴ரணேன அத்தனி கதம் தோ³ஸாரோபனம் நிவத்தேதி.

214. அப்பனாஉபசாரந்தி அப்பனஞ்சேவ உபசாரஞ்ச பாபேத்வா கதே²ஸீதி அத்த²ம் வத³ந்தி, அப்பனாஸஹிதோ பன உபசாரோ அப்பனாஉபசாரோ, தம் பாபேத்வா கதே²ஸீதி அத்தோ².

நிக்க²மதீதி நிக்க²மோ, அவக்³கா³ஹகாமதோ நிக்க²மனம் நிக்க²மோ ஏவ நேக்க²ம்மோ, பட²மஜ்ஜா²னாதி³. ஸதி கிலேஸகாமே அத்தனோ உபஹாரம் உபசாரேத்வா அஸ்ஸாதே³த்வா பரிபு⁴ஞ்ஜதி நாமாதி ஆஹ – ‘‘து³விதே⁴பி காமே பரிபு⁴ஞ்ஜமானோ’’தி. து³விதே⁴பீதி ஹீனபணீதாதி³வஸேன து³விதே⁴.

215. கூடாகாரந்தி கா³ள்ஹஸாடே²ய்யம் அப்பதிரூபே டா²னே க²ந்த⁴க³தபாதனாதி³. த³ந்தக³மனந்தி த³ந்தேஹி நிப்³பி³ஸேவனேஹி க³ந்த⁴ப்³ப³க³திம். பத்தப்³ப³ம் பூ⁴மிந்தி ஸம்மாகிரியாய லத்³த⁴ப்³ப³ஸம்பத்திம்.

216. ப்³யதிஹரணவஸேன லங்க⁴கம் விலங்க⁴கம், அஞ்ஞமஞ்ஞஹத்த²க்³க³ஹணம். தேனாஹ – ‘‘ஹத்தே²ன ஹத்த²ம் க³ஹேத்வா’’தி.

217. க³ஹேதும் ஸமத்தோ²தி க³ணிகாரஹத்தி²னீஹி உபலாபேத்வா அரஞ்ஞஹத்தி²ம் வசனவஸேன க³ஹேதும் ஸமத்தோ². அதிபஸ்ஸித்வா அதிட்டா²னவஸேன பஸ்ஸித்வா. ஏத்த²கே³தா⁴தி ஏதஸ்மிம் அரஞ்ஞே நாக³வனே பவத்தகே³தா⁴. ஸுகா²யதீதி ஸுக²ம் அயதி பவத்தேதி, ‘‘ஸுக²ம் ஹரதீ’’தி வா பாடோ². டி³ண்டி³மோ ஆனகோ. நிஹிதஸப்³ப³வங்கதோ³ஸோதி அபக³தஸப்³ப³ஸாடே²ய்யதோ³ஸோ. அபனீதகஸாவோதி அபேதஸாரம்ப⁴கஸாவோ.

219. பஞ்சகாமகு³ணனிஸ்ஸிதஸீலானந்தி அகுஸலானம். கே³ஹஸ்ஸிதஸீலானந்தி வா வட்டஸன்னிஸ்ஸிதஸீலானம்.

222. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்தா²தி, ‘‘மஜ்ஜி²மோ, த³ஹரோ’’தி ஆக³தேஸு உபமாவாரேஸு, ‘‘தே²ரோ’’திஆதி³னா ஆக³தேஸு உபமேய்யவாரேஸூதி பஞ்சஸு ஸம்கிலேஸபக்கி²யேஸு வாரேஸு ஏஸ யதா²வுத்தோவ நயோதி வேதி³தப்³போ³. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

த³ந்தபூ⁴மிஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. பூ⁴மிஜஸுத்தவண்ணனா

223. ஆஸஞ்சேபி கரித்வாதி, ‘‘இமினாஹம் ப்³ரஹ்மசரியேன தே³வோ வா ப⁴வேய்யம் தே³வஞ்ஞதரோ வா, து³க்க²தோ வா முச்சேய்ய’’ந்தி பத்த²னம் கத்வா சேபி சரந்தி, அப⁴ப்³பா³ ப²லஸ்ஸ அதி⁴க³மாய தண்ஹாய ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ விதூ³ஸிதத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அனாஸஞ்சேபி கரித்வாதி வுத்தனயேன பத்த²னம் அகத்வா. அப⁴ப்³பா³ ப²லஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அனியமிதபா⁴வதோ. பணிதா⁴னவஸேன ஹி புஞ்ஞப²லம் நியதம் நாம ஹோதி, தத³பா⁴வதோ கதம் புஞ்ஞம் ந லப⁴தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ததியபக்கே² உப⁴யட்டா²னேஹி வுத்தம், சதுத்த²பக்கோ² ஸம்மாவதாரோ இதி சதுகோடிகோ பஞ்ஹோ ஜாலவஸேன ஆஹடோ, தத்த² ஆஸா நாம பத்த²னா, மிச்சா²கா³ஹஸ்மிம் ஸதி ந விபச்சதி, ஸம்மாகா³ஹஸ்மிம் ஸதி விபச்சதி, உப⁴யதா²பி உப⁴யாபேக்கா²னாம, யோ மிச்ச²த்தத⁴ம்மே புரக்க²த்வா ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி, தஸ்ஸ யதா²தி⁴ப்பாயப²லம் ஸமிஜ்ஜ²தீதி ந வத்தப்³ப³ம் அயோனிஸோ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ சிண்ணத்தா; யோ பன ஸம்மத்தம் புரக்க²த்வா ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி, தஸ்ஸ யதா²தி⁴ப்பாயம் ப்³ரஹ்மசரியப²லம் ந ஸமிஜ்ஜ²தீதி ந வத்தப்³ப³ம் யோனிஸோ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ சிண்ணத்தா. தேன வுத்தம் – ‘‘ஆஸஞ்சேபி கரித்வா அயோனிஸோ ப்³ரஹ்மசரியம் சரந்தீ’’திஆதி³. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

பூ⁴மிஜஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

7. அனுருத்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

230. உபஸங்கமித்வா ஏவமாஹம்ஸூதி வுத்தம் உபஸங்கமனகாரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘தஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ அபா²ஸுககாலோ அஹோஸீ’’தி ஆஹ. அவிராதி⁴தந்தி அவிரஜ்ஜ²னகம். யதி³ வா தே த⁴ம்மா நானத்தா², யதி³ வா ஏகத்தா², யம் தத்த² அவிரஜ்ஜ²னகம், தம் தம்யேவ படிபா⁴தூதி யோஜனா. ஜா²னமேவாதி அப்பமாணஜ்ஜா²னமேவ, ‘‘சேதோவிமுத்தீ’’தி பன வுத்தத்தா சித்தேகக்³க³தாயேவ ஏவம் வுச்சதீதி உபாஸகஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ.

