3. பரிப்³பா³ஜகவக்³கோ³

1. தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தவண்ணனா

185. தத்தா²தி ஏகபுண்ட³ரீகஸஞ்ஞிதே பரிப்³பா³ஜகாராமே. அனாக³தபுப்³போ³ லோகியஸமுதா³ஹாரவஸேன ‘‘சிரஸ்ஸம் கோ², ப⁴ந்தே’’திஆதி³னா வுச்சதி, அயம் பனேத்த² ஆக³தபுப்³ப³தம் உபாதா³ய ததா² வுத்தோ. ப⁴க³வா ஹி கேஸஞ்சி விமுத்திஜனனத்த²ம், கேஸஞ்சி இந்த்³ரியபரிபாகத்த²ம், கேஸஞ்சி விஸேஸாதி⁴க³மத்த²ம் கதா³சி தித்தி²யாராமம் உபக³ச்ச²தி. அனனுஞ்ஞாய ட²த்வாதி அனனுஜானிதப்³பே³ ட²த்வா. அனுஜானிதப்³ப³ம் ஸியா அனஞ்ஞாதஸ்ஸ ஞேய்யஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யாவதகஞ்ஹி ஞேய்யம், தாவதகம் ப⁴க³வதோ ஞாணம், யாவதகஞ்ச ப⁴க³வதோ ஞாணம் தாவதகம் ஞேய்யம். தேனேவாஹ – ‘‘ந தஸ்ஸ அதி³ட்ட²மித⁴த்தி² கிஞ்சி, அதோ² அவிஞ்ஞாதமஜானிதப்³ப³’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 156; சூளனி. தோ⁴தகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 32; படி. ம. 1.121). ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஹி ப⁴க³வா ஆவஜ்ஜேத்வா பஜானாதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴ம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாண’’ந்தி (மி. ப. 4.1.2). யதி³ ஏவம் ‘‘சரம் ஸமாஹிதோ நாகோ³, திட்ட²ம் நாகோ³ ஸமாஹிதோ’’தி (அ. நி. 6.43) இத³ம் ஸுத்தபத³ம் கத²ந்தி? விக்கே²பாபா⁴வதீ³பனபத³மேதம், ந அனாவஜ்ஜனேனபி ஞாணானம் பவத்திபரிதீ³பனம். யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வித்தா²ரதோ வுத்தமேவ.

186. யாவதே³வாதி இத³ம் யதா²ருசி பவத்தி விய அபராபருப்பத்திபி இச்சி²தப்³பா³தி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஸகிம் கீ²ணானம் ஆஸவானம் புன கே²பேதப்³பா³பா⁴வா’’தி. பச்சுப்பன்னஜானனகு³ணந்தி இத³ம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஸ்ஸ பரிப⁴ண்ட³ஞாணம் அனாக³தம்ஸஞாணம் அனாதி³யித்வா வுத்தம், தஸ்ஸ பன வஸேன அனாக³தம்ஸஞாணகு³ணம் த³ஸ்ஸேதீதி வத்தப்³ப³ம் ஸியா.

கி³ஹிபரிக்கா²ரேஸூதி வத்தா²ப⁴ரணாதி³த⁴னத⁴ஞ்ஞாதி³கி³ஹிபரிக்கா²ரேஸு. கி³ஹிலிங்க³ம் பன அப்பமாணம், தஸ்மா கி³ஹிப³ந்த⁴னம் சி²ந்தி³த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தகரா ஹோந்தியேவ. ஸதி பன து³க்க²ஸ்ஸந்தகிரியாய கி³ஹிலிங்கே³ தே ந திட்ட²ந்தியேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யேபீ’’திஆதி³மாஹ. ஸுக்கா²பேத்வா ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா. அரஹத்தம் பத்ததி³வஸேயேவ பப்³ப³ஜனம் வா பரினிப்³பா³னம் வாதி அயம் நயோ ந ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணோதி ஆஹ ‘‘பூ⁴மதே³வதா பன திட்ட²ந்தீ’’தி. தத்த² காரணவசனம் ‘‘நிலீயனோகாஸஸ்ஸ அத்தி²தாயா’’தி. அரஞ்ஞபப்³ப³தாதி³பவிவேகட்டா²னம் நிலீயனோகாஸோ. ஸேஸகாமப⁴வேதி காமலோகே. லளிதஜனஸ்ஸாதி ஆப⁴ரணாலங்காரனச்சகீ³தாதி³வஸேன விலாஸயுத்தஜனஸ்ஸ.

ஸோபீதி ‘‘ஸோ அஞ்ஞத்ர ஏகேனா’’தி வுத்தோ ஸோபி. கரதோ ந கரீயதி பாபந்தி ஏவம் ந கிரியம் படிபா³ஹதி. யதி³ அத்தானம்யேவ க³ஹேத்வா கதே²தி, அத² கஸ்மா மஹாஸத்தோ ததா³ ஆஜீவகபப்³ப³ஜ்ஜம் உபக³ச்சீ²தி ஆஹ ‘‘ததா³ கிரா’’திஆதி³. தஸ்ஸபீதி ந கேவலம் அஞ்ஞேஸம் ஏவ பாஸண்டா³னம், தஸ்ஸபி. வீரியம் ந ஹாபேஸீதி தபோஜிகு³ச்ச²வாத³ம் ஸமாதி³யித்வா டி²தோ விராக³த்தா²ய தம் ஸமாதி³ண்ணவத்தம் ந பரிச்சஜி, ஸத்து²ஸாஸனம் ந ச²ட்³டே³ஸி. தேனாஹ – ‘‘கிரியவாதீ³ ஹுத்வா ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்ததீ’’தி.

தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

2. அக்³கி³வச்ச²ஸுத்தவண்ணனா

187. லோகஸ்ஸ ஸஸ்ஸததாபவத்திபடிக்கே²பவஸேன பவத்தோ வாதோ³ உச்சே²த³வாதோ³ ஏவ ஹோதீதி ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹாபா⁴வே உச்சே²த³க்³கா³ஹபா⁴வதோ புன பரிப்³பா³ஜகேன ‘‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி வத³ந்தேன உச்சே²த³க்³கா³ஹோ புச்சி²தோ, ப⁴க³வதாபி ஸோ ஏவ படிக்கி²த்தோதி ஆஹ ‘‘து³தியே நாஹம் உச்சே²த³தி³ட்டி²கோ’’தி. அந்தானந்திகாதி³வஸேனாதி ஏத்த² அந்தானந்திகக்³க³ஹணேன அந்தவா லோகோ அனந்தவா லோகோதி இமம் வாத³த்³வயமாஹ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்திஆதி³வாத³சதுக்கம் ஸங்க³ண்ஹாதி, இதரம் பன த்³வயம் ஸரூபேனேவ க³ஹிதந்தி. படிக்கே²போ வேதி³தப்³போ³தி ‘‘ததியே நாஹம் அந்தவாதி³ட்டி²கோ, சதுத்தே² நாஹம் அனந்தவாதி³ட்டி²கோ’’தி ஏவமாதி³னா படிக்கே²போ வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி அயம்பி ஸஸ்ஸதவாதோ³, ஸோ ச கோ² அபரந்தகப்பிகவஸேன, ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி பன புப்³ப³ந்தகப்பிகவஸேனாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ‘‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி அயம்பி உச்சே²த³வாதோ³, ஸோ ச கோ² ஸத்தவஸேன, ‘‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி பன ஸத்தஸங்கா²ரவஸேனாதி வத³ந்தி.

189. ஸப்பதிப⁴யம் உப்பஜ்ஜனதோ ஸஹ து³க்கே²னாதி ஸது³க்க²ம். தேனாஹ ‘‘கிலேஸது³க்கே²னா’’திஆதி³. தேஸம்யேவாதி கிலேஸது³க்க²விபாகது³க்கா²னம்யேவ. ஸஉபகா⁴தகந்தி ஸபா³த⁴ம். ஸஉபாயாஸந்தி ஸபரிஸ்ஸமம் ஸஉபதாபம் ஸபீளம். ஸபரிளாஹந்தி ஸத³ரத²ம்.

கிஞ்சி தி³ட்டி²க³தந்தி இமா தாவ அட்ட² தி³ட்டி²யோ மா ஹோந்து, அத்தி² பன, போ⁴ கோ³தம, யம் கிஞ்சி தி³ட்டி²க³தம் க³ஹிதம். ந ஹி தாய தி³ட்டி²யா வினா கஞ்சி ஸமயம் பவத்தேதும் யுஜ்ஜதீதி அதி⁴ப்பாயேன புச்ச²தி. அபவித்³த⁴ந்தி ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன ச²ட்³டி³தம். பஞ்ஞாய தி³ட்ட²ந்தி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாஸஹிதாய மக்³க³பஞ்ஞாய ப⁴க³வதா படிவித்³த⁴ம். யத்த² உப்பஜ்ஜந்தி, தம் ஸத்தம் மதே²ந்தி ஸம்மத்³த³ந்தீதி மதி²தாதி ஆஹ ‘‘மதி²தானந்தி தேஸம்யேவ வேவசன’’ந்தி. கஞ்சி த⁴ம்மந்தி ரூபத⁴ம்மம் அரூபத⁴ம்மம் வா. அனுபாதி³யித்வாதி அக்³க³ஹேத்வா.

190. ந உபேதீதி ஸங்க²ம் ந க³ச்ச²தீதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ந யுஜ்ஜதீ’’தி. அனுஜானிதப்³ப³ம் ஸியா அனுபாதா³விமுத்தஸ்ஸ கஞ்சிபி உப்பத்தியா அபா⁴வதோ. ‘‘ஏவம் விமுத்தசித்தோ ந உபபஜ்ஜதீ’’தி காமஞ்சேதம் ஸபா⁴வபவேத³னம் பரினிப்³பா³னம், ஏகே பன உச்சே²த³வாதி³னோ ‘‘மயம்பி ‘ஸத்தோ ஆயதிம் ந உபபஜ்ஜதீ’தி வதா³ம, ஸமணோ கோ³தமோபி ததா² வத³தீ’’தி உச்சே²த³பா⁴வேயேவ பதிட்ட²ஹிஸ்ஸந்தி, தஸ்மா ப⁴க³வா ‘‘ந உபபஜ்ஜதீதி கோ² வச்ச² ந உபேதீ’’தி ஆஹ. ‘‘உபபஜ்ஜதீ’’தி பன வுத்தே ஸஸ்ஸதமேவ க³ண்ஹேய்யாதி யோஜனா. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. அப்பதிட்டோ²தி உச்சே²த³வாதா³தி³வஸேன பதிட்டா²ரஹிதோ. அனாலம்போ³தி தேஸம்யேவ வாதா³னம் ஓலம்பா³ரம்மணஸ்ஸ அபா⁴வேன அனாலம்போ³. ஸுக²பவேஸனட்டா²னந்தி தேஸஞ்ஞேவ வாதா³னம் ஸுக²பவேஸனோகாஸம் மா லப⁴தூதி. அனனுஞ்ஞாய ட²த்வாதி ‘‘ந உபபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா அனுஜானிதப்³பா³ய படிஞ்ஞாய டா²னஹேது. அனுஞ்ஞம்பீதி அனுஜானிதப்³ப³ம்பி து³தியபஞ்ஹம் படிக்கி²பி. பரியத்தோ பன த⁴ம்மோ அத்த²தோ பச்சயாகாரோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மோதி பச்சயாகாரத⁴ம்மோ’’தி. அஞ்ஞத்த² பயோகே³னாதி இமம்ஹா நிய்யானிகஸாஸனா அஞ்ஞஸ்மிம் மிச்சா²ஸமயே பவத்தப்பயோகே³ன, அனிய்யானிகம் விவித⁴ம் மிச்சா²படிபத்திம் படிபஜ்ஜந்தேனாதி அத்தோ². ‘‘அஞ்ஞவாதி³யகேனா’’திபி பாடோ², பச்சயாகாரதோ அஞ்ஞாகாரதீ³பகஆசரியவாத³ம் பக்³க³ய்ஹ திட்ட²ந்தேனாதி அத்தோ².

191. அப்பச்சயோதி அனுபாதா³னோ, நிரிந்த⁴னோதி அத்தோ².

192. யேன ரூபேனாதி யேன பூ⁴துபாதா³தி³பே⁴தே³ன ரூபத⁴ம்மேன. தம் ரூபம் தப்படிப³த்³த⁴ஸம்யோஜனப்பஹானேன கீ²ணாஸவ-ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபன்னம். தேன வுத்தம் பாளியம் ‘‘அனுப்பாத³த⁴ம்ம’’ந்திஆதி³. அஞ்ஞேஸம் ஜானனாய அபா⁴வகு³ணதாய கு³ணக³ம்பீ⁴ரோ. ‘‘ஏத்தகா கு³ணா’’தி பமாணம் க³ண்ஹிதும் ந ஸக்குணேய்யோ. ‘‘ஈதி³ஸா ஏதஸ்ஸ கு³ணா’’தி பரியோகா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யதாய து³ப்பரியோகா³ள்ஹோதி. து³ஜ்ஜானோதி அகா³த⁴தாய க³ம்பீ⁴ரோ ‘‘ஏத்தகானி உத³கள்ஹகஸதானீ’’திஆதி³னா பமேதும் ந ஸக்காதி அப்பமேய்யோ, ததோ ஏவ து³ஜ்ஜானோ. ஏவமேவாந்தி யதா² மஹாஸமுத்³தோ³ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ஜ்ஜானோ, ஏவமேவ கீ²ணாஸவோபி கு³ணவஸேன, தஸ்மா அயம் ரூபாதி³ம் க³ஹேத்வா ரூபீதிஆதி³வோஹாரோ ப⁴வேய்ய, பரினிப்³பு³தஸ்ஸ பன தத³பா⁴வா ததா² பஞ்ஞாபேதும் ந ஸக்கா, ததோ தம் ஆரப்³ப⁴ உபபஜ்ஜதீதிஆதி³ ந யுஜ்ஜேய்ய. யதா² பன விஜ்ஜமானோ ஏவ ஜாதவேதோ³ ப்³யத்தேன புரிஸேன நீயமானோ புரத்தி²மாதி³தி³ஸம் க³தோதி வுச்சேய்ய, ந நிப்³பு³தோ, ஏவம் கீ²ணாஸவோபீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவமேவா’’திஆதி³மாஹ.

அனிச்சதாதி ஏத்த² அனிச்சதாக³ஹணம் அஸாரனித³ஸ்ஸனம். தேன யதா² ஸோ ஸாலருக்கோ² ஸாகா²பலாஸாதி³அஸாராபக³மேன ஸுத்³தோ⁴ ஸாரே பதிட்டி²தோ, ஏவமயம் த⁴ம்மவினயோ ஸாஸவஸங்கா²தஅஸாரவிக³மேன லோகுத்தரத⁴ம்மஸாரே பதிட்டி²தோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அக்³கி³வச்ச²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. மஹாவச்ச²ஸுத்தவண்ணனா

193. ஸஹ கதா² ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸஹகதீ², ‘‘மயம் புச்சா²வஸேன தும்ஹே விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேனா’’தி ஏவம் ஸஹபவத்தகதோ²தி அத்தோ². ஏதஸ்ஸேவ கதி²தானி, தத்த² பட²மே விஜ்ஜாத்தயம் தே³ஸிதம், து³தியே அக்³கி³னா த³ஸ்ஸிதந்தி தேவிஜ்ஜவச்ச²ஸுத்தம் அக்³கி³வச்ச²ஸுத்தந்தி நாமம் விஸேஸேத்வா வுத்தம். ஸீக⁴ம் லத்³தி⁴ம் ந விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, யஸ்மா ஸங்கா²ரானம் நியதோயம் வினாஸோ அனஞ்ஞஸமுப்பாதோ³, ஹேதுஸமுப்பன்னாபி ந சிரேன நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி, ந லஹும். தேனாஹ ‘‘வஸாதேல …பே… ஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’தி. பச்சி²மக³மனம் ஞாணஸ்ஸ பரிபாகம் க³தத்தா. யட்டி²ம் ஆலம்பி³த்வா உத³கம் தரிதும் ஓதரந்தோ புரிஸோ ‘‘யட்டி²ம் ஓதரித்வா உத³கே பதமானோ’’தி வுத்தோ. கம்மபத²வஸேன வித்தா²ரதே³ஸனந்தி ஸம்கி²த்ததே³ஸனம் உபாதா³ய வுத்தம். தேனாஹ ‘‘மூலவஸேன சேத்தா²’’திஆதி³. வித்தா²ரஸதி³ஸாதி கம்மபத²வஸேன இத⁴ தே³ஸிததே³ஸனாவ மூலவஸேன தே³ஸிததே³ஸனம் உபாதா³ய வித்தா²ரஸதி³ஸா. வித்தா²ரதே³ஸனா நாம நத்தீ²தி ந கேவலம் அயமேவ, அத² கோ² ஸப்³பா³பி பு³த்³தா⁴னம் நிப்பரியாயேன உஜுகேன நிரவஸேஸதோ வித்தா²ரதே³ஸனா நாம நத்தி² தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ மஹாவிஸயதாய கரணஸம்பத்தியா ச தஜ்ஜாய மஹானுபா⁴வத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸமங்கி³தாய ஹி அவஸேஸபடிஸம்பி⁴தா³னுபா⁴விதாய அபரிமிதகாலஸம்ப⁴தஞாணஸம்பா⁴ரஸமுதா³க³தாய கதா³சிபி பரிக்க²யானரஹாய அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணாய படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ய பஹூதஜிவ்ஹாதி³தத³னுரூபரூபகாயஸம்பத்திஸம்பதா³ய வித்தா²ரியமானா ப⁴க³வதோ தே³ஸனா கத²ம் பரிமிதா பரிச்சி²ன்னா ப⁴வேய்ய, மஹாகாருணிகதாய பன ப⁴க³வா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் தத்த² தத்த² பரிமிதம் பரிச்சி²ன்னம் கத்வா நிட்ட²பேதி. அயஞ்ச அத்தோ² மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தேன (ம. நி. 1.146 ஆத³யோ) தீ³பேதப்³போ³. ஸப்³ப³ம் ஸம்கி²த்தமேவ அத்தஜ்ஜா²ஸயவஸேன அகதே²த்வா போ³த⁴னேய்யபுக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவஸேன தே³ஸனாய நிட்டா²பிதத்தா. ந சேத்த² த⁴ம்மஸாஸனவிரோதோ⁴ பரியாயம் அனிஸ்ஸாய யதா²த⁴ம்மம் த⁴ம்மானம் போ³தி⁴தத்தா ஸப்³ப³லஹுத்தா சாதி.

194. ஸத்த த⁴ம்மா காமாவசரா ஸம்பத்தஸமாதா³னவிரதீனம் இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தா.

அனியமேத்வாதி ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸாவகோ’’தி வா நியமம் விஸேஸேன அகத்வா. அத்தானமேவ…பே… வேதி³தப்³ப³ம், ததா² ஹி பரிப்³பா³ஜகோ ‘‘திட்ட²து ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி ஆஹ.

195. ஸத்தா²வ அரஹா ஹோதி படிபத்தியா பாரிபூரிபா⁴வதோ. தஸ்மிம் ப்³யாகதேதி தஸ்மிம் ‘‘ஏகபி⁴க்கு²பி ஸாவகோ’’திஆதி³னா ஸுட்டு² பஞ்ஹே கதி²தே.

196. ஸம்பாத³கோதி படிபத்திஸம்பாத³கோ.

