6. ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தவண்ணனா

66. க²ணபப⁴ங்கு³தாய ந நிச்சா ந து⁴வாதி அனிச்சா. ததோ ஏவ பண்டி³தேஹி ந இச்சா ந உபக³ந்தப்³பா³திபி அனிச்சா. ஸோ சாயம் அனிச்சத்தோ² உத³யவயபரிச்சி²ன்னதாய வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சா’’தி ஆஹ; உப்பஜ்ஜித்வா வினஸ்ஸனதோதி அத்தோ². அயஞ்ச அனிச்சதா வக்க²மானா ச துச்சா²தி³தா த்³வின்னம்பி காமானம் ஸாதா⁴ரணோதி ஆஹ – ‘‘வத்து²காமாபி கிலேஸகாமாபீ’’தி. ரித்தா விவித்தா, தேஸம் நிச்சஸாராதீ³னம் அத்தனி அபா⁴வதோ தேஹி விஸும்பூ⁴தா. யதா² பன ஸப்³ப³ஸோ ஸபா⁴வரஹிதமாகாஸம் ‘‘துச்ச²ம் ரித்த’’ந்தி வுச்சதி, ந ஏவமேதே. ஏதே பன கேவலம் நிச்சஸாராதி³விரஹதோ ஏவ துச்சா² ரித்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந பனா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ந ஹி துச்ச²முட்டி² நாம நத்தீ²’’தி இத³ம் லோகஸமஞ்ஞாவஸேன வுத்தம், லோகஸமஞ்ஞா லோகியகதா² ந லங்கி⁴தப்³பா³.

முஸாதி இத்தரபச்சுபட்டா²னதாய ந தி³ஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘முஸாதி நாஸனகா’’தி. விஸம்வாத³னட்டே²ன வா முஸா. ஏதே ஹி அஸுபா⁴தி³ஸபா⁴வாபி பா³லானம் ஸுபா⁴தி³பா⁴வேன உபட்ட²ஹந்தா ஸுபா⁴தி³க்³க³ஹணஸ்ஸ பச்சக்க²பா⁴வேன ஸத்தே விஸம்வாதே³ந்தி. நஸ்ஸனஸபா⁴வாதி க²ணப⁴ங்க³த்தா இத்தரபச்சுபட்டா²னதாய தி³ஸ்ஸமானா வியபி ஹுத்வா அபஞ்ஞாயனகபகதிகா. தேனாஹ ‘‘கே²த்தம் வியா’’திஆதி³. த⁴ம்மஸத்³தோ³ சேத்த² ‘‘ஜாதித⁴ம்மான’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.398) விய பகதிபரியாயோ, ததா² ஸபா⁴வஸத்³தோ³ சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். மோஸத⁴ம்மாதி மோஸனபகதிகா, குஸலப⁴ண்ட³ஹரணஸபா⁴வாதி அத்தோ². மாயாகதந்தி மாயாய கதம் உத³காதி³மணிஆதி³ஆகாரேன மாயாதி³னா உபட்டா²பிதம்; மாயாகதம் விய மாயாகதம் அஞ்ஞஸபா⁴வா ஹுத்வா அததா² உபட்ட²ஹனதோ. தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. சக்கு²பதே² ஏவ கதவிஜ்ஜாய, ந ததோ பரந்தி வுத்தம் – ‘‘த³ஸ்ஸனூபசாரே டி²தஸ்ஸேவ ததா² பஞ்ஞாயதீ’’தி. தயித³ம் ஸம்ப³ரவிஜ்ஜாவஸேன வுத்தம்.

