4. ராஜவக்³கோ³

1. க⁴டிகாரஸுத்தவண்ணனா

282. சரியந்தி போ³தி⁴சரியம், போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணவஸேன பவத்திதம் போ³தி⁴ஸத்தபடிபத்திந்தி அத்தோ². ஸுகாரணந்தி போ³தி⁴பரிபாசனஸ்ஸ ஏகந்திகம் ஸுந்த³ரம் காரணம், கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பயிருபாஸனாதி³ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. தஞ்ஹி தேன ஸத்³தி⁴ம் மயா இத⁴ கதந்தி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தி. மந்த³ஹஸிதந்தி ஈஸகம் ஹஸிதம். குஹம் குஹந்தி ஹாஸ-ஸத்³த³ஸ்ஸ அனுகரணமேதம். ஹட்ட²பஹட்டா²காரமத்தந்தி ஹட்ட²பஹட்ட²மத்தம். யதா² க³ஹிதஸங்கேதா ‘‘பஹட்டோ² ப⁴க³வா’’தி ஸஞ்ஜானந்தி, ஏவம் ஆகாரத³ஸ்ஸனமத்தம்.

இதா³னி இமினா பஸங்கே³ன தாஸம் ஸமுட்டா²னம் விபா⁴க³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹஸிதஞ்ச நாமேத’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அஜ்ஜு²பேக்க²னவஸேனபி ஹாஸோ ந ஸம்ப⁴வதி, பகே³வ தோ³மனஸ்ஸவஸேனாதி ஆஹ ‘‘தேரஸஹி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேஹீ’’தி. நனு ச கேசி கோத⁴வஸேனபி ஹஸந்தீதி? ந, தேஸம்பி யம் தம் கோத⁴வத்து², தஸ்ஸ மயம் தா³னி யதா²காமகாரிதம் ஆபஜ்ஜிஸ்ஸாமாதி து³விஞ்ஞேய்யந்தரேன ஸோமனஸ்ஸசித்தேனேவ ஹாஸஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ. தேஸூதி பஞ்சஸு ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேஸு. ப³லவாரம்மணேதி உளாரஆரம்மணே யமகமஹாபாடிஹாரியஸதி³ஸே. து³ப்³ப³லாரம்மணேதி அனுளாரே ஆரம்மணே. இமஸ்மிம் பன டா²னே…பே… உப்பாதே³ஸீதி இத³ம் போராணட்ட²கதா²யம் ததா² ஆக³தத்தா வுத்தம். ந அஹேதுகஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேன ப⁴க³வதோ ஸிதம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம்.

அபி⁴த⁴ம்மடீகாயம் (த⁴. ஸ. மூலடீ. 568) பன ‘‘அதீதம்ஸாதீ³ஸு அப்படிஹதம் ஞாணம் வத்வா ‘இமேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்த’ந்திஆதி³வசனதோ (மஹானி. 69, 156; சூளனி. மாக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. ம. 3.5; நேத்தி. 15; தீ³. நி. அட்ட². 3.305; விப⁴. மூலடீ. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா; தீ³. நி. டீ. 3.141, 305) ‘ப⁴க³வதோ இத³ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதீ’தி வுத்தவசனம் விசாரேதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். தத்த² இமினா ஹஸிதுப்பாத³சித்தேன பவத்தியமானம்பி ப⁴க³வதோ ஸிதகரணம் புப்³பே³னிவாஸ-அனாக³தம்ஸ-ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானம் அனுவத்தகத்தா ஞாணானுபரிவத்தியேவாதி, ஏவம் பன ஞாணானுபரிவத்திபா⁴வே ஸதி ந கோசி பாளிஅட்ட²கதா²னம் விரோதோ⁴. ததா² ஹி அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 568) ‘‘தேஸம் ஞாணானம் சிண்ணபரியந்தே இத³ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். அவஸ்ஸஞ்ச ஏதம் ஏவம் இச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² ஆவஜ்ஜனஸ்ஸபி ப⁴க³வதோ பவத்தி ததா²ரூபே காலே ந ஸம்யுஜ்ஜேய்ய, தஸ்ஸபி ஹி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகபா⁴வஸ்ஸ இச்சி²தத்தா, ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஏவஞ்ச கத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸபி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகத்தம் உபபன்னம் ஹோதீ’’தி, ந ச விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகத்தே தம்ஸமுட்டி²தாய விஞ்ஞத்தியா காயகம்மாதி³பா⁴வம் ஆபஜ்ஜனபா⁴வோ விப³ந்த⁴தீதி தமேவ ஸந்தா⁴ய வத³தி. தேனாஹ ‘‘ஏவம் அப்பமத்தகம்பீ’’தி. ஸதேரிதா விஜ்ஜுலதா நாம ஸதேரதாவிஜ்ஜுலதா. ஸா ஹி இதரவிஜ்ஜுலதா விய க²ணட்டி²திகா ஸீக⁴னிரோதா⁴ ச ந ஹோதி, அபிச கோ² த³ந்த⁴னிரோதா⁴, தஞ்ச ஸப்³ப³காலம் சதுதீ³பிகமஹாமேக⁴தோவ நிச்ச²ரதி தேனாஹ ‘‘சாதுத்³தீ³பிகமஹாமேக⁴முக²தோ’’தி. அயம் கிர தாஸம் ரஸ்மிவட்டீனம் த⁴ம்மதா, யதி³த³ம் திக்க²த்தும் ஸிரவரம் பத³க்கி²ணம் கத்வா தா³ட²க்³கே³ஸுயேவ அந்தரதா⁴னம்.

283. யதி³பி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸஞ்ச பஞ்ஞாபாரமிதா பரிபா⁴விதா, ததா²பி இதா³னி தம் பு³த்³த⁴ந்தரம் தஸ்ஸா படிபாதே³தப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘அபரிபக்கஞாணத்தா’’தி. காமஞ்சஸ்ஸ ஞாணாய இதா³னிபி படிபாதே³தப்³ப³தா அத்தி², ஏவம் ஸந்தேபி நனு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு பஸாதே³ன ஸம்பா⁴வனாய ப⁴விதப்³ப³ம் ததா² சிரகாலம் பரிபா⁴விதத்தா, கத²ம் தத்த² ஹீளனாதி ஆஹ ‘‘ப்³ராஹ்மணகுலே’’திஆதி³. சிரகாலபரிசிதாபி ஹி கு³ணபா⁴வனா அப்பகேனபி அகல்யாணமித்தஸம்ஸக்³கே³ன விபரிவத்ததி அஞ்ஞத²த்தம் க³ச்ச²தி. தேன மஹாஸத்தோபி ஜாதிஸித்³தா⁴யம் லத்³தி⁴யம் ட²த்வா ஜாதிஸித்³தே⁴ன மானேன ஏவமாஹ – ‘‘கிம் பன தேன முண்ட³கேன ஸமணகேன தி³ட்டே²னா’’தி. ததா² ஹி வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் –

‘‘தஸ்மா அகல்யாணஜனம், ஆஸீவிஸமிவோரக³ம்,

ஆரகா பரிவஜ்ஜேய்ய, பூ⁴திகாமோ விசக்க²ணோ’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.170-172);

ந்ஹானசுண்ணேன ஸுத்தேன கதா ஸோத்தி, குருவிந்த³கு³ளிகா, ஸா ஏவ ஸினாயந்தி காயம் விஸோதே⁴ந்தி ஏதாயாதி ஸினானம். தேனாஹ – ‘‘ஸோத்தி ஸினானந்தி ஸினானத்தா²ய கதஸோத்தி’’ந்தி.

284. அரியபரிஹாரேனாதி அரியானம் பரிஹாரேன, அனாகா³மீனம் ந்ஹானகாலே அத்தனோ காயஸ்ஸ பரிஹாரனியாமேனாதி அத்தோ². அத்தனோ ஞாணஸம்பத்தியா விப⁴வஸம்பத்தியா பஸன்னகாரம் காதும் ஸக்கி²ஸ்ஸதி. ஏதத³த்த²ந்தி ‘‘அஹிதனிவாரணம், ஹிதே நியோஜனம் ப்³யஸனே பரிவஜ்ஜன’’ந்தி யதி³த³ம், ஏதத³த்த²ம் மித்தா நாம ஹோந்தி. கேசி ‘‘யாவேத்த² அஹுபீ’’தி பட²ந்தி, தேஸம் யாவ ஏத்த² கேஸக்³க³க³ஹணம் தாவ அயம் நிப³ந்தோ⁴ அஹுபீதி அத்தோ².

285. ஸதிபடிலாப⁴த்தா²யாதி போ³தி⁴யா மஹாபி⁴னீஹாரம் கத்வா போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரபடிபதா³ய பூரணபா⁴வே ஸதியா படிலாப⁴த்தா²ய. இதா³னி தஸ்ஸ ஸதுப்பாத³னீயகதா²ய பவத்திதாகாரம் ஸங்கே²பேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ந லாமகட்டா²னம் ஓதிண்ணஸத்தோதி இமினா மஹாஸத்தஸ்ஸ பணீதாதி⁴முத்ததம் த³ஸ்ஸேத்வா ஏவம் பணீதாதி⁴முத்திகஸ்ஸ பமாத³கிரியா ந யுத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தாதி³ஸஸ்ஸ நாம பமாத³விஹாரோ ந யுத்தோ’’தி ஆஹ. ததா³ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ நேக்க²ம்மஜ்ஜா²ஸயோ தேலப்பதீ³போ விய விஸேஸதோ நிப்³ப³த்தி, தம் தி³ஸ்வா ப⁴க³வா தத³னுரூபம் த⁴ம்மகத²ம் கரோந்தோ ‘‘தாதி³ஸஸ்ஸ…பே… கதே²ஸீ’’தி. பரஸமுத்³த³வாஸீ தே²ரா அஞ்ஞதா² வத³ந்தி. அட்ட²கதா²யம் பன நாயம் பு³த்³தா⁴னம் பா⁴ரோ, யதி³த³ம் பூரிதபாரமீனம் போ³தி⁴ஸத்தானம் ததா² த⁴ம்மதே³ஸனா தேஸம் மஹாபி⁴னீஹாரஸமனந்தரம்பி போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸ்ஸ ஸயம்பு⁴ஞாணேனேவ படிவிதி³தத்தா. தஸ்மா போ³தி⁴ஸத்தபா⁴வபவேத³னமேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வா அகாஸீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸதிபடிலாப⁴த்தா²யா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸதிபடிலாப⁴த்தா²யாதி ஸம்மாபடிபத்தியா உஜ்ஜலனே பாகடகரஸதிபடிலாபா⁴ய.

286. ஞாணஞ்ஹி கிலேஸத⁴ம்மவிதா³லனபதா³லனேஹி ஸிங்க³ம் வியாதி ஸிங்க³ம். தஞ்ஹி படிபத்தியா உபத்த²ம்பி⁴தம் உஸ்ஸிதம் நாம ஹோதி, தத³பா⁴வே பதிதம் நாம. கேசி பன வீரியம் ஸிங்க³ந்தி வத³ந்தி. தஸ்மிம் ஸம்மப்பதா⁴னவஸேன பவத்தே பா³ஹிரபப்³ப³ஜ்ஜம் உபக³தாபி மஹாஸத்தா விஸுத்³தா⁴ஸயா அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணஸமங்கி³னோ யதா²ரஹம் க³ந்த²து⁴ரம் வாஸது⁴ரஞ்ச பரிப்³ரூஹயந்தா விஹரந்தி, பகே³வ பு³த்³த⁴ஸாஸனே அப்பிச்ச²தாதீ³ஹீதி ஆஹ ‘‘சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே பனா’’திஆதி³. விபஸ்ஸனம் ப்³ரூஹேந்தா ஸிகா²ப்பத்தவிபஸ்ஸனா ஹோந்தீதி வுத்தம் – ‘‘யாவ அனுலோமஞாணம் ஆஹச்ச திட்ட²ந்தீ’’தி, அனுலோமஞாணதோ ஓரமேவ விபஸ்ஸனம் ட²பேந்தீதி அத்தோ². மக்³க³ப²லத்த²ம் வாயாமம் ந கரோந்தி பஞ்ஞாபாரமிதாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணக³ப்³ப⁴ஸ்ஸ அபரிபுண்ணத்தா அபரிபக்கத்தா ச.

287. தே²ரேஹீதி வுத்³த⁴தரேஹி. நிவாஸே ஸதீதி யஸ்மிம் டா²னே பப்³ப³ஜிதோ, தத்தே²வ நிவாஸே. வப்பகாலதோதி ஸஸ்ஸானம் வப்பகாலதோ. புப்³பே³ விய ததோ பரம் திகி²ணேன ஸூரியஸந்தாபேன பயோஜனம் நத்தீ²தி வுத்தம் – ‘‘வப்பகாலே விதானம் விய உபரி வத்த²கிலஞ்ஜம் ப³ந்தி⁴த்வா’’தி. புடகேதி கலாபே.

288. பச்சயஸாமக்³கி³ஹேதுகத்தா த⁴ம்மப்பத்தியா பதே³ஸதோ பரிஞ்ஞாவத்து²காபி அரியா உபட்டி²தே சித்தவிகா⁴தபச்சயே யதே³தம் நாதிஸாவஜ்ஜம், ததே³வம் க³ண்ஹந்தீதி அயமேத்த² த⁴ம்மதாதி ஆஹ – ‘‘அலாப⁴ம் ஆரப்³ப⁴ சித்தஞ்ஞத²த்த’’ந்திஆதி³. ஸோதி கிகீ காஸிராஜா. ப்³ராஹ்மணப⁴த்தோதி ப்³ராஹ்மணேஸு ப⁴த்தோ. தே³வேதி ப்³ராஹ்மணே ஸந்தா⁴யாஹ. பூ⁴மிதே³வாதி தேஸம் ஸமஞ்ஞா, ததா³ ப்³ராஹ்மணக³ருகோ லோகோ. ததா³ ஹி கஸ்ஸபோபி ப⁴க³வா ப்³ராஹ்மணகுலே நிப்³ப³த்தி. தீ⁴து அவண்ணம் வத்வாதி, ‘‘மஹாராஜ, தவ தீ⁴தா ப்³ராஹ்மணஸமயம் பஹாய முண்ட³பாஸண்டி³கஸமயம் க³ண்ஹீ’’திஆதி³னா ராஜபுத்தியா அகு³ணம் வத்வா. வரம் க³ண்ஹிம்ஸு ஞாதகா. ரஜ்ஜம் நிய்யாதேஸி ‘‘மா மே வசனம் முஸா அஹோஸி, அட்ட²மே தி³வஸே நிக்³க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி.