231. யாவதா மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலே சா²யா ப²ரதி, நிவாதே பண்ணானி பதந்தி, ஏத்தாவதா ‘‘ருக்க²மூல’’ந்தி வுச்சதீதி ஏவம் வுத்தம் ஏகருக்க²மூலப்பமாணட்டா²னம். கஸிணனிமித்தேன ஓத்த²ரித்வாதி கஸிணாரம்மணம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜந்தோ தஸ்மிம் கஸிண…பே… விஹரதீதி வுத்தோ. ஆபோ⁴கோ³ நத்தி² ஜா²னக்க²ணே. காமம் ஸமாபத்திக்க²ணே ஆபோ⁴கோ³ நத்தி² ததோ பன புப்³பே³ வா ஸியா ஸோ ஆபோ⁴கோ³, தம்பி ஸந்தா⁴ய மஹக்³க³தந்தி கேசி. இதா³னி தாஸம் சேதோவிமுத்தீனம் ஸதிபி கேனசி விஸேஸேன அபே⁴தே³ விஸயாதி³தோ லப்³ப⁴மானபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ஏத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். நிமித்தம் ந வட்³ட⁴தி வட்³டே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ நிமித்தஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. பத²வீகஸிணாதீ³னம் விய ஆகாஸபா⁴வனாய உக்³கா⁴டனம் ந ஜாயதி. தானி ஜா²னானீதி ப்³ரஹ்மவிஹாரஜ்ஜா²னானி. சுத்³த³ஸவிதே⁴ன பரித³மனாபா⁴வதோ அபி⁴ஞ்ஞானம் பாத³கானி ந ஹோந்தி. நிமித்துக்³கா⁴டஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ அரூபஜ்ஜா²னானம் அனதி⁴ட்டா²னதாய நிரோத⁴ஸ்ஸ பாத³கானி ந ஹோந்தீதி. கம்மவட்டபா⁴வேன கிலேஸவட்டவிபாகவட்டானம் திண்ணம் வட்டானம் பச்சயபா⁴வோ வட்டபாத³கதா. உபபஜ்ஜனவஸேனேவ தம் தம் ப⁴வம் ஓக்கமதி ஏதேஹீதி ப⁴வோக்கமனானி. து³தியனயஸ்ஸ வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. உக்³கா⁴டனஸ்ஸ லப்³ப⁴னதோ அரூபஜ்ஜா²னோபரி ஸமதிக்கமோ ஹோதீதி அயமேவ விஸேஸோ. ஏவந்தி யதா²வுத்தேன நிமித்தாவட்³ட⁴னனிமித்தவட்³ட⁴னாதி³ப்பகாரேன. நானத்தா²தி நானாஸபா⁴வா. ஏவந்தி அப்பமாணமஹக்³க³தஸத்³த³வசனீயதாய நானாப்³யஞ்ஜனா. காமஞ்சேத்த² அப்பமாணஸமாபத்திதோபி நீஹரித்வா வக்க²மானப⁴வூபபத்திகாரணம் த³ஸ்ஸேதும் ஸக்கா, அட்ட²கதா²யம் பன கஸிணஜா²னதோவ நீஹரித்வா யோஜனா கதாதி ததா² வுத்தம். அத² வா மஹக்³க³தக³ஹணேனேத்த² அப்பமாணாதி வுத்தப்³ரஹ்மவிஹாரானம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³ தஸ்ஸா ஸமஞ்ஞாய உப⁴யேஸம்பி ஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ.

232. ஏவம் வுத்தோதி அஸதிபி ததா²ரூபே ஆபோ⁴கே³ ‘‘பரித்தாபா⁴தி ப²ரித்வா அதி⁴முச்சித்வா விஹரதீ’’தி வுத்தோ. அப்பமாணம் கத்வா கஸிணம் வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ கஸிணவட்³ட⁴னவஸேன ப³ஹுலீகாரஸம்ப⁴வதோ ஸியா ஜா²னஸ்ஸ ப³லவதரதா, தத³பா⁴வே ச து³ப்³ப³லதா, ஆசிண்ணவஸிதாய பன பச்சனீகத⁴ம்மானம் ஸம்மா அபரிஸோத⁴னே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி பஞ்சஹாகாரேஹி ஜா²னஸ்ஸ அப்பகு³ணதம் த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஸுப்பமத்தே வா’’திஆதி³மாஹ. ஜா²னஸ்ஸ அப்பானுபா⁴வதாய ஏவ தன்னிமித்தா பபா⁴பி அப்பதரா அபரிஸுத்³தா⁴வ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘வண்ணோ…பே… ஸம்கிலிட்டோ² சா’’தி. து³தியனயோ வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³போ³. தத்தா²பி கஸிணஸ்ஸ பரித்தபா⁴வேன வண்ணஸ்ஸ பரித்ததா, பரித்தாரம்மணாய அனுரூபதாய வா நிமித்தம் பபா⁴மண்ட³லகம்பி பரித்தமேவ ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. விபுலபரிகம்மந்தி விபுலபா⁴வேன பரிகம்மம். ஸேஸம் ததியசதுத்த²னயேஸு வத்தப்³ப³ம் பட²மது³தியனயேஸு வுத்தஸதி³ஸமேவ.