ஏவம் தாவகாலிகபா⁴வேன காமானம் மாயாகதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ததோ அஞ்ஞேனபி பகாரேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² சா’’திஆதி³ வுத்தம். அனிச்சாதி³ஸபா⁴வானம் காமானம் நிச்சாதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனம் விபல்லாஸஸஹக³ததாய வேதி³தப்³ப³ம். பா³லானம் லாபனதோதி அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானம் அந்த⁴பா³லானம் புக்³க³லானம் விபல்லாஸஹேதுதோ. மனுஸ்ஸலோகே ட²த்வா மனுஸ்ஸானம் வா வஸேன ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதத்தா வுத்தம் – ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமாதி மானுஸகா பஞ்ச காமகு³ணா’’தி. ததோ ஏவ ச ‘‘ஸம்பராயிகாதி தே ட²பேத்வா அவஸேஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மா பச்சக்க²ஸபா⁴வா ஆரம்மணபூ⁴தா ஏதாஸம் அத்தீ²தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா. ஸம்பராயிகே காமே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னஸஞ்ஞா ஸம்பராயிகா. தே ஸமேச்ச தீ⁴யதி ஏத்த² ஆணாதி தே⁴ய்யம், ஆணாபவத்திட்டா²னம். மாரஸ்ஸ தே⁴ய்யந்தி மாரதே⁴ய்யம் தஸ்ஸ இஸ்ஸரியபவத்தனத்தா. தேனாஹ ‘‘யேஹீ’’திஆதி³. க³ஹிதந்தி விஸயவிஸயீபா⁴வேன க³ஹிதம், ஆரம்மணவஸேன ஆரம்மணகரணவஸேன ச க³ஹிதந்தி அத்தோ². தத்த² ஆரம்மணகரணவஸேன க³ஹணம் நாம ‘‘இத³ம் மய்ஹ’’ந்தி அவிபா⁴கே³ன பரிக்³க³ஹகரணம்; ஆரம்மணவஸேன பன க³ஹணம் பா⁴க³ஸோ ஆரம்மணானுப⁴வனந்தி வத³ந்தி. உப⁴யஸ்ஸபி பன தண்ஹாராக³வஸேன க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய, ‘‘உப⁴யமேதம் க³ஹித’’ந்தி வுத்தம். மாரோதி கிலேஸமாரோ. யத³க்³கே³ன கிலேஸமாரோ, தத³க்³கே³ன தே³வபுத்தமாரோபி தே அத்தனோ வஸம் வத்தேதி. தம் ஸந்தா⁴யாதி த⁴ம்மமுகே²ன புக்³க³லக்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய.

அப்பஹீனவிபல்லாஸா ஹி புக்³க³லா காமாதி⁴முத்தா மாரஸ்ஸ இஸ்ஸரியவத்தனட்டா²னதாய ‘‘மாரதே⁴ய்ய’’ந்தி வுத்தா, ததா² மாரஸ்ஸ நிவாபகோ³சரபரியாயேஹிபி தே ஏவம் வுத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘யதா² சோளஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. நிவபதீதி நிவாபோ, ஸோ ஏவ பீ³ஜந்தி நிவாபபீ³ஜம். தேதி காமகு³ணா. யத்தா²தி யஸ்மிம் பதே³ஸே.

மனஸி ப⁴வாதி மானஸாதி ஆஹ ‘‘சித்தஸம்பூ⁴தா’’தி. தே பன அவிஜ்ஜாத³யோ பாளியம் ஆக³தா. ஏவஞ்ஹி லோஹிதஸன்னிஸ்ஸயோ புப்³போ³ விய அனுரோதூ⁴பனிஸ்ஸயோ விரோதோ⁴தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘மமாயிதே வத்து²ஸ்மி’’ந்திஆதி³மாஹ. தேதா⁴தி ஏத்த² இதா⁴தி நிபாதமத்தம் ‘‘இதா⁴ஹம், பி⁴க்க²வே, பு⁴த்தாவீ அஸ்ஸ’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.30) விய. காமலோகந்தி காமகு³ணஸங்கா²தம் ஸங்கா²ரலோகம், யத்த² வா லோகே காமகு³ணவந்தம் லோகம். சித்தேன அதி⁴ட்ட²ஹித்வாதி ஜா²னாரம்மணம் படிபா⁴க³னிமித்தம் பா⁴வனாசித்தேன உப்பாதே³த்வா. பரித்தம் நாம விக்க²ம்ப⁴னஅஸமத்த²த்தா கிலேஸேஹி பரிதோ க²ண்டி³தம் விய ஹோதி. தஸ்ஸ படிக்கே²பேனாதி பரித்தபா⁴வபடிக்கே²பேன. பமாணந்திபி காமாவசரமேவ பாபகானம் பமாணகரணத⁴ம்மானம் விக்க²ம்ப⁴னவஸேன அப்பஜஹனதோ. தப்படிக்கே²பவஸேன அப்பமாணம் நாம மஹக்³க³தந்தி ஆஹ – ‘‘ரூபாவசரம் அரூபாவசர’’ந்தி. ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸானம் அப்பஹானேன மஹக்³க³தஜ்ஜா²னம்பி ஸுபா⁴விதம் நாம ந ஹோதி, பகே³வ பரித்தஜ்ஜா²னந்தி ஆஹ – ‘‘ஸுபா⁴விதந்தி…பே… லோகுத்தரஸ்ஸேவேதம் நாம’’ந்தி. ஏதஸ்ஸ வஸேனாதி ‘‘ஸுபா⁴வித’’ந்தி பத³ஸ்ஸ வஸேன.