பாவனஅஸ்மனயனவஸேன ஸம்மா பாவீகதத்தா பரிஸுத்³த⁴தண்டு³லானி. பாளியம் தண்டு³லபடிப⁴ஸ்தானீதி தண்டு³லக²ண்டா³னி. முக்³க³படிப⁴ஸ்தகளாயபடிப⁴ஸ்தேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

289. கோ நு கோ²தி பு⁴ம்மத்தே² பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ – ‘‘குஹிம் நு கோ²’’தி பாரிபூரிம் யோஜீயந்தி ப்³யஞ்ஜனபோ⁴ஜனானி ஏத்தா²தி பரியோகோ³, ததோ பரியோகா³. தேனாஹ ‘‘ஸூபபா⁴ஜனதோ’’தி. ஸஞ்ஞம் த³த்வாதி வுத்தம் ஸப்³ப³ம் ஆசிக்கி²த்வா தும்ஹாகம் அத்தா²ய ஸம்பாதே³த்வா நிக்கி²த்தோ உபட்டா²கோதி ப⁴க³வதோ ஆரோசேதா²தி ஸஞ்ஞம் த³த்வா. அதிவிஸ்ஸத்தோ²தி அதிவிய விஸ்ஸத்தோ². பஞ்சவண்ணாதி கு²த்³தி³காதி³வஸேன பஞ்சப்பகாரா.

290. கிந்தி நிஸ்ஸக்கே பச்சத்தவசனம், கஸ்மாதி அத்தோ²? த⁴ம்மிகோதி இமினா ஆக³மனஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. பி⁴க்கூ²னம் பத்தே ப⁴த்தஸதி³ஸோதி இமினா உபாஸகேன ஸத்து² பரிச்சத்தபா⁴வம் தத்த² ஸத்து²னோ ச அபரிஸங்கதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸிக்கா²பத³வேலா நாம நத்தீ²தி த⁴ம்மஸ்ஸாமிபா⁴வதோ ஸிக்கா²பத³மரியாதா³ நாம நத்தி² பண்ணத்திவஜ்ஜே, பகதிவஜ்ஜே பன ஸேதுகா⁴தோ ஏவ.

291. ச²த³னட்டா²னே யதா³காஸம், ததே³வ தஸ்ஸ கே³ஹஸ்ஸ ச²த³னந்தி ஆகாஸச்ச²த³னம். பகதியா உதுப²ரணமேவாதி சா²தி³தே யாதி³ஸம் உது, ச²த³னே உத்திணபா⁴வேபி தம்ஹி கே³ஹே தாதி³ஸமேவ உதுப²ரணம் அஹோஸி. தேஸம்யேவாதி தேஸம் க⁴டிகாரஸ்ஸ மாதாபிதூனம் ஏவ.

292. ‘‘சதஸ்ஸோ முட்டி²யோ ஏகோ குடு³வோ, சத்தாரோ குடு³வா ஏகோ பத்தோ², சத்தாரோ பத்தா² ஏகோ ஆள்ஹகோ, சத்தாரோ ஆள்ஹகா ஏகம் தோ³ணம், சத்தாரி தோ³ணானி ஏகா மானிகா, சதஸ்ஸோ மானிகா ஏகா கா²ரீ, வீஸதி கா²ரிகா ஏகோ வாஹோதி ததே³வ ஏகஸகட’’ந்தி ஸுத்தனிபாதட்ட²கதா²தீ³ஸு (ஸு. நி. அட்ட². 2.662) வுத்தம், இத⁴ பன ‘‘த்³வே ஸகடானி ஏகோ வாஹோ’’தி வுத்தம். தேலபா²ணிதாதி³ந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸப்பிஆதி³ம் மரிசாதி³கடுகப⁴ண்ட³ஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. நாஹம் ரஞ்ஞா தி³ட்ட²புப்³போ³, குதோ பரிப்ப²ஸ்ஸோதி அதி⁴ப்பாயோ. நச்சித்வாதி நச்சம் த³த்வா.

க⁴டிகாரஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

2. ரட்ட²பாலஸுத்தவண்ணனா

293. தூ²லமேவ து²ல்லம், து²ல்லா விபுலா மஹந்தா கோட்டா² ஜாதா இமஸ்ஸாதி து²ல்லகோட்டி²கந்தி ஓத³னபூபபஹூதவஸேன லத்³த⁴னாமோ நிக³மோ. அட்ட²கதா²யம் பன து²ல்லகோட்ட²ந்தி அத்தோ² வுத்தோ. தேன பாளியம் இக-ஸத்³தே³ன பத³வட்³ட⁴னம் கதந்தி த³ஸ்ஸேதி.

294. ரட்ட²பாலோதி இத³ம் தஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ நாமம். பவேணிவஸேன ஆக³தகுலவம்ஸானுக³தந்தி ஸமுதா³க³மதோ பட்டா²ய த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கஸ்மா ரட்ட²பாலோ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸந்தா⁴ரேதுந்தி வினாஸனதோ புப்³பே³ யாதி³ஸம், ததே²வ ஸம்மதே³வ தா⁴ரேதும் ஸமத்தோ². ஸத்³தா⁴தி கம்மப²லஸத்³தா⁴ய ஸம்பன்னா. ஸாமணேரம் தி³ஸ்வாதி ஸிக்கா²காமதாய ஏதத³க்³கே³ ட²பியமானம் தி³ஸ்வா.

ஸஹ ரஞ்ஞாதி ஸராஜிகம், ரஞ்ஞா ஸத்³தி⁴ம் ராஜபரிஸம். சாதுவண்ணந்தி ப்³ராஹ்மணாதி³சதுவண்ணஸமுதா³யம். போஸேதுந்தி வத்³தே⁴தும் தா³னாதீ³ஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ஸங்க³ண்ஹிதும். யம் குலம். பஹோஸ்ஸதீதி ஸக்கி²ஸ்ஸதி.

தேன தேன மே உபபரிக்க²தோதி ‘‘காமா நாமேதே அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அட்டி²கங்கலூபமா’’தி (ம. நி. 1.234; பாசி. 417; மஹானி. 3, 6) ச ஆதி³னா யேன யேன ஆகாரேன காமேஸு ஆதீ³னவம் ஓகாரம் ஸம்கிலேஸம், தப்³பி³பரியாயதோ நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸம் கு³ணம் பகாஸேந்தம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி, தேன தேன பகாரேன உபபரிக்க²தோ வீமம்ஸந்தஸ்ஸ மய்ஹம் ஏவம் ஹோதி ஏவம் உபட்டா²தி. ஸிக்க²த்தயப்³ரஹ்மசரியந்தி அதி⁴ஸீலாதி³ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹம் ஸேட்ட²சரியம். அக²ண்டா³தி³பா⁴வாபாத³னேன அக²ண்ட³ம் லக்க²ணவசனஞ்ஹேதம். கஞ்சிபி ஸிக்கே²கதே³ஸம் அஸேஸேத்வா ஏகந்தேனேவ பரிபூரேதப்³ப³தாய ஏகந்தபரிபுண்ணம். சித்துப்பாத³மத்தம்பி ஸம்கிலேஸமலம் அனுப்பாதே³த்வா அச்சந்தமேவ விஸுத்³த⁴ம் கத்வா பரிஹரிதப்³ப³தாய ஏகந்தபரிஸுத்³த⁴ம். ததோ ஏவ ஸங்க²ம் விய லிகி²தந்தி ஸங்க²லிகி²தம். தேனாஹ ‘‘லிகி²தஸங்க²ஸதி³ஸ’’ந்தி. தா³டி²காபி மஸ்ஸுக்³க³ஹணேனேவ க³ஹேத்வா ‘‘மஸ்ஸு’’த்வேவ வுத்தம், உத்தராத⁴ரமஸ்ஸுந்தி அத்தோ². கஸாயேன ரத்தானி காஸாயானி. அனனுஞ்ஞாதம் புத்தம் ந பப்³பா³ஜேதி ‘‘மாதாபிதூனம் லோகியமஹாஜனஸ்ஸ சித்தஞ்ஞத²த்தம் மா ஹோதூ’’தி. ததா² ஹி ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜஸ்ஸ ததா² வரோ தி³ன்னோ.

295. பியாயிதப்³ப³தோ பியோதி ஆஹ ‘‘பீதிஜனகோ’’தி. மனஸ்ஸ அப்பாயனதோ மனாபோதி ஆஹ ‘‘மனவட்³ட⁴னகோ’’தி. ஸுகே²தி⁴தோ தருணதா³ரககாலே. ததோ பரஞ்ச ஸப்பிகீ²ராதி³ஸாது³ரஸமனுஞ்ஞபோ⁴ஜனாதி³ஆஹாரஸம்பத்தியா ஸுக²பரிப⁴தோ. அத² வா த³ள்ஹப⁴த்திகதா⁴திஜனாதி³பரிஜனஸம்பத்தியா சேவ பரிச்ச²த³ஸம்பத்தியா ச உளாரபணீதஸுக²பச்சயூபஹாரேஹி ச ஸுகே²தி⁴தோ, அகிச்சே²னேவ து³க்க²ப்பச்சயவினோத³னேன ஸுக²பரிப⁴தோ. அஜ்ஜ²த்திகங்க³ஸம்பத்தியா வா ஸுகே²தி⁴தோ, பா³ஹிரங்க³ஸம்பத்தியா ஸுக²பரிப⁴தோ. கஸ்ஸசீதி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனம், கிஞ்சீதி வுத்தம் ஹோதி, அயமேவ வா பாடோ². ததா² ஹி ‘‘அப்பமத்தகம்பி கலபா⁴க³ம் து³க்க²ஸ்ஸ ந ஜானாஸீ’’தி அத்தோ² வுத்தோ. ஏவம் ஸந்தேதி நனு மயம் ரட்ட²பால மரணாதீ³ஸு கேனசி உபாயேன அப்பதீகாரேன மரணேனபி தயா அகாமகாபி வினா ப⁴விஸ்ஸாம, ஏவம் ஸதி. யேனாதி யேன காரணேன. கிம் பனாதி ஏத்த² கிந்தி காரணத்தே² பச்சத்தவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘கேன பன காரணேனா’’தி.

296. பரிசாரேஹீதி பரிதோ தத்த² தத்த² யதா²ஸகம் விஸயேஸு சாரேஹி. தேனாஹ ‘‘இதோ சிதோ ச உபனேஹீ’’தி. பரிசாரேஹீதி வா ஸுகூ²பகரணேஹி அத்தானம் பரிசாரேஹி, அத்தனோ பரிசரணம் காரேஹி. ததா²பூ⁴தோ ச யஸ்மா லளந்தோ கீளந்தோ நாம ஹோதி, தஸ்மா ‘‘லளா’’திஆதி³ வுத்தம். நிச்சதா³னம் தா³னம் நாம, உபோஸத²தி³வஸாதீ³ஸு தா³தப்³ப³ம் அதிரேகதா³னம் பதா³னம் நாம. பவேணீரக்க²ணவஸேன வா தீ³யமானம் தா³னம் நாம, அத்தனாவ பட்ட²பேத்வா தீ³யமானம் பதா³னம் நாம. பசுரஜனஸாதா⁴ரணம் வா நாதிஉளாரம் தா³னம் நாம, அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் அதிஉளாரம் பதா³னம் நாம. உத்³த³ஸ்ஸேதப்³பா³தி உத்³த⁴ம் த³ஸ்ஸேதப்³பா³. குதோ உத்³த⁴ம் தே த³ஸ்ஸேதப்³பா³? பப்³ப³ஜிததோ உத்³த⁴ம் அத்தானம் மாதாபிதரோ த³ஸ்ஸேதப்³பா³, தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³.

299. ப³லம் க³ஹேத்வாதி ஏத்த² ப³லக்³க³ஹணம் நாம காயப³லஸ்ஸ உப்பாத³னமேவாதி ஆஹ ‘‘காயப³லம் ஜனேத்வா’’தி. ஏவம் விஹரந்தோதி யதா² பாளியம் வுத்தம் ஏவம் ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ விஹரந்தோ. தஸ்மாதி யஸ்மா நேய்யோ, ந உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ, ந ச விபஞ்சிதஞ்ஞூ, தஸ்மா. சிரேன பப்³ப³ஜிதோ த்³வாத³ஸமே வஸ்ஸே அரஹத்தம் பாபுணி. யம் பன வுத்தம் பாளியம் ‘‘ந சிரஸ்ஸேவா’’தி, தம் ஸட்டி² வஸ்ஸானி ததோ அதி⁴கம்பி விபஸ்ஸனாபரிவாஸம் வஸந்தே உபாதா³ய வுத்தம்.