197. ஸேகா²ய விஜ்ஜாயாதி ஸேக²லக்க²ணப்பத்தாய மக்³க³பஞ்ஞாய ஸாதிஸயம் கத்வா கரணவஸேன வுத்தா, ப²லபஞ்ஞா பன தாய பத்தப்³ப³த்தா கம்மபா⁴வேன வுத்தா. தேனாஹ ‘‘ஹேட்டி²மப²லத்தயம் பத்தப்³ப³’’ந்தி. இமம் பனேத்த² அவிபரீதமத்த²ம் பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயமானம் அப்படிவிஜ்ஜ²னதோ விதண்ட³வாதீ³ ‘‘யாவதகம் ஸேகே²ன பத்தப்³ப³ம், அனுப்பத்தம் தம் மயா’’தி வசனலேஸம் க³ஹேத்வா ‘‘அரஹத்தமக்³கோ³பி அனேன பத்தோயேவா’’தி வத³தி. ஏவந்தி இதா³னி வுச்சமானாய கா³தா²ய.

கிலேஸானி பஹாய பஞ்சாதி பஞ்சோரம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனஸங்கா²தே ஸம்கிலேஸே பஹாய பஜஹித்வா, பஹானஹேது வா. பரிபுண்ணஸேகோ²தி ஸப்³ப³ஸோ வட்³டி⁴தஸேக²த⁴ம்மோ. அபரிஹானத⁴ம்மோதி அபரிஹானஸபா⁴வோ. ந ஹி யஸ்ஸ பா²திக³தேஹி ஸீலாதி³த⁴ம்மேஹி பரிஹானி அத்தி², ஸமாதி⁴ம்ஹி பரிபூரகாரிதாய சேதோவஸிப்பத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஸமாஹிதிந்த்³ரியோ’’தி. அபரிஹானத⁴ம்மத்தாவ டி²தத்தோ.

அனாகா³மினா ஹி அஸேக²பா⁴வாவஹா த⁴ம்மா பரிபூரேதப்³பா³, ந ஸேக²பா⁴வாவஹாதி ஸோ ஏகந்தபரிபுண்ணே ஸேகோ² வுத்தோ. ஏதம் ந பு³த்³த⁴வசனந்தி ‘‘மக்³கோ³ ப³ஹுசித்தக்க²ணிகோ’’தி ஏதம் வசனம் ந பு³த்³த⁴வசனம் அனந்தரேகந்தவிபாகதா³னதோ, ப³ஹுக்க²த்தும் பவத்தனே பயோஜனாபா⁴வதோ ச லோகுத்தரகுஸலஸ்ஸ, ‘‘ஸமாதி⁴மானந்தரிகஞ்ஞமாஹு (கு². பா. 6.5; ஸு. நி. 228), ந பாரம் தி³கு³ணம் யந்தீ’’தி (ஸு. நி. 719) ஏவமாதீ³னி ஸுத்தபதா³னி ஏதஸ்ஸத்த²ஸாத⁴கானி. ஓரம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனப்பஹானேன ஸேக்க²த⁴ம்மபரிபூரிபா⁴வஸ்ஸ வுத்ததாய அத்தோ² தவ வசனேன விருஜ்ஜ²தீதி. அஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ வச்ச²ஸ்ஸ.

198. அபி⁴ஞ்ஞா வா காரணந்தி யஞ்ஹி தம் தத்ர தத்ர ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தாஸங்கா²தம் இத்³தி⁴வித⁴பச்சனுப⁴வனாதி³, தஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞா காரணம். அத² இத்³தி⁴வித⁴பச்சனுப⁴வனாதி³ அபி⁴ஞ்ஞா, ஏவம் ஸதி அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னம் காரணம். அவஸானே ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞாய பன அரஹத்தம். ஏத்த² ச யஸ்மா பட²மஸுத்தே ஆஸவக்க²யோ அதி⁴ப்பேதோ, ஆஸவா கீ²ணா ஏவ, ந புன கே²பேதப்³பா³, தஸ்மா தத்த² ‘‘யாவதே³வா’’தி ந வுத்தம். இத⁴ ப²லஸமாபத்தி அதி⁴ப்பேதா, ஸா ச புனப்புனம் ஸமாபஜ்ஜீயதி, தஸ்மா ‘‘யாவதே³வா’’தி வுத்தம். ததோ ஏவ ஹி ‘‘அரஹத்தம் வா காரண’’ந்தி வுத்தம். தஞ்ஹி ‘‘குதா³ஸ்ஸு நாமாஹம் ததா³யதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமி, யத³ரியா ஏதரஹி உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி (ம. நி. 1.465; 3.307) அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்ட²பேத்வா அபி⁴ஞ்ஞா நிப்³ப³த்தேந்தஸ்ஸ காரணம், தயித³ம் ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணம் ந ஹோதீதி ஸாதா⁴ரணவஸேன நம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனா வா’’தி ஆஹ.

200. பரிசரந்தி நாம விப்பகதப்³ரஹ்மசரியவாஸத்தா. பரிசிண்ணோ ஹோதி ஸாவகேன நாம ஸத்து² த⁴ம்மே கத்தப்³பா³ பரிசரியா ஸம்மதே³வ நிட்டா²பிதத்தா. தேனாஹ ‘‘இதி…பே… தே²ரோ ஏவமாஹா’’தி. தேஸம் கு³ணானந்தி தேஸம் அஸேக்க²கு³ணானம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாவச்ச²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

4. தீ³க⁴னக²ஸுத்தவண்ணனா

201. க²னனம் க²தம், ஸூகரஸ்ஸ க²தம் ஏத்த² அத்தீ²தி ஸூகரக²தா, ஸூகரஸ்ஸ வா இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ பட²மம் க²தம் உபாதா³ய ஸூகரக²தா, தாய. ஏவம்னாமகேதி ஏவம் இத்தி²லிங்க³வஸேன லத்³த⁴னாமகே. பம்ஸுதோ⁴தேதி தோ⁴தபம்ஸுகே. ஓதரித்வா அபி⁴ருஹிதப்³ப³ந்தி பகதிபூ⁴மிதோ அனேகேஹி ஸோபானப²லகேஹி ஓதரித்வா புன லேணத்³வாரம் கதிபயேஹி அபி⁴ருஹிதப்³ப³ம்.

டி²தகோவாதி மாதுலஸ்ஸ டி²தத்தா தத்த² ஸகா³ரவஸபதிஸ்ஸவஸேன டி²தகோவ. கிஞ்சாபி ஸப்³ப³-ஸத்³தோ³ அவிஸேஸதோ அனவஸேஸபரியாதா³யகோ, வத்து²அதி⁴ப்பாயானுரோதீ⁴ பன ஸத்³த³ப்பயோகோ³தி தமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய பரிப்³பா³ஜகோ ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி ஆஹ. யா லோகே மனுஸ்ஸஉபபத்தியோதிஆதி³கா உபபத்தியோ, தா அனத்த²ஸமுதா³க³தா தத்த² தத்தே²வ ஸத்தானம் உச்சி²ஜ்ஜனதோ, தஸ்மா ஸமயவாதீ³ஹி வுச்சமானா ஸப்³பா³ ஆயதிம் உப்பஜ்ஜனஉபபத்தி ந ஹோதி. ஜலபு³ப்³பு³ளகா விய ஹி இமே ஸத்தா தத்த² தத்த² ஸமயே உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜந்தி, தேஸம் தத்த² படிஸந்தி⁴ நத்தீ²தி அஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘படிஸந்தி⁴யோ’’திஆதி³. அஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் முஞ்சித்வாதி யேனாதி⁴ப்பாயேன பரிப்³பா³ஜகோ ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி ஆஹ, தம் தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் ஜானந்தோபி அஜானந்தோ விய ஹுத்வா தஸ்ஸ அக்க²ரே தாவ தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோதி பதே³ஸஸப்³ப³ம் ஸந்தா⁴ய தேன வுத்தம், ஸப்³ப³ஸப்³ப³விஸயம் கத்வா தத்த² தோ³ஸம் க³ண்ஹந்தோ. யதா² லோகே கேனசி ‘‘ஸப்³ப³ம் வுத்தம், தம் முஸா’’தி வுத்தே தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ ஸப்³ப³ந்தோக³த⁴த்தா முஸாபா⁴வோ ஆபஜ்ஜேய்ய, ஏவம் இமஸ்ஸபி ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி வத³தோ ததா² பவத்தா தி³ட்டி²பி நக்க²மதீதி அத்த²தோ ஆபன்னமேவ ஹோதி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஏஸாபி தே தி³ட்டி² நக்க²மதீ’’தி. யதா² பன கேனசி ‘‘ஸப்³ப³ம் வுத்தம் முஸா’’தி வுத்தே அதி⁴ப்பாயானுரோதி⁴னீ ஸத்³த³ப்பவத்தி, தஸ்ஸ வசனம் முஞ்சித்வா தத³ஞ்ஞேஸமேவ முஸாபா⁴வோ ஞாயாக³தோ, ஏவமிதா⁴பி ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி வசனதோ யஸ்ஸா தி³ட்டி²யா வஸேன ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி தேன வுத்தம், தம் தி³ட்டி²ம் முஞ்சித்வா தத³ஞ்ஞமேவ யதா²தி⁴ப்பேதம் ஸப்³ப³ம் நக்க²மதீதி அயமத்தோ² ஞாயாக³தோ, ப⁴க³வா பன வாதீ³வரோ ஸுகு²மாய ஆணியா தூ²லம் ஆணிம் நீஹரந்தோ விய உபாயேன தஸ்ஸ தி³ட்டி²க³தம் நீஹரிதும் தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயேன அவத்வா ஸத்³த³வஸேன தாவ லப்³ப⁴மானம் தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாபி கோ² தே’’திஆதி³மாஹ. தேன வுத்தம் – ‘‘அஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் முஞ்சித்வா அக்க²ரே தாவ தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி.

பரிப்³பா³ஜகோ பன யம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி மயா வுத்தம், ‘‘அயம் ஸோ’’தி யதா²வுத்ததோ³ஸபரிஹரணத்த²ம் தஸ்மிம் அத்தே² வுச்சமானே ஏஸ தோ³ஸோ ஸப்³போ³ ந ஹோதி, ஏவம்பி ஸமணோ கோ³தமோ மம வாதே³ தோ³ஸமேவ ஆரோபேய்யாதி அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயம் நிகு³ஹித்வா யதா²வுத்ததோ³ஸம் பரிஹரிதுகாமோ ‘‘ஏஸா மே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தம்பஸ்ஸ தாதி³ஸமேவாதி யம் ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி க³ஹிதம் வத்து², தம்பி தாதி³ஸமேவ ப⁴வேய்யாதி. அயஞ்ச ஸப்³ப³ந்தோக³த⁴தி³ட்டி² மய்ஹம்பி தி³ட்டி²வத்து², தம் மே க²மேய்யவாதி. யஸ்மா பன ‘‘ஏஸாபி தி³ட்டி² துய்ஹம் நக்க²மதீ’’தி யாபி தி³ட்டி² வுத்தா ப⁴வதா கோ³தமேன, ஸாபி மய்ஹம் நக்க²மதி, தஸ்மா ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதேவாதி பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ – ‘‘தம் பரிஹராமீதி ஸஞ்ஞாய வத³தீ’’தி. ததா² ச வக்க²தி ‘‘தஸ்மாபி உச்சே²த³தி³ட்டி² மய்ஹம் நக்க²மதீ’’தி. ‘‘ஏஸா மே தி³ட்டீ²’’தி யா டி²திபூ⁴தா தி³ட்டி², தாய ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி பனேத்த² ஸப்³ப³க்³க³ஹணேன க³ஹிதத்தா ஆஹ – ‘‘அத்த²தோ பனஸ்ஸ ஏஸா தி³ட்டி² ந மே க²மதீதி ஆபஜ்ஜதீ’’தி. அயம் தோ³ஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. ஏஸாதி தி³ட்டி². ருசிதந்தி தி³ட்டி²த³ஸ்ஸனேன அபி⁴னிவிஸித்வா ரோசேத்வா க³ஹிதம். தேன ஹி தி³ட்டி²அக்க²மேன அருசிதேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஸதி தி³ட்டி²யா அக்க²மபா⁴வே ததோ தாய க³ஹிதாய க²மேய்ய ருச்சேய்ய யதா², ஏவம் ஸப்³ப³ஸ்ஸ அக்க²மபா⁴வேதி அபரபா⁴கே³ ஸப்³ப³ம் க²மதி ருச்சதீதி ஆபஜ்ஜதி. ந பனேஸ தம் ஸம்படிச்ச²தீதி ஏஸ ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி ஏவம் வத³ந்தோ உச்சே²த³வாதீ³ தம் வுத்தனயேன ஸப்³ப³ஸ்ஸ க²மனம் ருச்சனம் ந ஸம்படிச்ச²தி. ஞாயேன வுத்தமத்த²ம் கத²ம் ந ஸம்படிச்ச²தீதி ஆஹ ‘‘கேவலம் தஸ்ஸாபி உச்சே²த³தி³ட்டி²யா உச்சே²த³மேவ க³ண்ஹாதீ’’தி. ஸப்³பே³ஸஞ்ஹி த⁴ம்மானம் ஆயதிம் உப்பாத³ம் அருச்சித்வா தம் ஸந்தா⁴ய அயம் ‘‘ஸப்³ப³ம் மே நக்க²மதீ’’தி வத³தி, உச்சே²த³தி³ட்டி²கேஸு ச உச்சி²ன்னேஸு குதோ உச்சே²த³தி³ட்டி²ஸபா⁴வோதி.

தேனாதி தேன காரணேன, யஸ்மா இதே⁴கச்சே ஸத்தா ஈதி³ஸம் தி³ட்டி²ம் பக்³க³ய்ஹ திட்ட²ந்தி, தஸ்மாதி வுத்தம் ஹோதி. பஜஹனகேன வா சித்தேன ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா பஜஹனகேஹி அப்பஜஹனகே நித்³தா⁴ரேதும் ப⁴க³வா ‘‘அதோ…பே… ப³ஹுதரா’’தி அவோசாதி ஆஹ – ‘‘பஜஹனகேஸு நிஸ்ஸக்க’’ந்தி யதா² ‘‘பஞ்சஸீலேஹி பபா⁴வனா பஞ்ஞவந்ததரா’’தி. ‘‘ப³ஹூ’’தி வத்வா ந கேவலம் ப³ஹூ, அத² கோ² அதிவிய ப³ஹூதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ப³ஹுதரா’’தி ஆஹ. ‘‘ப³ஹூ ஹீ’’தி நயித³ம் நிஸ்ஸக்கவசனம், அத² கோ² பச்சத்தவசனம். கத²ம் ஹி-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘ஹி-காரோ நிபாதமத்த’’ந்தி. அனிஸ்ஸக்கவசனம் தாவ தஸ்ஸ பஜஹனகானம் ப³ஹுபா⁴வதோ தேபி பரதோ ‘‘ப³ஹுதரா’’தி வுச்சீயந்தி. மூலத³ஸ்ஸனந்தி யே தாதி³ஸம் த³ஸ்ஸனம் பட²மம் உபாதி³யந்தி, தஜ்ஜாதிகமேவ பச்சா² க³ஹிதத³ஸ்ஸனம். விஜாதியஞ்ஹி பட²மம் க³ஹிதத³ஸ்ஸனம் அப்பஹாய விஜாதியஸ்ஸ க³ஹணம் ந ஸம்ப⁴வதி விருத்³த⁴ஸ்ஸ அபி⁴னிவேஸஸ்ஸ ஸஹ அனவட்டா²னதோ. அவிருத்³த⁴ம் பன மூலத³ஸ்ஸனம் அவிஸ்ஸஜ்ஜித்வா விஸயாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னம் அபரத³ஸ்ஸனம் க³ஹேதும் லப்³ப⁴தி. தேனாஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³.

தத்த² கிஞ்சாபி ஏகச்சஸஸ்ஸதவாதோ³ ஸஸ்ஸதுச்சே²தா³பி⁴னிவேஸானம் வஸேன யதா²க்கமம் ஸஸ்ஸதுச்சே²த³க்³கா³ஹனஜாதிகோ, உச்சே²த³க்³கா³ஹேன பன ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ தம்கா³ஹேன ச அஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ விருஜ்ஜ²னதோ உப⁴யத்த²பி ‘‘ஏகச்சஸஸ்ஸதம் வா க³ஹேதும் ந ஸக்கா’’தி வுத்தம், ததா² ‘‘ஸஸ்ஸதம் வா உச்சே²த³ம் வா ந ஸக்கா க³ஹேது’’ந்தி ச. மூலஸஸ்ஸதஞ்ஹி பட²மம் க³ஹிதம். ஆயதனேஸுபி யோஜேதப்³ப³ந்தி பட²மம் சக்கா²யதனம் ஸஸ்ஸதந்தி க³ஹேத்வா அபரபா⁴கே³ ந கேவலம் சக்கா²யதனமேவ ஸஸ்ஸதம், ஸோதாயதனம்பி ஸஸ்ஸதம், கா⁴னாயதனாதி³பி ஸஸ்ஸதந்தி க³ண்ஹாதீதிஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். ஆயதனேஸுபீதி பி-ஸத்³தே³ன தா⁴தூனம் இந்த்³ரியானம்பி கா³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. இத³ம் ஸந்தா⁴யாதி ‘‘மூலே ஸஸ்ஸத’’ந்திஆதி³னா வுத்தபட²மக்³கா³ஹஸ்ஸ ஸமானஜாதியம் அபரக்³கா³ஹம் ஸந்தா⁴ய.

து³தியவாரே பட²மவாரே வுத்தஸதி³ஸம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வாதி ‘‘யதி³ ரூபம் ஸஸ்ஸதம் ஸியா, நயித³ம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய. யஸ்மா ச கோ² இத³ம் ரூபம் அஸஸ்ஸதம், தஸ்மா அபி⁴ண்ஹபடிபீளனட்டே²ன உத³யவயவந்ததாய ரூபம் அனிச்சம் ஸங்க²தம் படிச்சஸமுப்பன்னம், ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸோ மிச்சா²’’திஆதி³னா தத்த² ஸஸ்ஸதவாதே³ ஆதீ³னவம் தோ³ஸம் தி³ஸ்வா. ஓளாரிகந்தி தஸ்மா படிபீளனட்டே²ன அயாதா²வக்³கா³ஹதாய ரூபம் ந ஸண்ஹம் ஓளாரிகமேவ. வேத³னாதீ³னம்பி அனிச்சாதி³பா⁴வத³ஸ்ஸனம் ரூபவேத³னாஆதீ³னம் ஸமானயோக³க்க²மத்தா. விஸ்ஸஜ்ஜேதீதி பஜஹதி.

திஸ்ஸோ லத்³தி⁴யோதி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³ஏகச்சஸஸ்ஸததி³ட்டி²யோ. யஸ்மா ஸஸ்ஸததி³ட்டி²கா வட்டே ரஜ்ஜனஸ்ஸ ஆஸன்னா. ததா² ஹி தே ஓலீயந்தீதி வுச்சந்தி, ப⁴வாப⁴வதி³ட்டீ²னம் வஸேன இமேஸம் ஸத்தானம் ஸம்ஸாரதோ ஸீஸுக்கி²பனம் நத்தீ²தி ஏதாவ திஸ்ஸோ விஸேஸதோ க³ஹேதப்³பா³.