வண்ணனானத்தந்தி யதி³ பீதம் யதி³ லோஹிதம் யதி³ வா ஓதா³தந்தி ஸரீரவண்ணனானத்தம். ஆபா⁴னானத்தந்தி பரித்தவிபுலதாவஸேன பபா⁴ய நானத்தம். அச்சினானத்தந்தி தேஜோதா⁴துஸ்ஸ தீ³கா⁴தி³வஸேன வேமத்ததா. அபி⁴னிவிஸந்தீதி அபி⁴ரதிவஸேன நிவிஸந்தி நிஸீத³ந்தி திட்ட²ந்தி. தேனாஹ ‘‘வஸந்தீ’’தி.

234. ஆப⁴ந்தி தி³ப்³ப³ந்தீதி ஆபா⁴தி ஆஹ ‘‘ஆபா⁴ஸம்பன்னா’’தி. தத³ங்கே³னாதி வா தஸ்ஸா பரித்ததாய அப்பமாணதாய ச ஆபா⁴காரணம், தம் பன அத்த²தோ ப⁴வூபபத்திகாரணமேவாதி ஆஹ – ‘‘தஸ்ஸா ப⁴வூபபத்தியா அங்கே³னா’’தி. காயாலஸியபா⁴வோ தந்தீ³ஆதீ³னம் ஹேதுபூ⁴தா காயஸ்ஸ வித்தா²யிததா.

235. பாரமியோதி மஹாஸாவகஸம்வத்தனிகா ஸாவகபாரமியோ பூரேந்தோ. ப்³ரஹ்மலோகேதி ப்³ரஹ்மத்தபா⁴வே, ப்³ரஹ்மலோகே வா உப்பத்திம் படிலபி⁴, வுத்தம்பி சேதம் தே²ரகா³தா²ஸு. அவோகிண்ணந்தி அஞ்ஞேஹி அஸம்மிஸ்ஸந்தி அத்தோ². புப்³பே³ ஸஞ்சரிதந்தி அதீதப⁴வேஸு ஜாதிவஸேன ஸஞ்சரணம் மம, ஸஞ்சரிதந்தி தம் மமஸ்ஸாதி அத்தோ². ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அனுருத்³த⁴ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

8. உபக்கிலேஸஸுத்தவண்ணனா

236. தஸ்மாதி அத்த²காமத்தா ஏவமாஹ, ந ப⁴க³வதோ வசனம் அனாதி³யந்தோ. யே பன ததா³ ஸத்து²வசனம் ந க³ண்ஹிம்ஸு, தே கிஞ்சி அவத்வா துண்ஹீபூ⁴தா மங்குபூ⁴தா அட்ட²ம்ஸு, தஸ்மா உப⁴யேஸம்பி ஸத்த²ரி அகா³ரவபடிபத்தி நாஹோஸி.

யேனபி ஜனேன ந தி³ட்டோ²தி யேன உப⁴யஜனேன அஞ்ஞவிஹிததாய குட்³ட³கவாடாதி³அந்தரிகதாய வா ந தி³ட்டோ². த³மனத்த²ந்தி தேஹி உபாஸகேஹி நிம்மத³பா⁴வம் ஆபாதி³தானம் தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் த³மனத்த²ம். ட²பயிம்ஸூதி யோ இமேஸம் பி⁴க்கூ²னம் தே³தி, தஸ்ஸ ஸதம் த³ண்டோ³தி, ஸஹஸ்ஸந்தி ச வத³ந்தி.

237. வக்³க³பா⁴வேனேவ (ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³கோ³ 3.464) நானாஸத்³தோ³ அஸ்ஸாதி புது²ஸத்³தோ³. ஸமஜனோதி ப⁴ண்ட³னே ஸமஜ்ஜா²ஸயோ ஜனோ. பா³லலக்க²ணே டி²தோபி ‘‘அஹம் பா³லோ’’தி ந மஞ்ஞதி. பி⁴ய்யோ சாதி அத்தனோ பா³லபா⁴வஸ்ஸ அஜானனதோபி பி⁴ய்யோ ச ப⁴ண்ட³னஸ்ஸ உபரி போ²டோ விய ஸங்க⁴பே⁴த³ஸ்ஸ அத்தனோ காரணபா⁴வம்பி உப்பஜ்ஜமானம் ந மஞ்ஞி நஞ்ஞாஸி.

கலஹவஸேன பவத்தவாசாயேவ கோ³சரோ ஏதேஸந்தி வாசாகோ³சரா ஹுத்வா. முகா²யாமந்தி விவாத³வஸேன முக²ம் ஆயமேத்வா பா⁴ணினோ. ந தம் ஜானந்தீதி தம் கலஹம் ந ஜானந்தி. கலஹம் கரோந்தோ ச தம் ந ஜானந்தோ நாம நத்தி². யதா² பன ந ஜானந்தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ஆஹ – ‘‘ஏவம் ஸாதீ³னவோ அய’’ந்தி. அயம் கலஹோ நாம அத்தனோ பரேஸஞ்ச அத்த²ஜாபனதோ அனத்து²ப்பாத³னதோ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸம்பராயே ச ஸாதீ³னவோ, ஸதோ³ஸோதி அத்தோ².

உபனய்ஹந்தீதி உபனாஹவஸேன அனுப³ந்த⁴ந்தி. போராணோதி புரிமேஹி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ஆசிண்ணஸமாசிண்ணதாய புராதனோ.

ந ஜானந்தீதி அனிச்சஸஞ்ஞம் ந பச்சுபட்டா²பேந்தி.

ததா² பவத்தவேரானந்தி அட்டி²சி²ன்னாதி³பா⁴வம் நிஸ்ஸாய உபனயவஸேன சிரகாலம் பவத்தவேரானம்.

