1. தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தவண்ணனா
185. தத்தா²தி ஏகபுண்ட³ரீகஸஞ்ஞிதே பரிப்³பா³ஜகாராமே. அனாக³தபுப்³போ³ லோகியஸமுதா³ஹாரவஸேன ‘‘சிரஸ்ஸம் கோ², ப⁴ந்தே’’திஆதி³னா வுச்சதி, அயம் பனேத்த² ஆக³தபுப்³ப³தம் உபாதா³ய ததா² வுத்தோ. ப⁴க³வா ஹி கேஸஞ்சி விமுத்திஜனனத்த²ம், கேஸஞ்சி இந்த்³ரியபரிபாகத்த²ம், கேஸஞ்சி விஸேஸாதி⁴க³மத்த²ம் கதா³சி தித்தி²யாராமம் உபக³ச்ச²தி. அனனுஞ்ஞாய ட²த்வாதி அனனுஜானிதப்³பே³ ட²த்வா. அனுஜானிதப்³ப³ம் ஸியா அனஞ்ஞாதஸ்ஸ ஞேய்யஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யாவதகஞ்ஹி ஞேய்யம், தாவதகம் ப⁴க³வதோ ஞாணம், யாவதகஞ்ச ப⁴க³வதோ ஞாணம் தாவதகம் ஞேய்யம். தேனேவாஹ – ‘‘ந தஸ்ஸ அதி³ட்ட²மித⁴த்தி² கிஞ்சி, அதோ² அவிஞ்ஞாதமஜானிதப்³ப³’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 156; சூளனி. தோ⁴தகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 32; படி. ம. 1.121). ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஹி ப⁴க³வா ஆவஜ்ஜேத்வா பஜானாதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴ம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாண’’ந்தி (மி. ப. 4.1.2). யதி³ ஏவம் ‘‘சரம் ஸமாஹிதோ நாகோ³, திட்ட²ம் நாகோ³ ஸமாஹிதோ’’தி (அ. நி. 6.43) இத³ம் ஸுத்தபத³ம் கத²ந்தி? விக்கே²பாபா⁴வதீ³பனபத³மேதம், ந அனாவஜ்ஜனேனபி ஞாணானம் பவத்திபரிதீ³பனம். யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வித்தா²ரதோ வுத்தமேவ.
186. யாவதே³வாதி இத³ம் யதா²ருசி பவத்தி விய அபராபருப்பத்திபி இச்சி²தப்³பா³தி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஸகிம் கீ²ணானம் ஆஸவானம் புன கே²பேதப்³பா³பா⁴வா’’தி. பச்சுப்பன்னஜானனகு³ணந்தி இத³ம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஸ்ஸ பரிப⁴ண்ட³ஞாணம் அனாக³தம்ஸஞாணம் அனாதி³யித்வா வுத்தம், தஸ்ஸ பன வஸேன அனாக³தம்ஸஞாணகு³ணம் த³ஸ்ஸேதீதி வத்தப்³ப³ம் ஸியா.
கி³ஹிபரிக்கா²ரேஸூதி வத்தா²ப⁴ரணாதி³த⁴னத⁴ஞ்ஞாதி³கி³ஹிபரிக்கா²ரேஸு. கி³ஹிலிங்க³ம் பன அப்பமாணம், தஸ்மா கி³ஹிப³ந்த⁴னம் சி²ந்தி³த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தகரா ஹோந்தியேவ. ஸதி பன து³க்க²ஸ்ஸந்தகிரியாய கி³ஹிலிங்கே³ தே ந திட்ட²ந்தியேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யேபீ’’திஆதி³மாஹ. ஸுக்கா²பேத்வா ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா. அரஹத்தம் பத்ததி³வஸேயேவ பப்³ப³ஜனம் வா பரினிப்³பா³னம் வாதி அயம் நயோ ந ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணோதி ஆஹ ‘‘பூ⁴மதே³வதா பன திட்ட²ந்தீ’’தி. தத்த² காரணவசனம் ‘‘நிலீயனோகாஸஸ்ஸ அத்தி²தாயா’’தி. அரஞ்ஞபப்³ப³தாதி³பவிவேகட்டா²னம் நிலீயனோகாஸோ. ஸேஸகாமப⁴வேதி காமலோகே. லளிதஜனஸ்ஸாதி ஆப⁴ரணாலங்காரனச்சகீ³தாதி³வஸேன விலாஸயுத்தஜனஸ்ஸ.
ஸோபீதி ‘‘ஸோ அஞ்ஞத்ர ஏகேனா’’தி வுத்தோ ஸோபி. கரதோ ந கரீயதி பாபந்தி ஏவம் ந கிரியம் படிபா³ஹதி. யதி³ அத்தானம்யேவ க³ஹேத்வா கதே²தி, அத² கஸ்மா மஹாஸத்தோ ததா³ ஆஜீவகபப்³ப³ஜ்ஜம் உபக³ச்சீ²தி ஆஹ ‘‘ததா³ கிரா’’திஆதி³. தஸ்ஸபீதி ந கேவலம் அஞ்ஞேஸம் ஏவ பாஸண்டா³னம், தஸ்ஸபி. வீரியம் ந ஹாபேஸீதி தபோஜிகு³ச்ச²வாத³ம் ஸமாதி³யித்வா டி²தோ விராக³த்தா²ய தம் ஸமாதி³ண்ணவத்தம் ந பரிச்சஜி, ஸத்து²ஸாஸனம் ந ச²ட்³டே³ஸி. தேனாஹ – ‘‘கிரியவாதீ³ ஹுத்வா ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்ததீ’’தி.
தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.