ஸத்தத்³வாரகோட்ட²கஸ்ஸாதி ஸத்தக³ப்³ப⁴ந்தரத்³வாரகோட்ட²கஸீஸேன க³ப்³ப⁴ந்தரானி வத³தி. பஹராபேதீதி வயோவுட்³டா⁴னுரூபம் கப்பாபனாதி³னா அலங்காராபேதி. அந்தோஜாததாய ஞாதிஸதி³ஸீ தா³ஸீ ஞாதிதா³ஸீ. பூதிபா⁴வேனேவ லக்கி²தப்³போ³ தோ³ஸோ வா அபி⁴தோ³ஸோ, ஸோவ ஆபி⁴தோ³ஸிகோ, அபி⁴தோ³ஸம் வா பச்சூஸகாலம் க³தோ பத்தோ அதிக்கந்தோதி ஆபி⁴தோ³ஸிகோ. தேனாஹ ‘‘ஏகரத்தாதிக்கந்தஸ்ஸா’’திஆதி³. அபரிபோ⁴கா³ரஹோ பூதிபூ⁴தபா⁴வேன. அரியவோஹாரேனாதி அரியஸமுதா³சாரேன. அரியா ஹி மாதுகா³மம் ப⁴கி³னிவாதே³ன ஸமுதா³சரந்தி. நிஸ்ஸட்ட²பரிக்³க³ஹந்தி பரிச்சத்தாலயம். வத்தும் வட்டதீதி நிரபேக்க²பா⁴வதோ வுத்தம், இத⁴ பன விஸேஸதோ அபரிபோ⁴கா³ரஹத்தாவ வத்து²னோ. நிமீயதி ஸஞ்ஞாயதீதி நிமித்தம், ததா²ஸல்லக்கி²தோ ஆகாரோதி ஆஹ ‘‘ஆகாரம் அக்³க³ஹேஸீ’’தி.

300. க⁴ரம் பவிஸித்வாதி கே³ஹஸாமினியா நிஸீதி³தப்³ப³ட்டா²னபூ⁴தம் அந்தோகே³ஹம் பவிஸித்வா. ஆலபனேதி தா³ஸிஜனஸ்ஸ ஆலபனே. ப³ஹி நிக்க²மந்தாதி யதா²வுத்தஅந்தோகே³ஹதோ ப³ஹி நிக்க²மந்தியோ. க⁴ரேஸு ஸாலா ஹோந்தீதி க⁴ரேஸு ஏகமந்தே போ⁴ஜனஸாலா ஹோந்தி பாகாரபரிக்கி²த்தா ஸுஸம்விஹிதத்³வாரப³ந்தா⁴ ஸுஸம்மட்ட²வாலிகங்க³ணா.

அனோகப்பனம் அஸத்³த³ஹனம். அமரிஸனம் அஸஹனம். அனாக³தவசனம் அனாக³தஸத்³த³ப்பயோகோ³, அத்தோ² பன வத்தமானகாலிகோவ. தேனாஹ ‘‘பச்சக்க²ம்பீ’’தி. அரியித்³தி⁴யந்தி ‘‘படிகூலே அபடிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதீ’’தி (அ. நி. 5.144) ஏவம் வுத்தஅரியித்³தி⁴யம்.

பூதிகும்மாஸோ ச²ட்³ட³னீயத⁴ம்மோ தஸ்ஸ கே³ஹதோ லத்³தோ⁴பி ந தா³தப்³ப³யுத்தகோ தா³ஸிஜனேன தி³ன்னோதி ஆஹ ‘‘தே³ய்யத⁴ம்மவஸேன நேவ தா³னம் அலத்த²ம்ஹா’’தி. ‘‘இமேஹி முண்ட³கேஹீ’’திஆதி³னா நித்து²னனவசனேன பச்சக்கா²னம் அத்த²தோ லத்³த⁴மேவ, தஸ்ஸ பன உஜுகபா²ஸுஸமாசாரவஸேன அலத்³த⁴த்தா வுத்தம் ‘‘ந பச்சக்கா²ன’’ந்தி. தேனாஹ – ‘‘படிஸந்தா²ரவஸேன பச்சக்கா²னம்பி ந அலத்த²ம்ஹா’’தி. ‘‘நேவ தா³ன’’ந்திஆதி³ பச்சாஸீஸாய அக்க²ந்தியா ச வுத்தம் விய பசுரஜனோ மஞ்ஞேய்யாதி தன்னிவத்தனத்த²ம் அதி⁴ப்பாயமஸ்ஸ விவரிதும் ‘‘கஸ்மா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸுத்திகாபடிச்ச²ன்னந்தி ஸிப்பிகாச²தா³ஹி ச²ன்னம்.

உக்கட்ட²ஏகாஸனிகதாயாதி இத³ம் பூ⁴தகத²னமத்தம் தே²ரஸ்ஸ ததா²பா⁴வதீ³பனதோ. முது³கஸ்ஸபி ஹி ஏகாஸனிகஸ்ஸ யாய நிஸஜ்ஜாய கிஞ்சிமத்தம் போ⁴ஜனம் பு⁴த்தம், வத்தஸீஸேனபி ததோ வுட்டி²தஸ்ஸ புன பு⁴ஞ்ஜிதும் ந வட்டதி. தேனாஹ திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரோ ‘‘ஆஸனம் வா ரக்கே²ய்ய போ⁴ஜனம் வா’’தி. உக்கட்ட²ஸபதா³னசாரிகோதி புரதோ பச்ச²தோ ச ஆஹடபி⁴க்க²ம்பி அக்³க³ஹேத்வா ப³ஹித்³வாரே ட²த்வா பத்தவிஸ்ஸஜ்ஜனமேவ கரோதி. ஏதேனேவ தே²ரஸ்ஸ உக்கட்ட²பிண்ட³பாதிகபா⁴வோ தீ³பிதோ. தேனாஹ – ‘‘ஸ்வாதனாய பி⁴க்க²ம் நாம நாதி⁴வாஸேதீ’’தி. அத² கஸ்மா அதி⁴வாஸேஸீதி ஆஹ ‘‘மாது அனுக்³க³ஹேனா’’திஆதி³. பண்டி³தா ஹி மாதாபிதூனம் ஆசரியுபஜ்ஜா²யானம் வா காதப்³ப³ம் அனுக்³க³ஹம் அஜ்ஜு²பேக்கி²த்வா து⁴தங்க³ஸுத்³தி⁴கா ந ப⁴வந்தி.

301. பயுத்தந்தி வத்³தி⁴வஸேன பயோஜிதம், தத்³தி⁴தலோபம் கத்வா வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம் யதா² அஞ்ஞத்தா²பி ‘‘பிதாமஹம் த⁴னம் லத்³தா⁴, ஸுக²ம் ஜீவதி ஸஞ்சயோ’’தி. ஜேட்ட²கித்தி²யோதி பதா⁴னித்தி²யோ. இதோதி இமஸ்மிம் குலே அனுப⁴விதப்³ப³விப⁴வஸம்பத்திதோ. அஞ்ஞதோதி இமஸ்ஸ தி³ன்னத்தா அஞ்ஞஸ்மிம் குலே அனுப⁴விதப்³ப³ஸம்பத்திதோ.

302. சித்தவிசித்தந்தி கப்பனாய சேவ அரஹரூபேன அலங்காராதி³னா ச சித்திதஞ்சேவ விசித்திதஞ்ச. வணகாயந்தி வணபூ⁴தம் காயம். ஸமந்ததோ உஸ்ஸிதந்தி ஹேட்டி²மகாயவஸேன ஹேட்டா² உபரி ச ஸன்னிஸ்ஸிதம். நிச்சாதுரந்தி அபி⁴ண்ஹப்படிபீளிதம், ஸதா³ து³க்கி²தம் வா. ப³ஹுஸங்கப்பந்தி ராக³வத்து²பா⁴வேன அபி⁴ஜனேஹி ஹாவபா⁴வவிலாஸவஸேன, ஆமிஸவஸேன ச ஸோணஸிங்கா³லாதீ³ஹி ப³ஹூஹி ஸங்கப்பேதப்³ப³ம். டி²தீதி அவட்டா²னம் அவிபரிணாமோ நத்தி². தேனாஹ – ‘‘பி⁴ஜ்ஜனத⁴ம்மதாவ நியதா’’தி, பரிஸ்ஸவபா⁴வாபத்தி சேவ வினாஸபத்தி ச ஏகந்திகாதி அத்தோ².

சித்தகதம்பீதி க³ந்தா⁴தீ³ஹி சித்தகதம்பி. ரூபந்தி ஸரீரம்.

அலத்தககதாதி பிண்டி³அலத்தகேன ஸுவண்ணகதா. தேனாஹ ‘‘அலத்தகேன ரஞ்ஜிதா’’தி. சுண்ணகமக்கி²தந்தி தோ³ஸனீஹரணேஹி தாபத³ஹனாதீ³ஹி கதாபி⁴ஸங்கா²ரமுக²ம் கோ³ரோசனாதீ³ஹி ஓபா⁴ஸனகசுண்ணேஹி மக்கி²தம், தேனாஹ ‘‘ஸாஸபகக்கேனா’’திஆதி³.

ரஸோத³கேனாதி ஸரலனிய்யாஸரஸமிஸ்ஸேன உத³கேன. ஆவத்தனபரிவத்தே கத்வாதி ஆவத்தனபரிவத்தனவஸேன நதே கத்வா. அட்ட²பத³கரசனாயாதி பி⁴த்திகூடத்³த⁴சந்தா³தி³விபா⁴கா³ய அட்ட²பத³கரசனாய.

விரவமானேதி ‘‘அயம் பலாயதி, க³ண்ஹ க³ண்ஹா’’தி விரவமானே. ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணஓரோதே⁴தி வத்தப்³ப³ம்.

303. உஸ்ஸிதாய உஸ்ஸிதாயாதி குலவிப⁴வபா³ஹுஸச்சபஞ்ஞாஸம்பத்தியா உக்³க³தாய உக்³க³தாய. அபி⁴லக்கி²தோ உளாரபா⁴வேன.

304. பரிஜுஞ்ஞானீதி பரிஹானானி. யே ப்³யாதி⁴னா அபி⁴பூ⁴தா ஸத்தா ஜிண்ணகப்பா வயோஹானிஸத்தா விய ஹோந்தி, ததோ நிவத்தேந்தோ ‘‘ஜராஜிண்ணோ’’தி ஆஹ. வயோவுட்³டோ⁴, ந ஸீலாதி³வுட்³டோ⁴. மஹத்தம் லாதி க³ண்ஹாதீதி மஹல்லகோ, ஜாதியா மஹல்லகோ, ந விப⁴வாதி³னாதி ஜாதிமஹல்லகோ. த்³வத்திராஜபரிவத்தஸங்கா²தம் அத்³தா⁴னம் காலம் க³தோ வீதிவத்தோதி அத்³த⁴க³தோ. ததா² ச பட²மவயம் மஜ்ஜி²மவயஞ்ச அதீதோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அத்³தா⁴னம் அதிக்கந்தோ’’தி. ஜிண்ணாதி³பதே³ஹி பட²மவயமஜ்ஜி²மவயஸ்ஸ போ³தி⁴தத்தா அனுப்பத்ததாவிஸிட்டோ² வய-ஸத்³தோ³ ஓஸானவயவிஸயோதி ஆஹ ‘‘பச்சி²மவயம் அனுப்பத்தோ’’தி.

‘‘அப்பிச்சோ², அப்பட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸோ’’தி (அ. நி. 10.11) ஏவமாதீ³ஸு விய அப்ப-ஸத்³தோ³ அபா⁴வத்தோ²தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘அப்பாபா³தோ⁴தி அரோகோ³, அப்பாதங்கோதி நித்³து³க்கோ²’’தி. அப்பத்தோ² வா இத⁴, தத்தா²பி அப்ப-ஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ‘‘யோ ஹி, க³ஹபதி, இமம் பூதிகாயம் பரிஹரந்தோ முஹுத்தம்பி ஆரோக்³யம் படிஜானேய்ய கிமஞ்ஞத்ர பா³ல்யா’’தி (ஸம். நி. 3.1) ஸுத்தபத³ம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி. விபச்சனம் விபாகோ, ஸோ ஏவ வேபாகோ. ஸமோ வேபாகோ ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி ஸமவேபாகினீ, தாய. தேனேவ ஸமவேபாகினிபா⁴வேன ஸப்³ப³ம்பி ஸம்மதே³வ க³ண்ஹாதி தா⁴ரேதீதி க³ஹணீ. க³ஹணிஸம்பத்தியா ஹி யதா²பு⁴த்தஆஹாரோ ஸம்மதே³வ ஜீரந்தோ ஸரீரே திட்ட²தி, நோ அஞ்ஞதா² பு⁴த்தபு⁴த்தோ ஆஹாரோ ஜீரதி க³ஹணியா திக்க²பா⁴வேன. ததே²வ திட்ட²தீதி பு⁴த்தாகாரேனேவ திட்ட²தி க³ஹணியா மந்த³பா⁴வதோ. ப⁴த்தச்ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதேவ பு⁴த்தஆஹாரஸ்ஸ ஸம்மா பரிணாமம் க³தத்தா. தேனேவாதி ஸமவேபாகினிபா⁴வேனேவ. பத்தானம் போ⁴கா³னம் பரிக்கி²யமானம் ந ஸஹஸா ஏகஜ்ஜ²ம்யேவ பரிக்க²யம் க³ச்ச²ந்தி, அத² கோ² அனுக்கமேன, ததா² ஞாதயோபீதி ஆஹ ‘‘அனுபுப்³பே³னா’’தி. சா²தகப⁴யாதி³னாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ப்³யாதி⁴ப⁴யாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

305. உத்³தே³ஸஸீஸேன நித்³தே³ஸோ க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மனித்³தே³ஸா உத்³தி³ட்டா²’’தி. யஸ்மா வா யே த⁴ம்மா உத்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டே²ன ‘‘உத்³தே³ஸா’’தி வுச்சந்தி. தேவ த⁴ம்மா நித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டே²ன நித்³தே³ஸாதி ‘‘த⁴ம்மனித்³தே³ஸா உத்³தி³ட்டா²’’தி அத்தோ² வுத்தோ. அத² வா யே த⁴ம்மா அனிச்சதாதி³விபா⁴வனவஸேன உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸந்தி, தே த⁴ம்மா ததே²வ நிஸ்ஸேஸதோ தே³ஸேஸ்ஸந்தீதி ஏவம் உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸபதா³னம் அனத்த²ந்தரதா வேதி³தப்³பா³. தத்தா²தி ஜராமரணஸந்திகே. அத்³து⁴வோதி நித்³து⁴வோ ந தி²ரோ, அனிச்சோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘து⁴வட்டா²னவிரஹிதோ’’தி, அஜாதாபூ⁴தாஸங்க²தது⁴வபா⁴வகாரணவிவித்தோதி அத்தோ². உபனீய்யதீதி வா ஜராமரணேன லோகோ ஸம்மா நீயதி, தஸ்மா அத்³து⁴வோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தாயிதுந்தி ஜாதிஆதி³ப்³யஸனதோ ரக்கி²தும் ஸமத்தே²ன இஸ்ஸரேன அத்தனா விரஹிதோதி. ‘‘இமம் லோகம் இதோ வட்டது³க்க²தோ மோசேஸ்ஸாமி, ஜராப்³யாதி⁴மரணானம் தம் அதி⁴ப⁴விதும் ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் அபி⁴ஸரதீதி அபி⁴ஸ்ஸரணம், லோகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ தா³தா ஹிதஸ்ஸ விதா⁴தா கோசி இஸ்ஸரோ, தத³பா⁴வதோ ஆஹ ‘‘அனபி⁴ஸ்ஸரோதி அஸரணோ’’தி. நிஸ்ஸகோ மமாயிதப்³ப³வத்து²அபா⁴வதோ, தேனாஹ ‘‘ஸகப⁴ண்ட³விரஹிதோ’’திஆதி³. தண்ஹாய வஸே ஜாதோ தண்ஹாய விஜிதோதி கத்வா ‘‘தண்ஹாய தா³ஸோ’’தி வுத்தம்.