பா³லஸஹாயதாய இமே பி⁴க்கூ² கலஹபஸுதா, பண்டி³தஸஹாயானம் பன இத³ம் ந ஸியாதி பண்டி³தஸஹாயஸ்ஸ பா³லஸஹாயஸ்ஸ ச வண்ணாவண்ணதீ³பனத்த²ம் வுத்தா. ஸீஹப்³யக்³கா⁴தி³கே பாகடபரிஸ்ஸயே ராக³தோ³ஸாதி³கே படிச்ச²ன்னபரிஸ்ஸயே ச அபி⁴ப⁴வித்வா.

மாதங்கோ³ அரஞ்ஞே மாதங்க³ரஞ்ஞேதி ஸரலோபேன ஸந்தி⁴. மாதங்க³ஸத்³தே³னேவ ஹத்தி²பா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா நாக³வசனம் தஸ்ஸ மஹத்தவிபா⁴வனத்த²ந்தி ஆஹ – ‘‘நாகோ³தி மஹந்தாதி⁴வசனமேத’’ந்தி. மஹந்தபரியாயோபி ஹி நாக³-ஸத்³தோ³ ஹோதி ‘‘ஏவம் நாக³ஸ்ஸ நாகே³ன, ஈஸாத³ந்தஸ்ஸ ஹத்தி²னோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 25; மஹாவ. 467).

238. கிரஸத்³தோ³ அனுஸ்ஸவஸூசனத்தோ² நிபாதோ. தேன அயமேத்த² ஸுதிபரம்பராதி த³ஸ்ஸேதி. ப⁴க³வதா ஹி ஸோ ஆதீ³னவோ பகே³வ பரிஞ்ஞாதோ, ந தேன ஸத்தா² நிப்³பி³ண்ணோ ஹோதி; தஸ்மிம் பன அந்தோவஸ்ஸே கேசி பு³த்³த⁴வேனேய்யா நாஹேஸும்; தேன அஞ்ஞத்த² க³மனம் தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் த³மனுபாயோதி பாலிலேய்யகம் உத்³தி³ஸ்ஸ க³ச்ச²ந்தோ ஏகவிஹாரிம் ஆயஸ்மந்தம் ப⁴கு³ம், ஸமக்³க³வாஸம் வஸந்தே ச அனுருத்³த⁴த்தே²ராதி³கே ஸம்பஹம்ஸேதும் அனுருத்³த⁴த்தே²ரஸ்ஸ ச. இமம் உபக்கிலேஸோவாத³ம் தா³தும் தத்த² க³தோ, தஸ்மா கலஹகாரகே கிரஸ்ஸாதி ஏத்தா²பி கிரஸத்³த³க்³க³ஹணே ஏஸேவ நயோ. வுத்தனயமேவ கோ³ஸிங்க³ஸாலஸுத்தே (ம. நி. 1.325 ஆத³யோ).

241. ‘‘யதா² கத²ம் பனா’’தி வுத்தபுச்சா²னம் பச்சி²மபா⁴வதோ ‘‘அத்தி² பன வோதி பச்சி²மபுச்சா²யா’’தி வுத்தம், ந புன ‘‘அத்தி² பன வோ’’தி பவத்தனஸ்ஸ புச்ச²னஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வதோ. ஸோ பன லோகுத்தரத⁴ம்மோ. தே²ரானந்தி அனுருத்³த⁴த்தே²ராதீ³னம் நத்தி². பரிகம்மோபா⁴ஸம் புச்ச²தீதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணே கதாதி⁴காரத்தா தஸ்ஸ உப்பாத³னத்த²ம் பரிகம்மோபா⁴ஸம் புச்ச²தி. பரிகம்மோபா⁴ஸந்தி பரிகம்மஸமாதி⁴னிப்³ப³த்தம் ஓபா⁴ஸம், உபசாரஜ்ஜா²னஸஞ்ஜனிதம் ஓபா⁴ஸந்தி அத்தோ². சதுத்த²ஜ்ஜா²னலாபீ⁴ ஹி தி³ப்³ப³சக்கு²பரிகம்மத்த²ம் ஓபா⁴ஸகஸிணம் பா⁴வேத்வா உபசாரே ட²பிதோ ஸமாதி⁴ பரிகம்மஸமாதி⁴, தத்த² ஓபா⁴ஸோ பரிகம்மோபா⁴ஸோதி வுத்தோ. தம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘ஓபா⁴ஸஞ்சேவ ஸஞ்ஜானாமாதி பரிகம்மோபா⁴ஸம் ஸஞ்ஜானாமா’’தி. யத்தகே ஹி டா²னே தி³ப்³ப³சக்கு²னா ரூபக³தம் த³ட்டு²காமோ, தத்தகம் டா²னம் ஓபா⁴ஸகஸிணம் ப²ரித்வா டி²தோ. தம் ஓபா⁴ஸம் தத்த² ச ரூபக³தம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணேன பஸ்ஸதி, தே²ரா ச ததா² படிபஜ்ஜிம்ஸு. தேன வுத்தம் – ‘‘ஓபா⁴ஸஞ்சேவ ஸஞ்ஜானாம த³ஸ்ஸனஞ்ச ரூபான’’ந்தி. யஸ்மா பன தேஸம் ரூபக³தம் பஸ்ஸந்தானம் பரிகம்மவாரோ அதிக்கமி, ததோ ஓபா⁴ஸோ அந்தரதா⁴யி, தஸ்மிம் அந்தரஹிதே ரூபக³தம்பி ந பஞ்ஞாயதி. பரிகம்மந்தி ஹி யதா²வுத்தகஸிணாரம்மணம் உபசாரஜ்ஜா²னம், ரூபக³தம் பஸ்ஸந்தானம் கஸிணோபா⁴ஸவஸேன ரூபக³தத³ஸ்ஸனம், கஸிணோபா⁴ஸோ ச பரிகம்மவஸேனாதி தது³ப⁴யம்பி பரிகம்மஸ்ஸ அப்பவத்தியா நாஹோஸி, தயித³ம் காரணம் ஆதி³கம்மிகபா⁴வதோ தே²ரா ந மஞ்ஞிம்ஸு, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘நப்படிவிஜ்ஜா²மா’’தி.