தமேவ படிபத³ந்தி தமேவ அபி⁴ஜ்ஜா²தி³பஹானாவஹம் ஜா²னபடிபத³ம். அரஹத்தே தஸ்ஸ உபாயபூ⁴தாய விபஸ்ஸனாய வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னே தஸ்ஸ உபாயபூ⁴தே உபசாரே வா ஸதி சித்தம் பஸன்னமேவ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அரஹத்தம் வா…பே… உபசாரம் வா’’தி. அதி⁴மோக்க²ஸம்பஸாதோ³தி ‘‘அஜ்ஜேவ அரஹத்தம் க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி வா விபஸ்ஸனாய வீதி²படிபன்னத்தா; ‘‘அஜ்ஜேவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமீ’’தி வா உபசாரஸமாதி⁴னா சித்தஸ்ஸ ஸமாஹிதத்தா அதி⁴முச்சனபூ⁴தோ ஸம்பஸாதோ³. படிலாப⁴ஸம்பஸாதோ³தி அரஹத்தஸ்ஸ சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸ வா அதி⁴க³மஸங்கா²தோ ஸம்பஸாதோ³. படிலாபோ⁴பி ஹி கிலேஸகாலுஸியாபி⁴ப⁴வனதோ சித்தஸ்ஸ ஸுப்பஸன்னபா⁴வாவஹத்தா ‘‘ஸம்பஸாதோ³’’தி வுத்தோ. பச்சயாதி நாமரூபபச்சயா அவிஜ்ஜாத³யோ. ஸப்³ப³தா²தி ஸமுத³யதோ அத்த²ங்க³மதோ அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணதோதி ஸப்³ப³ப்பகாரேன. ஆஸாதி அதி⁴முச்சனவஸேன ஆஸீஸனா. தேனாஹ – ‘‘ஆஸா ஸந்திட்ட²தி, அதி⁴மோக்க²ம் படிலப⁴தீ’’தி.

பாத³கந்தி பத³ட்டா²னம். கிலேஸா ஸன்னிஸீத³ந்தீதி நீவரணஸஹக³தா ஏவ கிலேஸா விக்க²ம்ப⁴னவஸேன வூபஸமந்தி. ஸதீதி உபசாரஜ்ஜா²னாவஹா ஸதி ஸந்திட்ட²தி. ஸங்கா²ரக³தந்தி பா⁴வனாய ஸமதாய பவத்தமானத்தா, இமே த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³த³யோ ஏகரஸா ஹுத்வா பவத்தந்தீதி, பா⁴வனாசித்துப்பாத³பரியாபன்னம் ஸங்கா²ரக³தம் விபூ⁴தம் பாகடம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. சித்துப்பாதோ³தி பா⁴வனாசித்துப்பாதோ³. லேபபிண்டே³தி ஸிலேஸபிண்டே³ லக்³க³மானோ விய அப்பிதோ விய ஹோதி. உபசாரேன ஸமாதி⁴யதி உபசாரஜ்ஜா²னேன ஸமாதி⁴யதி. அயந்தி அயம் து³விதோ⁴பி அதி⁴முச்சனாகாரோ அதி⁴மோக்க²ஸம்பஸாதோ³ நாம. தஸ்மிம் ஸம்பஸாதே³ ஸதீதி ஏதஸ்மிம் விபஸ்ஸனாலக்க²ணே, உபசாரஜ்ஜா²னே வா அதி⁴மோக்க²ஸம்பஸாதே³ ஸதி. யோ பன அரஹத்தம் வா படிலப⁴தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வா, தஸ்ஸ சித்தம் விப்பஸன்னம் ஹோதியேவ, அயம் நிப்பரியாயதோ படிலாப⁴ஸம்பஸாதோ³, ஏவம் ஸந்தேபி இதா⁴மிப்பேதமேவ த³ஸ்ஸேதும், ‘‘இத⁴ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். விபஸ்ஸனா ஹீதிஆதி³ வுத்தஸ்ஸ ஸமத்த²னம். தத்த² பஞ்ஞாயாதி அரஹத்தபஞ்ஞாய. அதி⁴முச்சனஸ்ஸாதி ஸத்³த³ஹனம் உஸ்ஸுக்காபஜ்ஜனஸ்ஸ. உபசாரந்தி உபசாரஜ்ஜா²னம். ஆனேஞ்ஜஸமாபத்தியா அதி⁴முச்சனஸ்ஸ காரணந்தி யோஜனா.