306. ஹத்தி²விஸயத்தா ஹத்தி²ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா வா ஹத்தி²ஸிப்பம் ‘‘ஹத்தீ²’’தி க³ஹிதந்தி ஆஹ – ‘‘ஹத்தி²ஸ்மிந்தி ஹத்தி²ஸிப்பே’’தி, ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸாதிஸயம் ஊருப³லம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஊருப³லீதி ஆஹ – ‘‘ஊருப³லஸம்பன்னோ’’தி, தமேவத்த²ம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அபி⁴ன்னம் பரஸேனம் பி⁴ந்த³தோ பி⁴ன்னம் ஸகஸேனம் ஸந்தா⁴ரயதோ உபத்த²ம்ப⁴யதோ. பா³ஹுப³லீதி ஏத்தா²பி ‘‘யஸ்ஸ ஹி ப²லகஞ்ச ஆவுத⁴ஞ்ச க³ஹேத்வா’’திஆதி³னா அத்தோ² வத்தப்³போ³, இத⁴ பன பரஹத்த²க³தம் ரஜ்ஜம் ஆஹரிதும் பா³ஹுப³லந்தி யோஜனா. யதா² ஹி ‘‘ஊருப³லீ’’தி ஏத்தா²பி பா³ஹுப³லம் அனாமஸித்வா அத்தோ², ஏவம் ‘‘பா³ஹுப³லீ’’தி ஏத்த² ஊருப³லம் அனாமஸித்வா அத்தோ² வேதி³தப்³போ³, ஆஹிதோ அஹம்மானோ ஏத்தா²தி அத்தா, அத்தபா⁴வோ. அலம் ஸமத்தோ² அத்தா ஏதஸ்ஸாதி அலமத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸமத்த²அத்தபா⁴வோ’’தி.

பரியோதா⁴யாதி வா பரிதோ ஆரக்க²ம் ஓத³ஹித்வா. ‘‘ஸம்விஜ்ஜந்தே கோ², போ⁴ ரட்ட²பால, இமஸ்மிம் ராஜகுலே ஹத்தி²காயாபி…பே… வத்திஸ்ஸந்தீ’’தி இத³ம்பி ஸோ ராஜா உபரி த⁴ம்முத்³தே³ஸஸ்ஸ காரணம் ஆஹரந்தோ ஆஹ.

வுத்தஸ்ஸேவ அனு பச்சா² கா³யனவஸேன கத²னம் அனுகீ³தி. தா பன கா³தா² த⁴ம்முத்³தே³ஸானம் தே³ஸனானுபுப்³பி³ம் அனாதி³யித்வாபி யதா²ரஹம் ஸங்க³ண்ஹனவஸேன அனுகீ³தாதி ஆஹ ‘‘சதுன்னம் த⁴ம்முத்³தே³ஸானம் அனுகீ³தி’’ந்தி.

307. ஏகந்தி ஏகஜாதியம். வத்து²காமகிலேஸகாமா விஸயபே⁴தே³ன பி⁴ந்தி³த்வா ததா² வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸாக³ரந்தேனாதி ஸாக³ரபரியந்தேன.

அஹோ வதாதி ஸோசனே நிபாதோ, ‘‘அஹோ வத பாபம் கதம் மயா’’திஆதீ³ஸு விய. அமராதிஆதீ³ஸு ஆஹூதி கதே²ந்தி. மதம் உத்³தி³ஸ்ஸ ‘‘அம்ஹ’’ந்தி வத்தப்³பே³ ஸோகவஸேன ‘‘அமர’’ந்தி வுச்சதி.

வோஸானந்தி நிட்ட²ம், பரியோஸானந்தி அத்தோ². ஸாவாதி பஞ்ஞா ஏவ. த⁴னதோதி ஸப்³ப³த⁴னதோ. உத்தமதரா ஸேட்டா², தேனேவாஹ ‘‘பஞ்ஞாஜீவிம் ஜீவிதமாஹு ஸேட்ட²’’ந்தி (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 184).

தேஸு பாபம் கரோந்தேஸு ஸத்தேஸு, நித்³தா⁴ரணே சேதம் பு⁴ம்மவசனம். பரம்பராயாதி அத்தபா⁴வபரம்பராய. ஸம்ஸாரம் ஆபஜ்ஜித்வாதி ப⁴வாதீ³ஸு ஸம்ஸாரஸ்ஸ ஆபஜ்ஜனஹேதும் ஆபஜ்ஜந்தோ பரலோகம் உபேதி, பரலோகம் உபேந்தோவ ப³ஹுவித⁴து³க்க²ஸங்கா²தம் க³ப்³ப⁴ஞ்ச உபேதி. தாதி³ஸஸ்ஸாதி ததா²ரூபஸ்ஸ க³ப்³ப⁴வாஸது³க்கா²தீ³னம் அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தஸ்ஸ அப்பபஞ்ஞஸ்ஸ அஞ்ஞோ அப்பபஞ்ஞோ ச அபி⁴ஸத்³த³ஹந்தோ ஹிதஸுகா²வஹந்தி பத்தியாயந்தோ.

‘‘பாபத⁴ம்மோ’’தி வுத்தத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ பரலோகோ நாம து³க்³க³தி ஏவாதி ஆஹ ‘‘பரம்ஹி அபாயலோகே’’தி.

விவித⁴ரூபேனாதி ரூபஸத்³தா³தி³வஸேன தத்த²பி பணீததராதி³வஸேன ப³ஹுவித⁴ரூபேன.

ஸாமஞ்ஞமேவாதி ஸமணபா⁴வோ ஏவ ஸேய்யோ. ஏத்த² ச ஆதி³தோ த்³வீஹி கா³தா²ஹி சதுத்தோ² த⁴ம்முத்³தே³ஸோ அனுகீ³தோ. சதுத்த²கா³தா²ய ததியோ. பஞ்சமகா³தா²ய து³தியோ. ச²ட்ட²கா³தா²ய து³தியததியா. ஸத்தமகா³தா²ய பட²மோ த⁴ம்முத்³தே³ஸோ அனுகீ³தோ, அட்ட²மாதீ³ஹி பவத்தினிவத்தீஸு காமேஸு நேக்க²ம்மே ச யதா²ரஹம் ஆதீ³னவானிஸம்ஸம் விபா⁴வேத்வா அத்தனோ பப்³ப³ஜ்ஜகாரணம் பரமதோ த³ஸ்ஸேந்தோ யதா²வுத்தத⁴ம்முத்³தே³ஸம் நிக³மேதி, தேன வுத்தம் ‘‘தா பன கா³தா² த⁴ம்முத்³தே³ஸானம் தே³ஸனானுபுப்³பி³ம் அனாதி³யித்வாபி யதா²ரஹம் ஸங்க³ண்ஹனவஸேன அனுகீ³தா’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ரட்ட²பாலஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. மக⁴தே³வஸுத்தவண்ணனா

308. புப்³பே³ மக⁴தே³வோ நாம ராஜாதி அதீதகாலே இமஸ்மிம்யேவ கப்பே அனேகவஸ்ஸஸஹஸ்ஸாயுகேஸு மனுஸ்ஸேஸு படிபாடியா உப்பன்னானம் சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸானம் சக்கவத்திராஜூனம் ஆதி³புரிஸோ மக⁴தே³வோதி ஏவம்னாமோ ராஜா.

த⁴ம்மோதி ராஜத⁴ம்மோதி லோகிகா வத³ந்தி. மஹாபோ³தி⁴னிதா⁴னபாரமிதாஸங்கா²தோ பன த⁴ம்மோ அத்தீ²தி த⁴ம்மிகோ. த⁴ம்மேனாதி ஞாயேன. ததா³ ப்³ரஹ்மவிஹாராதி³பா⁴வனாத⁴ம்மஸ்ஸ ரஞ்ஞோ அனதி⁴க³தத்தா தஸ்ஸபி வா அனபி⁴ஜ்ஜா²தீ³ஹி ஸமானயோக³க்க²மத்தா வுத்தம் ‘‘த³ஸகுஸலகம்மபதே² டி²தோ’’தி. த⁴ம்மந்தி த⁴ம்மதோ அனபேதம். ததா² ஹி ச ஸோ பக்க²பாதாபா⁴வதோ ‘‘ஸமோ’’தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘ஸமம் சரதீ’’தி. பகதினியாமேனேவாதி பவேணியா ஆக³தனியாமேனேவ. யஸ்மா நிக³மஜனபதே³ஸு யேபு⁴ய்யேன க³ஹபதீனம் ஸங்க³ஹோ, தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் ‘‘க³ஹபதிகான’’ந்த்வேவ வுத்தம். பாளியம் பன அஞ்ஞமேவ நாக³ரசாரித்தம், அஞ்ஞம் நேக³மஜனபத³சாரித்தந்தி தே விஸும் க³ஹிதா ‘‘நேக³மேஸு சேவ ஜனபதே³ஸு சா’’தி. பச்சுக்³க³மனனிக்³க³மனவஸேன உபோஸத²ஸ்ஸ படிஹரணம் பாடிஹாரியோ, ஸோ ஏவ பாடிஹாரிகோ, பக்கோ². இமே தி³வஸாதி இமே சத்தாரோ தி³வஸா.

309. தே³வோதி மச்சு அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன. யதா² ஹி தே³வோ பகதிஸத்தே அபி⁴ப⁴வதி, ஏவம் மச்சு ஸத்தே அபி⁴ப⁴வதி. ‘‘அஹம் அஸுகம் மத்³தி³தும் ஆக³மிஸ்ஸாமி, த்வம் தஸ்ஸ கேஸே க³ஹேத்வா மா விஸ்ஸஜ்ஜேஹீ’’தி மச்சுதே³வஸ்ஸ ஆணாகரா தூ³தா வியாதி தூ³தாதி வுச்சந்தி. அலங்கதபடியத்தாயாதி இத³ம் அத்தனோ தி³ப்³பா³னுபா⁴வம் ஆவிகத்வா டி²தாயாதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தே³வதாப்³யாகரணஸதி³ஸமேவ ஹோதி ந சிரேனேவ மரணஸம்ப⁴வதோ. விஸுத்³தி⁴தே³வானந்தி கீ²ணாஸவப்³ரஹ்மானம். தே ஹி சரிமப⁴வே போ³தி⁴ஸத்தானம் ஜிண்ணாதி³கே த³ஸ்ஸேந்தி.

து³கி²தஞ்ச ப்³யாதி⁴தந்தி ப்³யாதி⁴பா⁴வேன ஸஞ்ஜாதது³க்க²ந்தி அத்தோ². அந்திமப⁴விகபோ³தி⁴ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴தே³வேஹி உபட்டா²பிதபா⁴வம் உபாதா³ய தத³ஞ்ஞேஸம் தேஹி அனுபட்டா²பிதானம்பி பண்டி³தானம் ததா² வோஹரிதப்³ப³தா பரியாயஸித்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘இமினா பரியாயேனா’’தி.

தி³ஸம்பதீதி விப⁴த்திஅலோபேன நித்³தே³ஸோ, தி³ஸாஸீஸேன தே³ஸா வுத்தாதி தே³ஸானம் அதி⁴பதிராஜாதி அத்தோ². உத்தமங்கே³ ஸிரஸி ருஹந்தீதி உத்தமங்க³ருஹா, கேஸா. தே பனேத்த² யஸ்மா பலிதத்தா அவிஸேஸதோ ஸப்³ப³பச்சி²மவயஸந்த³ஸ்ஸகா ஹோந்தி, தஸ்மா ‘‘வயோஹரா’’தி வுத்தா.