நிமித்தம் படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³ந்தி காரணம் பச்சக்க²தோ த³ஸ்ஸேத்வா ஸுவிஸுத்³த⁴தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணே தே²ரம் பதிட்டா²பேதுகாமோ ஸத்தா² வத³தி. கிம் ந ஆளுலேஸ்ஸந்தீதி கிம் ந ப்³யாமோஹேஸ்ஸந்தி, ப்³யாமோஹேஸ்ஸந்தி ஏவாதி அத்தோ². விசிகிச்சா² உத³பாதீ³தி தி³ப்³ப³சக்கு²னோ யதா²உபட்டி²தேஸு ரூபக³தேஸு அபுப்³ப³தாய, ‘‘இத³ம் நு கோ² ரூபக³தம் கிம், இத³ம் நு கோ² கி’’ந்தி மக்³கே³ன அஸமுச்சி²ன்னத்தா விசிகிச்சா² ஸம்ஸயோ உப்பஜ்ஜி. ஸமாதி⁴ சவீதி விசிகிச்சா²ய உப்பன்னத்தா பரிகம்மஸமாதி⁴ விக³ச்சி². ததோ ஏவ ஹி பரிகம்மோபா⁴ஸோபி அந்தரதா⁴யி, தி³ப்³ப³சக்கு²னாபி ரூபம் ந பஸ்ஸி. ந மனஸி கரிஸ்ஸாமீதி மனஸிகாரவஸேன மே ரூபானி உபட்ட²ஹிம்ஸு, ரூபானி பஸ்ஸதோ விசிகிச்சா² உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா இதா³னி கிஞ்சி ந மனஸி கரிஸ்ஸாமீதி துண்ஹீ அஹோஸி தம் பன துண்ஹீபா⁴வப்பத்திம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அமனஸிகாரோ உத³பாதீ³’’தி.

ததா²பூ⁴தஸ்ஸ அமனஸிகாரஸ்ஸ அபா⁴வம் ஆக³ம்ம உப்பிலம் உத³பாதி³. வீரியம் கா³ள்ஹம் பக்³க³ஹிதந்தி தி²னமித்³த⁴ச²ம்பி⁴தத்தானம் வூபஸமனத்த²ம் அச்சாரத்³த⁴வீரியம் அஹோஸி, தேன சித்தே ஸமாதி⁴தூ³ஸிகா கே³ஹஸ்ஸிதா ப³லவபீதி உப்பன்னா. தேனாஹ ‘‘உப்பிலம் உப்பன்ன’’ந்தி. ததோதி ஸிதி²லவீரியத்தா. பதமேய்யாதி அதிவிய கி²ன்னம் ப⁴வேய்ய. தம் மமாதி பத்த²னாஅபி⁴ப⁴வனீயமனஸீஸேன ஜப்பேதீதி அபி⁴ஜப்பா, தண்ஹா. நானத்தா நானாஸபா⁴வா ஸஞ்ஞா நானத்தஸஞ்ஞா. அதிவிய உபரி கத்வா நிஜ்ஜா²னம் பேக்க²னம் அதினிஜ்ஜா²யிதத்தம்.

243. பரிகம்மோபா⁴ஸமேவாதி பரிகம்மஸமுட்டி²தம் ஓபா⁴ஸமேவ. ந ச ரூபானி பஸ்ஸாமீதி ஓபா⁴ஸமனஸிகாரபஸுததாய தி³ப்³ப³சக்கு²னா ரூபானி ந பஸ்ஸாமி. விஸயரூபமேவாதி தேன ப²ரித்வா டி²தட்டா²னேவ தி³ப்³ப³சக்கு²னோ விஸயபூ⁴தம் ரூபக³தமேவ மனஸி கரோமி.

கஸிணரூபானம் வஸேனேத்த² ஓபா⁴ஸஸ்ஸ பரித்ததாதி ஆஹ ‘‘பரித்தட்டா²னே ஓபா⁴ஸ’’ந்தி. பரித்தானி ரூபானீதி கதிபயானி, ஸா ச நேஸம் பரித்ததா டா²னவஸேனேவாதி ஆஹ ‘‘பரித்தகட்டா²னே ரூபானீ’’தி. ‘‘அப்பமாணஞ்சேவா’’திஆதி³னா வுத்தோ து³தியவாரோ. ஓபா⁴ஸபரித்ததம் ஸந்தா⁴ய பரிகம்மஸமாதி⁴ ‘‘பரித்தோ’’தி வுத்தோ தஸ்ஸேவ ஓபா⁴ஸஸ்ஸ அப்பமாணதாய அப்பமாணஸமாதீ⁴தி வசனதோ. தஸ்மிம் ஸமயேதி தஸ்மிம் பரித்தஸமாதி⁴னோ உப்பன்னஸமயே. தி³ப்³ப³சக்கு²பி பரித்தகம் ஹோதி பரித்தரூபக³தத³ஸ்ஸனதோ.

245. து³கதிகஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ந்தி சதுக்கனயே து³கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ம், பஞ்சகனயே திகஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ந்தி யோஜனா. து³கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ந்தி சதுக்கனயே ததியசதுத்த²வஸேன து³கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ம், பஞ்சகனயே சதுத்த²பஞ்சமவஸேன து³கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ம். திகசதுக்கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ந்தி சதுக்கனயே திகஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ம், பஞ்சகனயே சதுக்கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ந்தி யோஜனா.