இத⁴லோகம் பரலோகஞ்ச அத்தீ²தி ஜானாதீதி ஏத்தாவதா ஸஸ்ஸதத³ஸ்ஸனஸ்ஸ அப்பஸாவஜ்ஜதாகாரணமாஹ, வட்டம் அஸ்ஸாதே³தி, அபி⁴னந்த³தீதி இமினா த³ந்த⁴விராக³தாய. தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. இத⁴லோகம் பரலோகஞ்ச அத்தீ²தி ஜானாதீதி இமினா தாஸு தாஸு க³தீஸு ஸத்தானம் ஸம்ஸரணம் படிக்கி²பதீதி த³ஸ்ஸேதி, ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் அத்தீ²தி ஜானாதீதி இமினா கம்மப²லம். குஸலம் ந கரோதீதி இமினா கம்மம், அகுஸலம் கரோந்தோ ந பா⁴யதீதி இமினா புஞ்ஞாபுஞ்ஞானி ஸபா⁴வதோ ஜாயந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. வட்டம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி தன்னின்னபா⁴வதோ. ஸீக⁴ம் லத்³தி⁴ம் ஜஹிதும் ந ஸக்கோதி வட்டுபச்சே²த³ஸ்ஸ அருச்சனதோ. உச்சே²த³வாதீ³ ஹி தஸ்மிம் ப⁴வே உச்சே²த³ம் மஞ்ஞதி. ததோ பரம் இத⁴லோகம் பரலோகஞ்ச அத்தீ²தி ஜானாதி ஸுகதது³க்கடானம் ப²லம் அத்தீ²தி ஜானாதி கம்மப²லவாதீ³பா⁴வதோ. யேபு⁴ய்யேன ஹி உச்சே²த³வாதீ³ ஸபா⁴வனியதியதி³ச்சா²பி⁴னிவேஸேஸு அஞ்ஞத்ராபி⁴னிவேஸோ ஹோதி. ஸீக⁴ம் த³ஸ்ஸனம் பஜஹதி வட்டாபி⁴ரதியா அபா⁴வதோ. பாரமியோ பூரேதும் ஸக்கோந்தோ பச்சேகபு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா, லோகவோஹாரமத்தேனேவ ஸோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா பரினிப்³பா³யதீதி யோஜனா. அஸக்கோந்தோதி பு³த்³தோ⁴ ஹோதும் அஸக்கோந்தோ. அபி⁴னீஹாரம் கத்வா அக்³க³ஸாவகாதி³பா⁴வஸ்ஸ அபி⁴னீஹாரம் ஸம்பாதே³த்வா. ஸாவகோ ஹுத்வாதி அக்³க³ஸாவகோ மஹாஸாவகோ ஹுத்வா, தத்தா²பி தேவிஜ்ஜோ ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ வா ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ ஏவ வா பு³த்³த⁴ஸாவகோ ஹுத்வா பரினிப்³பா³யதி. ஸப்³ப³மித³ம் உச்சே²த³வாதி³னோ கல்யாணமித்தனிஸ்ஸயேன ஸம்மத்தனியாமோக்கமனே கி²ப்பவிராக³தாத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆக³தம். தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³.

202. கஞ்ஜியேனேவாதி ஆரனாளேன. கஞ்ஜியஸதி³ஸேன உச்சே²த³த³ஸ்ஸனேன. பூரிதோதி பரிபுண்ணஜ்ஜா²ஸயோ. ஸோதி பரிப்³பா³ஜகோ. அப்பஹாயாதி அபி⁴ந்தி³த்வா. விக்³க³ஹோதி கலஹோ இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விருத்³த⁴க்³கா³ஹோதி கத்வா. விவாத³ந்தி விருத்³த⁴வாத³ம். விகா⁴தந்தி விரோத⁴ஹேதுகம் சித்தவிகா⁴தம். விஹேஸந்தி விக்³க³ஹவிவாத³னிமித்தம் காயிகம் சேதஸிகஞ்ச கிலமத²ம். ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வாதி ஏதாஸம் தி³ட்டீ²னம் ஏவரூபோ ஆதீ³னவோ, அனிய்யானிகபா⁴வதாய பன ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச மஹாதீ³னவோதி ஏவம் ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா.

205. ‘‘ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.241; ஸம். நி. 3.8) காயம் அன்வேதீதி காயன்வயோ, ஸோயேவ, தஸ்ஸ வா ஸமூஹோ காயன்வயதா, காயபடிப³த்³தோ⁴ கிலேஸோ. தேனாஹ ‘‘காயம்…பே… அத்தோ²’’தி.

அஸம்மிஸ்ஸபா⁴வந்தி அஸங்கரதோ வவத்தி²தபா⁴வம். தேன தாஸம் யதா²ஸகம் பச்சயானம் உப்பஜ்ஜித்வா விக³மம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவஞ்ஹி தாஸம் கதா³சிபி ஸங்கரோ நத்தி². தேனாஹ ‘‘தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ²’’திஆதி³. ஸரூபம் அக்³க³ஹேத்வா ‘‘அஞ்ஞா வேத³னா’’தி அனியமேன வுத்தத்தா தமேவ விக³மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அனுப்பன்னாவ ஹோந்தி அந்தரஹிதா வா’’தி ஆஹ. ஸரூபதோ நியமேத்வா வுச்சமானே காசி அனுப்பன்னா வா ஹோதி, காசி அந்தரஹிதா வாதி. சுண்ணவிசுண்ணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி க²ணே க²ணே பி⁴ஜ்ஜமானபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம்.

ந கேனசி ஸம்வத³தீதி கேனசி புக்³க³லேன ஸத்³தி⁴ம் தி³ட்டி²ராக³வஸேன ஸம்கிலிட்ட²சித்தோ ந வத³தி. தேனாஹ ‘‘ஸஸ்ஸதம் க³ஹேத்வா’’திஆதி³. ந விவத³தீதி விருத்³த⁴பா⁴வோ ஹுத்வா ந விவத³தி. பரிவத்தேத்வாதி உச்சே²த³ம் க³ஹேத்வா ஏகச்சஸஸ்ஸதம் க³ஹேத்வா ஏவம் வுத்தனயேன தயோபி வாதா³ பரிவத்தேத்வா யோஜேதப்³பா³. தேன வோஹரதீதி தேன லோகவோஹாரேன லோகஸமஞ்ஞம் அனதிதா⁴வந்தோ ஸத்தோ புரிஸோ புக்³க³லோதிஆதி³னா வோஹரதி, ந பன இதோ பா³ஹிரகா விய அபி⁴னிவிஸதி. தேனாஹ ‘‘அபராமஸந்தோ’’தி. கஞ்சி த⁴ம்மந்தி ரூபாதீ³ஸு ஏகம் த⁴ம்மம்பி. பராமாஸக்³கா³ஹேன அக்³க³ண்ஹந்தோதி ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா, ‘‘ஏதம் மமா’’திஆதி³னா ச த⁴ம்மஸபா⁴வம் அதிக்கமித்வா பரதோ ஆமஸித்வா க³ஹணேன அக்³க³ண்ஹந்தோ.

கதாவீதி கதகிச்சோ. ஸோ வதே³ய்யாதி கீ²ணாஸவோ பி⁴க்கு² அஹங்காரமமங்காரேஸு ஸப்³ப³ஸோ ஸமுச்சி²ன்னேஸுபி அஹம் வதா³மீதி வதே³ய்ய. தத்த² அஹந்தி நியகஜ்ஜ²த்தஸந்தானே. மமந்தி தஸ்ஸ ஸந்தகபூ⁴தே வத்து²ஸ்மிம் லோகனிருள்ஹே. ஸமஞ்ஞந்தி தத்த² ஸுகுஸலதாய லோகே ஸமஞ்ஞா குஸலோ விதி³த்வா. வோஹாரமத்தேனாதி கேவலம் பச்சேகபு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா மஹாபோ³தி⁴பாரமியோ பூரேதும் அஸக்கோந்தோ ஸாவகோ ஹுத்வா தே³ஸவோஹாரமத்தேன ந அப்பஹீனதண்ஹோ விய அந்த⁴புது²ஜ்ஜனோ அபி⁴னிவேஸனவஸேன.

206. ஸஸ்ஸதாதீ³ஸூதி ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸாதீ³ஸு. தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். ஸஸ்ஸதம் அபி⁴ஞ்ஞாயாதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ம் ஸமுத³யதோ அத்த²ங்க³மதோ அஸ்ஸாத³தோ நிஸ்ஸரணதோ அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய படிவிஜ்ஜி²த்வா. பஹானந்தி அச்சந்தப்பஹானம் ஸமுச்சே²த³ம். ரூபஸ்ஸ பஹானந்தி ரூபஸ்ஸ தப்படிப³த்³த⁴ஸஞ்ஞோஜனப்பஹானேன பஹானம். அனுப்பாத³னிரோதே⁴ன நிருத்³தே⁴ஹி ஆஸவேஹி அக்³க³ஹேத்வாவ சித்தம் விமுச்சி. ‘‘ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சீ’’தி ஏத்த² கிஞ்சிபி அக்³க³ஹேத்வா அஸேஸேத்வா. ஸோளஸ பஞ்ஞாதி மஹாபஞ்ஞாதி³கா ஸோளஸ பஞ்ஞா. சதுரங்க³ஸமன்னாக³தோதி புண்ணஉபோஸத²தி³வஸதா, கேனசி அனாமந்திதமேவ அனேகஸதானம்யேவ அனேகஸஹஸ்ஸானம் வா பி⁴க்கூ²னம் ஸன்னிபதிததா, ஸப்³பே³ஸம் ஏஹிபி⁴க்கு²பா⁴வேன உபஸம்பன்னதா, ச²ளபி⁴ஞ்ஞதா சாதி. தேனாஹ ‘‘தத்ரிமானி அங்கா³னீ’’திஆதி³. யம் பனேத்த² அத்த²தோ அவிப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

தீ³க⁴னக²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

5. மாக³ண்டி³யஸுத்தவண்ணனா

207. த்³வே மாக³ண்டி³யாதி த்³வே மாக³ண்டி³யனாமகா. தே³வக³ப்³ப⁴ஸதி³ஸந்தி தே³வானம் வஸனஓவரகஸதி³ஸம். ஏதம் வுத்தந்தி ‘‘பா⁴ரத்³வாஜகோ³த்தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அக்³யாகா³ரே திணஸந்தா²ரகே’’தி ஏதம் வுத்தம். ந கேவலம் தம் தி³வஸமேவாதி யம் தி³வஸம் மாக³ண்டி³யோ பரிப்³பா³ஜகோ திணஸந்தா²ரகம் பஞ்ஞத்தம், ந கேவலம் தம் தி³வஸமேவ ப⁴க³வா யேனஞ்ஞதரோ வனஸண்டோ³, தேனுபஸங்கமீதி யோஜனா. கா³மூபசாரேதி கா³மஸமீபே. ஸஞ்ஞாணம் கத்வாதி ஸஞ்ஞாணம் கத்வா விய. ந ஹி ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸஞ்ஞாணகரணே பயோஜனம் அத்தி².

ஸமணஸேய்யானுரூபந்தி ஸமணஸ்ஸ அனுச்ச²விகா ஸேய்யா. பாஸம்ஸத்தோ² ஹி அயம் ரூப-ஸத்³தோ³. தேனாஹ ‘‘இமம் திணஸந்தா²ரக’’ந்திஆதி³. அனாகிண்ணோதி விலுளிதோ அக⁴ட்டிதோ. ஹத்த²பாத³ஸீஸேஹி தத்த² தத்த² பஹடேன ந சலிதோ அபி⁴ன்னோ, அசலிதத்தா ஏவ அபி⁴ன்னம் அத்த²ரணம். பரிச்சி²ந்தி³த்வா பஞ்ஞத்தோ வியாதி அயம் சே²கேன சித்தகாரேன சிந்தேத்வா துலிகாய பரிச்சி²ன்னலேகா²ய பரிச்சி²ந்தி³த்வா லிகி²தா சித்தகதஸேய்யா விய. பூ⁴னம் வுச்சதி வட்³டி⁴தம், தம் ஹந்தீதி பூ⁴னஹுனோ. தேனாஹ ‘‘ஹதவட்³டி⁴னோ’’தி. தம் பனாயம் சக்கா²தீ³ஸு ஸம்வரவிதா⁴னம் வட்³டி⁴ஹனனம் மஞ்ஞதி. தேனாஹ ‘‘மரியாத³காரகஸ்ஸா’’தி. ப்³ரூஹேதப்³ப³ந்தி உளாரவிஸயூபஹாரேன வட்³டே⁴தப்³ப³ம் பீணேதப்³ப³ம். தம் பன அனனுபூ⁴தானுப⁴வனேன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அதி³ட்ட²ம் த³க்கி²தப்³ப³’’ந்தி. அனுபூ⁴தம் பன அபணீதம் ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸமதிக்கமிதப்³ப³’’ந்தி. ஸேஸவாரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பரமதி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதீ³ கிரேஸ பரிப்³பா³ஜகோ, தஸ்மா ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு வட்³டி⁴ம் பஞ்ஞபேதி. யஸ்மா யம் ச²ன்னம்பி சக்கா²தீ³னம் யதா²ஸகம் விஸயக்³க³ஹணம் படிக்கி²பந்தோ லோகஸ்ஸ அவட்³டி⁴தம் வினாஸமேவ பஞ்ஞபேதி, தஸ்மா ஸோ ஸயம்பி வட்³டி⁴ஹதோ ஹதவட்³டி⁴தோ.

ஸம்கிலேஸதோ ஆரகத்தா அரியோ நிய்யானிகத⁴ம்மபா⁴வதோ ஞாயோ த⁴ம்மோ. வஜ்ஜலேஸஸ்ஸபி அபா⁴வதோ குஸலோ. தேனாஹ ‘‘பரிஸுத்³தே⁴ காரணத⁴ம்மே அனவஜ்ஜே’’தி. உக்³க³தஸ்ஸாதி உச்சகுலீனதாதி³னா உளாரஸ்ஸ. முகே² ஆரக்க²ம் ட²பேத்வாதி முகே²ன ஸம்யதோ ஹுத்வா. அம்ப³ஜம்பூ³ஆதீ³னி க³ஹேத்வா விய அபூரயமானோதி அம்ப³ஜம்பூ³ஆதீ³னி அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸதி³ஸானி விய பூரணகதா²னயேன யம் கிஞ்சி அகதே²த்வா. தேனாஹ ‘‘மயா கதி²தனியாமேனா’’தி.

208. ப²லஸமாபத்தியா வுட்டி²தோதி தி³வாவிஹாரதோ வுட்டி²தோதி அத்தோ². தி³வாவிஹாரோபி ஹி ‘‘படிஸல்லான’’ந்தி வுச்சதி ‘‘ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதீ³’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 18). ப⁴க³வா ஹி ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டா²னுத்தரகாலம் தேஸம் கதா²ஸல்லாபம் ஸுத்வா தி³வாவிஹாரதோ வுட்டா²ய தத்த² க³தோ. ஸம்வேகோ³ நாம ஸஹோத்தப்பஞாணம், தம் நிப்³பி³ந்த³னவஸேனபி ஹோதி, ஸம்வேக³னிஸ்ஸிதம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பீதிஸம்வேகே³ன ஸம்விக்³கோ³’’தி. ஸோ பன யஸ்மா புரிமாவத்தா²ய சலனம் ஹோதி சித்தஸ்ஸ, தஸ்மா ஆஹ ‘‘சலிதோ கம்பிதோ’’தி. திகி²ணஸோதேன புரிஸேனாதி ப⁴க³வந்தம் ஸந்தா⁴யாஹ.

209. த⁴ம்மதே³ஸனம் ஆரபி⁴ யதா² வினேய்யத³மனகுஸலோ வஸனட்டா²னட்டே²னாதி இத³ம் ஆரமிதப்³ப³பா⁴வஸ்ஸ பா⁴வலக்க²ணவசனம். ஆரமதி ஏத்தா²தி ஆராமோ, ரூபம் ஆராமோ ஏதஸ்ஸாதி ரூபாராமம், ததோ ஏவ தன்னின்னபா⁴வேன ரூபே ரதந்தி ரூபரதம், தேன ஸம்மோ து³ப்பத்தியா ரூபேன ஸம்முதி³தந்தி ரூபஸம்முதி³தம், ததே³தம் தத³பி⁴ஹதஜவனகிச்சம் தத்த² ஆரோபேத்வா வுத்தம். த³ந்தந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. த³ந்தம் த³மிதம். நிப்³பி³ஸேவனந்தி விக³தவிஸுகாயிகம். கு³த்தந்தி ஸதியா கு³த்தம். ரக்கி²தந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஸம்வுதந்தி அபனீதம் பவேஸனிவாரணேன. தேனாஹ ‘‘பிஹித’’ந்தி.

210. உப்பஜ்ஜனபரிளாஹந்தி உப்பஜ்ஜனகிலேஸபரிளாஹம். கிம் வசனம் வத்தப்³ப³ம் அஸ்ஸாதி ரூபாரம்மணம் அனுப⁴வித்வா ஸமுத³யாதி³பஹானம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா பரினிப்³பி³ந்தி³த்வா விரஜ்ஜித்வா யோ விமுத்தோ, தத்த² கிம் வுத்³தி⁴ஹதபரியாயோ அவஸ்ஸம் லப⁴தி ந லப⁴தீதி புச்ச²தி. பரிப்³பா³ஜகோ தாதி³ஸே ஸாரப³த்³த⁴விமுத்திகே வுத்³தி⁴ஹதோதி ந வதே³ய்யாதி ஆஹ ‘‘ந கிஞ்சி, போ⁴, கோ³தமா’’தி.

211. தேதி தயா, அயமேவ வா பாடோ². வஸ்ஸம் வாஸோ வஸ்ஸம் உத்தரபத³லோபேன, வஸ்ஸிதும் அரஹதீதி வஸ்ஸிகோ, வஸ்ஸகாலே நிவாஸானுச்ச²விகோதி அத்தோ².

நாதிஉச்சோ ஹோதி நாதினீசோதி கி³ம்ஹிகோ விய உச்சோ, ஹேமந்திகோ விய நீசோ ந ஹோதி, அத² கோ² தது³ப⁴யவேமஜ்ஜ²லக்க²ணதாய நாதிஉச்சோ ஹோதி நாதினீசோ. நாதிதனூனீதி ஹேமந்திகஸ்ஸ விய ந கு²த்³த³கானி. நாதிப³ஹூனீதி கி³ம்ஹிகஸ்ஸ விய ந அதிப³ஹூனி. மிஸ்ஸகானேவாதி ஹேமந்திககி³ம்ஹிகேஸு வுத்தலக்க²ணவோமிஸ்ஸகானி. உண்ஹபவேஸனத்தா²யாதி நியூஹேஸு புரேப⁴த்தம் பச்சா²ப⁴த்தஞ்ச பதிதஸூரியோபா⁴ஸவஸேன உண்ஹஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரபவேஸனத்தா²ய. பி⁴த்தினியூஹானி நீஹரீயந்தீதி த³க்கி²ணபஸ்ஸே பி⁴த்தீஸு நியூஹானி நீஹரித்வா கரீயந்தி. விபுலஜாலானீதி புது²லசி²த்³தா³னி. உத³கயந்தானீதி உத³கவாஹகயந்தானி.

நீலுப்பலக³ச்ச²கே கத்வாதி விகஸிதேஹி நீலுப்பலேஹி க³ச்ச²கே நளினிகே கத்வா. க³ந்த⁴கலலந்தி க³ந்த⁴மிஸ்ஸககத்³த³மம். யமகபி⁴த்தீதி யுக³ளபி⁴த்தி, தஸ்ஸா அந்தரே நாளி, யதோ உத³கம் அபி⁴ருஹதி. லோஹனாளிந்தி லோஹமயயந்தனாளிம். ஜாலந்தி தம்ப³லோஹமயம் ஜாலம். ஹேட்டா² யந்தம் பரிவத்தேந்தீதி ஹேட்டா²பா⁴கே³ உத³கயந்தம் க³மேந்தி. உத³கபு²ஸிதே தேமேந்தே விவண்ணதா மாஹோஸீதி நீலபடம் நிவாஸேதி. தி³வாகாலேதி தி³வஸவேலாய. அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ விஹராமீதி ஏதேன அத்தனோ ப²லஸமாபத்திவிஹாரோ ப⁴க³வதா த³ஸ்ஸிதோதி ஆஹ – ‘‘தாய ரதியா ரமமானோதி இத³ம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகப²லஸமாபத்திரதிம் ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி.