புரிஸயுகோ³ யஸ்மா தஸ்மிம் வம்ஸே ஸஞ்ஜாதபுரிஸட்டி²தியா பரிச்சி²ன்னோ, தஸ்மா ஆஹ ‘‘வம்ஸஸம்ப⁴வே புரிஸே’’தி. ராஜகே³ஹதோ ஆஹடபி⁴க்கா²ய யாபேந்தோதி இமினா குமாரகபப்³ப³ஜ்ஜாய உபக³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

பரிஹரியமானோவாதி அஞ்ஞேன அஞ்ஞேன பரிஹரியமானோ விய வேலாய வேலாய தேன மஹதா பரிஜனேன உபட்டி²யமானோ குமாரகீளம் கீளீதி அத்தோ². கேசி பன ‘‘பரிஹரியமானோ ஏவா’’தி அவதா⁴ரணவஸேன அத்த²ம் வத³ந்தி, ததா² ஸதி சதுராஸீதிவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி த²ஞ்ஞபாயீ தருணதா³ரகோ அஹோஸீதி ஆபஜ்ஜதீதி தத³யுத்தம். குமாரகாலம் வத்வா தத³னந்தரம் ஓபரஜ்ஜவசனதோ விருத்³த⁴ஞ்சேதம். (பஞ்சமங்க³லவசனேன உன்னங்க³லமங்க³லஉக்கந்தனமங்க³லகம்மஹாயமங்க³லது³ஸ்ஸமங்க³லானி ஸமுபக³தானி ஏவ அஹேஸுந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்).

311. ஸவம்ஸவஸேன ஆக³தா புத்தனத்துஆத³யோ புத்தா ச பபுத்தா ச ஏதிஸ்ஸாதி புத்தபபுத்தகா பரம்பரா. நிஹதந்தி நிஹிதம் ட²பிதம், பவத்திதந்தி அத்தோ². நிஹதந்தி வா ஸததம் பதிட்டி²தபா⁴வேன வளஞ்ஜிதந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘கல்யாணவத்த’’ந்தி. அதிரேகதரா த்³வே கு³ணாதி மஹாஸத்தஸ்ஸ மக⁴தே³வகாலதோ அதிரேகதரா த்³வே கு³ணா இதரராஜூஹி பன அதிரேகதரா அனேகஸதஸஹஸ்ஸப்பபே⁴தா³ ஏவ கு³ணா அஹேஸுந்தி.

312. தேத்திம்ஸ ஸஹபுஞ்ஞகாரினோ ஏத்த² நிப்³ப³த்தாதி தம்ஸஹசரிதட்டா²னம் தேத்திம்ஸம், ததே³வ தாவதிம்ஸம், தம்னிவாஸோ ஏதேஸந்தி தாவதிம்ஸா. நிவாஸபா⁴வோ ச தேஸம் தத்த² நிப்³ப³த்தனபுப்³ப³கோதி ஆஹ – ‘‘தே³வானம் தாவதிம்ஸானந்தி தாவதிம்ஸப⁴வனே நிப்³ப³த்ததே³வான’’ந்தி. ரஞ்ஞோதி நிமிமஹாராஜஸ்ஸ. ஓவாதே³ ட²த்வாதி ‘‘ஸீலம் அரக்க²ந்தோ மம ஸந்திகம் மா ஆக³ச்ச²தூ’’தி நிக்³க³ண்ஹனவஸேனபி, ‘‘ஏகந்ததோ மம விஜிதே வஸந்தேன ஸீலம் ரக்கி²தப்³ப³’’ந்தி ஏவம் பவத்திதஓவாத³வஸேனபி ஓவாதே³ ட²த்வா.

அத² நந்தி மஹாஜுதிகம் மஹாவிப்பா²ரம் மஹானுபா⁴வம் நிமிராஜானம். ‘‘ஸக்கோஹமஸ்மி தே³விந்தோ³, தவ ஸந்திகமாக³தோ’’தி அத்தனோ ஸக்கபா⁴வம் பவேதே³த்வா ‘‘கங்க²ம் தே படிவினோதே³ஸ்ஸாமீ’’தி ஆஹ. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³பூ⁴தானமிஸ்ஸரா’’திஆதி³.

ஸீலம் உபாதா³ய ஓமகதாய ‘‘கி’’ந்தி ஹீளேந்தோ வத³தி. கு³ணவிஸிட்ட²தாயாதி லாப⁴யஸாதீ³னஞ்சேவ பியமனாபதாதீ³னஞ்ச ஆஸவக்க²யபரியோஸானானம் நிமித்தபா⁴வேன உத்தமகு³ணதாய. ததா³ ஸக்கோ அனுருத்³த⁴த்தே²ரோ, ஸோ அத்தனோ புரிமஜாதியம் பச்சக்க²ஸித்³த⁴ம்வ தா³னதோ ஸீலம் மஹந்தம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘அஹஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அத்தனா வஸியமானம் காமாவசரதே³வலோகம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பேத்திவிஸயதோ’’தி வுத்தம். தஸ்ஸ ஹி கப்பஸதஸஹஸ்ஸம் விவட்டஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ பூரிதபாரமிஸ்ஸ தே³வலோகோ பேதலோகோ விய உபட்டா²ஸி. தேனேவாஹ ‘‘அச்ச²ராக³ணஸங்கு⁴ட்ட²ம், பிஸாசக³ணஸேவித’’ந்தி (ஸம். நி. 1.46).

க²த்தியேதி க²த்தியஜாதியம். விஸுஜ்ஜ²தீதி ப்³ரஹ்மலோகூபபத்திம் ஸந்தா⁴ய வத³தி காமஸம்கிலேஸவிஸுஜ்ஜ²னதோ. காயாதி ச ப்³ரஹ்மகாயமாஹ.

இமஸ்ஸ மம அதி³ட்ட²புப்³ப³ரூபம் தி³ஸ்வா ‘‘அஹுதே³வ ப⁴ய’’ந்தி சிந்தேத்வா ஆஹ ‘‘அவிகம்பமானோ’’தி. பா⁴யந்தோ ஹி சித்தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தேன காயஸ்ஸ ச ச²ம்பி⁴தத்தேன விகம்பதி நாம. தேனாஹ ‘‘அபா⁴யமானோ’’தி. ஸுக²ம் கதே²தும் ஹோதீதி புஞ்ஞப²லம் கதே²தும் ஸுக²ம் ஹோதி.

313. மனம் ஆக³ம்ம யுத்தாயேவ ஹோந்தீதி மாதலிஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸேவ சித்தம் ஜானித்வா யுத்தா விய ஹோந்தி, ரதே² யுத்தஆஜானீயகிச்சம் கரோந்தி தே³வபுத்தா. ஏவம் தாதி³ஸே காலே ததா² படிபஜ்ஜந்தி, யதா² ஏராவணோ தே³வபுத்தோ ஹத்தி²கிச்சம். நத்³தி⁴தோ பட்டா²யாதி ரத²பஞ்ஜரபரியந்தேன அக்க²ஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴ட்டா²னம் நத்³தீ⁴, ததோ பட்டா²ய. அக்கோ² ப³ஜ்ஜ²தி ஏத்தா²தி அக்க²ப³த்³தோ⁴, அக்கே²ன ரத²ஸ்ஸ ப³த்³த⁴ட்டா²னம். யதா² தே³வலோகதோ யாவ சந்த³மண்ட³லஸ்ஸ க³மனவீதி², தாவ அத்தனோ ஆனுபா⁴வேன ஹேட்டா²முக²மேவ ரத²ம் பேஸேஸி, ஏவம் சந்த³மண்ட³லஸ்ஸ க³மனவீதி²தோ யாவ ரஞ்ஞோ பாஸாதோ³, தாவ ததே²வ பேஸேஸி. த்³வே மக்³கே³ த³ஸ்ஸேத்வாதி பதோத³லட்டி²யா ஆகாஸம் விலிக²ந்தோ விய அத்தனோ ஆனுபா⁴வேன நிரயகா³மீ தே³வலோககா³மீ சாதி த்³வே மக்³கே³ த³ஸ்ஸேத்வா. கதமேனாதிஆதி³ தே³ஸனாமத்தம், யதா² தேன ரதே²ன க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ நிரயோ தே³வலோகோ ச பாகடா ஹோந்தி, ததா² கரணம் அதி⁴ப்பேதம்.

வுத்தகாரணமேவ ஸந்தா⁴யாஹ மஹாஸத்தோ ‘‘உப⁴யேனேவ மம் மாதலி நேஹீ’’தி. து³க்³க³ந்தி து³க்³க³மம். வேத்தரணிந்தி ஏவம்னாமகம் நிரயம். குதி²தந்தி பக்குதி²தம் நிபக்கதேலஸதி³ஸஜாலம். கா²ரஸம்யுத்தந்தி கா²ரோத³கஸதி³ஸம்.

ரத²ம் நிவத்தேத்வாதி நிரயாபி⁴முக²தோ நிவத்தேத்வா. பீ³ரணீதே³வதீ⁴தாயாதி ‘‘பீ³ரணீ’’தி ஏவம்னாமிகாய அச்ச²ராய. ஸோணதி³ன்னதே³வபுத்தஸ்ஸாதி ‘‘ஸோணதி³ன்னோ’’தி ஏவம்னாமகஸ்ஸ தே³வபுத்தஸ்ஸ. க³ணதே³வபுத்தானந்தி க³ணவஸேன புஞ்ஞம் கத்வா க³ணவஸேனேவ நிப்³ப³த்ததே³வபுத்தானம்.

பத்தகாலேதி உபகட்டா²ய வேலாய. அதிதி²ந்தி பச்சேகஸம்பு³த்³த⁴ம். கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே ஏகம் கீ²ணாஸவத்தே²ரந்திபி வத³ந்தி. மாதாவ புத்தம் ஸகிமாபி⁴னந்தீ³தி யதா² பவாஸதோ ஆக³தம் புத்தம் மாதா ஸகிம் ஏகவாரம் ஆக³தகாலே அபி⁴னந்த³தி, ததா² நிச்சகாலே அபி⁴னந்தி³ ஸக்கச்சம் பரிவிஸி. ஸம்யமா ஸம்விபா⁴கா³தி ஸீலஸம்யமா ஸம்விபா⁴க³ஸீலா. ஜாதகேதி நிமிஜாதகே.

சித்தகூடந்தி தே³வனக³ரஸ்ஸ த³க்கி²ணதி³ஸாய த்³வாரகோட்ட²கம். ஸக்கோ சித்தம் ஸந்தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தோதி மஹாஸத்தே பவத்தம் தே³வதானம் ஸக்காரஸம்மானம் படிச்ச உப்பன்னம் அத்தனோ உஸூயசித்தம் ப³ஹி அனாவிகத்வா அப்³ப⁴ந்தரேயேவ ச நம் ட²பேதும் அஸக்கோந்தோ. அஞ்ஞேஸம் புஞ்ஞேன வஸாஹீதி ஸக்கஸ்ஸ மஹாஸத்தம் ரோஸேதுகாமதாய ஆராத⁴னம் நித³ஸ்ஸேதி. புராணஸக்கோ தீ³கா⁴யுகோ, தம் உபாதா³ய ஜராஜிண்ணம் விய கத்வா ‘‘ஜரஸக்கோ’’தி வுத்தம்.

315. ஸேஸம் ஸப்³ப³ந்தி பப்³ப³ஜ்ஜுபக³மனா ஸேஸம் அத்தனோ வம்ஸே போராணராஜூனம் ராஜசாரித்தம். பாகதிகந்தி புன ஸபா⁴வத்தமேவ க³தோ அஹோஸி, அபப்³ப³ஜிதபா⁴வவசனேனேவஸ்ஸ ப்³ரஹ்மவிஹாரபா⁴வனாதீ³னம் பப்³ப³ஜ்ஜாகு³ணானம் அபா⁴வோ தீ³பிதோ ஹோதி.

316. வீரியம் அகரோந்தோ ஸமுச்சி²ந்த³தி, ந தாவ ஸமுச்சி²ன்னம், கல்யாணமித்தஸம்ஸக்³கா³தி³பச்சயஸமவாயே ஸதி ஸீலவதம் கல்யாணவத்தம் பவத்தேதும் ஸக்கோதி. து³ஸ்ஸீலேன ஸமுச்சி²ன்னம் நாம ஹோதி தஸ்ஸ தத்த² நிராஸபா⁴வேன படிபத்தியா ஏவ அஸம்ப⁴வதோ. ஸத்த ஸேகா² பவத்தேந்தி கல்யாணவத்தஸ்ஸ அபரினிட்டி²தகிச்சத்தா. கீ²ணாஸவேன பவத்திதம் நாம பரினிட்டி²தகிச்சத்தா. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மக⁴தே³வஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

4. மது⁴ரஸுத்தவண்ணனா

317. மது⁴ராயந்தி உத்தரமது⁴ராயம். கு³ந்தா³வனேதி காளஸிப்பலிவனே. அதிமுத்தகவனேதி ச வத³ந்தி. சதூஸு வண்ணேஸு ப்³ராஹ்மணோவ ஸேட்டோ² வண்ணோ. பண்ட³ரோதி பரிஸுத்³தோ⁴. காளகோதி அபரிஸுத்³தோ⁴. ஜாதிகோ³த்தாதி³பஞ்ஞாபனட்டா²னேஸூதி ஜாதிகோ³த்தாதி³வஸேன ஸுத்³த⁴சிந்தாயம் ப்³ராஹ்மணா ஏவ ஸுத்³த⁴ஜாதிகா, ந இதரேதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸம்ஸாரதோ வா ஸுத்³த⁴சிந்தாயம் ப்³ராஹ்மணாவ ஸுஜ்ஜ²ந்தி வேத³விஹிதஸ்ஸ ஸுத்³த⁴விதி⁴னோ அஞ்ஞேஸம் அவிஸயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. தம் பனேதம் தேஸம் விருஜ்ஜ²தி க²த்தியவேஸ்ஸானம்பி மந்தஜ்ஜே²னஸ்ஸ அனுஞ்ஞாதத்தா, மந்தஜ்ஜே²னவிதி⁴னா ச ஸம்ஸாரஸுத்³தி⁴யாபா⁴வதோ. புத்தா நாம அனோரஸாபி ஹோந்தி, ந ததா² இமேதி ஆஹ ‘‘ஓரஸா’’தி. உரே ஸம்வட்³டி⁴தபுத்தோபி ‘‘ஓரஸ’’ந்தி வுச்சதி. இமே பன முக²தோ நிக்³க³தோ ஹுத்வா உரே ஸம்வட்³டா⁴தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஓரஸா முக²தோ ஜாதா’’தி வுத்தம். ததோ ஏவ ப்³ரஹ்மதோ ஜாதாதி ப்³ரஹ்மஜா, ப்³ரஹ்மஸம்பூ⁴தாபி ‘‘ப்³ரஹ்மஜா’’தி வுச்சந்தி, ந ததா² இமே. இமே பன பச்சக்க²தோ ப்³ரஹ்முனா நிம்மிதாதி ப்³ரஹ்மனிம்மிதா, ததோ ஏவ ப்³ரஹ்மதோ லத்³த⁴ப்³ப³விஜ்ஜாதி³தா³யஜ்ஜதா³யாதா³தி ப்³ரஹ்மதா³யாதா³தி ஸப்³ப³மேதம் ப்³ராஹ்மணானம் கத்த²னாபலாபஸதி³ஸம் விஞ்ஞூனம் அப்பமாணம் அவிமத்³த³க்க²மம் வாசாவத்து²மத்தம் ப்³ரஹ்மகுத்தஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் விஸுத்³தி⁴மக்³க³வண்ணனாயம் வுத்தமேவ. தேனாஹ ‘‘கோ⁴ஸோயேவா’’திஆதி³. வோஹாரமத்தமேவேதந்தி ஏதம் ‘‘ப்³ராஹ்மணோவ ஸேட்டோ² வண்ணோ’’திஆதி³ வசனமத்தமேவ, ந தஸ்ஸ அத்தோ² தேஹி அதி⁴ப்பேதப்பகாரோ அத்தி².