திவித⁴ந்தி ஸப்பீதிகவஸேன திப்பகாரம் ஸமாதி⁴ம். தத³ந்தோக³தா⁴தி ஸப்பீதிகாதி³ஸபா⁴வா. காமம் ப⁴க³வா புரிமயாமே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணம், பச்சி²மயாமே தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் நிப்³ப³த்தேந்தோபி இமானி ஞாணானி பா⁴வேஸியேவ. விபஸ்ஸனாபாத³கானி பன ஞாணானி ஸந்தா⁴ய, ‘‘பச்சி²மயாமே’’தி வுத்தம், தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வதோ ஹீ’’திஆதி³. பஞ்சமஜ்ஜா²னஸ்ஸாதி பஞ்சமஜ்ஜா²னிகஸ்ஸ வஸேன பட²மஜ்ஜா²னிகோ மக்³கோ³ நத்தி². ஸோதி பஞ்சகனயோ ப⁴க³வதோ லோகியோ அஹோஸி. ஏதந்தி ஏதம், ‘‘ஸவிதக்கம்பி ஸவிசாரம் ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேமீ’’திஆதி³வசனம். லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந ‘‘லோகியம் வா லோகுத்தரமேவ வா’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி.

உபக்கிலேஸஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

9. பா³லபண்டி³தஸுத்தவண்ணனா

246. ஏதேஹீதி து³சிந்திதாதீ³ஹி. ஏதேன லக்க²ணஸத்³த³ஸ்ஸ கரணத்த²தமாஹ. தானேவாதி லக்க²ணானி ஏவ. தஸ்ஸாதி பா³லஸ்ஸ. ‘‘அயம் பா³லோ’’தி நிமீயதி ஸஞ்சானீயதி ஏதேஹீதி பா³லனிமித்தானி. அபதா³னம் வுச்சதி விக்²யாதம் கம்மம். து³சிந்திதாதீ³னி ச பா³லே விக்²யாதானி, அவதா⁴ரணபா⁴வே வா, தஸ்மா பா³லஸ்ஸ அபதா³னானீதி பா³லாபதா³னானி. அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³ஹி து³ட்ட²ம் தூ³ஸிதம் சிந்தேதீதி து³சிந்திதசிந்தீ. லோபா⁴தீ³ஹி து³ட்ட²ம் பா⁴ஸிதம் முஸாவாதா³தி³ம் பா⁴ஸதீதி து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ. தேஸம் தேஸம்யேவ வஸேன கத்தப்³ப³தோ து³க்கடகம்மம் பாணாதிபாதாதி³ம் கரோதீதி து³க்கடகம்மகாரீ. தேனாஹ ‘‘சிந்தயந்தோ’’திஆதி³. தானி உபனிஸ்ஸாய ஜாதந்தி தஜ்ஜம். ததோ ஏவ தேஸம் ஸாருப்பம் அனுரூபந்தி தஸ்ஸாருப்பம். தேனாஹ ‘‘தஜ்ஜாதிக’’ந்திஆதி³. கச்ச²மானாயாதி கதி²யமானாய.

248. யஸ்மா ஸத்தானம் யதூ²பசிதானி கம்மானி கதோகாஸானி தது³பட்டா²பிதானி கம்மனிமித்தக³தினிமித்தானி மரணஸ்ஸ ஆஸன்னகாலே சித்தஸ்ஸ ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தானி, ததா³ ஓலம்ப³ந்தானி விய அபி⁴ப⁴வந்தானி விய அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தானி விய உபட்ட²ஹந்தி, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘ஓலம்ப³னாதி³ஆகாரேன ஹி தானி உபட்ட²ஹந்தீ’’தி. உபட்டா²னாகாரோ ஏவ ததா³ சித்தஸ்ஸ கோ³சரபா⁴வம் க³ச்ச²தீதி ஆஹ – ‘‘தஸ்மிம் உபட்டா²னாகாரே ஆபாத²க³தே’’தி.

249. ந ஸக்காதி ந வத³தீதி ஏதேன த்³வேபி படிஸேதா⁴ பகதிஅத்தா²தி அயமத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. ந ஸுகராதி பன இமினா து³க்கரபா⁴வோ தீ³பிதோ, து³க்கரஞ்ச தாவ உபாயேன ஸக்கா காதுந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ந ஸுகரம் பனா’’திஆதி³. தேனாதி வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³மனேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்விஜ்ஜ²னேன. அஸ்ஸாதி சோரஸ்ஸ. இதோ உத்தரிபீதி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் ஸாயன்ஹஸமயஞ்ச ஸத்திஸதேன.

250. ஸங்க²ம்பி ந உபேதீதி இமினா ஸங்கா²தப்³ப³மத்தம் நத்தீ²தி தீ³பிதம் ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘க³ணனாமத்தம்பி ந க³ச்ச²தீ’’தி. உபனிக்கே²பனமத்தம்பீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கலபா⁴க³ந்தி கலானம் ஸங்க³ணனகோட்டா²ஸம். தேனாஹ ‘‘ஸதிமம் கல’’ந்திஆதி³. ஓலோகிதமத்தம்பீதி உபனிக்கே²பனவஸேன ஓலோகனமத்தகம்பி. தம் கம்மகாரணந்தி தம் பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னகம்மகாரணம் சதுன்னம்பி பஸ்ஸானம் வஸேன ஸம்பரிவத்தேத்வா கரோந்தியேவ, பாளியம் பன ஏகபஸ்ஸவஸேன ஆக³தா. கே³ஹஸ்ஸாதி மஹதோ கே³ஹஸ்ஸ. ஸப்³ப³தோதி ஸப்³பா³வயவதோ. ஸம்பஜ்ஜலிதே ஏகஜாலீபூ⁴தே. ஸுபக்குதி²தாயாதி ஸுட்டு² நிபக்காய.

விப⁴த்தோதி தத்த² நிப்³ப³த்தகஸத்தானம் ஸாதா⁴ரணகம்முனா விப⁴த்தோ விய நிப்³ப³த்தோ. அயோபாகாரேன பரிதோ அத்தோ க³ஹிதோதி அயோபாகாரபரியத்தோ பரிக்கி²த்தோ.

யமககோ³ளகாதி தா³ரகானம் கீளனயுக³ளா. ஏவம்பி து³க்கோ²தி யதா²வுத்தஉஸ்ஸத³னிரயவஸேனபி ஸோத-கா⁴ன-ஜிவ்ஹா-காய-மனோ-கோ³சரதாவஸேனபி இமினா ஆகாரேன து³க்கோ²தி.