212. மஹாச நேஸம் பபஞ்சோதி நேஸம் ராஜூனம் மஹாபபஞ்சோ ராஜித்³தி⁴வஸேன ஸப்³ப³தா³ ஸம்பத்திவிஸயோ ச, அனுப⁴விதும் ந லப⁴ந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. மந்தே க³வேஸந்தா விசரந்தி, ந போ⁴க³ஸுக²ம். க³ணனா நாம அச்சி²ன்னக³ணனா, ந விக³ணக³ணனா ந பணக³ணனா. ஆவட்டோதி யதா²தி⁴க³தே தி³ப்³பே³ காமே பஹாய காமஹேது ஆவட்டோ நிவத்தோ பரிவத்திதோ ப⁴வேய்ய. ஏவம் மானுஸகா காமாதி யதா² கோசி குஸக்³கே³ன உத³கம் க³ஹேத்வா மஹாஸமுத்³தே³ உத³கம் மினேய்ய. தத்த² மஹாஸமுத்³தே³ உத³கமேவ மஹந்தம் விபுலம் பணீதஞ்ச, ஏவம் தி³ப்³பா³னம் காமானம் ஸமீபே உபனிதா⁴ய மானுஸகா காமா அப்பமத்தகா ஓரமத்தகா நிஹீனா, தி³ப்³பா³வ காமா மஹந்தா விபுலா உளாரா பணீதா. ஸமதி⁴க³ய்ஹாதி ஸம்மா அதி⁴க³மனவஸேன நிக்³க³ய்ஹ தி³ப்³ப³ம்பி ஸுக²ம் ஹீனம் கத்வா திட்ட²தி.

213. ஆரோக்³யஹேதுகம் ஸுக²ம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸுகீ², தம் பனஸ்ஸ ரோக³விக³மதோவாதி ஆஹ ‘‘பட²மம் து³க்கி²தோ பச்சா² ஸுகி²தோ’’தி. ஸேரீ நாம அத்தாதீ⁴னவுத்தீதி ஆஹ ‘‘ஸேரீ ஏககோ ப⁴வேய்யா’’தி. அத்தனோ வஸோ ஸயம்வஸோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸயம்வஸீ. அங்கா³ரகபல்லம் விய காமவத்து²பரிளாஹஹேதுதோ. தச்சே²த்வாதி க⁴ட்டேத்வா, கண்டூ³யித்வாதி அத்தோ².

214. யேன காயோ மது⁴ரகஜாதோ ஹோதி, தம் கிர குட்ட²ம் ச²விம் வினாஸேதி, சம்மம் சி²த்³த³ஜாதம் விய ஹோதி. தேனேவாஹ ‘‘உபஹதகாயப்பஸாதோ³’’தி. பச்சலத்தா²தி படிலபி⁴. அவிஜ்ஜாபி⁴பூ⁴ததாய விரோதி⁴பச்சயஸமாயோகே³ன பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ உபஹதத்தா. ஆயதிம் து³க்க²ப²லதாய ஏதரஹி ச கிலேஸது³க்க²ப³ஹுலதாய காமானம் து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸதா, தது³ப⁴யஸம்யுத்தேஸு தேஸு ச தம் அஸல்லக்கி²த்வா ஏகந்தஸுகா²பி⁴னிவேஸோ விபரீதஸஞ்ஞாய, ந கேவலாய ஸுக²வேத³னாய ஸுகா²தி பவத்தஸஞ்ஞீ.

215. தானீதி குட்ட²ஸரீரே வணமுகா²னி. அஸுசீனீதி அஸுபா⁴னி. து³க்³க³ந்தா⁴னீதி விஸ்ஸக³ந்தா⁴னி. பூதீனீதி குணபபூ⁴தானி. இதா³னீதி ஏதரஹி. நகே²ஹி விப்பதச்ச²னஅக்³கி³பரிதாபனேஹி அதினிப்பீளனகாலே பாணகா…பே… பக்³க⁴ரந்தி, தேன வேத³னா தனுகா ஹோதி. ஏவந்தி வுத்தனயேன வேத³னாய தனுகபா⁴வதோ.

ஆரோக்³யபா⁴வே த⁴னலாபா⁴தி³லாபு⁴ப்பத்திதோ, அஸதி ச ஆரோக்³யே லாப⁴ஸ்ஸ நிரத்த²கபா⁴வதோ, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³ஸப்³ப³ஸம்பத்தீனம் லாப⁴ஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வதோ ச ஆரோக்³யபரமா லாபா⁴. நிப்³பா³னே ஸுகு²ப்பத்திதோ, அஸதி ச நிப்³பா³னாதி⁴க³மே தாதி³ஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னதோ, ஸப்³ப³ஸங்க²தவிவித்தத்தா ச ஸப்³ப³ஸோ ச ஸம்ஸாரது³க்கா²பா⁴வதோ, அதி⁴க³தே ச தஸ்மிம் ஸகலவட்டது³க்கா²பா⁴வதோ ச நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²ம். புப்³ப³பா⁴க³மக்³கா³னந்தி காயானுபஸ்ஸனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கி³யானம் மக்³கா³னம். தேஸஞ்ச அமதகா³மிதா நாம தன்னின்னதாவஸேனேவ ஸச்சி²கிரியாவஸேனாதி ஆஹ ‘‘புப்³ப³பா⁴க³க³மனேனேவ அமதகா³மின’’ந்தி. அட்ட²ங்கி³கோ அரியமக்³கோ³ கே²மோ ஸப்³ப³பரிஸ்ஸயஸமுக்³கா⁴தனேன அனுபத்³து³தத்தா, தம்ஸமங்கீ³னம் ஸப்³ப³ஸோ அனுபத்³து³தத்தா தம்ஸமங்கீ³னம் ஸப்³ப³ஸோ அனுபத்³த³வஹேதுதோ ச. லத்³தி⁴வஸேன க³ஹிதாதி ஸஸ்ஸதவாதா³தீ³ஹி கேவலம் தேஸம் லத்³தி⁴வஸேன ததா² க³ஹிதா. கே²மஅமதகா³மினந்தி இமினா ஹி ‘‘கே²மம்அமதகா³மின’’ந்தி விப⁴த்திஅலோபேன நித்³தே³ஸோ, அத்தோ² பன விப⁴த்திலோபேன த³ட்ட²ப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி.

216. அனோமஜ்ஜதீதி அனு அனு ஓமஜ்ஜதி. அபராபரம் ஹத்த²ம் ஹேட்டா² ஓதாரேந்தோ மஜ்ஜதி.

217. சே²கந்தி க⁴னபா⁴வேன வீதம். க⁴னமட்ட²பா⁴வேன ஸுந்த³ரம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பன்ன’’ந்தி. ஸாதூ⁴ஹி பரமப்பிச்ச²ஸந்துட்டே²ஹி லாதோ க³ஹிதோதி ஸாஹுளி. ஸங்காரசோளகம் நிச்சகாளகம்.

218. தத்த² தத்த² ருஜனட்டே²ன விபா³த⁴னட்டே²ன ரோகோ³வ பூ⁴தோ. விபஸ்ஸனாஞாணேனபி ஸிகா²ப்பத்தேன ஆரோக்³யம் ஏகதே³ஸேன பஸ்ஸதி, நிப்³பா³னஞ்ச வட்டபடிபக்க²தோதி ஆஹ ‘‘விபஸ்ஸனாஞாணஞ்சேவா’’தி.

219. அந்தராதி பட²முப்பத்தி ஜராமரணானம் வேமஜ்ஜே². உபஹதோதி பித்தஸேம்ஹாதி³தோ³ஸேஹி தூ³ஸிதபா⁴வேன கதி²தோ. பித்தாதி³தோ³ஸே பன பே⁴ஸஜ்ஜஸேவனாய நிவத்தேந்தோ உபஹதம் படிபாகதிகம் கரோந்தோ சக்கூ²னி உப்பாதே³தி நாம. வினட்டா²னீதி அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபன்னானி.

220. புப்³பே³ வுத்தே ஸாஹுளியசீரே. வட்டே அனுக³தசித்தேனாதி அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரவட்டே அனாதீ³னவத³ஸ்ஸிதாய அனுகா³மிசித்தேன.

221. த⁴ம்மஸ்ஸாதி நிப்³பா³னஸ்ஸ. அனுத⁴ம்மந்தி அனுரூபம் நிய்யானத⁴ம்மம். தேனாஹ ‘‘அனுச்ச²விகம் படிபத³’’ந்தி. பஞ்சக்க²ந்தே⁴தி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ த³ஸ்ஸேதி. ‘‘தீ³க⁴ரத்தம் வத, போ⁴’’திஆதி³னா பாளியம் விவட்டம் த³ஸ்ஸிதம். தேனாஹ ‘‘உபாதா³னனிரோதா⁴தி விவட்டம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மாக³ண்டி³யஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. ஸந்த³கஸுத்தவண்ணனா

223. தே³வேன வஸ்ஸேன கதோ ஸோப்³போ⁴ தே³வகதஸோப்³போ⁴. தேனாஹ ‘‘வஸ்ஸோ…பே… ரஹதோ³’’தி. கு³ஹாதி பம்ஸுகு³ஹா பாஸாணகு³ஹா மிஸ்ஸககு³ஹாதி திஸ்ஸோ கு³ஹா. தத்த² பம்ஸுகு³ஹா உத³கமுத்தட்டா²னே அஹோஸி நின்னட்டா²னம் பன உத³கேன அஜ்ஜோ²த்த²தம். உமங்க³ம் கத்வாதி ஹேட்டா² ஸுது³க்³க³ம் கத்வா. அனமதக்³கி³யம் பச்சவேக்கி²த்வாதி ‘‘ந கோ² ஸோ ஸத்தாவாஸோ ஸுலப⁴ரூபோ, யோ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா அனாவுட்ட²புப்³போ³’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.160) இத³ஞ்ச தளாகம் மயா வுத்த²புப்³ப³ம் ப⁴விஸ்ஸதி, தம்பி டா²னம் ஸோ ச அத்தபா⁴வோ அபஞ்ஞத்திகபா⁴வம் க³தோதி ஏவம் அனமதக்³கி³யம் பச்சவேக்கி²த்வா தாதி³ஸம் டா²னம் க³ந்தும் வட்டதி. இமினா நயேன ஸமுத்³த³பப்³ப³தத³ஸ்ஸனாதீ³ஸுபி பச்சவேக்க²ணாவிதி⁴ வேதி³தப்³போ³.

உச்சம் நத³மானாயாதி உச்சம் கத்வா ஸத்³த³ம் கரோந்தியா காமஸ்ஸாத³ப⁴வஸ்ஸாதா³தி³வத்து²ந்தி ‘‘அயஞ்ச அயஞ்ச காமோ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ, அஸுகோ ப⁴வோ இட்டோ² கந்தோ மனாபோ, ஏவமயம் லோகோ பியேஹி பியதரோ’’தி ஏவம் காமஸ்ஸாத³ப⁴வஸ்ஸாத³லோகஸ்ஸாதா³தி³ஸங்கா²தம் வத்து²ம். து³க்³க³திதோ ஸம்ஸாரதோ ச நிய்யாதி ஏதேனாதி நிய்யானம், ஸக்³க³மக்³கோ³ மோக்க²மக்³கோ³ ச, தம் நிய்யானம் அரஹதி, நிய்யானே வா நியுத்தாதி நிய்யானிகா, நிய்யானம் வா ப²லம் ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி நிய்யானிகா, வசீது³ச்சரிதாதி³ஸம்கிலேஸதோ நிய்யாதீதி வா நிய்யானீயா, ஈ-காரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் ய-காரஸ்ஸ ச க-காரம் கத்வா நிய்யானிகா, சேதனாய ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணி. தப்படிபக்க²தோ அனிய்யானிகா, தஸ்ஸா பா⁴வோ அனிய்யானிகத்தம், தஸ்மா அனிய்யானிகத்தா. திரச்சா²னபூ⁴தாதி திரோகரணபூ⁴தா. கே³ஹஸ்ஸிதகதா²தி காமபடிஸம்யுத்தகதா². கம்மட்டா²னபா⁴வேதி அனிச்சதாபடிஸம்யுத்தசதுஸச்சகம்மட்டா²னபா⁴வே. ஸஹ அத்தே²னாதி ஸாத்த²கம், ஹிதபடிஸம்யுத்தந்தி அத்தோ². விஸிகா²தி க⁴ரஸன்னிவேஸோ, விஸிகா²க³ஹணேன ச தன்னிவாஸினோ க³ஹிதா ‘‘கா³மோ ஆக³தோ’’திஆதீ³ஸு (ஸாரத்த². டீ. 1.ஆசரியபரம்பரகதா²வண்ணனா) விய. தேனேவாஹ ‘‘ஸூரா ஸமத்தா²’’தி ‘‘ஸத்³தா⁴ பஸன்னா’’தி ச. கும்ப⁴ட்டா²னப்பதே³ஸேன கும்ப⁴தா³ஸியோ வுத்தாதி ஆஹ ‘‘கும்ப⁴தா³ஸிகதா² வா’’தி.

228. வோஹாரோ விய தேஸம் ததா² வோஹாரமத்தம் க³ஹேத்வா வுத்தம் ‘‘ப்³ரஹ்மசரியவாஸே’’தி. அகதாதி ஸமேன, விஸமேன வா கேனசி ஹேதுனா ந கதா ந விஹிதா. கதவிதோ⁴ கரணவிதி⁴ நத்தி² ஏதேஸந்தி அகடவிதா⁴. பத³த்³வயேனபி லோகே கேனசி ஹேதுபச்சயேன நேஸம் அனிப்³ப³த்ததம் த³ஸ்ஸேதி. இத்³தி⁴யாபி ந நிம்மிதாதி கஸ்ஸசி இத்³தி⁴மதோ சேதோவஸிப்பத்தஸ்ஸ தே³வஸ்ஸ, இஸ்ஸராதி³னோ வா இத்³தி⁴யாபி ந நிம்மிதா. அனிம்மாதாதி கஸ்ஸசி அனிம்மாபிதா. ரூபாதி³ஜனகபா⁴வந்தி ரூபஸத்³தா³தீ³னம் பச்சயபா⁴வம், ரூபாத³யோபி பத²வியாதீ³ஹி அப்படிப³த்³த⁴வுத்திகாதி தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. யதா² பப்³ப³தகூடம் கேனசி அனிப்³ப³த்திதம் கஸ்ஸசி ச அனிப்³ப³த்தனகம், ஏவமேதேபீதி ஆஹ ‘‘பப்³ப³தகூடா விய டி²தாதி கூடட்டா²’’தி. யமித³ம் பீ³ஜதோ அங்குராதி³ ஜாயதீதி வுச்சதி, தம் விஜ்ஜமானமேவ ததோ நிக்க²மதி நாவிஜ்ஜமானம், அஞ்ஞதா² அஞ்ஞதோபி அஞ்ஞஸ்ஸ உபலத்³தி⁴ ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏவம் டி²தாதி ஏவம் நிப்³பி³காரா டி²தா. உப⁴யேனபீதி அத்த²த்³வயேனபீதி வத³ந்தி. ‘‘கூடட்டா² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தா’’தி பத³த்³வயேனபி. தேஸம் ஸத்தன்னம் காயானம். டி²தத்தாதி நிப்³பி³காராபா⁴வேன டி²தத்தா. ந சலந்தீதி விகாரம் நாபஜ்ஜந்தி. விகாராபா⁴வதோ ஹி தேஸம் ஸத்தன்னம் காயானம் ஏஸிகட்டா²யிட்டி²ததா. அனிஞ்ஜனஞ்ச அத்த²தோ பகதியா அவட்டா²னமேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந விபரிணாமேந்தீ’’தி வுத்தம். ததா² அவிபரிணாமத⁴ம்மத்தா ஏவ தே அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந ப்³யாபா³தே⁴ந்தி. ஸதி ஹி விகாரம் ஆபாதே³தப்³ப³தாய ப்³யாபா³த⁴கதாபி ஸியா, ததா² அனுக்³க³ஹேதப்³ப³தாய அனுக்³கா³ஹகதாதி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் பாளியம் ‘‘நால’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

பத²வீ ஏவ காயேகதே³ஸத்தா பத²வீகாயோ. ஹந்தும் வா கா⁴தேதும் வா ஸமத்தோ² நாம நத்தி² ஜீவஸத்தமானம் காயானம் நிச்சதாய நிப்³பி³காரபா⁴வதோ, ஏதேனேவ நேஸமஹந்தப்³ப³தா அகா⁴தேதப்³ப³தா அத்த²தோ வுத்தாயேவாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸத்தன்னம்த்வேவ காயான’’ந்திஆதி³. ஸோதும் வா ஸாவேதும் வா ஸமத்தோ² நாம நத்தீ²தி பச்சேகம் நேஸம் ஸவனேஸு அஸமத்த²த்தா ததே³கதே³ஸாதீ³ஸுபி அஸமத்த²தம் தீ³பேதி. யதி³ கோசி ஹந்தா நத்தி², கத²ம் ஸத்த²ப்பஹாரோதி ஆஹ ‘‘யதா² முக்³க³ராஸிஆதீ³ஸூ’’திஆதி³. கேவலம் ஸஞ்ஞாமத்தமேவ ஹோதி, ஹனனகா⁴தனாதி³ பன பரமத்த²தோ நத்தே²வ காயானம் அவிகோபனீயபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. கேவலம் தக்கமத்தேன நிரத்த²கம் தி³ட்டி²ம் தீ³பேதீதி ஏதேன யஸ்மா தக்கிகா நிரங்குஸதாய பரிகப்பனஸ்ஸ யம் கிஞ்சி அத்தனா பரிகப்பிதம் ஸாரதோ மஞ்ஞமானா ததே²வ அபி⁴னிவிஸ்ஸ தக்கதி³ட்டி²க்³கா³ஹம் க³ண்ஹந்தி, தஸ்மா ந தேஸம் தி³ட்டி²வத்து²ஸ்மிம் விஞ்ஞூஹி விசாரணா கத்தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதி. கேசீதி ஸாரஸமாஸாசரியா. பஞ்சிந்த்³ரியவஸேனாதி பஞ்சரூபிந்த்³ரியவஸேன. கம்மந்தி லத்³தி⁴ கம்மபா⁴வேன ஸுபாகடத்தா. அவங்ககதா²தாரணாதி³கா த்³வாஸட்டி² படிபதா³. ஏகஸ்மிம் கப்பேதி ஏகஸ்மிம் மஹாகப்பே.

புரிஸபூ⁴மியோதி பதா⁴னபுக்³க³லேன நித்³தே³ஸோ, இத்தீ²னம்பேதா பூ⁴மியோ இச்ச²ந்தேவ. பி⁴க்கு² ச பன்னகோதிஆதி³ தேஸம் பாளியேவ. தத்த² பன்னகோதி பி⁴க்கா²ய விசரணகோதி வத³ந்தி, தேஸம் வா படிபத்திம் படிபன்னகோ. ஜினோதி ஜிண்ணோ, ஜராவஸேன நிஹீனதா⁴துகோதி வத³ந்தி, அத்தனோ வா படிபத்தியா படிபக்க²ம் ஜினித்வா டி²தோ. ஸோ கிர ததா²பூ⁴தோ கஸ்ஸசிபி த⁴ம்மம் ந கதே²தி, தேனாஹ ‘‘ந கிஞ்சி ஆஹா’’தி. அலாபி⁴ந்தி ‘‘ஸோ ந கும்பி⁴முகா² படிக்³க³ண்ஹதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.394) நயேன வுத்தஅலாப⁴ஹேதுஸமாயோகே³ன அலாபி⁴ம். ததோ ஏவ ஜிக⁴ச்சா²து³ப்³ப³லபரேததாய ஸயனபராயணம் ஸமணம் பன்னபூ⁴மீதி வத³தி.

ஆஜீவவுத்திஸதானீதி ஸத்தானம் ஆஜீவபூ⁴தானி ஜீவிகாவுத்திஸதானி. பஸுக்³க³ஹணேன ஏளகஜாதி க³ஹிதா, மிக³க்³க³ஹணேன ருருக³வயாதி³ஸப்³ப³மிக³ஜாதி. ப³ஹூ தே³வாதி சாதுமஹாராஜிகாதி³ப்³ரஹ்மகாயிகாதி³வஸேன நேஸம் அந்தரபே⁴த³வஸேன ப³ஹூ தே³வா. தத்த² சாதுமஹாராஜிகானம் ஏகச்சோ அந்தரபே⁴தோ³ ‘‘மஹாஸமயஸுத்தேன’’ (தீ³. நி. 2.331 ஆத³யோ) தீ³பேதப்³போ³. மானுஸாபி அனந்தாதி தீ³பதே³ஸகுலவம்ஸாஜீவாதி³விபா⁴க³வஸேன மானுஸாபி அனந்தபே⁴தா³. பிஸாசா ஏவ பேஸாசா, தே அபரபேதாத³யோ மஹந்தா வேதி³தப்³பா³.