ஏதரஹி வாதி இதா³னிமேவ. ஆனேஞ்ஜம் வாதி சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வா. ஸமாபஜ்ஜதீதி அதி⁴க³ச்ச²தி. இத³ம் ஹீதிஆதி³னா ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரதி. அரஹத்தஸச்சி²கிரியா நாம அக்³க³மக்³க³பா⁴வனாய ஸதி அத்த²தோ ஆபன்னா ஹோதி, அக்³க³மக்³க³பஞ்ஞா ஏவ தத³த்த²ம் அதி⁴முச்சிதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘அத² வா’’தி விகப்பந்தரமாஹ. தத்த² யதா² நாம பாஸாத³ஸ்ஸ அத்தா²ய ஸமானீதத³ப்³ப³ஸம்பா⁴ராவயவே அப்பஹோந்தே கூடாகா³ரம் காதும் ந பஹோந்தியேவ, ஏவம்ஸம்பத³மித³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘தம் அனபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தோ ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதீ’’தி ஆஹ. சதுஸச்சம் வா ஸச்சி²கரோதி ஹேட்டி²மமக்³கா³தி⁴க³மனவஸேன ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதி உப⁴யஸ்ஸபி ஹேதுபரிக்³க³ஹிதத்தா.

தத்ராதி தஸ்மிம் ‘‘பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி, ஆனேஞ்ஜம் வா ஸமாபஜ்ஜதீ’’தி யதா²வுத்தே விஸேஸாதி⁴க³மே அயம் இதா³னி வுச்சமானோ யோஜனானயோ. ஏவம் ஹோதீதி இதா³னி வுச்சமானாகாரேன சித்தாபி⁴னீஹாரோ ஹோதி. கிச்சந்தி பப்³ப³ஜிதகிச்சம். ததோதி அரஹத்தாதி⁴க³மனதோ. ஓஸக்கிதமானஸோதி ஸம்குசிதசித்தோ. அந்தரா ந திட்ட²தீதி அஸமாஹிதபூ⁴மியம் ந திட்ட²தி. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா²’’திஆதி³ வுத்தம். தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யதா² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ வனமஹிம்ஸம் க³ஹேதும் உஸ்ஸாஹவதோ ஓஸக்கந்தஸ்ஸ ஸஸகோ³தா⁴தி³க்³க³ஹணே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி², ஏவம் இமஸ்ஸபி பி⁴க்கு²னோ அரஹத்தம் க³ஹேதும் உஸ்ஸாஹவதோ ததோ ஓஸக்கித்வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி. ஏஸேவ நயோதி யதா²வுத்தம் உபமம் உபமாஸம்ஸந்த³னஞ்ச மக்³க³பா⁴வனாயோஜனாயம் சதுஸச்சஸச்சி²கிரியாயோஜனாயஞ்ச அதிதி³ஸதி.