251. த³ந்தேஹி உல்லேஹித்வாதி உத்தரத³ந்தேஹி அஞ்சி²த்வா. ரஸவஸேன அதித்தோ அஸ்ஸாதோ³ ரஸாதோ³. தேனாஹ ‘‘ரஸகே³தே⁴ன பரிபு⁴த்தரஸோ’’தி.

252. து³ரூபோதி விரூபோ. து³த்³த³ஸோதி தேனேவ விரூபபா⁴வேன அனிட்ட²த³ஸ்ஸனோ. லகுண்ட²கோதி ரஸ்ஸோ. பவிட்ட²கீ³வோதி க²ந்த⁴ந்தரம் அனுபவிட்ட²கீ³வோ. மஹோத³ரோதி விபுலகுச்சி². யேபு⁴ய்யேன ஹி லகுண்டகா ஸத்தா ரஸ்ஸகீ³வா புது²லகுச்சி²காவ ஹோந்தீதி ததா² வுத்தம். காணோ நாம சக்கு²விகலோதி வுத்தம் – ‘‘ஏகக்கி²காணோ வா உப⁴யக்கி²காணோ வா’’தி. குணீதி ஹத்த²விகலோ வுச்சதீதி ஆஹ – ‘‘ஏகஹத்த²குணீ வா உப⁴யஹத்த²குணீ வா’’தி. வாதாதி³னா உபஹதகாயபக்கோ² இத⁴ பக்க²ஹதோதி அதி⁴ப்பேதோ, ந பக்கி²ஹதோதி ஆஹ – ‘‘பக்க²ஹதோதி பீட²ஸப்பீ’’தி. து³க்கா²னுபப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அபராபரஜாதீஸு விபாகது³க்க²ஸ்ஸ அனுபப³ந்த⁴வஸேன பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம்.

கலீயதி க²லீயதி அப்பஹீயதி ஸாஸனம் ஏதேனாதி கலி, ஜுதபராஜயோ. ஸோ ஏவ க³ஹஸதி³ஸதாய ‘‘கலிக்³க³ஹோ’’தி வுத்தோ. அதி⁴ப³ந்த⁴ந்தி குடும்ப³ஸ்ஸ அதி⁴வுத்த²ஸ்ஸ மூலபூ⁴தஸ்ஸ அத்தனோ ப³ந்தி⁴தப்³ப³தம். தேனாஹ ‘‘அத்தனாபி ப³ந்த⁴ம் நிக³ச்சே²ய்யா’’தி. பா³லபூ⁴மியா பா³லபா⁴வஸ்ஸ மத்த²கப்பத்தி நிரயகா³மிகம்மகாரிதாதி ‘‘நிரயே நிப்³ப³த்ததி’’ச்சேவ வுத்தம். தக்³க³ஹணேனேவ பன ததோ முது³முது³தராதி³கம்மவஸேன ஸேஸாபாயேஸு அபராபரனிப்³ப³த்தாதி³பா³லபூ⁴மி விபா⁴விதா ஹோதீதி.

253. வுத்தானுஸாரேனாதி ‘‘பா³லோ அய’’ந்திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ அத்த²வசனஸ்ஸ ‘‘பண்டி³தோ அய’’ந்தி ஏதேஹி லக்கீ²யதீதிஆதி³னா அனுஸாரேன. மனோஸுசரிதாதீ³னம் வஸேனாதி சிந்தேந்தோ அனபி⁴ஜ்ஜா²-அப்³யாபாத³-ஸம்மாத³ஸ்ஸனம் ஸுசிந்திதமேவ சிந்தேதீதிஆதி³னா மனோஸுசரிதானம் திண்ணம் ஸுசரிதானம் வஸேன யோஜேதப்³பா³னி.

சக்கரதனவண்ணனா

256. உபோஸத²ம் (தீ³. நி. டீ. 2.243) வுச்சதி அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் ஸப்³ப³தி³வஸேஸு க³ஹட்டே²ஹி ரக்கி²தப்³ப³ஸீலம், ஸமாதா³னவஸேன தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி உபோஸதி²கோ, தஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘ஸமாதி³ன்னஉபோஸத²ங்க³ஸ்ஸா’’தி. ததா³தி தஸ்மிம் காலே, யஸ்மிம் பன காலே சக்கவத்திபா⁴வஸம்வத்தனிய-தா³ன-ஸீலாதி³-புஞ்ஞஸம்பா⁴ரஸமுதா³க³மஸம்பன்னோ பூரிதசக்கவத்திவத்தோ காதீ³பதே³ஸவிஸேஸபச்சாஜாதியா சேவ குலரூபபோ⁴கா³தி⁴பதேய்யாதி³கு³ணவிஸேஸஸம்பத்தியா ச தத³னுரூபே அத்தபா⁴வே டி²தோ ஹோதி, தஸ்மிம் காலே. தாதி³ஸே ஹி காலே சக்கவத்திபா⁴வீ புரிஸுத்தமோ யதா²வுத்தகு³ணஸமன்னாக³தோ ராஜா க²த்தியோ ஹுத்வா முத்³தா⁴வஸித்தோ விஸுத்³த⁴ஸீலோ அனுபோஸத²ம் ஸதஸஹஸ்ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனாதி³னா ஸம்மாபடிபத்திம் படிபஜ்ஜதி, ந யதா³ சக்கரதனம் உப்பஜ்ஜதி, ததா³ ஏவ. தேனாஹ – ‘‘பாதோ…பே… த⁴ம்மதா’’தி. (தத்த² த³மோ இந்த்³ரியஸம்வரோ, ஸம்யமோ ஸீலஸம்வரோ.)