ச²த்³த³ந்தத³ஹமந்தா³கினியோ குளீரமுசலிந்த³நாமேன வத³தி. க³ண்டி²காதி பப்³ப³க³ண்டி²கா. பண்டி³தோபி…பே… உத்³த⁴ம் ந க³ச்ச²தி, கஸ்மா? ஸத்தானம் ஸம்ஸரணகாலஸ்ஸ நியதபா⁴வதோ.

அபரிபக்கம் ஸம்ஸரணனிமித்தம் ஸீலாதி³னா பரிபாசேதி நாம ஸீக⁴ம்யேவ விஸுத்³தி⁴ப்பத்தியா. பரிபக்கம் பு²ஸ்ஸ பு²ஸ்ஸ பத்வா பத்வா பரிபக்கபா⁴வாபாத³னேன ப்³யந்திம் கரோதி நாம. ஸுத்தகு³ளேதி ஸுத்தவட்டியம். நிப்³பே³டி²யமானமேவ பலேதீதி உபமாய ஸத்தானம் ஸம்ஸாரோ அனுக்கமேன கீ²யதேவ, ந தஸ்ஸ வத்³தீ⁴தி த³ஸ்ஸேதி பரிச்சி²ன்னரூபத்தா.

229. நியதிவாதே³ பக்கி²பந்தோதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் படிஜானித்வாபி பதே³ஸஞ்ஞுதாய அஸம்பாயமானோ தத்த² அத்தனோ அஞ்ஞாணகிரியம் பரிஹரிதும் அஸக்கோந்தோ ச ‘‘ஏவமேஸா நியதீ’’தி நியதிவாதே³ பக்கி²பந்தோ.

230. த⁴ம்மகதா²ய அபஸ்ஸயபூ⁴தோ அனுஸ்ஸவோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அனுஸ்ஸவீ, தேனேவஸ்ஸ அபஸ்ஸயவாத³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுஸ்ஸவனிஸ்ஸிதோ’’தி ஆஹ. ஸவனம் ஸச்சதோதி யம் கிஞ்சி அனுஸ்ஸவம், தம் ஸவனம் ஸச்சந்தி க³ஹேத்வா டி²தோ. பிடகஸம்பதா³யாதி க³ந்த²ஸம்பாத³னேன, தாதி³ஸம் க³ந்த²ம் பகு³ணம் வாசுக்³க³தம் கத்வா தம் நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் கதே²தி. தேனாஹ ‘‘வக்³க³பண்ணாஸகாயா’’திஆதி³.

232. மந்த³பஞ்ஞோதி பரித்தபஞ்ஞோ. மோமூஹோதி ஸம்முய்ஹகோ. ‘‘ஏவந்திபி மே நோ’’திஆதி³னா விவிதோ⁴ நானப்பகாரோ கே²போ வாசாய பரவாதா³னம் கீ²பனம் வாசாவிக்கே²போ, தம் வாசாவிக்கே²பம், ந மரதி ந பச்சி²ஜ்ஜதி யதா²வுத்தோ வாத³விக்கே²போ ஏதாயாதி அமரா, தத்த² பவத்தா தி³ட்டி² அமராவிக்கே²போ, தம் அமராவிக்கே²பம். அபரியந்தவிக்கே²பந்தி ‘‘ஏவம்பி மே நோ’’திஆதி³னா புச்சி²தஸ்ஸ அபரியோஸாபனவஸேன விக்கே²பம். இதோ சிதோ ச ஸந்தா⁴வதி ஏகஸ்மிம் ஸபா⁴வே அனவட்டா²னதோ. கா³ஹம் ந உபக³ச்ச²தீதி மிச்சா²கா³ஹதாய உத்தரவிதா⁴னாய புரிமபக்க²ம் ட²பேத்வா கா³ஹம் ந உபக³ச்ச²தி. அமராஸதி³ஸாய அமராய விக்கே²போதி அமராவிக்கே²போ.

இத³ம் குஸலந்தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ பகாரத்தோ², இமினா பகாரேனாதி அத்தோ². அமராவிக்கே²பிகோ யதா² குஸலே, ஏவம் அஞ்ஞஸ்மிம் யம் கிஞ்சி கேனசி புச்சி²தம் அத்த²ம் அத்தனோ அருச்சனதாய ‘‘ஏவந்திபி மே நோ’’திஆதி³னா தத்த² தத்த² விக்கே²பஞ்ஞேவ ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா ‘‘ஏவந்திபி மே நோ’’திஆதி³ தத்த² தத்த² புச்சி²தாகாரபடிஸேத⁴னவஸேன விக்கி²பனாகாரத³ஸ்ஸனம். நனு சேத்த² விக்கே²பவாதி³னோ விக்கே²பபக்க²ஸ்ஸ அனனுஜானனம் விக்கே²பபக்கே² அவட்டா²னம் யுத்தந்தி? ந, தத்தா²பி தஸ்ஸ ஸம்மூள்ஹஸ்ஸ படிக்கே²பவஸேனேவ விக்கே²பவாத³ஸ்ஸ பவத்தனதோ. தேன வுத்தம் ‘‘நோ’’தி. ததா² ஹி ஸஞ்சயோ பே³லட்ட²புத்தோ ரஞ்ஞா அஜாதஸத்துனா ஸந்தி³ட்டி²கம் ஸாமஞ்ஞப²லம் புட்டோ² பரலோகத்திகாதீ³னம் படிஸேத⁴னமுகே²ன விக்கே²பம் ப்³யாகாஸி.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘நனு சாயம் ஸப்³போ³பி அமராவிக்கே²பிகோ குஸலாத³யோ த⁴ம்மே பரலோகத்திகாதீ³னி ச யதா²பூ⁴தம் அனவபு³ஜ்ஜ²மானோ தத்த² தத்த² பஞ்ஹம் புட்டோ² ஸமானோ புச்சா²ய விக்கே²பமத்தம் ஆபஜ்ஜதி, தஸ்ஸ கத²ம் தி³ட்டி²க³தபா⁴வோ. ந ஹி அவத்துகாமஸ்ஸ விய புச்சி²தமத்த²ம் அஜானந்தஸ்ஸ விக்கே²பகரணமத்தேன தஸ்ஸ தி³ட்டி²க³திகதா யுத்தா’’தி? வுச்சதே – ந ஹேவ கோ² புச்சா²ய விக்கே²பகரணமத்தேன தஸ்ஸ தி³ட்டி²க³திகதா, அத² கோ² மிச்சா²பி⁴னிவேஸவஸேன. ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸேன மிச்சா²பி⁴னிவிட்டோ²யேவ ஹி புக்³க³லோ மந்த³பு³த்³தி⁴தாய குஸலாதி³த⁴ம்மே பரலோகத்திகாதீ³னி ச யாதா²வதோ அப்படிபஜ்ஜமானோ அத்தனா அவிஞ்ஞாதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பரம் விஞ்ஞாபேதும் அஸக்குணேய்யதாய முஸாவாத³ப⁴யேன ச விக்கே²பம் ஆபஜ்ஜதீதி. அத² வா புஞ்ஞபாபானம் தப்³பி³பாகானஞ்ச அனவபோ³தே⁴ன அஸத்³த³ஹனேன ச தப்³பி³ஸயாய புச்சா²ய விக்கே²பகரணம்யேவ ஸுந்த³ரந்தி க²ந்திம் ருசிம் உப்பாதே³த்வா அபி⁴னிவிஸந்தஸ்ஸ உப்பன்னா விஸும்யேவ ஸா ஏகா தி³ட்டி² ஸத்தப⁴ங்க³தி³ட்டி² வியாதி த³ட்ட²ப்³பா³, இந்த்³ரியப³த்³த⁴தோ ச ததியட்டா²னபா⁴வே த³ஸ்ஸிதோ.

234. ஸன்னிதி⁴காரகம் காமேதி ஏத்த² அனிந்த்³ரியப³த்³தா⁴னி அதி⁴ப்பேதானீதி திலதண்டு³லாதி³க்³க³ஹணம், தஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அப்பஸாத³பரிஹாரத்த²ம் கதா³சி தண்டு³லனாளிஆதி³ஸங்க³ஹணகரணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘திலதண்டு³லாத³யோ பஞ்ஞாயந்தீ’’தி.

236. ஆஜீவகா மதா நாமாதி இமே ஆஜீவகா ஸப்³ப³ஸோ ஸம்மாபடிபத்திரஹிதா மிச்சா² ஏவ ச படிபஜ்ஜமானா அதி⁴ஸீலஸங்கா²தஸ்ஸ ஸீலஜீவிதஸ்ஸ அபா⁴வேன மதா நாம. புத்தமதாதி மதபுத்தா. ஸமணே கோ³தமே ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அத்தீ²தி ஸமணம் ஏவ கோ³தமம் பரிஸுத்³தோ⁴ ஸுபரிபுண்ணோ தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாவஹோ ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ அத்தி². ஏதேனேத்த² த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதாதி³தீ³பனேன பு³த்³த⁴ஸுபு³த்³த⁴தஞ்ச தீ³பேதி, அஞ்ஞத்த² நத்தீ²தி இமினா பா³ஹிரகேஸு தஸ்ஸ அபா⁴வம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸந்த³கஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

7. மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தவண்ணனா

237. அபி⁴ஞ்ஞாதாதி ஏதி³ஸோ ஏதி³ஸோ சாதி அபி⁴லக்க²ணவஸேன ஞாதா. அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ வினீதோ, அப்பஸத்³த³தாய மந்த³பா⁴ணிதாய வினீதோதி ச அப்பஸத்³த³வினீதோதி வுச்சமானே அஞ்ஞேன வினீதபா⁴வோ தீ³பிதோ ஹோதி, ப⁴க³வா பன ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸயமேவ வினீதோ. தஸ்மா பாளியம் ‘‘அப்பஸத்³த³வினீதோ’’தி ந வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ந ஹி ப⁴க³வா அஞ்ஞேன வினீதோ’’தி.

238. ஹிய்யோதி³வஸம் உபாதா³ய ததோ ஆஸன்னானி கதிபயானி தி³வஸானி புரிமானி நாம ஹோந்தி, புரிமானீதி ச புப்³ப³கானி, அதீதானீதி அத்தோ². ததோ பரந்தி யதா² வுத்தஅதீததி³வஸதோ அனந்தரம் பரம் புரிமதரம் அதிஸயேன புரிமத்தா. இதி இமேஸு த்³வீஸு பவத்திதோ யதா²க்கமம் புரிமபுரிமதரபா⁴வோ, ஏவம் ஸந்தேபி யதே³த்த² ‘‘புரிமதர’’ந்தி வுத்தம், ததோ பபு⁴தி யம் யம் ஓரம், தம் தம் பரம், யம் யம் பரம், தம் தம் ‘‘புரிமதர’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. குதூஹலயுத்தா ஸாலா குதூஹலஸாலா யதா² ‘‘ஆஜஞ்ஞரதோ²’’தி. இமே த³ஸ்ஸனாத³யோ.

அயதா²பூ⁴தகு³ணேஹீதி அயதா²பூ⁴தம் மிச்சா²தீ³பிதஅத்த²மத்தேனேவ உக்³கோ⁴ஸிதகு³ணேஹி ஸமுக்³க³தோ கோ⁴ஸிதோ. தரந்தி அதிக்கமந்தி ஏதேனாதி தித்த²ம், அக்³க³மக்³கோ³. தி³ட்டி²க³திகமக்³கோ³ பன அயதா²பூ⁴தோபி தேஸம் ததா² விதரணம் உபாதா³ய தித்த²ந்தி வோஹரீயதீதி தம் கரோந்தா தித்த²கரா. ஓஸரதீதி பவிஸதி.

239. ஸஹிதந்தி புப்³பா³பராவிருத்³த⁴ம். ந கிஞ்சி ஜாதந்தி படிஞ்ஞாதோ³ஸஹேதுதோ³ஸஉதா³ஹரணதோ³ஸது³ட்ட²தோ³ஸதாய ந கிஞ்சி ஜாதம். தேனாஹ ‘‘ஆரோபிதோ தே வாதோ³’’தி. வத³ந்தி தேன பரிபா⁴ஸந்தீதி வாதோ³ தோ³ஸோ. ஸபா⁴வக்கோஸேனாதி ஸபா⁴வதோ பவத்தகோட்டா²ஸேன.

240. பீளேய்யாதி மது⁴ப⁴ண்டே³ன ஸஹ பா⁴ஜனே பீளேத்வா த³தே³ய்ய. ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸம்பயோஜேத்வாதி ஸஹத⁴ம்மிகேஹி விஹேட²னபயோக³ம் கத்வா, தேனாஹ ‘‘விவாத³ம் கத்வா’’தி.

241. இதரீதரேனாதி பணீததோ இதரேன. தேனாஹ ‘‘லாமகலாமகேனா’’தி.

242. ப⁴த்தகோஸகேனாதி கோஸகப⁴த்தேன, கு²த்³த³கஸராவப⁴த்தகேனாதி அத்தோ². பே³லுவமத்தப⁴த்தாஹாராதி பி³ல்லபமாணப⁴த்தபோ⁴ஜனா. ஓட்ட²வட்டியாதி முக²வட்டியா. ஸப்³பா³காரேனேவாதி ஸப்³ப³ப்பகாரேனேவ. அனப்பாஹாரோதி ந வத்தப்³போ³ கதா³சி அப்பாஹாரோதி கத்வா. தத்த² அதிவிய அஞ்ஞேஹி அவிஸய்ஹம் அப்பாஹாரதம் ப⁴க³வதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பதா⁴னபூ⁴மிய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். மயாதி நிஸ்ஸக்கவசனம். விஸேஸதராதி தேன த⁴ம்மேன விஸேஸவந்ததரா.

வதஸமாதா³னவஸேனேவ பம்ஸுகூலம் தா⁴ரேந்தீதி பம்ஸுகூலிகாதி ஆஹ – ‘‘ஸமாதி³ன்னபம்ஸுகூலிகங்கா³’’தி, ஸத்³த³த்தோ² பன ‘‘விஸுத்³தி⁴மக்³கே³’’ (விஸுத்³தி⁴. 1.24) வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. பிண்ட³பாதிகா ஸபதா³னசாரினோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² தத்த² ஸத்தே²ன சி²ந்தி³தத்தா ஸத்த²லூகா²னி. யம் யம் ஸப்பாயம், தஸ்ஸேவ க³ஹணம் உச்சினந்தி ஆஹ ‘‘உச்சினித்வா…பே… தி²ரட்டா²னமேவ க³ஹேத்வா’’தி. அலாபு³லோமஸானீதி அலாபு³லோமானி விய ஸுகு²மதரானி சீவரஸுத்தம்ஸூனி ஏதேஸம் ஸந்தீதி அலாபு³லோமஸானி. பாதிதஸாணபம்ஸுகூலந்தி களேவரேன ஸத்³தி⁴ம் ச²ட்³டி³தஸாணமயம் பம்ஸுகூலம், யம் தும்ப³மத்தே புளவே ஓது⁴னித்வா ஸத்தா² க³ண்ஹி.

‘‘யதா²பி ப⁴மரோ புப்ப²’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ப. 49) வுத்தம் மது⁴கரபி⁴க்கா²சாரவதம் ‘‘பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் நிஸ்ஸாய பப்³ப³ஜ்ஜா’’தி (மஹாவ. 73, 128) வசனதோ பி⁴க்கூ²னம் பகதிபூ⁴தம் வதந்தி வுத்தம் ‘‘உஞ்சா²ஸகே வதே ரதா’’தி. வத-ஸத்³தோ³ சேத்த² பகதிவதஸங்கா²தம் ஸகவதம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘உஞ்சா²சரியஸங்கா²தே பி⁴க்கூ²னம் பகதிவதே’’தி. உச்சனீசக⁴ரத்³வாரட்டா²யினோதி மஹந்தகு²த்³த³ககே³ஹானம் ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கட்டா²யினோ. கப³ரமிஸ்ஸகம் ப⁴த்தம் ஸம்ஹரித்வாதி கணாஜகமிஸ்ஸகம் ப⁴த்தம் ஸம்பிண்டி³த்வா. உம்மாரதோ பட்டா²யாதி க⁴ரும்மாரதோ பட்டா²ய.

சீவரானுக்³க³ஹத்த²ந்தி சீவரானுரக்க²ணத்த²ம். ஏத்த² ச யஸ்மா பு³த்³தா⁴ நாம ஸதே³வகே லோகே அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம், ஸா சஸ்ஸ புஞ்ஞக்கே²த்ததா பரமுக்கம்ஸக³தா, தஸ்மா ஸத்தானம் தாதி³ஸம் உபகாரம் ஆசிக்கி²த்வா தே ச அனுக்³க³ண்ஹந்தா க³ஹபதிசீவரம் ஸாதி³யந்தி, சதுபச்சயஸந்தோஸே பன நே பரமுக்கம்ஸக³தா ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

244. ஸப்பச்சயந்தி ஸஹேதுகம் ஸகாரணம் ஹுத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி அயமேத்த² அத்தோ². சோத³கோ பன அதி⁴ப்பாயம் அஜானந்தோ ‘‘கிம் பனா’’திஆதி³மாஹ. இதரோ ‘‘நோ ந தே³ஸேதீ’’திஆதி³னா அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. நிதா³னந்தி சேத்த² ஞாபகம் உப்பத்திகாரணம் அதி⁴ப்பேதம், தஞ்ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனுப்பத்தியுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படிபக்க²ஹரணதோ ‘‘ஸப்பாடிஹாரிய’’ந்தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘புரிமஸ்ஸேவேதம் வேவசன’’ந்தி. ராகா³தீ³னம் வா படிஹரணம் படிஹாரியம், ததே³வ பாடிஹாரியம், ஸஹ பாடிஹாரியேனாதி ஸப்பாடிஹாரியம். ராகா³தி³படிஸேத⁴வஸேனேவ ஹி ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி.

245. தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸாதி யம் யம் பஞ்ஹம் பரோ அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ. உபரி ஆக³மனவாத³பத²ந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனே கதே ததோ உபரி ஆக³ச்ச²னகம் வாத³மக்³க³ம். விஸேஸேத்வா வத³ந்தோதி வத்ததி, ‘‘போ⁴ கோ³தம, வத்துமரஹதீ’’தி அத்தனோ வாத³பே⁴த³னத்த²ம் ஆஹதம் காரணம் அத்தனோ மாரணத்த²ம் ஆவுத⁴ம் நித³ஸ்ஸேந்தோ விய விஸேஸேத்வா வத³ந்தோ பஹாரகேன வசனேன. அந்தரந்தரேதி மயா வுச்சமானகதா²பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அந்தரந்தரே. த³தே³ய்ய வதே³ய்ய. ஏவரூபேஸு டா²னேஸூதி பரவாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் வாத³படிவாத³ட்டா²னேஸு. தே நிக்³க³ஹேதும் மயா தே³ஸிதம் ஸுத்தபத³ம் ஆனேத்வா மமயேவ அனுஸாஸனிம் ஓவாத³ம் பச்சாஸீஸந்தி.