ஹேதுஅத்த²ஜோதனோ யந்தி நிபாதோ, கரணே வா ஏதம் பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘யேன காரணேனா’’தி. தஸ்ஸ ஸம்வத்தனம் அரஹதி, தம் வா பயோஜனம் ஏதஸ்ஸாதி தம்ஸம்வத்தனிகம். விஞ்ஞாணந்தி விபாகவிஞ்ஞாணம். ஆனேஞ்ஜஸபா⁴வம் உபக³ச்ச²தீதி ஆனேஞ்ஜூபக³ம். யதா² குஸலம் ஆனேஞ்ஜஸபா⁴வம், ஏவம் தம் விபாகவிஞ்ஞாணம்பி ஆனேஞ்ஜஸபா⁴வம் உபக³தம் அஸ்ஸ ப⁴வேய்ய. தேனாஹ – ‘‘காதி³ஸமேவ ப⁴வேய்யாதி அத்தோ²’’தி. கேசீதி அப⁴யகி³ரிவாஸினோ. குஸலவிஞ்ஞாணந்தி விபாகவிஞ்ஞாணம்பி தம் குஸலம் விய வத³ந்தி. தன்னாமகமேவாதி குஸலம் விய ஆனேஞ்ஜனாமகமேவ ஸியா. ஏத்த² ச புரிமவிகப்பே ‘‘ஆனேஞ்ஜூபக³’’ந்தி தம்ஸதி³ஸதா வுத்தா, து³தியவிகப்பே ததோ ஏவ தம்ஸமஞ்ஞதா. ஸோ பனாயமத்தோ²தி ஆனேஞ்ஜஸதி³ஸதாய விபாககாலேபி தம்னாமகமேவ அஸ்ஸாதி யதா²வுத்தோ அத்தோ². இமினா நயேனாதி இமினா வுத்தனயேன. ஏத்த² ஹி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரஹேதுவிபாகவிஞ்ஞாணம் ‘‘ஆனேஞ்ஜூபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாண’’ந்தி வுத்தத்தா தம்னாமகமேவ கத்வா தீ³பிதம். அரஹத்தஸ்ஸாபீதி அபிஸத்³தே³ன அக்³க³மக்³க³பா⁴வனாயபி ஹேட்டி²மமக்³க³பா⁴வனாயபீதி அத்தோ² ஸங்க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஸமாதி⁴வஸேன ஓஸக்கனா கதி²தாதி ‘‘விபுலேன மஹக்³க³தேன சேதஸா விஹரேய்ய’’ந்தி ஸமத²னயம் த³ஸ்ஸேத்வா தே³ஸனா கதி²தா.

67. அயஞ்ஹி பி⁴க்கூ²தி யம் உத்³தி³ஸ்ஸ அயம் து³தியானேஞ்ஜஸப்பாயதே³ஸனாய பி⁴க்கு² வுத்தோ. பஞ்ஞவந்ததரோதி வத்வா தம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘த்³வின்னம்பி கம்மட்டா²னம் ஏகதோ கத்வா ஸம்மஸதீ’’தி வுத்தம். ஹேட்டி²மஸ்ஸ ஹி ‘‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா’’திஆதி³னா ரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பா³னேவ ரூபமுகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ கதோ, இமஸ்ஸ பன ‘‘யம் கிஞ்சி ரூப’’ந்திஆதி³னா ஸகலரூபத⁴ம்மவஸேன. ப⁴க³வா ஹி கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ கம்மட்டா²னிகஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ காரணப³லானுரூபமேவ பட²மம் பா⁴வனாபி⁴னிவேஸம் த³ஸ்ஸேதி; ஸோ பச்சா² ஞாணே விபுலம் க³ச்ச²ந்தே அனவஸேஸதோ த⁴ம்மம் பரிக்³க³ண்ஹாதி. ரூபபடிபா³ஹனேனாதி ரூபவிராக³பா⁴வனாய ஸப்³ப³ஸோ ஸமதிக்கமேன. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு ததியானேஞ்ஜாதீ³ஸு.

பஞ்ஞவந்ததரோதி பஞ்ஞுத்தரோ. திண்ணம்பி கம்மட்டா²னம் ஏகதோ கத்வாதி காமகு³ணா ஸப்³ப³ரூபத⁴ம்மா காமஸஞ்ஞாதி ஏவம் திண்ணம் புக்³க³லானம் கம்மட்டா²னவஸேன திதா⁴ வுத்தே ஸம்மஸனூபக³த⁴ம்மே ஏகதோ கத்வா, ‘‘ஸப்³ப³மேதம் அனிச்ச’’ந்தி ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா, ஸம்மஸதி யதா² – ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி (தீ³. நி. 1.298; ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 16; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 4, 7, 8; திஸ்ஸமேத்தேய்யமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 10, 11; படி. ம. 2.30). தேனாஹ – ‘‘உப⁴யமேதம் அனிச்ச’’ந்திஆதி³. காமரூபஸஞ்ஞாவஸேன தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபே⁴த³தோ அட்ட² ஏகேககோட்டா²ஸாதி ஏவம் கதம் உப⁴யந்தி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மிக…பே… வஸேன ஸங்கி²பித்வா உப⁴யந்தி வுத்த’’ந்தி. தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேனாதி தண்ஹாபி⁴னந்த³னாவஸேன ‘‘ஏதம் மமா’’தி, தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாவஸேன ‘‘ஏஸோ மே அத்தா’’தி ஏவம் அபி⁴னந்தி³தும். ஏஸேவ நயோதி இமினா தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோ மே அத்தா’’தி அபி⁴னந்தி³தும் அஜ்ஜோ²ஸாய கி³லித்வா பரினிட்டா²பேத்வா டா²துந்தி இமமத்த²ம் அதிதி³ஸதி. காமபடிபா³ஹனேனாதி இத³ம் ஆக³மனபடிபதா³த³ஸ்ஸனத்த²ம், வண்ணப⁴ணனத்த²ஞ்ச வுத்தம். ரூபபடிபா³ஹனம் ஹிஸ்ஸ ஆஸன்னம், ததோபி ஆகாஸானஞ்சாயதனஸமதிக்கமோ, தம்ஸமதிக்கமேன ஸஹேவ ஸப்³பே³ தா விபஸ்ஸனாவஸேன ஓஸக்கனா கதி²தா ‘‘உப⁴யமேதம் அனிச்ச’’ந்திஆதி³வசனதோ.