318. ஸமிஜ்ஜே²ய்யாதி தி³ட்டி²தீ³பனவஸேன அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ நிப்ப²ஜ்ஜேய்ய. தேனாஹ ‘‘மனோரதோ² பூரேய்யா’’தி. க²த்தியோபீதி பரக²த்தியோபி. அஸ்ஸாதி ஸமித்³த⁴த⁴னாதி³ம் பத்தஸ்ஸ. தேனாஹ – ‘‘இஸ்ஸரியஸம்பத்தஸ்ஸா’’தி நேஸந்தி ஏதேஸம் சதுன்னம் வண்ணானம் ஏத்த² புப்³பு³ட்டா²யிபா⁴வாதி³னா இதரேஹி உபசரிதப்³ப³தாய ந கிஞ்சி நானாகரணந்தி யோஜனா.

322. அஹம் சீவராதீ³ஹி உபட்டா²கோ, தும்ஹாகம் இச்சி²தச்சி²தக்க²ணே வதே³ய்யாத² யேனத்தோ²தி யோஜனா. சோராதி³உபத்³த³வனிஸேத⁴னேன ரக்கா²கு³த்தி, தா³னாதி³னிமித்தஉபத்³த³வனிஸேத⁴னேன ஆவரணகு³த்தி. பச்சுப்பன்னானத்த²னிஸேத⁴னேன வா ரக்கா²கு³த்தி, ஆகா³மிஅனத்த²னிஸேத⁴னேன ஆவரணகு³த்தி. ஏத்த² ச க²த்தியாதீ³ஸு யோ யோ இஸ்ஸரோ, தஸ்ஸ இதரேன அனுவத்தேதப்³ப³பா⁴வே, குஸலாகுஸலகரணேன நேஸம் வஸேன லத்³த⁴ப்³ப³அபி⁴ஸம்பராயே, பப்³ப³ஜிதேஹி லத்³த⁴ப்³ப³ஸாமீசிகிரியாய ச அணுமத்தோபி விஸேஸோ நத்தி², தஸ்மா ஸோ விஸேஸாபா⁴வோ பாளியம் தத்த² தத்த² வாரே ‘‘ஏவம் ஸந்தே’’திஆதி³னா விபா⁴விதோ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மது⁴ரஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

5. போ³தி⁴ராஜகுமாரஸுத்தவண்ணனா

324. ஓலோகனகபது³மந்தி லீலாஅரவிந்த³ம். தஸ்மாதி கோகனத³ஸண்டா²னத்தா கோகனதோ³தி ஸங்க²ம் லபி⁴.

325. யாவ பச்சி²ம…பே… ப²லகம் வுத்தம் தஸ்ஸ ஸப்³ப³பச்சா² ஸந்த²தத்தா. உபரிமப²லக³தஞ்ஹி ஸோபானமத்த²கம். ஓலோகனத்த²ம்யேவாதி ந கேவலம் ப⁴க³வதோ ஆக³மனஞ்ஞேவ ஓலோகனத்த²ம், அத² கோ² அத்தனோ பத்த²னாய ஸந்த²ராபிதாய சேலபடிகாய அக்கமனஸ்ஸபி.

ஸகுணபோதகேதி காத³ம்ப³டிட்டிப⁴புத்தகே. அஞ்ஞோவ ப⁴வேய்யாதி தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே மாதுகா³மதோ அஞ்ஞோ இதா³னி ப⁴ரியாபூ⁴தோ மாதுகா³மோ ப⁴வேய்ய. புத்தம் லபே⁴ய்யாதி அத்தனோ கம்மவஸேன புத்தம், நோ தஸ்ஸ. உபோ⁴ஹீதி இமேஹி ஏவ உபோ⁴ஹி. இமேஹி காரணேஹீதி தஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ பு³த்³த⁴ம் படிச்ச மிச்சா²க³ஹணம், தித்தி²யானம் உஜ்ஜா²யனம், அனாக³தே மனுஸ்ஸானம் பி⁴க்கூ²னம் உத்³தி³ஸ்ஸ விப்படிஸாரோதி இமேஹி தீஹி காரணேஹி. பஞ்ஞத்தந்தி ஸந்த²தம் சேலபடிகம். மங்க³லம் இச்ச²ந்தீதி மங்க³லிகா.

326. ததியம் காரணந்தி இமினா பி⁴க்கூ²ஸு விப்படிஸாரானுப்பாத³னமாஹ. யம் கிஞ்சி பரிபு⁴ஞ்ஜன-ஸுக²ம் காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³தி அதி⁴ப்பாயேன காமஸுக²ல்லிகானுயோக³ஸஞ்ஞீ ஹுத்வா…பே… மஞ்ஞமானோ ஏவமாஹ.

327. அத² நம் ப⁴க³வா ததோ மிச்சா²பி⁴னிவேஸதோ விவேசேதுகாமோ ‘‘ஸோ கோ² அஹ’’ந்திஆதி³னா அத்தனோ து³க்கரசரியம் த³ஸ்ஸேதும் ஆரபி⁴. மஹாஸச்சகே(ம. நி. 1.364 ஆத³யோ) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம் ‘‘ஸோ கோ² அஹ’’ந்திஆதி³பாட²ஸ்ஸ தத்த² ஆக³தனியாமேனேவ ஆக³தத்தா. பாஸராஸிஸுத்தே (ம. நி. 1.272 ஆத³யோ) வுத்தனயேனாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

343. அங்குஸம் க³ண்ஹந்தி ஏதேன தஸ்ஸ க³ஹணே சே²கோ ஹோதீதி அங்குஸக³ஹணஸிப்பம். மேக⁴உதுந்தி மேக⁴ம் படிச்ச உப்பன்னஸீதஉதும். பப்³ப³தஉதுந்தி பப்³ப³தம் படிச்ச உண்ஹஉதும். உப⁴யவஸேன ச தஸ்ஸ ததா² ஸீதுண்ஹஉதுதோ ஏனோ ஆக³தோதி த-காரஸ்ஸ த³-காரம் கத்வா உதே³னோதி நாமம் அகாஸி.

தாபஸோ ஓகா³ள்ஹஞாணவஸேன ரஞ்ஞோ மதபா⁴வம் ஞத்வா. ஆதி³தோ பட்டா²யாதி கோஸம்பி³னக³ரே பரந்தபரஞ்ஞோ அக்³க³மஹேஸிபா⁴வதோ பட்டா²ய. புப்³பே³தி ஸீலவந்தகாலே. ஹத்தி²க³ந்த²ந்தி ஹத்தீ²னம் அத்தனோ வஸே வத்தாபனஸத்த²ம். தேனேவஸ்ஸ தம் ஸிக்கா²பேதி, கிச்சஞ்ச இஜ்ஜ²தி.

344. பத³ஹனபா⁴வோதி பா⁴வனானுயோகோ³. பதா⁴னே வா நியுத்தோ பதா⁴னியோ, பதா⁴னியஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ, தஸ்ஸேவ பதா⁴னியபா⁴வஸ்ஸ அங்கா³னி காரணானி பதா⁴னியங்கா³னி. ஸத்³தா⁴ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸத்³தோ⁴. கிஞ்சாபி பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்தானம்பி அபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய ஆக³தா ஆக³மனஸத்³தா⁴ ஏவ, மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் பன ஸத்³தா⁴ க³ருதராதி ஸா ஏவ க³ஹிதா. அசலபா⁴வேன ஓகப்பனம் ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா, ஸ்வாக்²யாதோ த⁴ம்மோ, ஸுப்படிபன்னோ ஸங்கோ⁴’’தி கேனசி அகம்பியபா⁴வேன ரதனத்தயகு³ணே ஓகா³ஹித்வா கப்பனம். பஸாது³ப்பத்தி ரதனத்தயே பஸீத³னமேவ. போ³தி⁴ந்தி சதுமக்³க³ஞாணந்தி வுத்தம் தம்னிமித்தத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ, போ³தீ⁴தி வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. நிச்சி²தஸுபு³த்³த⁴தாய த⁴ம்மஸ்ஸ ஸுத⁴ம்மதா ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுப்படிபத்தி வினிச்சி²தா ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தே³ஸனாஸீஸமேவ சேத’’ந்திஆதி³. தஸ்ஸ பதா⁴னம் வீரியம் இஜ்ஜ²தி ரதனத்தயஸத்³தா⁴ய ‘‘இமாய படிபதா³ய ஜராமரணதோ முச்சிஸ்ஸாமீ’’தி பதா⁴னானுயோகே³ அவம்முக²ஸம்ப⁴வதோ.

அப்பாபா³தோ⁴திஆதி³ ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அகு³ணம் பகாஸேதா ஆயதிம் ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜிதா ஸம்மாபடிபத்தியா விஸோத⁴னத்த²ம். உத³யஞ்ச அத்த²ஞ்ச க³ந்துந்தி ‘‘அவிஜ்ஜாஸமுத³யா’’திஆதி³னா பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் உத³யஞ்ச வயஞ்ச ஜானிதும். தேனாஹ ‘‘ஏதேனா’’திஆதி³. பரிஸுத்³தா⁴ய உபக்கிலேஸவினிமுத்தாய. நிப்³பி³ஜ்ஜி²துந்தி தத³ங்க³வஸேன பஜஹிதும் ஸமுச்சே²த³ப்பஹானஸ்ஸ பச்சயோ ப⁴விதும். யம் து³க்க²ம் கீ²யதீதி கிலேஸேஸு அப்பஹீனேஸு தேன தது³பனிஸ்ஸயகம்மம் படிச்ச யம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜேய்ய, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

345. ஸேஸதி³வஸேதி ஸத்ததி³வஸதோ பட்டா²ய யாவ த்³வே ரத்திந்தி³வா.

346. குச்சி²ஸன்னிஸ்ஸிதோ க³ப்³போ⁴ நிஸ்ஸயவோஹாரேன ‘‘குச்சீ²’’தி வுச்சதி, ஸோ ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி குச்சி²மதீ. தேனாஹ ‘‘ஆபன்னஸத்தா’’தி. ஆரக்கோ² பனஸ்ஸ பச்சுபட்டி²தோ ஹோதீதி மாதரா க³ஹிதஸரணம் க³ப்³ப⁴வுட்டி²தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸரணக³மனம் பவேத³யிதஸ்ஸ குஸலம் ஸரணம் நாம, மாது கதரக்கோ² புத்தஸ்ஸபி பச்சுபட்டி²தோதி. மஹல்லககாலேதி வசனத்த²ம் ஜானனகாலே. ஸாரேந்தீதி யதா²தி³ட்ட²ம் யதா²ப³லம் ரதனத்தயகு³ணபதிட்டா²பனவஸேன அஸ்ஸ ஸாரேந்தி. ஸல்லக்கே²த்வாதி வுத்தமத்த²ம் உபதா⁴ரேத்வா. ஸரணம் க³ஹிதம் நாம ஹோதி ரதனத்தயஸ்ஸ ஸரணபா⁴வஸல்லக்க²ணபுப்³ப³கதன்னின்னசித்தபா⁴வதோவ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

போ³தி⁴ராஜகுமாரஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. அங்கு³லிமாலஸுத்தவண்ணனா

347. அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதீதி இமினா அன்வத்தா² தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி. தத்ராதி தஸ்மிம் ஆசரியவசனேன அங்கு³லிமாலஸ்ஸ தா⁴ரணே. கரீஸஸஹஸ்ஸகே²த்தே ஏகஸாலிஸீஸம் விய அபஞ்ஞாயமானஸககிச்சோ ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. தக்கஸீலம் பேஸயிம்ஸு ‘‘தாதி³ஸஸ்ஸ ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே ஸிப்புக்³க³ஹஸம்மாபயோகே³ன தி³ட்ட²த⁴ம்மிகே ஸம்பராயிகே ச அத்தே² ஜானந்தோ பா⁴ரியம் ந கரேய்யா’’தி. பா³ஹிரகா அஹேஸும் அஹிம்ஸகஸ்ஸ வத்தஸம்பத்தியா ஆசரியஸ்ஸ சித்தஸபா⁴வதோ நிப்³ப³த்தனதிபா⁴வேன. ஸினேஹேனேவ வத³ந்தேதி ஸினேஹேன விய வத³ந்தே.