246. ஸம்பாதே³மீதி மனோரத²ம் ஸம்பாதே³மி. பரிபூரேமீதி அஜ்ஜா²ஸயம் பரிபூரேமி. அதி⁴ஸீலேதி அதி⁴கே உத்தமஸீலே. ஸாவகஸீலதோ ச பச்சேகபு³த்³த⁴ஸீலதோ ச பு³த்³தா⁴னம் ஸீலம் அதி⁴கம் உக்கட்ட²ம் பரமுக்கம்ஸதோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘பு³த்³த⁴ஸீலம் நாம கதி²த’’ந்தி. டா²னுப்பத்திகபஞ்ஞாதி தத்த² தத்த² டா²னஸோ உப்பன்னபஞ்ஞா. தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. அவஸேஸா பஞ்ஞாதி இத⁴ பாளியம் ஆக³தா அனாக³தா ச யதா²வுத்தஞாணத்³வயவினிமுத்தா பஞ்ஞா.

247. விஸேஸாதி⁴க³மானந்தி ஸதிபட்டா²னாதீ³னம் அதி⁴க³ந்த⁴ப்³ப³விஸேஸானம். அபி⁴ஞ்ஞா நாம ச² அபி⁴ஞ்ஞா, தாஸு உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன ச²ளபி⁴ஞ்ஞாரஹதோவ அக்³க³மக்³க³பஞ்ஞா இத⁴ அபி⁴ஞ்ஞாதி அதி⁴ப்பேதா, தஸ்ஸ வோஸானம் பரியோஸானம் பாரமீ பரமுக்கம்ஸாதி அவகம்ஸாதி ச அக்³க³ப²லம் வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞா…பே… அரஹத்தம் பத்தா’’தி.

உபாயபதா⁴னேதி அரியப²லாதி⁴க³மனஸ்ஸ உபாயபூ⁴தே பதா⁴னே. ‘‘அனுப்பன்னபாபகானுப்பாதா³தி³அத்தா²’’தி க³ஹிதா ததே²வ ஹோந்தி, தம் அத்த²ம் ஸாதே⁴ந்தியேவாதி ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பகோ ஸம்மா-ஸத்³தோ³தி யதா²அதி⁴ப்பேதத்த²ஸ்ஸ அனுப்பன்னபாபகானுப்பாதா³தி³னோ உபாயபூ⁴தே, பதா⁴னஉபாயபூ⁴தேதி அத்தோ². ஸம்மா-ஸத்³த³ஸ்ஸ வா யோனிஸோ அத்த²தீ³பகதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘யோனிஸோ பதா⁴னே’’தி வுத்தம். ச²ந்த³ம் ஜனேதீதி கத்துகம்யதாகுஸலச்ச²ந்த³ம் உப்பாதே³தி பவத்தேதி வா. வாயமதீதி பயோக³பரக்கமம் கரோதி. வீரியம் ஆரப⁴தீதி காயிகசேதஸிகவீரியம் கரோதி. சித்தம் உக்கி²பதீதி தேனேவ ஸஹஜாதவீரியேன கோஸஜ்ஜபக்க²தோ சித்தம் உக்கி²பதி. பத³ஹதீதி ஸம்மப்பதா⁴னபூ⁴தம் வீரியம் பவத்தேதி. படிபாடியா பனேதானி சத்தாரி பதா³னி ஆஸேவனாபா⁴வனாப³ஹுலீகம்மஸாதச்சகிரியாஹி யோஜேதப்³பா³னி. ‘‘பத³ஹதீ’’தி வா இமினா ஆஸேவனாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸிகா²பத்தம் உஸ்ஸோள்ஹிவீரியம் யோஜேதப்³ப³ம். வட்³டி⁴யா பரிபூரணத்த²ந்தி யாவதா பா⁴வனாபாரிபூரியா பரிபூரணத்த²ம். யா டி²தீதி யா குஸலானம் த⁴ம்மானம் படிபக்க²விக³மேன அவட்டி²தி. ஸோ அஸம்மோஸோதி ஸோ அவினாஸோ. யம் வேபுல்லந்தி யோ ஸப்³ப³ஸோ விபுலபா⁴வோ மஹந்ததா. பா⁴வனாபாரிபூரீதி பா⁴வனாய பரிபூரிதா. அத்தோ²திபி வேதி³தப்³ப³ம் புரிமபச்சி²மபதா³னம் ஸமானத்த²பா⁴வதோ.

புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ கதி²தாதம்தம்விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ படிபதா³விபா⁴வனாய ஆரத்³த⁴த்தா. அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பஜ்ஜனேன அனத்தா²வஹதா நாம நத்தீ²தி வுத்தம் – ‘‘உப்பஜ்ஜமானா’’தி வசனம் உப்பன்னானம் ராஸந்தரபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. ததா² குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பஜ்ஜனேனாதி வுத்தம் – அனுப்பஜ்ஜமானாதி வசனம் உப்பன்னானம் ராஸந்தரபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. நிருஜ்ஜ²மானாதி படிபக்க²ஸமாயோகே³ன வினஸ்ஸமானா, ந க²ணனிரோத⁴வஸேன நிருஜ்ஜ²மானா.

லோபா⁴த³யோ வேதி³தப்³பா³, யே ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகானம் உப்பஜ்ஜனாரஹா. ஸகிம் உப்பஜ்ஜித்வாதி ஸபா⁴வகத²னமத்தமேதம். ஏகவாரமேவ ஹி மக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி. நிருஜ்ஜ²மானோதி ஸரஸேனேவ நிருஜ்ஜ²மானோ. ந ஹி தஸ்ஸ படிபக்க²ஸமாயோகோ³ நாம அத்தி². ப²லஸ்ஸாதி அனந்தரகாலேவ உப்பஜ்ஜனகப²லஸ்ஸ. பச்சயம் த³த்வாவ நிருஜ்ஜ²தீதி இமினா மக்³கோ³ ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச ஏகந்தேனேவ அத்தா²வஹோதி த³ஸ்ஸேதி. புரிமஸ்மிம்பீதி ‘‘அனுப்பன்னா மே குஸலா த⁴ம்மா அனுப்பஜ்ஜமானா அனத்தா²ய ஸம்வத்தேய்யு’’ந்தி ஏதஸ்மிம் ததியவாரேபி. ‘‘ஸமத²விபஸ்ஸனா க³ஹேதப்³பா³’’தி வுத்தம் அட்ட²கதா²யம், தம் பன மக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பன்னதாய ஸப்³பா⁴வதோ, அனுப்பஜ்ஜமானே ச தஸ்மிம் வட்டானத்த²ஸப்³பா⁴வதோதி மக்³க³ஸ்ஸபி ஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ ந யுத்தந்தி படிக்கி²பதி. யதி³ ஸமத²விபஸ்ஸனானம்பி அனுப்பத்தி அனத்தா²வஹா, மக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பத்தியா வத்தப்³ப³ம் நத்தீ²தி.

மஹந்தம், கா³ரவம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘ஸங்க⁴கா³ரவேன யதா²ருசி வந்தி³தும் ந லபா⁴மீ’’தி ஸங்கே⁴ன ஸஹ ந நிக்க²மி. ஏத்தகம் தா⁴தூனம் நிதா⁴னம் நாம அஞ்ஞத்ர நத்தி², மஹாதா⁴துனிதா⁴னதோ ஹி நீஹரித்வா கதிபயா தா⁴துயோ தத்த² தத்த² சேதியே உபனீதா, இத⁴ பன ராமகா³மதூ²பே வினட்டே² நாக³ப⁴வனம் பவிட்டா² தோ³ணமத்தா தா⁴துயோ உபனீதா. அதிமந்தா³னி நோதி நனு அதிவிய மந்தா³னி.

ஸம்விஜ்ஜித்வாதி ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம மாதி³ஸோ ஈதி³ஸம் அனத்த²ம் பாபுணிஸ்ஸதீ’’தி ஸம்வேக³ம் ஜனேத்வா. ஈதி³ஸம் நாம மாதி³ஸம் ஆரப்³ப⁴ வத்தப்³ப³ந்தி கிம் வத³தீதி தம் வசனம் அனாதி³யந்தோ.

ஸந்தஸமாபத்திதோ அஞ்ஞம் ஸந்த²ம்ப⁴னகாரணம் ப³லவம் நத்தீ²தி ததோ பரிஹீனோ ஸம்மாபடிபத்தியம் பதிட்டா² கத²ம் ப⁴விஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஸந்தாய…பே… ந ஸக்கோதீ’’தி. ந ஹி மஹாரஜ்ஜுயா சி²ன்னாய ஸுத்ததந்தூ ஸந்த²ம்பே⁴தும் ஸக்கோந்தீதி. ஸமதே² த³ஸ்ஸேத்வா தேன ஸமானக³திகா இமஸ்மிம் விஸயே விபஸ்ஸனாபீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஏவம் உப்பன்னா ஸமத²விபஸ்ஸனா…பே… ஸம்வத்தந்தீ’’தி.

காஸாவந்தி காஸாவவத்த²ம். கச்ச²ம் பீளேத்வா நிவத்த²ந்தி பச்சி²மம் ஓவட்டிகம் பீளேந்தோ விய த³ள்ஹம் கத்வா நிவத்த²ம் அத்³த³ஸம்ஸூதி யோஜனா.

வுத்தனயேனாதி (அ. நி. டீ. 1.1.394) ‘‘காமா நாமேதே அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா’’திஆதி³னா வத்து²காமகிலேஸகாமேஸு ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனபுப்³ப³கனேக்க²ம்மபடிபத்தியா ச²ந்த³ராக³ம் விக்க²ம்ப⁴யதோ ஸமுச்சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ ச ‘‘அனுப்பன்னோ ச காமாஸவோ ந உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா ஹேட்டா² ஸப்³பா³ஸவஸுத்தவண்ணனாதீ³ஸு (ம. நி. 1.15 ஆத³யோ; ம. நி. அட்ட². 1.15 ஆத³யோ) வுத்தனயேன. ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா நிருத்³த⁴விபாகோதி ததா³ரம்மணமாஹ. அனுப⁴வித்வா ப⁴வித்வா ச விக³தம் பூ⁴தவிக³தம். அனுபூ⁴தபூ⁴தா ஹி பூ⁴ததாஸாமஞ்ஞேன பூ⁴த-ஸத்³தே³ன வுத்தா. ஸாமஞ்ஞமேவ ஹி உபஸக்³கே³ன விஸேஸீயதீதி. அனுபூ⁴தஸத்³தோ³ ச கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வதோ அனுப⁴வகவாசகோ த³ட்ட²ப்³போ³. விபாகோ ஆரம்மணே உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தோ⁴ பு⁴த்வாவிக³தோதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, விகப்பகா³ஹவஸேன ராகா³தீ³ஹி தப்³பி³பக்கே²ஹி ச அகுஸலம் குஸலஞ்ச கம்மம் ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா விக³தந்தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. யதா²வுத்தோ பன விபாகோ கேவலம் ஆரம்மணரஸானுப⁴வனவஸேனேவ பவத்ததீதி அனுப⁴வித்வா விக³தத்தா நிப்பரியாயேனேவ வுத்தோ, தஸ்ஸ ச ததா² வுத்தத்தா கம்மம் ப⁴வித்வா விக³தபரியாயேன, யம் ‘‘உப்பன்னானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா’’தி ஏத்த² ‘‘உப்பன்ன’’ந்தி க³ஹேத்வா தம்ஸதி³ஸானம் பஹானம், வுத்³தி⁴ ச வுத்தா. விபச்சிதும் ஓகாஸகரணவஸேன உப்பதிதம் அதீதகம்மஞ்ச ததோ உப்பஜ்ஜிதும் ஆரத்³தோ⁴ அனாக³தோ விபாகோ ச ‘‘ஓகாஸகதுப்பன்னோ’’தி வுத்தோ. யம் உப்பன்னஸத்³தே³ன வினாபி விஞ்ஞாயமானம் உப்பன்னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஞ்சேதனிகான’’ந்திஆதி³ (அ. நி. 10.217, 219) வுத்தம்.

தேஸூதி விபஸ்ஸனாய பூ⁴மிபூ⁴தேஸு க²ந்தே⁴ஸு. அனுஸயிதகிலேஸாதி அனுஸயவஸேன பவத்தா அப்பஹீனா மக்³கே³ன பஹாதப்³பா³ கிலேஸா அதி⁴ப்பேதா. தேனாஹ ‘‘அதீதா…பே… ந வத்தப்³பா³’’தி. தேஸஞ்ஹி அம்ப³ருக்கோ²பமாய வத்தமானாதி³தா ந வத்தப்³பா³ மக்³கே³ன பஹாதப்³பா³னம் தாதி³ஸஸ்ஸ விபா⁴க³ஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. அப்பஹீனாவ ஹோந்தீதி இமினா அப்பஹீனட்டே²ன அனுஸயட்டோ²தி த³ஸ்ஸேதி. இத³ம் பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாமாதி இத³ம் தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்திரஹகிலேஸஜாதம் தாய ஏவ உப்பத்திரஹதாய பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாம, தேபூ⁴மகபூ⁴மிலத்³தா⁴ நாம ஹோதீதி அத்தோ². தாஸு தாஸு பூ⁴மீஸூதி மனுஸ்ஸதே³வாதி³அத்தபா⁴வஸங்கா²தேஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு. தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸந்தானே அனுப்பத்திஅனாபாதி³ததாய அஸமுக்³கா⁴திதா. ஏத்த² ச லத்³த⁴பூ⁴மிகம் பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுத்தம் அக்³கி³ஆஹிதோ விய.

ஓகாஸகதுப்பன்ன-ஸத்³தே³பி ச ஓகாஸோ கதோ ஏதேனாதி ஓகாஸோ கதோ ஏதஸ்ஸாதி ச அத்த²த்³வயேபி கத-ஸத்³த³ஸ்ஸ பரனிபாதோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஹதகீ²ரருக்கோ² விய நிமித்தக்³கா³ஹவஸேன அதி⁴க்³க³ஹிதம் ஆரம்மணம், அனாஹதகீ²ரருக்கோ² விய அவிக்க²ம்பி⁴ததாய அந்தோக³த⁴கிலேஸம் ஆரம்மணம். நிமித்தக்³கா³ஹகாவிக்க²ம்பி⁴தகிலேஸா வா புக்³க³லா ஆஹதானாஹதகீ²ரருக்க²ஸதி³ஸா. புரிமனயேனேவாதி அவிக்க²ம்பி⁴துப்பன்னே விய ‘‘இமஸ்மிம் நாம டா²னே நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி ந வத்தப்³பா³. கஸ்மா? அஸமுக்³கா⁴திதத்தா’’தி யோஜேத்வா வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

வுத்தம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³. தத்த² ச மக்³கே³ன பஹீனகிலேஸானமேவ திதா⁴ நவத்தப்³ப³தம் அபாகடம் ஸுபாகடம் காதும் அஜாதப²லருக்கோ² உபமாபா⁴வேன ஆக³தோ. அதீதாதீ³னம் அப்பஹீனதா த³ஸ்ஸனத்த²ம்பி ‘‘ஜாதப²லருக்கே²ன தீ³பேதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். தத்த² யதா² அச்சி²ன்னே ருக்கே² நிப்³ப³த்தாரஹானி ப²லானி சி²ன்னே அனுப்பஜ்ஜமானானி ந கதா³சி ஸஸபா⁴வானி அஹேஸும் ஹோந்தி ப⁴விஸ்ஸந்தி சாதி தானி அதீதாதி³பா⁴வேன ந வத்தப்³பா³னி, ஏவம் மக்³கே³ன பஹீனகிலேஸா ச த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² சே²தே³ அஸதி ப²லானி உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, ஸதி ச நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி சே²த³ஸ்ஸ ஸாத்த²கதா, ஏவம் மக்³க³பா⁴வனாய ச ஸாத்த²கதா யோஜேதப்³பா³.

தேபி பஜஹதியேவ கிலேஸப்பஹானேனேவ தேஸம்பி அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னதோ. அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணஸ்ஸாதி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ. உபாதி³ன்னஅனுபாதி³ன்னதோதி உபாதி³ன்னக²ந்த⁴தோ சேவ கிலேஸதோ ச. உபபத்திவஸேன வுட்டா²னம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ – ‘‘ப⁴வவஸேன பனா’’திஆதி³. யே ஸோதாபன்னஸ்ஸ ஸத்த ப⁴வா அப்பஹீனா, ததோ பஞ்ச ட²பேத்வா இதரே த்³வே ‘‘ஸுக³திப⁴வேகதே³ஸா’’தி அதி⁴ப்பேதா. ஸுக³திகாமப⁴வதோதி ஸுக³திப⁴வேகதே³ஸபூ⁴தகாமப⁴வதோ. அரஹத்தமக்³கோ³ ரூபாரூபப⁴வதோ வுட்டா²தி உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனஸமுக்³கா⁴தபா⁴வதோ. யதி³ அரஹத்தமக்³கோ³ ஏவ அரியமக்³கோ³ ஸியா, ஸோ ஏவ ஸப்³ப³கிலேஸே பஜஹேய்ய, ஸப்³ப³ப⁴வேஹிபி வுட்ட²ஹேய்ய. யஸ்மா பன ஓதி⁴ஸோவ கிலேஸா பஹீயந்தி, தஸ்மா ஹேட்டி²மஹேட்டி²மமக்³கே³ஹி பஹீனாவஸேஸே கிலேஸே ஸோ பஜஹதி, இதி இமம் ஸாமத்தி²யம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³ப⁴வேஹி வுட்டா²தியேவாதிபி வத³ந்தீ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி ஸோ ஏவ ‘‘வஜிரூபமோ’’தி வுத்தோ.

ஹோது தாவ வுத்தனயேன அனுப்பன்னானம் அகுஸலானம் அனுப்பாதா³ய, உப்பன்னானம் உப்பன்னஸதி³ஸானம் பஹானாய அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னாய மக்³க³பா⁴வனா, அத² மக்³க³க்க²ணே கத²ம் அனுப்பன்னானம் குஸலானம் உப்பாதா³ய உப்பன்னானஞ்ச டி²தியா பா⁴வனா ஹோதி ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா தஸ்ஸாதி சோதே³தி, இதரோ ‘‘மக்³க³ப்பவத்தியாயேவா’’தி பரிஹாரமாஹ. மக்³கோ³ ஹி காமஞ்சேகசித்தக்க²ணிகோ, ததா²ரூபோ பனஸ்ஸ பவத்திவிஸேஸோ, யம் அனுப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா ஸாதிஸயம் உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா ச ஸவிஸேஸம் பாரிபூரிம் பாபுணந்தி. தேனாஹ ‘‘மக்³கோ³ ஹீ’’திஆதி³. கிஞ்சாபி அரியமக்³கோ³ வத்தமானக்க²ணே அனுப்பன்னோ நாம ந ஹோதி, அனுப்பன்னபுப்³ப³தம் உபாதா³ய உபசாரவஸேன ததா² வுச்சதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனாக³தபுப்³ப³ம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அயமேவாதி அயம் மக்³க³ஸ்ஸ யதா²பச்சயபவத்தி ஏவ டி²தி நாமாதி, மக்³க³ஸமங்கீ³ புக்³க³லோ மக்³க³ம்பி பா⁴வேந்தோ ஏவ தஸ்ஸ டி²தியா பா⁴வேதீதி வத்தும் வட்டதி.

உபஸமமானம் க³ச்ச²தீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே உபஸமேந்தம் வத்ததி. புப்³ப³பா⁴கி³ந்த்³ரியானி ஏவ வா அதி⁴ப்பேதானி. தேனேவாஹ ‘‘கிலேஸூபஸமத்த²ம் வா க³ச்ச²தீ’’தி.