68. இத⁴ அத்தனோ சாதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனகம்மட்டா²னம் ஸந்தா⁴யாஹ. நிருஜ்ஜ²ந்தி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³னிரோதே⁴ன, ஸமாபஜ்ஜனக்க²ணே பன அனுப்பாத³னேனபி. தேனாஹ ‘‘ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் பத்வா’’தி. அதப்பகட்டே²னாதி உளாரதரபா⁴வேன ஜா²னஸமாபத்தியா அதித்திகரபா⁴வேன. தமேவ படிபத³ந்தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனபா⁴வனமாஹ. ஸமாதி⁴வஸேன ஓஸக்கனா கதி²தா ததியாருப்பகம்மட்டா²னஸ்ஸ வுத்தத்தா ‘‘யத்தே²தா’’திஆதி³னா.

இத⁴ அத்தனோதி த்³விகோடிகஸுஞ்ஞதாமனஸிகாரஸங்கா²தம் விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம். ஹேட்டா² வுத்தபடிபத³ந்தி அனந்தரம் வுத்தஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனகம்மட்டா²னம். ஸதி ஸமத²பா⁴வனாயம் ஸுஞ்ஞதாமனஸிகாரஸ்ஸ இத⁴ ஸாதிஸயத்தா வுத்தம். ‘‘து³தியாகிஞ்சஞ்ஞாயதனே விபஸ்ஸனாவஸேன ஓஸக்கனா கதி²தா’’தி.

70. ததியாகிஞ்சஞ்ஞாயதனே அத்தனோதி சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாமனஸிகாரஸங்கா²தம் விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம். ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாதி⁴காரே. க்வசீதி கத்த²சி டா²னே, காலே, த⁴ம்மே வா. அத² வா க்வசீதி அஜ்ஜ²த்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா. அத்தனோ அத்தானந்தி ஸகத்தானம். ‘‘அயம் கோ², போ⁴ ப்³ரஹ்மா…பே… வஸீ பிதா பூ⁴தப⁴ப்³யான’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.42) பரபரிகப்பிதம் அத்தானஞ்ச கஸ்ஸசி கிஞ்சனபூ⁴தம் ந பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கஸ்ஸசீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பரஸ்ஸாதி ‘‘பரா பஜா’’தி ‘‘பரோ புரிஸோ’’தி ச ஏவம் க³ஹிதஸ்ஸ. ந ச மம க்வசனீதி ஏத்த² மம-ஸத்³தோ³ அட்டா²னபயுத்தோதி ஆஹ ‘‘மமஸத்³த³ம் தாவ ட²பேத்வா’’தி. பரஸ்ஸ சாதி அத்ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ, ‘‘பரோ புரிஸோ நாம அத்தி² மமத்தா²ய ஸஜிதோ, தஸ்ஸ வஸேன மய்ஹம் ஸப்³ப³ம் இஜ்ஜ²தீ’’தி ஏவம் ஏகச்சதி³ட்டி²க³திகபரிகப்பிதவஸேன பரம் அத்தானம், தஞ்ச அத்தனோ கிஞ்சனபூ⁴தம் ந பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ந ச க்வசனீ’’திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச நாஹம் க்வசனீதி ஸகஅத்தனோ அபா⁴வம் பஸ்ஸதி. ந கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிந்தி ஸகஅத்தனோ ஏவ கஸ்ஸசி அனத்தனியதம் பஸ்ஸதி. ந ச, மமாதி ஏதம் த்³வயம் யதா²ஸங்க்²யம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், அத்தீ²தி பச்சேகம். ‘‘ந ச க்வசனி பரஸ்ஸ அத்தா அத்தீ²’’தி பரஸ்ஸ அத்தனோ அபா⁴வம் பஸ்ஸதி, ‘‘தஸ்ஸ பரஸ்ஸ அத்தனோ மம கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனதா ந சத்தீ²’’தி பரஸ்ஸ அத்தனோ அனத்தனியதம் பஸ்ஸதி. ஏவம் அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ ச க²ந்தா⁴னம் அத்தத்தனியஸுஞ்ஞதா ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரபுஞ்ஜதா சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ண்ஹனேன தி³ட்டா² ஹோதி. ஹேட்டா² வுத்தபடிபத³ந்தி இதா⁴பி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனகம்மட்டா²னமேவ வத³தி. விபஸ்ஸனாவஸேனேவ ஓஸக்கனா கதி²தா சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாத³ஸ்ஸனவிஸேஸபா⁴வதோ, தப்பதா⁴னத்தா சஸ்ஸ மனஸிகாரஸ்ஸ.