க³ணனம்பி ந உக்³க³ண்ஹாதீதி க³ணனவிதி⁴ம்பி ந ஸல்லக்கே²தி. தத்த² காரணமாஹ ‘‘பகதியா’’திஆதி³னா. ட²பிதட்டா²னேதி ருக்க²க³ச்ச²ந்தராதி³கே ட²பிதட்டா²னே ஸகுந்தஸிங்கா³லானம் வஸேன அங்கு³லியோ வினஸ்ஸந்தி. ப⁴க்³க³வோதி கோஸலரஞ்ஞோ புரோஹிதம் கோ³த்தேன வத³தி. சோரோ அவிஸ்ஸாஸனீயோ ஸாஹஸிகபா⁴வதோ. புராணஸந்த²தா ஸாகா² அவிஸ்ஸாஸனீயா விச்சி²காதீ³னம் பவேஸனயோக்³யத்தா. ராஜா அவிஸ்ஸாஸனீயோ இஸ்ஸரியமதே³ன த⁴னலோபே⁴ன ச கதா³சி ஜீவிதே ஸங்காபா⁴வதோ. இத்தீ² அவிஸ்ஸாஸனீயா லோலஸீலசித்தபா⁴வதோ. அனுத்³த⁴ரணீயோ ப⁴விஸ்ஸதி ஸம்ஸாரபங்கதோ.

348. ஸங்கரித்வாதி ‘‘மயம் ஏகஜ்ஜ²ம் ஸன்னிபதித்வா சோரம் மாரேத்வா வா பலாபேத்வா க³மிஸ்ஸாமா’’தி ஸங்கரம் கத்வா. இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரந்தி அபி⁴ஸங்க²ரணம் அதி⁴ட்டா²னம். அபி⁴ஸங்கா²ஸீதி அதி⁴ட்ட²ஹி. ஸம்ஹரித்வாதி ஸம்கி²பித்வா. ஓரபா⁴கே³தி சோரஸ்ஸ ஓரபா⁴கே³.

349. த³ண்டோ³தி பஹரணஹத்த²ச்சே²த³னாதி³கோ த³ண்ட³னஸங்கா²தோ த³ண்டோ³. பவத்தயிதப்³போ³தி ஆனேதப்³போ³. அபனேத்வாதி அத்தனோ ஸந்தானதோ ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹாய. படிஸங்கா²யாதி படிஸங்கா²னேன. அவிஹிம்ஸாயாதி கருணாய. ஸாரணீயத⁴ம்மேஸூதி ச²ஸுபி ஸாரணீயத⁴ம்மேஸு, டி²தோ அட்டி²தானம் பாபத⁴ம்மானம் போ³தி⁴மூலே ஏவ ஸமுச்சி²ன்னத்தா. யதா² அதீதே அபரிமிதம் காலம் ஸந்தா⁴விதம், ஏவம் இமாய படிபத்தியா அனாக³தேபி ஸந்தா⁴விஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதா³னீ’’திஆதி³மாஹ.

இத்வேவாதி இதி ஏவ, இதி-ஸத்³தோ³ நித³ஸ்ஸனத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஏவம் வத்வா யேவா’’தி. அகிரீதி ஆகிரி, பஞ்சபி ஆவுதா⁴னி விகிரி. தேன வுத்தம் ‘‘கி²பி ச²ட்³டே³ஸீ’’தி.

350. ஏத்தோவாதி அதோ ஏவ ஆக³தமக்³கே³னேவ ஸாவத்தி²ம் க³தா. அதி⁴வாஸேஸ்ஸதீதி ‘‘சோரம் படிஸேதே⁴தும் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே துண்ஹீ ப⁴விஸ்ஸதி. தா³ருணகம்மேன உப்பன்னனாமந்தி ‘‘அங்கு³லிமாலோ’’தி இமம் நாமம் ஸந்தா⁴ய வத³தி.

351. ஹத்தீ² அரஞ்ஞஹத்தீ² ஹோந்தி மனுஸ்ஸானம் தத்த² க³ந்தும் அஸக்குணேய்யத்தா, ஏவம் அஸ்ஸாபி. கூடஸஹஸ்ஸானம் பி⁴ஜ்ஜனகாரணம் ஹோதி தே²ரஸ்ஸ ஆக³மனப⁴யேன க⁴டே ச²ட்³டே³த்வா பலாயனேன. க³ப்³ப⁴மூள்ஹாயாதி ப்³யாகுலக³ப்³பா⁴ய. பப்³ப³ஜ்ஜாப³லேனாதி வுத்தம், ஸத்து² தே³ஸனானுபா⁴வேனாதி பன வத்தப்³ப³ம். ஸோ ஹி தஸ்ஸாபி காரணந்தி. அரியா நாம ஜாதி பப்³ப³ஜ்ஜா அரியபா⁴வத்தா²ய ஜாதீதி கத்வா.

மஹாபரித்தம் நாமேதந்தி மஹானுபா⁴வம் பரித்தம் நாமேதம். ததா² ஹி நம் தே²ரோ ஸப்³ப³பா⁴வேன அரியாய ஜாதோ ஸச்சாதி⁴ட்டா²னேன அகாஸி. தேனாஹ ‘‘ஸச்சகிரியகதட்டா²னே’’தி. க³ப்³ப⁴மூள்ஹந்தி மூள்ஹக³ப்³ப⁴ம். க³ப்³போ⁴ ஹி பரிபக்கோ ஸம்பஜ்ஜமானோ விஜாயனகாலே கம்மஜவாதேஹி ஸஞ்சாலேத்வா பரிவத்திதோ உத்³த⁴ம்பாதோ³ அதோ⁴ஸீஸோ ஹுத்வா யோனிமுகா²பி⁴முகோ² ஹோதி, ஏவம் ஸோ கஸ்ஸசி அலக்³கோ³ ஸோத்தி²னா ப³ஹி நிக்க²மதி, விபஜ்ஜமானோ பன விபரிவத்தனவஸேன யோனிமக்³க³ம் பித³ஹித்வா திரியம் நிபஜ்ஜதி, ததா² யஸ்ஸா யோனிமக்³கோ³ பித³ஹதி, ஸா தத்த² கம்மஜவாதேஹி அபராபரம் பரிவத்தமானா ப்³யாகுலா மூள்ஹக³ப்³பா⁴தி வுச்சதி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘க³ப்³ப⁴மூள்ஹ’’ந்தி.

ஸச்சகிரியா நாம பு³த்³தா⁴ஸயம் அத்தனோ ஸீலம் பச்சவேக்கி²த்வா கதா, தஸ்மா ஸச்சகிரியா வேஜ்ஜகம்மம் ந ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தே²ரஸ்ஸபி சாதிஆதி³னா உபஸங்கமிதப்³ப³காரணம் வத³தி. இமே த்³வே ஹேதூ படிச்ச ப⁴க³வா தே²ரம் ஸச்சகிரியம் காரேஸி. ஜாதிந்தி மூலஜாதிம்.

352. பரியாதா³ய ஆஹச்ச பி⁴ன்னேன ஸீஸேன. ஸபா⁴க³தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயகம்மந்தி நிரயே நிப்³ப³த்தனஸககம்மஸபா⁴க³பூ⁴தம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயகம்மம். ஸபா⁴க³தா ச ஸமானவத்து²கதா ஸமானாரம்மணதாஏகவீதி²பரியாபன்னதாதி³வஸேன ஸப்³ப³தா² ஸரிக்க²தா, ஸதி³ஸம்பி ச நாம ததே³வாஹரீயதி யதா² ‘‘தஸ்ஸேவ கம்மஸ்ஸ விபாகோ’’தி ச ‘‘ஸா ஏவ தித்திரீ தானேவ ஓஸதா⁴னீ’’தி ச. இதா³னி தமேவ ஸபா⁴க³தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கம்மம் ஹீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். கரியமானமேவாதி பச்சயஸமவாயேன படிபாடியா நிப்³ப³த்தியமானமேவ. தயோ கோட்டா²ஸே பூரேதி, தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயஅபராபரியாயவேத³னீயஉபபஜ்ஜவேத³னீயஸங்கா²தே தயோ பா⁴கே³ பூரேதி, தேஸம் திண்ணம் பா⁴கா³னம் வஸேன பவத்ததி.

தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்க²பூ⁴தோ பச்சுப்பன்னோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம். பச்சுப்பன்னப⁴வதோ அனந்தரம் வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம். தி³ட்ட²த⁴ம்மானந்தரப⁴வதோ அஞ்ஞஸ்மிம் அத்தபா⁴வபரியாயே அத்தபா⁴வபரிவத்தே வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் அபராபரியாயவேத³னீயம். படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய, பச்சயவிஸேஸேன படிலத்³த⁴விஸேஸதாய ச ப³லவபா⁴வப்பத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன ஸாதிஸயா ஹுத்வா பவத்தா பட²மஜவனசேதனா தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ப²லதா³யினீ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயா நாம. ஸா ஹி வுத்தாகாரேன ப³லவதி ஜவனஸந்தானே கு³ணவிஸேஸயுத்தேஸு உபகாரானுபகாரவஸப்பவத்தியா ஆஸேவனாலாபே⁴ன அப்பவிபாகதாய ச இதரத்³வயம் விய பவத்தஸந்தானுபரமாபேக்க²ம் ஓகாஸலாபா⁴பேக்க²ஞ்ச கம்மம் ந ஹோதீதி இதே⁴வ புப்ப²மத்தம் விய பவத்திவிபாகமத்தம் ப²லம் தே³தி.

ததா² அஸக்கோந்தந்தி கம்மஸ்ஸ ப²லதா³னம் நாம உபதி⁴பயோகா³தி³பச்சயந்தரஸமவாயேனேவ ஹோதீதி தத³பா⁴வதோ தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் தா³தும் அஸக்கோந்தம். அஹோஸிகம்மந்தி கம்மம்யேவ அஹோஸி, ந தஸ்ஸ விபாகோ அஹோஸி, அத்தி² ப⁴விஸ்ஸதி வாதி ஏவம் வத்தப்³ப³ம் கம்மம். அத்த²ஸாதி⁴காதி தா³னாதி³பாணாதிபாதாதி³அத்த²ஸ்ஸ நிப்பா²தி³கா. கா பன ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தமஜவனசேதனா’’தி. ஸா ஹி ஸன்னிட்டா²பகசேதனா வுத்தனயேன படிலத்³த⁴விஸேஸா புரிமஜவனசேதனாஹி லத்³தா⁴ஸேவனா ச ஸமானா அனந்தரே அத்தபா⁴வே விபாகதா³யினீ உபபஜ்ஜவேத³னீயகம்மம் நாம. தேனாஹ ‘‘அனந்தரே அத்தபா⁴வே விபாகம் தே³தீ’’தி. ஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியாதி இமினா அஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியா அஹோஸிகம்மபக்கே² திட்ட²தி விபச்சனோகாஸஸ்ஸ அபா⁴வதோதி.

ஸமுக்³கா⁴டிதானி விபச்சனோகாஸஸ்ஸ அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னேன. தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் அத்தி² விபாகாரஹாபா⁴வஸ்ஸ அனிப்³ப³த்திதத்தா விபச்சனோகாஸஸ்ஸ அனுபச்சி²ன்னத்தா. கதூபசிதஞ்ஹி கம்மம் ஸதி விபச்சனோகாஸே யாவ ந ப²லம் தே³தி, தாவ அத்தே²வ நாம விபாகாரஹபா⁴வதோ. ‘‘யஸ்ஸ கோ²’’தி இத³ம் அனியமாகாரவசனம் ப⁴க³வதா கம்மஸரிக்க²தாவஸேன ஸாதா⁴ரணதோ வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘யாதி³ஸஸ்ஸ கோ²’’தி.

பமாத³கிலேஸவிமுத்தோதி பமாத³ஹேதுகேஹி ஸப்³பே³ஹி கிலேஸேஹி விமுத்தோ.

பாபஸ்ஸ பிதா⁴னம் நாம அவிபாகத⁴ம்மதாபாத³னந்தி ஆஹ ‘‘அப்படிஸந்தி⁴கம் கரீயதீ’’தி. பு³த்³த⁴ஸாஸனேதி ஸிக்கா²த்தயஸங்க³ஹே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே. யுத்தப்பயுத்தோ விஹரதீதி அகத்தப்³ப³ஸ்ஸ அகரணவஸேன, கத்தப்³ப³ஸ்ஸ ச பரிபூரணவஸேன பவத்ததி.

தி³ஸ்ஸந்தி குஜ்ஜ²ந்தீதி தி³ஸா, படிபக்கா²தி ஆஹ ‘‘ஸபத்தா’’தி. தப்பஸம்ஸபகாரந்தி மேத்தானிஸம்ஸகித்தனாகாரம். காலேனாதி ஆமேடி³தலோபேன நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘க²ணே க²ணே’’தி. அனுகரோந்தூதி யேஸம் கல்யாணமித்தானம் ஸந்திகே ஸுணந்தி, யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் தேஸம் அனுகரோந்து தி³ட்டா²னுக³திகரணம் ஆபஜ்ஜந்து, அத்தனோ வேரிபுக்³க³லானம்பி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸம்மாபடிபத்திஞ்ச பச்சாஸீஸதி.

தஸந்தி க³திம் பத்த²யந்தீதி தஸா ப⁴வந்தராதீ³ஸு ஸம்ஸரணபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘தஸா வுச்சந்தி ஸதண்ஹா’’தி.

நேதப்³ப³ட்டா²னம் உத³கம் நயந்தீதி நேத்திகா. ப³ந்தி⁴த்வாதி த³ள்ஹம் ப³ந்தி⁴த்வா. தேலகஞ்ஜிகேனாதி தேலமிஸ்ஸிதேன கஞ்ஜிகேன.