248. அதி⁴முச்சனட்டே²னாதி (தீ³. நி. டீ. 2.129; அ. நி. டீ. 3.8.66) அதி⁴கம் ஸவிஸேஸம் முச்சனட்டே²ன, தேனாஹ ‘‘ஸுட்டு² முச்சனட்டோ²’’தி. ஏதேன ஸதிபி ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ரூபாவசரஜ்ஜா²னஸ்ஸ விக்க²ம்ப⁴னவஸேன படிபக்க²தோ விமுத்தபா⁴வே யேன பா⁴வனாவிஸேஸேன தம் ஜா²னம் ஸாதிஸயம் படிபக்க²தோ விமுச்சித்வா பவத்ததி, ஸோ பா⁴வனாவிஸேஸோ தீ³பிதோ. ப⁴வதி ஹி ஸமானஜாதியுத்தோபி பா⁴வனாவிஸேஸேன பவத்திஆகாரவிஸேஸோ. யதா² தம் ஸத்³தா⁴விமுத்ததோ தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ, ததா² பச்சனீகத⁴ம்மேஹி ஸுட்டு² விமுத்ததாய ஏவ அனிக்³க³ஹிதபா⁴வேன நிராஸங்கதாய அபி⁴ரதிவஸேன ஸுட்டு² அதி⁴முச்சனட்டே²னபி விமோக்கோ². தேனாஹ ‘‘ஆரம்மணே சா’’திஆதி³. அயம் பனத்தோ²தி அயம் அதி⁴முச்சனத்தோ² பச்சி²மவிமோக்கே² நிரோதே⁴ நத்தி². கேவலோ விமுத்தத்தோ² ஏவ தத்த² லப்³ப⁴தி, தம் ஸயமேவ பரதோ வக்க²தி.

ரூபீதி யேனாயம் ஸஸந்ததிபரியாபன்னேன ரூபேன ஸமன்னாக³தோ, தம் யஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வேன விஸிட்ட²ம் ரூபம் ஹோதி. யேன விஸிட்டே²ன ரூபேன ‘‘ரூபீ’’தி வுச்சேய்ய ரூபீ-ஸத்³த³ஸ்ஸ அதிஸயத்த²தீ³பனதோ, ததே³வ ஸஸந்ததிபரியாபன்னரூபனிமித்தம் ஜா²னமிவ பரமத்த²தோ ரூபீபா⁴வஸாத⁴கந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்திஆதி³. ரூபஜ்ஜா²னம் ரூபம் உத்தரபத³லோபேன. ரூபானீதி பனேத்த² புரிமபத³லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேன வுத்தம் ‘‘நீலகஸிணாதீ³னி ரூபானீ’’தி.

அந்தோஅப்பனாயம் ஸுப⁴ந்தி ஆபோ⁴கோ³ நத்தீ²தி இமினா புப்³பா³போ⁴க³வஸேன அதி⁴முத்தி ஸியாதி த³ஸ்ஸேதி. ஏவஞ்ஹேத்த² ததா²வத்தப்³ப³தாபத்திசோத³னா அனவகாஸா ஹோதி. யஸ்மா ஸுவிஸுத்³தே⁴ஸு நீலாதீ³ஸு வண்ணகஸிணேஸு தத்த² கதாதி⁴காரானம் அபி⁴ரதிவஸேன ஸுட்டு² அதி⁴முத்தி ஸியா, தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் ததா² ததியோ விமோக்கோ² ஸம்வண்ணிதோ. யஸ்மா பன மேத்தாதி³வஸேன பவத்தமானா பா⁴வனா ஸத்தே அப்படிகூலதோ த³ஹதி, தே ஸுப⁴தோ அதி⁴முச்சித்வாவ பவத்ததி, தஸ்மா படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.212) ப்³ரஹ்மவிஹாரபா⁴வனா ‘‘ஸுப⁴விமோக்கோ²’’தி வுத்தா, தயித³ம் உப⁴யம்பி தேன தேன பரியாயேன வுத்தத்தா ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³ஸோதி அனவஸேஸதோ. ந ஹி சதுன்னம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம் ஏகதே³ஸோபி தத்த² அவஸிட்டோ²தி. விஸ்ஸட்ட²த்தாதி யதா²பரிச்சி²ன்னே காலே நிரோதி⁴தத்தா. உத்தமோ விமோக்கோ² நாம அரியேஹேவ ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³தோ, அரியப²லபரியோஸானத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நிப்³பா³னப்பத்திபா⁴வதோ ச.

249. அபி⁴ப⁴வதீதி அபி⁴பு⁴ (தீ³. நி. டீ. 2.173; அ. நி. டீ. 3.6.61-65) பரிகம்மம், ஞாணம் வா. அபி⁴பு⁴ ஆயதனம் ஏதஸ்ஸாதி அபி⁴பா⁴யதனம், ஜா²னம். அபி⁴ப⁴விதப்³ப³ம் வா ஆரம்மணஸங்கா²தம் ஆயதனம் ஏதஸ்ஸாதி அபி⁴பா⁴யதனம், ஜா²னம். ஆரம்மணாபி⁴ப⁴வனதோ அபி⁴பு⁴ ச தம் ஆயதனஞ்ச யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ மனாயதனத⁴ம்மாயதனபா⁴வதோ சாதிபி ஸஸம்பயுத்தம் ஜா²னம் அபி⁴பா⁴யதனம். தேனாஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வனகாரணானீ’’திஆதி³. தானீதி அபி⁴பா⁴யதனஸஞ்ஞிதானி ஜா²னானி. ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஆபோ⁴கோ³ புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனாவஸேன ஜா²னக்க²ணே பவத்தம் அபி⁴ப⁴வனாகாரம் க³ஹேத்வா பவத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. பரிகம்மவஸேன அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ, ந அப்பனாவஸேன. ந ஹி படிபா⁴க³னிமித்தாரம்மணா அப்பனா அஜ்ஜ²த்தவிஸயா ஸம்ப⁴வதி. தம் பன அஜ்ஜ²த்த பரிகம்மவஸேன லத்³த⁴ம் கஸிணனிமித்தம் அஸுவிஸுத்³த⁴மேவ ஹோதி, ந ப³ஹித்³தா⁴ பரிகம்மவஸேன லத்³த⁴ம் விய விஸுத்³த⁴ம்.

பரித்தானீதி யதா²லத்³தா⁴னி ஸுப்பஸராவமத்தானி. தேனாஹ ‘‘அவட்³டி⁴தானீ’’தி. பரித்தவஸேனேவாதி வண்ணவஸேன ஆபோ⁴கே³ விஜ்ஜமானேபி பரித்தவஸேனேவ இத³மபி⁴பா⁴யதனம் வுத்தம். பரித்ததா ஹேத்த² அபி⁴ப⁴வனஸ்ஸ காரணம். வண்ணாபோ⁴கே³ ஸதிபி அஸதிபி அபி⁴பா⁴யதனபா⁴வனா நாம திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸேவ ஸம்ப⁴வதி, ந இதரஸ்ஸாதி ‘‘ஞாணுத்தரிகோ புக்³க³லோ’’தி. அபி⁴ப⁴வித்வா ஸமாபஜ்ஜதீதி ஏத்த² அபி⁴ப⁴வனம் ஸமாபஜ்ஜனஞ்ச உபசாரஜ்ஜா²னாதி⁴க³மஸமனந்தரமேவ அப்பனாஜா²னுப்பாத³னந்தி ஆஹ ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவேத்த² அப்பனம் பாபேதீ’’தி. ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னாதி ச அப்பனாபரிவாஸாபா⁴வஸ்ஸ லக்க²ணவசனமேதம். யோ ‘‘கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ’’தி வுச்சதி, ததோபி ஞாணுத்தரஸ்ஸேவ அபி⁴பா⁴யதனபா⁴வனா. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் நிமித்தே. அப்பனம் பாபேதீதி பா⁴வனா அப்பனம் நேதி.

ஏத்த² ச கேசி ‘‘உப்பன்னே உபசாரஜ்ஜா²னே தம் ஆரப்³ப⁴ யே ஹேட்டி²மந்தேன த்³வே தயோ ஜவனவாரா பவத்தந்தி, தே உபசாரஜ்ஜா²ன பக்கி²கா ஏவ, தத³னந்தரஞ்ச ப⁴வங்க³பரிவாஸேன உபசாராஸேவனாய ச வினா அப்பனா ஹோதி, ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவ அப்பனம் பாபேதீ’’தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம். ந ஹி பாரிவாஸிகபரிகம்மேன அப்பனாவாரோ இச்சி²தோ, நாபி மஹக்³க³தப்பமாணஜ்ஜா²னேஸு விய உபசாரஜ்ஜா²னே ஏகந்ததோ பச்சவேக்க²ணா இச்சி²தப்³பா³, தஸ்மா உபசாரஜ்ஜா²னாதி⁴க³மதோ பரம் கதிபயப⁴வங்க³சித்தாவஸானே அப்பனம் பாபுணந்தோ ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவேத்த² அப்பனம் பாபேதீ’’தி வுத்தோ. ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னா’’தி ச அதி⁴ப்பாயிகமித³ம் வசனம், ந நீதத்த²ம், அதி⁴ப்பாயோ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

ந அந்தோஸமாபத்தியம் ததா³ ததா²ரூபஸ்ஸ ஆபோ⁴க³ஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ, ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஆபோ⁴கோ³ புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனாவஸேன ஜா²னக்க²ணே பவத்தம் அபி⁴ப⁴வனாகாரம் க³ஹேத்வா பவத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 204) பன ‘‘இமினா பனஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கோ³ கதி²தோ’’தி வுத்தம். அந்தோஸமாபத்தியம் ததா² ஆபோ⁴கா³பா⁴வே கஸ்மா ‘‘ஜா²னஸஞ்ஞாயபீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வ…பே… அத்தீ²’’தி.

வட்³டி⁴தப்பமாணானீதி விபுலப்பமாணானீதி அத்தோ², ந ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லாதி³வஸேன வட்³டி⁴தப்பமாணானீதி ததா² வட்³ட⁴னஸ்ஸேவேத்த² அஸம்ப⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘மஹந்தானீ’’தி.

ரூபே ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா, ஸா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ரூபஸஞ்ஞீ, ந ரூபஸஞ்ஞீ அரூபஸஞ்ஞீ. ஸஞ்ஞாஸீஸேன ஜா²னம் வத³தி. ரூபஸஞ்ஞாய அனுப்பாத³னமேவேத்த² அலாபி⁴தா. ப³ஹித்³தா⁴வ உப்பன்னந்தி ப³ஹித்³தா⁴வத்து²ஸ்மிம்யேவ உப்பன்னம். அபி⁴த⁴ம்மே பன ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞீ ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி பரித்தானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானி, அப்பமாணானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி ஏவம் சதுன்னம் அபி⁴பா⁴யதனானம் ஆக³தத்தா அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 204) ‘‘கஸ்மா பன யதா² ஸுத்தந்தே – ‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ ஏகோ ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி பரித்தானீ’திஆதி³ வுத்தம், ஏவம் அவத்வா இத⁴ சதூஸுபி அபி⁴பா⁴யதனேஸு அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞிதாவ வுத்தா’’தி சோத³னம் கத்வா ‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதோ’’தி காரணம் வத்வா ‘‘தத்த² வா ஹி இத⁴ வா ப³ஹித்³தா⁴ரூபானேவ அபி⁴ப⁴விதப்³பா³னி, தஸ்மா தானி நியமதோ வத்தப்³பா³னீதி தத்ராபி இதா⁴பி வுத்தானி. ‘அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞீ’தி இத³ம் பன ஸத்து² தே³ஸனாவிலாஸமத்தமேவா’’தி வுத்தம்.

ஏத்த² ச வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி ஸஹிதானி ச ஸப்³பா³னி ‘‘பரித்தானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி வுத்தானி, ததா² ‘‘அப்பமாணானீ’’தி த³ட்ட²ப்³பா³னி. அத்தி² ஹி ஏஸோ பரியாயோ ‘‘பரித்தானி அபி⁴பு⁴ய்ய தானி சே கதா³சி வண்ணவஸேன ஆபு⁴ஜிதானி ஹோந்தி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானி அபி⁴பு⁴ய்யா’’தி. பரியாயகதா² ஹி ஸுத்தந்ததே³ஸனாதி. அபி⁴த⁴ம்மே பன நிப்பரியாயதே³ஸனத்தா வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி விஸும் வுத்தானி, ததா² ஸஹிதானி. அத்தி² ஹி உப⁴யத்த² அபி⁴ப⁴வனபரியாயோதி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ’’திஆதி³னா பட²மது³தியஅபி⁴பா⁴யதனேஸு பட²மவிமோக்கோ², ததியசதுத்தா²பி⁴பா⁴யதனேஸு து³தியவிமோக்கோ², வண்ணாபி⁴பா⁴யதனேஸு ததியவிமோக்கோ² ச அபி⁴ப⁴வனப்பவத்திதோ ஸங்க³ஹிதோ, அபி⁴த⁴ம்மே பன நிப்பரியாயதே³ஸனத்தா விமோக்கா²பி⁴பா⁴யதனானி அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் விமோக்கே² வஜ்ஜேத்வா அபி⁴பா⁴யதனானி கதி²தானி, ஸப்³பா³னி ச விமோக்க²கிச்சானி ஜா²னானி விமோக்க²தே³ஸனாயம் வுத்தானி. ததே³தம் ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ’’தி ஆக³தஸ்ஸ அபி⁴பா⁴யதனத்³வயஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴பா⁴யதனேஸு அவசனதோ ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³னஞ்ச ஸப்³ப³விமோக்க²கிச்சஸாதா⁴ரணவசனபா⁴வதோ வவத்தா²னம் கதந்தி விஞ்ஞாயதி.

‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதோ’’தி இத³ம் அபி⁴த⁴ம்மே கத்த²சிபி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி அவத்வா ஸப்³ப³த்த² யம் வுத்தம் ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி, தஸ்ஸ காரணவசனம். தேன யம் அஞ்ஞஹேதுகம், தம் தேன ஹேதுனா வுத்தம், யம் பன தே³ஸனாவிலாஸஹேதுகம் அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞிதாய ஏவ அபி⁴த⁴ம்மே வசனம், ந தஸ்ஸ அஞ்ஞம் காரணம் மக்³கி³தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதா ச தேஸம் ப³ஹித்³தா⁴ரூபானம் விய அவிபூ⁴தத்தா, தே³ஸனாவிலாஸோ ச யதா²வுத்தவவத்தா²னவஸேன வேதி³தப்³போ³, வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன விஜ்ஜமானபரியாயகத²னபா⁴வதோ. ‘‘ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி ஏதேனேவ ஸித்³த⁴த்தா நீலாதி³அபி⁴பா⁴யதனானி ந வத்தப்³பா³னீதி சே? ந, நீலாதீ³ஸு கதாதி⁴காரானம் நீலாதி³பா⁴வஸ்ஸேவ அபி⁴ப⁴வனகாரணத்தா. ந ஹி தேஸம் பரிஸுத்³தா⁴பரிஸுத்³த⁴வண்ணானம் பரித்ததா தத³ப்பமாணதா வா அபி⁴ப⁴வனகாரணம், அத² கோ² நீலாதி³பா⁴வோ ஏவாதி. ஏதேஸு ச பரித்தாதி³கஸிணரூபேஸு யம் சரிதஸ்ஸ இமானி அபி⁴பா⁴யதனானி இஜ்ஜ²ந்தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமேஸு பனா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேனாதி ஸகலனீலவண்ணனீலனித³ஸ்ஸனனீலனிபா⁴ஸானம் ஸாதா⁴ரணவஸேன. வண்ணவஸேனாதி ஸபா⁴வவண்ணவஸேன. நித³ஸ்ஸனவஸேனாதி பஸ்ஸிதப்³ப³தாவஸேன. ஓபா⁴ஸவஸேனாதி ஸப்பபா⁴ஸதாய அவபா⁴ஸனவஸேன. உமாபுப்ப²ந்தி அதஸிபுப்ப²ம். நீலமேவ ஹோதி வண்ணஸங்கராபா⁴வதோ. பா³ராணஸியம் ப⁴வந்தி பா³ராணஸியம் ஸமுட்டி²தம்.

தே த⁴ம்மேதி தே ஸதிபட்டா²னாதி³த⁴ம்மே சேவ அட்ட²விமோக்க²த⁴ம்மே ச. சிண்ணவஸீபா⁴வாயேவ தத்த² அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய பரியோஸானுத்தரம் ஸதம் க³தா அபி⁴ஞ்ஞாவோஸானபாரமிப்பத்தா.

250. ஸகலட்டே²னாதி (தீ³. நி. டீ. 3.346; அ. நி. டீ. 3.10.25) ஸகலபா⁴வேன, அஸுப⁴னிமித்தாதீ³ஸு விய ஏகதே³ஸே அட்ட²த்வா அனவஸேஸதோ க³ஹேதப்³ப³ட்டே²னாதி அத்தோ². யதா² கே²த்தம் ஸஸ்ஸானம் உப்பத்திட்டா²னம் வட்³டி⁴ட்டா²னஞ்ச, ஏவமேவ தம்தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானந்தி ஆஹ ‘‘கே²த்தட்டே²னா’’தி. பரிச்சி²ந்தி³த்வாதி இத³ம் உத்³த⁴ம் அதோ⁴ திரியந்தி யோஜேதப்³ப³ம். பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஏவ ஹி ஸப்³ப³த்த² கஸிணம் வட்³டே⁴தப்³ப³ம். தேன தேன காரணேனாதி உபரிஆதீ³ஸு தேன தேன கஸிணேன. யதா² கிந்தி ஆஹ – ‘‘ஆலோகமிவ ரூபத³ஸ்ஸனகாமோ’’தி, யதா² தி³ப்³ப³சக்கு²னா உத்³த⁴ம் சே ரூபம் த³ட்டு²காமோ, உத்³த⁴ம் ஆலோகம் பஸாரேதி, அதோ⁴ சே, அதோ⁴, ஸமந்ததோ சே ரூபம் த³ட்டு²காமோ, ஸமந்ததோ ஆலோகம் பஸாரேதி, ஏவம் ஸப்³ப³கஸிணந்தி அத்தோ². ஏகஸ்ஸாதி பத²வீகஸிணாதீ³ஸு ஏகேகஸ்ஸ. அஞ்ஞபா⁴வானுபக³மனத்த²ந்தி அஞ்ஞகஸிணபா⁴வானுபக³மனதீ³பனத்த²ம், அஞ்ஞஸ்ஸ வா கஸிணபா⁴வானுபக³மனதீ³பனத்த²ம். ந ஹி அஞ்ஞேன பஸாரிதகஸிணம் ததோ அஞ்ஞேன பஸாரிதகஸிணபா⁴வம் உபக³ச்ச²தி, ஏவம்பி நேஸம் அஞ்ஞகஸிணஸம்பே⁴தா³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ந அஞ்ஞம் பத²வீஆதி³. ந ஹி உத³கேன டி²தட்டா²னே ஸஸம்பா⁴ரபத²வீ அத்தி². அஞ்ஞகஸிணஸம்பே⁴தோ³தி ஆபோகஸிணாதி³னா ஸங்கரோ. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு ஸேஸகஸிணேஸு. ஏகதே³ஸே அட்ட²த்வா அனவஸேஸப²ரணம் பமாணஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ அப்பமாணம். தேனேவ ஹி நேஸம் கஸிணஸமஞ்ஞா. ததா² ஹி ‘‘தஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² சேதஸா ப²ரந்தோதி பா⁴வனாசித்தேன ஆரம்மணம் கரோந்தோ. பா⁴வனாசித்தஞ்ஹி கஸிணம் பரித்தம் வா விபுலம் வா ஸகலமேவ மனஸி கரோதி.

கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்தம் விஞ்ஞாணம் ப²ரணஅப்பமாணவஸேன ‘‘விஞ்ஞாணகஸிண’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி தம் ‘‘விஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சதி. கஸிணவஸேனாதி உக்³கா⁴டிதகஸிணவஸேன கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வேதி³தப்³பா³. யத்தகஞ்ஹி டா²னம் கஸிணம் பஸாரிதம், தத்தகம் ஆகாஸபா⁴வனாவஸேன ஆகாஸம் ஹோதீதி. ஏவம் யத்தகம் டா²னம் ஆகாஸம் ஹுத்வா உபட்டி²தம், தத்தகம் ஆகாஸமேவ ஹுத்வா விஞ்ஞாணஸ்ஸ பவத்தனதோ ஆக³மனவஸேன விஞ்ஞாணகஸிணேபி உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வுத்தாதி ‘‘கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸவஸேன தத்த² பவத்தவிஞ்ஞாணே உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வேதி³தப்³பா³’’தி ஆஹ.