இத⁴ அத்தனோதி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனகம்மட்டா²னமாஹ. ஸப்³ப³ஸஞ்ஞாதி ரூபஸஞ்ஞா படிக⁴ஸஞ்ஞா நானத்தஸஞ்ஞா ஹேட்டி²மா திஸ்ஸோ அரூபஸஞ்ஞாதி ஏவம் ஸப்³ப³ஸஞ்ஞா அனவஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தீதி வத³ந்தி. ‘‘ஹேட்டா² வுத்தா’’தி பன விஸேஸிதத்தா இமஸ்மிம் ஆக³தா சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸஞ்ஞாத³யோ அபி ஸஞ்ஞாதி அபரே. தந்தி ஸம்முதிமத்தம் காமஸஞ்ஞாபடிபா³ஹனவஸேனேவ தேஸம் நானத்தஸஞ்ஞாதி³னிரோத⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸித்³த⁴த்தா. ஸமாதி⁴வஸேன ஓஸக்கனா கதி²தா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனபா⁴வனாய ஸமத²கம்மட்டா²னபா⁴வதோ.

71. புப்³பே³ பஞ்சவித⁴ம் கம்மவட்டந்தி புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா ஆயூஹனா ஸங்கா²ரா நிகந்திதண்ஹா உபக³மனம் உபாதா³னம் சேதனா ப⁴வோதி ஏவமாக³தோ ஸபரிக்கா²ரோ கம்மப்பப³ந்தோ⁴. ந ஆயூஹிதம் அஸ்ஸாதி ந சேதிதம் பகப்பிதம் ப⁴வேய்ய. ஏதரஹி ஏவம் பஞ்சவித⁴ம் விபாகவட்டந்தி விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னாஸங்கா²தோ பச்சுப்பன்னோ விபாகப்பப³ந்தோ⁴ நப்பவத்தேய்ய காரணஸ்ஸ அனிப்ப²ன்னத்தா. ஸசே ஆயூஹிதம் ந ப⁴விஸ்ஸதீதி யதி³ சேதிதம் பகப்பிதம் ந ஸியா. யம் அத்தீ²தி யம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானகம். தேனாஹ ‘‘பூ⁴த’’ந்தி. தஞ்ஹி பச்சயனிப்³ப³த்ததாய ‘‘பூ⁴த’’ந்தி வுச்சதி. தம் பஜஹாமீதி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன ததோ ஏவ ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னவஸேன பஜஹாமி பரிச்சஜாமி.