வுத்தப்பகாரபுஞ்ஞகம்மபச்சயந்தி சக்கவத்திபா⁴வாவஹதா³னத³மஸம்யமாதி³புஞ்ஞகம்மஹேதுகம். நீலமணிஸங்கா⁴டஸதி³ஸந்தி இந்த³னீலமணிஸஞ்சயஸமானம். தி³ப்³பா³னுபா⁴வயுத்தத்தாதி த³ஸ்ஸனீயதா மனுஞ்ஞகோ⁴ஸதா ஆகாஸகா³மிதா ஓபா⁴ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனா அப்படிகா⁴ததா ரஞ்ஞோ இச்சி²தத்த²னிப்ப²த்திகாரணதாதி ஏவமாதீ³ஹி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸேஹி ஆனுபா⁴வேஹி ஸமன்னாக³தத்தா. ஸப்³பே³ஹி ஆகாரேஹீதி ஸப்³பே³ஹி ஸுந்த³ரேஹி ஆகாரேஹி. பரிபூரந்தி பரிபுண்ணம். ஸா சஸ்ஸ பாரிபூரி இதா³னேவ வித்தா²ரீயதி.

பனாளீதி சி²த்³த³ம். ஸுத்³த⁴ஸினித்³த⁴த³ந்தபந்தியா நிப்³பி³வராயாதி அதி⁴ப்பாயோ. நாபி⁴பனாளி பரிக்கே²பபட்டேஸூதி நாபி⁴பரிக்கே²பபட்டே சேவ நாபி⁴யா பனாளிபரிக்கே²பபட்டே ச. ஸுவிப⁴த்தாவாதி அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸம்கிண்ணத்தா ஸுட்டு² விப⁴த்தா. பரிச்சே²த³லேக²ந்தரேஸு மணிகா ஸுவிப⁴த்தா ஹுத்வா பஞ்ஞாயந்தீதி வத³ந்தி.

பரிச்சே²த³லேகா²தீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன மாலாகம்மாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸுரத்தாதிஆதீ³ஸு ஸுரத்தக்³க³ஹணேன மஹானாமவண்ணதம் படிக்கி²பதி, ஸுத்³த⁴க்³க³ஹணேன ஸம்கிலிட்ட²தம், ஸினித்³த⁴க்³க³ஹணேன லூக²தம். காமம் தஸ்ஸ சக்கரதனஸ்ஸ நேமிமண்ட³லம் அஸந்தி⁴கம்வ நிப்³ப³த்தம், ஸப்³ப³த்த²கமேவ பன கேவலம் பவாளவண்ணோவ ந ஸோப⁴தீதி பகதிசக்கஸ்ஸ ஸந்தி⁴யுத்தேஸு டா²னேஸு ரத்தஜம்பு³னத³பரிக்க²தம் அஹோஸி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘ஸந்தீ⁴ஸு பனஸ்ஸா’’திஆதி³.

நேமிமண்ட³லபிட்டி²யந்தி நேமிமண்ட³லஸ்ஸ பிட்டி²பதே³ஸே. த³ஸன்னம் த³ஸன்னம் அரானமந்தரேதி த³ஸன்னம் த³ஸன்னம் அரானம் அந்தரஸமீபே பதே³ஸே. சி²த்³த³மண்ட³லசித்தோதி மண்ட³லஸண்டா²னசி²த்³த³விசித்தோ. ஸுகுஸலஸமன்னாஹதஸ்ஸாதி ஸுட்டு² குஸலேன ஸிப்பினா பஹதஸ்ஸ, வாதி³தஸ்ஸாதி அத்தோ². வக்³கூ³தி மனோரமோ ரஜனீயோதி ஸுணந்தானம் ராகு³ப்பாத³கோ. கமனீயோதி கந்தோ. ஸமோஸரிதகுஸுமதா³மாதி ஓலம்பி³தஸுக³ந்த⁴குஸுமதா³மா. நேமிபரிக்கே²பஸ்ஸாதி நேமிபரியந்தபரிக்கே²பஸ்ஸ. நாபி⁴பனாளியா த்³வின்னம் பஸ்ஸானம் வஸேன ‘‘த்³வின்னம்பி நாபி⁴பனாளீன’’ந்தி வுத்தம். ஏகா ஏவ ஹி ஸா பனாளி. யேஹீதி யேஹி த்³வீஹி ஸீஹமுகே²ஹி. புன யேஹீதி முத்தாகலாபேஹி.

ஓதா⁴பயமானந்தி ஸோதும் அவஹிதானி குருமானம். சந்தோ³ புரதோ, சக்கரதனம் பச்சா²தி ஏவம் புப்³பா³பரியேன புப்³பா³பரபா⁴கே³ன.

அந்தே புரஸ்ஸாதி அனுராத⁴புரே ரஞ்ஞோ அந்தேபுரஸ்ஸ உத்தரஸீஹபஞ்ஜரஆஸன்னே ததா³ ரஞ்ஞோ பாஸாதே³ தாதி³ஸஸ்ஸ உத்தரதி³ஸாய ஸீஹபஞ்ஜரஸ்ஸ லப்³ப⁴மானத்தா வுத்தம். ஸுகே²ன ஸக்காதி கிஞ்சி அனாருஹித்வா ஸரீரஞ்ச அனுல்லங்கி⁴த்வா யதா²டி²தேனேவ ஹத்தே²ன புப்ப²முட்டி²யோ கி²பித்வா ஸுகே²ன ஸக்கா ஹோதி பூஜேதும்.

நானாவிராக³ரதனப்பபா⁴ஸமுஜ்ஜலந்தி நானாவித⁴சித்தவண்ணரதனோபா⁴ஸபப⁴ஸ்ஸரம். ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா பவத்தேதி. ஆக³ந்த்வா டி²தட்டா²னதோ உபரி ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா பவத்தே.

ஸன்னிவேஸக்க²மோதி க²ந்த⁴வாரஸன்னிவேஸயோக்³யோ. ஸுலபா⁴ஹாரூபகரணோதி ஸுகே²னேவ லத்³த⁴ப்³ப³த⁴ஞ்ஞகோ³ரஸதா³ருதிணாதி³போ⁴ஜனஸாத⁴னோ. பரசக்கந்தி பரஸ்ஸ ரஞ்ஞோ ஸேனா, ஆணா வா.