252. வுத்தோயேவ வம்மிகஸுத்தே. நிஸ்ஸிதஞ்ச ச²வத்து²னிஸ்ஸிதத்தா விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ. படிப³த்³த⁴ஞ்ச தேன வினா அப்பவத்தனதோ காயஸஞ்ஞிதானம் ரூபத⁴ம்மானம் ஆரம்மணகரணதோ ச. ஸுட்டு² பா⁴தி ஓபா⁴ஸதீதி வா ஸுபோ⁴. குருவிந்த³ஜாதிஆதி³ஜாதிவிஸேஸோபி மணி ஆகரபாரிஸுத்³தி⁴மூலகோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘ஸுபரிஸுத்³த⁴ஆகரஸமுட்டி²தோ’’தி. தோ³ஸனீஹரணவஸேன பரிகம்மனிப்ப²த்தீதி ஆஹ ‘‘ஸுட்டு² கதபரிகம்மோ அபனீதபாஸாணஸக்க²ரோ’’தி. தோ⁴வனவேத⁴னாதீ³ஹீதி சதூஸு பாஸாணேஸு தோ⁴வனேன சேவ காளகாதி³அபஹரணத்தா²ய ஸுத்தேன ஆவுனனத்தா²ய ச விஜ்ஜ²னேன. தாபஸண்ஹகரணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ ஆதி³-ஸத்³தே³ன. வண்ணஸம்பத்திந்தி ஸுத்தஸ்ஸ வண்ணஸம்பத்திம்.

மணி விய கரஜகாயோ பச்சவேக்கி²தப்³ப³தோ. ஆவுதஸுத்தம் விய விபஸ்ஸனாஞாணம் அனுபவிஸித்வா டி²தத்தா. சக்கு²மா புரிஸோ விய விபஸ்ஸனாலாபீ⁴ பி⁴க்கு² ஸம்மதே³வ தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ. ததா³ரம்மணானந்தி ரூபத⁴ம்மாரம்மணானம். ப²ஸ்ஸபஞ்சமகசித்தசேதஸிகக்³க³ஹணேன க³ஹிதத⁴ம்மாபி விபஸ்ஸனாசித்துப்பாத³பரியாபன்னா ஏவாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி தேஸம் விபஸ்ஸனாஞாணக³திகத்தா ‘‘ஆவுதஸுத்தம் விய விபஸ்ஸனாஞாண’’ந்தி வசனம் அவிரோதி⁴தம் ஹோதி.

ஞாணஸ்ஸாதி பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ. யதி³ ஏவம் ஞாணஸ்ஸ வஸேன வத்தப்³ப³ம், ந புக்³க³லஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரம், தஸ்மா லோகியாபி⁴ஞ்ஞானம் பரதோ ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞாய புரதோ வத்தப்³ப³ம் விபஸ்ஸனாஞாணம். ஏவம் ஸந்தேபீதி யதி³பாயம் ஞாணானுபுப்³ப³ட்டி²தி, ஏவம் ஸந்தேபி ஏதஸ்ஸ அந்தரா வாரோ நத்தீ²தி பஞ்சஸு லோகியாபி⁴ஞ்ஞாஸு கதி²தாஸு ஆகங்கே²ய்யஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 1.64 ஆத³யோ) விய ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞா கதே²தப்³பா³தி ஏதஸ்ஸ அனபி⁴ஞ்ஞாலக்க²ணஸ்ஸ விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ தாஸம் அந்தரா வாரோ ந ஹோதி, தஸ்மா தத்த² அவஸராபா⁴வதோ இதே⁴வ ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னானந்தரமேவ த³ஸ்ஸிதம் விபஸ்ஸனாஞாணம். யஸ்மா சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². தேன ந கேவலம் ததே³வ, அத² கோ² இத³ம்பி காரணம் விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ இதே⁴வ த³ஸ்ஸனேதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி. தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா பே⁴ரவரூபம் பஸ்ஸதோதி ஏத்த² இத்³தி⁴வித⁴ஞாணேன பே⁴ரவம் ரூபம் நிம்மினித்வா சக்கு²னா பஸ்ஸதோதி வத்தப்³ப³ம், ஏவம்பி அபி⁴ஞ்ஞாலாபி⁴னோ அபரிஞ்ஞாணவத்து²கஸ்ஸ ப⁴யஸந்தாஸோ உப்பஜ்ஜதி உச்சவாலிகவாஸீமஹானாக³த்தே²ரஸ்ஸ விய. இதா⁴பீதி இமஸ்மிம் விபஸ்ஸனாஞாணேபி, ந ஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

253. மனோமயித்³தி⁴யம் சிண்ணவஸிதாய அபி⁴ஞ்ஞா வோஸானபாரமிப்பத்ததா வேதி³தப்³பா³தி யோஜனா. மனேன நிப்³ப³த்தந்தி அபி⁴ஞ்ஞாமனேன நிப்³ப³த்திதம். தம் ஸதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²மேவாதி ஸண்டா²னதோபி வண்ணதோபி அவயவவிஸேஸதோபி ஸதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²மேவ. ஸஜாதியம் டி²தோ, ந நாகி³த்³தி⁴யா அஞ்ஞஜாதிரூபோ. ஸுபரிகம்மகதமத்திகாத³யோ விய இத்³தி⁴வித⁴ஞாணம் விகுப்³ப³னகிரியாய நிஸ்ஸயபா⁴வதோ.

255. அப்பகஸிரேனேவாதி அகிச்சே²னேவ.

256. மந்தோ³ உத்தானஸேய்யகதா³ரகோபி ‘‘த³ஹரோ’’தி வுச்சதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘யுவா’’தி வுத்தம். யுவாபி கோசி அனிச்ச²னதோ அமண்ட³னஸீலோ ஹோதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘மண்ட³னகஜாதிகோ’’தி வுத்தம். தேன வுத்தம் ‘‘யுவாபீ’’திஆதி³. காளதிலப்பமாணா பி³ந்த³வோ காளதிலகானி. நாதிகம்மாஸதிலப்பமாணா பி³ந்த³வோ திலகானி. வங்கம் நாம பியங்க³ம். யோப்³ப³னபீளகாத³யோ முக²தூ³ஸிபீளகா. முக²க³தோ தோ³ஸோ முக²தோ³ஸோ, லக்க²ணவசனஞ்சேதம் முகே² அதோ³ஸஸ்ஸபி பாகடபா⁴வஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. யதா² வா முகே² தோ³ஸோ, ஏவம் முகே² அதோ³ஸோபி முக²தோ³ஸோ ஸரலோபேன, முக²தோ³ஸோ ச முக²தோ³ஸோ ச முக²தோ³ஸோதி ஏகஸேஸனயேனபேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவஞ்ஹி பரேஸம் ஸோளஸவித⁴ம் சித்தம் பாகடம் ஹோதீதி வசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

259. படிபதா³வஸேனாதி யதா²ரஹம் ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³படிபதா³வஸேன. அட்ட²ஸு கோட்டா²ஸேஸூதி ஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மகோட்டா²ஸேஸு, விமோக்க²கோட்டா²ஸேஸு வாதி இமேஸு அட்ட²ஸு கோட்டா²ஸேஸு. ஸேஸேஸூதி வுத்தாவஸேஸேஸு அபி⁴பா⁴யதனகோட்டா²ஸாதீ³ஸு. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

8. ஸமணமுண்டி³காபுத்தஸுத்தவண்ணனா

260. உக்³க³ஹிதுந்தி ஸிக்கி²தும். உக்³கா³ஹேதுந்தி ஸிக்கா²பேதும், பாட²தோ அத்தனா யதா²உக்³க³ஹிதமத்த²ம் தப்³பி³பா⁴வனத்தா²ய உச்சாரணவஸேன பரேஸம் கா³ஹேதுந்தி அத்தோ². ஸமயந்தி தி³ட்டி²ம். ஸா ஹி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸமேதி ஸம்ப³ந்தா⁴ ஏதி பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோதி வுச்சதி. தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸூரியஸ்ஸ உக்³க³மனதோ அத்த²ங்க³மா அயம் ஏத்தகோ காலோ ரத்தந்த⁴காரவித⁴மனதோ தி³வா நாம, தஸ்ஸ பன மஜ்ஜி²மபஹாரஸஞ்ஞிதோ காலோ ஸமுஜ்ஜலிதபபா⁴தேஜத³ஹனபா⁴வேன தி³வா நாம. தேனாஹ ‘‘தி³வஸஸ்ஸபி தி³வாபூ⁴தே’’தி. படிஸம்ஹரித்வாதி நிவத்தேத்வா. ஏவம் சித்தஸ்ஸ படிஸம்ஹரணம் நாம கோ³சரக்கே²த்தே ட²பனந்தி ஆஹ ‘‘ஜா²னரதிஸேவனவஸேன ஏகீபா⁴வம் க³தோ’’தி. ஏதேன காயவிவேகபுப்³ப³கம் சித்தவிவேகமாஹ. ஸீலாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³தோ மனஸா ஸம்பா⁴வனீயா, தே பன யஸ்மா அத்தனோ ஸீலாதி³கு³ணேஹி விஞ்ஞூனம் மனாபா ஹோந்தி (கிலேஸஅனிக்³க³ஹஸ்ஸ பஞ்சபஸாதா³யத்தத்தா,) தஸ்மா ஆஹ ‘‘மனவட்³ட⁴னகான’’ந்திஆதி³. தத்த² உன்னமதீதி உத³க்³க³ம் ஹோதி. வட்³ட⁴தீதி ஸத்³தா⁴வஸேன வட்³ட⁴தி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘அனுஸ்ஸரணம்பஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹூபகாரம் வதா³மீ’’தி (இதிவு. 104; ஸம். நி. 5.184).

261. பஞ்ஞபேமீதி பஜானனபா⁴வேன ஞாபேமி ததா² வவத்த²பேமி. தேனாஹ ‘‘த³ஸ்ஸேமி ட²பேமீ’’தி. பரிபுண்ணகுஸலந்தி ஸப்³ப³ஸோ புண்ணகுஸலத⁴ம்மம், உத்தமகுஸலந்தி உத்தமபா⁴வம் ஸேட்ட²பா⁴வம் பத்தகுஸலத⁴ம்மம். அயோஜ்ஜ²ந்தி வாத³யுத்³தே⁴ன அயோத⁴னீயம், வாத³யுத்³த⁴ம் ஹோது, தேன பராஜயோ ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி, தேனாஹ ‘‘வாத³யுத்³தே⁴னா’’திஆதி³. ஸம்வரப்பஹானந்தி பஞ்சஸு ஸம்வரேஸு யேன கேனசி ஸம்வரேன ஸம்வரலக்க²ணம் பஹானம். படிஸேவனப்பஹானம் வாதி வா-ஸத்³தே³ன பரிவஜ்ஜனப்பஹானாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘ந பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு பதே³ஸு. ஏஸேவ நயோதி இமினா ‘‘அபா⁴ஸனமத்தமேவ வத³தீ’’தி ஏவமாதி³ம் அதிதி³ஸதி.

நாபி⁴னந்தீ³தி ந ஸம்படிச்சி². ஸாஸனே திண்ணம் து³ச்சரிதானம் மிச்சா²ஜீவஸ்ஸ விவஜ்ஜனம் வண்ணீயதி, அயஞ்ச ஏவம் கதே²தி, தஸ்மா ஸாஸனஸ்ஸ அனுலோமம் விய வத³தி, வத³ந்தோ ச ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ த⁴ம்மே சஸ்ஸ அப்பஸாத³ம் ந த³ஸ்ஸேதி, தஸ்மா பஸன்னகாரம்பி வத³தீதி மஞ்ஞமானோ தஸ்ஸ வாத³ம் ந படிஸேதே⁴தி.

262. யதா² தஸ்ஸ வசனம், ஏவம் ஸந்தேதி யதா² தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ வசனம், ஏவம் ஸமணபா⁴வே ஸந்தே லப்³ப⁴மானே. மயம் பன ஏவம் ந வதா³மாதி ஏதேன ஸமணபா⁴வோ நாம ஏவம் ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. யோ ஹி த⁴ம்மோ யாதி³ஸோ, ததே²வ தம் பு³த்³தா⁴ தீ³பேந்தி. விஸேஸஞாணம் ந ஹோதீதி காயவிஸேஸவிஸயஞாணம் தஸ்ஸ ததா³ நத்தி², யதோ பரகாயே உபக்கமம் கரேய்யாதி த³ஸ்ஸேதி, தஸ்ஸ பன தத்த² விஸேஸஞாணம்பி நத்தே²வாதி. யஸ்மா காயபடிப³த்³த⁴ம் காயகம்மம், தஸ்மா தம் நிவத்தேந்தோ ஆஹ ‘‘அஞ்ஞத்ர ப²ந்தி³தமத்தா’’தி. கிலேஸஸஹக³தசித்தேனேவாதி து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸஸ்ஸ அஸஹனனிமித்தேன தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேனேவ. து³தியவாரேபி ஏஸேவ நயோ. ஜிக⁴ச்சா²பிபாஸது³க்க²ஸ்ஸ அஸஹனனிமித்தேன தோ³மனஸ்ஸேனேவ. விகூஜிதமத்தாதி ஏத்த² விரூபம் கூஜிதம் விகூஜிதம் புப்³பே³னிவாஸஸன்னிஸ்ஸயம் உபயம், தம் பனேத்த² ரோத³னஹஸனஸமுட்டா²பகசித்தஸஹக³தந்தி தோ³ஸஸஹக³தம் லோப⁴ஸஹக³தஞ்சாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். சித்தந்தி குஸலசித்தம். அகுஸலசித்தம் பன அதீதாரம்மணம் பவத்ததீதி வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². ஸரித்வாதி யாவ ந ஸதிஸண்டா²பனா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, தாவ ஸுபினந்தே அனுபூ⁴தம் விய து³க்க²ம் ஸரித்வா ரோத³ந்தி. ஹஸந்தீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அயஞ்ச நயோ யே லத்³த⁴ஸுகா²ரம்மணா ஹுத்வா க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கா மாதுகுச்சி²தோபி ஸுகே²னேவ நிக்க²மந்தி, தேஸம் வஸேன வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. பாயந்தியாதி அத்தனோ ஜனபத³தே³ஸரூபேன பாயந்தியா. அயம்பீதி ஆஜீவோபி மாது அஞ்ஞவிஹிதகாலே ச லோகஸ்ஸாத³வஸேன கிலேஸஸஹக³தசித்தேனேவ ஹோதி.

263. ஸமதி⁴க³ய்ஹாதி ஸம்மா அதி⁴க³தபா⁴வேன க³ஹேத்வா அபி⁴ப⁴வித்வா விஸேஸேத்வா விஸிட்டோ² ஹுத்வா. கீ²ணாஸவம் ஸந்தா⁴யாதி ப்³யதிரேகவஸேன கீ²ணாஸவம் ஸந்தா⁴ய. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – கீ²ணாஸவம்பி ஸோதாபன்னகுஸலம் பஞ்ஞபேதி ஸேக்க²பூ⁴மியம் டி²தத்தா. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தீணி பதா³னி நிஸ்ஸாயாதி ந காயேன பாபகம் கம்மம் கரோதி, ந பாபகம் வாசம் பா⁴ஸதி, ந பாபகம் ஆஜீவம் ஆஜீவதீதி இமானி தீணி பதா³னி நிஸ்ஸாய குஸலஸீலமூலகா ச அகுஸலஸீலமூலகா சாதி த்³வே பட²மசதுக்கா ட²பிதா. ஏகம் பத³ம் நிஸ்ஸாயாதி ந பாபகம் ஸங்கப்பம் ஸங்கப்பேதீதி இமம் ஏகபத³ம் நிஸ்ஸாய குஸலஸங்கப்பமூலகா அகுஸலஸங்கப்பமூலகா சாதி இமே த்³வே பச்சி²மசதுக்கா ட²பிதா.

264. விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸஹக³தசித்தத்³வயம்பி வட்டதி ப³லவதா மோஹேன ஸமன்னாக³தத்தா. ததா² ஹி தானி ‘‘மோமூஹசித்தானீ’’தி வுச்சந்தி.

குஹிந்தி கிம்னிமித்தம். கதரம்டா²னம் பாபுணித்வாதி கிம் காரணம் ஆக³ம்ம. ஏத்தே²தேதி ஏத்தா²தி காயவசீமனோஸுசரிதபா⁴வனாஸாஜீவனிப்ப²த்தியம். ஸா பன ஹேட்டி²மகோடியா ஸோதாபத்திப²லேன தீ³பேதப்³பா³தி ஆஹ ‘‘ஸோதாபத்திப²லே பு⁴ம்ம’’ந்தி. யஸ்மா ஆஜீவட்ட²மகம் அவஸிட்ட²ஞ்ச ஸீலம் பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலஸ்ஸ ச பாரிஸுத்³தி⁴பாதிமோக்கா²தி⁴க³மேன ஸோதாபத்திப²லப்பத்தியா ஸித்³தோ⁴ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘பாதிமோக்க²…பே… நிருஜ்ஜ²தீ’’தி. ‘‘ஸுக²ஸீலோ து³க்க²ஸீலோ’’திஆதீ³ஸு விய பகதிஅத்த²ஸீலஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் ‘‘அகுஸலஸீல’’ந்திஆதி³.

265. காமாவசரகுஸலசித்தமேவ வுத்தம் ஸம்பத்தஸமாதா³னவிரதிபுப்³ப³கஸ்ஸ ஸீலஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தேனாஹ – ‘‘ஏதேன ஹி குஸலஸீலம் ஸமுட்டா²தீ’’தி.

ஸீலவாதி ஏத்த² வா-ஸத்³தோ³ பாஸம்ஸத்தோ²வ வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதீ’’தி. யோ ஸீலமத்தே பதிட்டி²தோ, ந ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸு, ஸோ ஸீலமயத⁴ம்மபூரிததாய ஸீலமயோ. தேனாஹ ‘‘அலமேத்தாவதா’’திஆதி³. யத்தா²தி யஸ்ஸம் சேதோவிமுத்தியம் பஞ்ஞாவிமுத்தியஞ்ச. தது³ப⁴யஞ்ச யஸ்மா அரஹத்தப²லே ஸங்க³ஹிதம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அரஹத்தப²லே பு⁴ம்ம’’ந்தி. அஸேஸம் நிருஜ்ஜ²தி ஸுக²விபாகபா⁴வஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னதோ.

266. காமபடிஸம்யுத்தா ஸஞ்ஞா காமஸஞ்ஞா. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதரா த்³வேதி ப்³யாபாத³விஹிம்ஸாஸஞ்ஞா.

அனாகா³மிப²லபட²மஜ்ஜா²னந்தி அனாகா³மிப²லஸஹக³தம் பட²மஜ்ஜா²னம். ஏத்தா²தி யதா²வுத்தே பட²மஜ்ஜா²னே. ஏத்த² ச உஜுவிபச்சனீகேன படிபக்க²ப்பஹானம் ஸாதிஸயந்தி பட²மஜ்ஜா²னக்³க³ஹணம். தேனாஹ ‘‘அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தீ’’தி. நேக்க²ம்மஸஞ்ஞானம் காமாவசரசித்தஸஹக³ததா தஸ்ஸ ஸீலஸ்ஸ ஸமுட்டா²னதா ச ஸம்பயுத்தனயேன வேதி³தப்³பா³.

267. குஸலஸங்கப்பனிரோத⁴து³தியஜ்ஜா²னிகஅரஹத்தப²லஅகுஸலஸங்கப்பனிரோத⁴- பட²மஜ்ஜா²னிகஅனாகா³மிப²லக்³க³ஹணேன ஸமணோ த³ஸ்ஸிதோ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.