பரினிப்³பா³யீதி ஸஹ பரிகப்பனேன அதீதத்தே²தி ஆஹ ‘‘பரினிப்³பா³யேய்யா’’தி. பரினிப்³பா³யேய்ய நு கோ²தி வா பாடோ², ஸோ ஏவத்தோ². ந கிஞ்சி கதி²தந்தி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா ஸங்கா²ராவஸேஸஸுகு²மபா⁴வேன ஞாணுத்தரஸ்ஸேவ விஸயபா⁴வதோ ஸரூபதோ ந கிஞ்சி கதி²தம், நயேன பனஸ்ஸ விஸேஸம் ஞாபேதுகாமத்தா. ப⁴க³வதோ கிர ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இமிஸ்ஸம்யேவ பரிஸதி நிஸின்னோ ஆனந்தோ³ அனுஸந்தி⁴குஸலதாய நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் பாத³கம் கத்வா டி²தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ படிஸந்தி⁴ம் அரஹத்தஞ்ச ஸந்தா⁴ய பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதி, இமினா புச்சா²னுஸந்தி⁴னா தமத்த²ம் தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி. ஓஸக்கனாய ச இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தா பி⁴ன்னரஸதே³ஸனா ஹோதீதி புச்சா²னுஸந்தி⁴ புச்சி²தா. தஸ்மிஞ்ஹி அஸதி அனுஸந்தி⁴பே⁴த³பி⁴ன்னேஸா தே³ஸனா, ந ச பு³த்³தா⁴சிண்ணா பி⁴ன்னரஸதே³ஸனாதி. விபஸ்ஸனானிஸ்ஸிதந்தி தன்னிஸ்ஸிதம். தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ. உபாதி³யதி ஏதேனாதி ச உபாதா³னம். ந பரினிப்³பா³யதி பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ அப்பஜஹனதோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘த⁴ம்மாபி கோ², பி⁴க்க²வே, பஹாதப்³பா³, பகே³வ அத⁴ம்மா’’தி (ம. நி. 1.240). உபாதா³னஸேட்ட²ந்தி இத³ம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனப⁴வஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வக்³க³தாத³ஸ்ஸனபரம், ந பன அரியப⁴வக்³க³ஸ்ஸ உபாதா³னஸேட்ட²தாபடிஸேத⁴பரம்.

73. நிஸ்ஸாயாதி ப⁴வபரியாபன்னம் நாம த⁴ம்மம் நிஸ்ஸாய தப்பரியாபன்னம் நாம நிஸ்ஸாய ஓக⁴னித்த²ரணா ப⁴க³வதா அக்கா²தா; அஹோ அச்ச²ரியமேதம், அஹோ அப்³பு⁴தமேதந்தி.

நவஸுபி டா²னேஸு ஸமத²யானிகஸ்ஸேவ வஸேன தே³ஸனாய ஆக³தத்தா, இத⁴ ச கஸ்ஸசிபி பாத³கஜ்ஜா²னஸ்ஸ அனாமட்ட²த்தா வுத்தம் – ‘‘அரியஸாவகோதி ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ அரியஸாவகோ’’தி. நவன்னம்பி கம்மட்டா²னம் ஏகதோ கத்வா ஸம்மஸதீதி இத³ம் ஜா²னத⁴ம்மேபி அனுஸ்ஸவலத்³தே⁴ க³ஹேத்வா ஸம்மஸனம் ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம்; தேபூ⁴மகஸங்கா²ரக³தம் இத⁴ வுத்தந்தி அனவஸேஸதோ பரிக்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘யாவதா ஸக்காயோ’’தி.

ஏதம் அமதந்தி அமதம் நிப்³பா³னம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தியா ஏதம் அரஹத்தம் அமதரஸம். தேனாஹ – ‘‘ஏதம் அமதம் ஸந்தம், ஏதம் பணீத’’ந்தி. ‘‘அனுபாதா³ய கிஞ்சிபி அக்³க³ஹேத்வா சித்தம் விமுச்சீ’’தி வுத்தத்தாபி அனுபாதா³ சித்தஸ்ஸ விமோக்கோ² நிப்³பா³னம் அஞ்ஞத்த² ஸுத்தே வுச்சதி.

திண்ணம் பி⁴க்கூ²னந்தி அபி⁴னிவேஸபே⁴தே³ன திவிதா⁴னம். பாத³கம் கத்வா டி²தஸ்ஸ ஓஸக்கனாய அபா⁴வே காரணம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸமோதா⁴னேத்வாதி ஸம்மதே³வ ஓத³ஹித்வா தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே அஸங்கரதோ வவத்த²பேத்வா. ஸுகதி²தம் நாம ஹோதி கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ அனவஸேஸேத்வா கதி²தத்தா.

ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.