யாதி³ஸோவ அனிட்டே², தாதி³ஸோவ இட்டே²தி இட்டா²னிட்டே² நிப்³பி³காரேன தாதீ³. யேஸம் பன காமாமிஸாதீ³னம் வந்தத்தா ராகா³தீ³னம் சத்தத்தா காமோகா⁴தீ³னம் திண்ணத்தா தாதி³பா⁴வோ ப⁴வேய்ய, தேஸம் ப⁴க³வதா ஸப்³ப³ஸோ வந்தா சத்தா திண்ணா, தஸ்மா ப⁴க³வா வந்தாவீதி தாதீ³, சத்தாவீதி தாதீ³, திண்ணாவீதி தாதீ³, யேஹி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேஹி ஸீலாதி³கு³ணேஹி ஸமன்னாக³தத்தா ப⁴க³வா தாதி³பா⁴வேன உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தோ தம்னித்³தே³ஸோ, தேஹி கு³ணேஹி யாதா²வதோ நித்³தி³ஸிதப்³ப³தோபி தாதீ³. யதா² யந்தரஜ்ஜுயா யந்தம் நீயதி, ஏவம் யாய தண்ஹாய ப⁴வோ நீயதி, ஸா ‘‘ப⁴வனேத்தி ப⁴வரஜ்ஜூ’’தி வுத்தா. தேனாஹ ‘‘தாய ஹீ’’திஆதி³, கம்மானி குஸலாதீ³னி விபச்சயந்தி அபச்சயந்தி ஏதாயாதி கம்மவிபாகோ. அபச்சயபா⁴வோ நாம அரியமக்³க³சேதனாயாதி ஆஹ ‘‘மக்³க³சேதனாயா’’தி. யாவ ந கிலேஸா பஹீயந்தி, தாவ இமே ஸத்தா ஸஇணா ஏவ அஸேரிவிஹாரபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘அணணோ நிக்கிலேஸோ ஜாதோ’’தி.

தே²ய்யபரிபோ⁴கோ³ (விஸுத்³தி⁴. டீ. 1.91) நாம ஸாமிபரிபோ⁴கா³பா⁴வதோ. ப⁴க³வதாபி ஹி அத்தனோ ஸாஸனே ஸீலவதோ பச்சயா அனுஞ்ஞாதா, ந து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, தா³யகானம் ஸீலவதோயேவ பரிச்சாகோ³, ந து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ அத்தனோ காரானம் மஹப்ப²லபா⁴வஸ்ஸ பச்சாஸீஸனதோ. இதி ஸத்தா²ரா அனனுஞ்ஞாதத்தா தா³யகேஹி ச அபரிச்சத்தத்தா ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ பரிபோ⁴கோ³ தே²ய்யபரிபோ⁴கோ³ நாமா’’தி வுத்தம். இணவஸேன பரிபோ⁴கோ³ இணபரிபோ⁴கோ³. படிக்³கா³ஹகதோ த³க்கி²ணாவிஸுத்³தி⁴யா அபா⁴வதோ இணம் க³ஹேத்வா பரிபோ⁴கோ³ வியாதி அத்தோ². யஸ்மா ஸேக்கா² ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தா, தஸ்மா தே பிதுஸந்தகானம் பச்சயானம் தா³யாதா³ ஹுத்வா தே பச்சயே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீதி தேஸம் பரிபோ⁴கோ³ தா³யஜ்ஜபரிபோ⁴கோ³ நாம. கிம் பன தே ப⁴க³வதோ பச்சயே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, உதா³ஹு கி³ஹீஹி தி³ன்னந்தி? கி³ஹீஹி தி³ன்னாபி தே ப⁴க³வதா அனுஞ்ஞாதத்தா ப⁴க³வதோ ஸந்தகா ஹோந்தி அனனுஞ்ஞாதேஸு ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் பரிபோ⁴கா³பா⁴வதோ அனுஞ்ஞாதேஸுயேவ பரிபோ⁴க³ஸம்ப⁴வதோ. த⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தஞ்சேத்த² (ம. நி. 1.29 ஆத³யோ) ஸாத⁴கம்.

அவீதராகா³னம் தண்ஹாபரவஸதாய பச்சயபரிபோ⁴கே³ ஸாமிபா⁴வோ நத்தி², தத³பா⁴வேன வீதராகா³னம் தத்த² ஸாமிபா⁴வோ யதா²ருசி பரிபோ⁴க³ஸம்ப⁴வதோ. ததா² ஹி தே படிகூலம்பி அப்படிகூலாகாரேன, அப்படிகூலம்பி படிகூலாகாரேன தது³ப⁴யம் விவஜ்ஜேத்வா உபேக்கா²காரேன ச பச்சயே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, தா³யகானஞ்ச மனோரத²ம் பரிபூரேந்தி. ஸேஸமேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³, தம்ஸம்வண்ணனாஸு ச வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். கிலேஸஇணானம் அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அணணோ’’தி வுத்தம், ந பச்சவேக்கி²தபரிபோ⁴க³மத்தம். தேனாஹ ஆயஸ்மா ச பா³குலோ – ‘‘ஸத்தாஹமேவ கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸரணோ ரட்ட²பிண்ட³ம் பு⁴ஞ்ஜி’’ந்தி (ம. நி. 3.211).

வத்து²காமகிலேஸகாமேஹி தண்ஹாய பவத்திஆகாரம் படிச்ச அத்தி² ரமணவோஹாரோதி ஆஹ – ‘‘து³விதே⁴ஸுபி காமேஸு தண்ஹாரதிஸந்த²வ’’ந்தி. மந்திதந்தி கதி²தம். உப்பன்னேஹி ஸத்து²படிஞ்ஞேஹி. ஸம்விப⁴த்தாதி குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஆகாரேஹி விப⁴த்தா. ஸுந்த³ரம் ஆக³மனந்தி ஸ்வாக³தம். ததோ ஏவ ந குச்சி²தம் ஆக³தம். ஸோளஸவித⁴கிச்சஸ்ஸ பரியோஸிதத்தா ஆஹ ‘‘தம் ஸப்³ப³ம் மயா கத’’ந்தி. மக்³க³பஞ்ஞாயமேவ ததியவிஜ்ஜாஸமஞ்ஞாதி ஆஹ – ‘‘தீஹி விஜ்ஜாஹி நவஹி ச லோகுத்தரத⁴ம்மேஹீ’’தி.

அங்கு³லிமாலஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

7. பியஜாதிகஸுத்தவண்ணனா

353. பகதினியாமேனாதி யதா² ஸோகுப்பத்திதோ புப்³பே³ இதி கத்தப்³பே³ஸு அஸம்மோஹவஸேன சித்தம் பக்க²ந்த³தி, தானி சஸ்ஸ உபட்ட²ஹந்தி, ந ஏவம் ஸோகஸ்ஸ சித்தஸங்கோசஸபா⁴வதோ. தேன வுத்தம் ‘‘பகதினியாமேன பன ந படிப⁴ந்தீ’’தி. கேசி பன ‘‘ஸாமந்தா கதிபயே ந குடும்ப³ம் ஸந்தா⁴ரேதி. தேனாஹ ‘ந ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் படிப⁴ந்தீ’தி’’ வத³ந்தி. ஏத்தா²தி து³தியபதே³. அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனம் ‘‘ந படிபா⁴தீ’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘ந ருச்சதீ’’தி அத்த²மாஹ. ந படிபா⁴தீதி வா பு⁴ஞ்ஜிதுகாமதாசித்தம் ந உபட்டி²தந்தி அத்தோ². பதிட்டி²தோகாஸந்தி இந்த்³ரியாவிட்ட²ட்டா²னம் வத³தி. பியாயிதப்³ப³தோ பியோ ஜாதி உப்பத்திட்டா²னம் ஏதேஸந்தி பியஜாதிகா. பியோ பபு⁴தி ஏதேஸந்தி பியப்பபு⁴திகாதி வத்தப்³பே³, உ-காரஸ்ஸ வ-காரம், த-காரஸ்ஸ ச லோபம் கத்வா ‘‘பியப்பபா⁴விகா’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘பியதோ பப⁴வந்தீ’’தி.

355. பர-ஸத்³தே³ன ஸமானத்த²ம் அஜ்ஜ²த்திகபா⁴வனிஸேத⁴னத்த²ம் ‘‘பிரே’’தி பத³ந்தி ஆஹ ‘‘அம்ஹாகம் பரே’’தி. பிரேதி வா ‘‘பரதோ’’தி இமினா ஸமானத்த²ம் நிபாதபத³ந்தி ஆஹ ‘‘சர பிரேதி பரதோ க³ச்சா²’’தி.

356. த்³விதா⁴ சே²த்வாதி ஏத்த² யதி³ இத்தீ² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ பியா, கத²ம் த்³விதா⁴ சி²ந்த³தீதி ஆஹ ‘‘யதி³ ஹீ’’திஆதி³.

357. கத²ம் கதே²ய்யந்தி யதா² ப⁴க³வா ஏதஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ கதே²ஸி, ஸோ ச மே கதே²ஸி, ததா² சாஹம் கதே²ய்யம். மரணவஸேன விபரிணாமோ அத்தபா⁴வஸ்ஸ பரிவத்தத்தா. பலாயித்வா க³மனவஸேன அஞ்ஞதா²பா⁴வோ மித்தஸந்த²வஸ்ஸ ஸமாக³மஸ்ஸ ச அஞ்ஞதா²பூ⁴தத்தா.

ச²ட்³டி³தபா⁴வேனாதி பரிவத்திதபா⁴வேன. ஹத்த²க³மனவஸேன அஞ்ஞதா²பா⁴வோ புப்³பே³ ஸவஸே வத்திதானம் இதா³னி வஸே அவத்தனபா⁴வேன.

ஆசமேஹீதி ஆசமனம் முக²விக்கா²லனம் காரேஹி. யஸ்மா முக²ம் விக்கா²லேந்தா ஹி ஹத்த²பாதே³ தோ⁴வித்வா விக்கா²லேந்தி, தஸ்மா ‘‘ஆசமித்வா’’தி வத்வா பச்சா²பி தஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘முக²ம் விக்கா²லேத்வா’’தி ஆஹ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

பியஜாதிகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

8. பா³ஹிதிகஸுத்தவண்ணனா

359. ஸாவஜ்ஜதாய உபாரம்ப⁴ம் அரஹதீதி ஓபாரம்போ⁴. தேனாஹ ‘‘தோ³ஸம் ஆரோபனாரஹோ’’தி. பா³லா உபாரம்ப⁴வத்து²மஞ்ஞம் அமூலகம்பி நம் ஆரோபேந்தா உக்³கோ⁴ஸேந்தி, தஸ்மா தே அனாமஸித்வா ‘‘விஞ்ஞூஹீ’’தி இத³ம் பத³ம் க³ஹேத்வா பஞ்ஹேன ஞாதும் இச்சி²தேன அத்தே²ன உபாரம்பா⁴தீ³னம் உபரி உத்தரம் பரிபூரேதும் நாஸக்கி²ம்ஹா. தம் காரணந்தி தம் உப்பத்திகாரணம். யதி³ ஹி மயா ‘‘விஞ்ஞூஹீ’’தி பத³ம் பக்கி²பித்வா வுத்தம் ப⁴வேய்ய, பஞ்ஹா மே பரிபுண்ணா ப⁴வேய்ய, ந பன வுத்தா. இதா³னி பன தம் காரணம் உத்தரம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ‘‘விஞ்ஞூஹீ’’தி ஏவம் வத³ந்தேன பரிபூரிதம்.

360. கோஸல்லபடிபக்க²தோ அகோஸல்லம் வுச்சதி அவிஜ்ஜா, தம்ஸமுட்டா²னதோ அகோஸல்லஸம்பூ⁴தோ. அவஜ்ஜம் வுச்சதி க³ரஹிதப்³ப³ம், ஸஹ அவஜ்ஜேஹீதி ஸாவஜ்ஜோ, கா³ரய்ஹோ. ராகா³தி³தோ³ஸேஹி ஸதோ³ஸோ. தேஹி ஏவ ஸப்³யாப³ஜ்ஜோ², ததோ ஏவ ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச ஸது³க்கோ². ஸப்³யாப³ஜ்ஜா²தி³கோ நிஸ்ஸந்த³விபாகோ.

ததா² அத்தோ² வுத்தோ ப⁴வேய்யாதி புச்சா²ஸபா⁴கே³னபி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴வேய்ய, புச்ச²ந்தஸ்ஸ பன ந தாவ சித்தாராத⁴னம். தேனாஹ – ‘‘ஏவம் ப்³யாகரணம் பன ந பா⁴ரிய’’ந்தி, க³ருகரணம் ந ஹோதி விஸாரஜ்ஜம் ந ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ – ‘‘அப்பஹீனஅகுஸலோபி ஹி பஹானம் வண்ணேய்யா’’தி. ஏவரூபோ பன யதா²காரீ ததா²வாதீ³ ந ஹோதி, ந ஏவம் ப⁴க³வாதி ஆஹ ‘‘ப⁴க³வா’’திஆதி³. ஏவம் ப்³யாகாஸீதி ‘‘ஸப்³பா³குஸலத⁴ம்மபஹீனோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ’’தி ஏவம் ப்³யாகாஸி. ஸுக்கபக்கே²பி ஏஸேவ நயோதி இமினா ‘‘ஸப்³பே³ஸம்யேவ குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³ம் வண்ணேதீ’’தி வுத்தே யதா² புச்சா², ததா² அத்தோ² வுத்தோ ப⁴வேய்ய, ஏவம் ப்³யாகரணம் பன ந பா⁴ரியம், அஸம்பாதி³தகுஸலத⁴ம்மோபி உபஸம்பத³ம் வண்ணேய்ய. ப⁴க³வா பன ஸம்மதே³வ ஸம்பாதி³தகுஸலத்தா யதா²காரீ ததா²வாதீ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் ப்³யாகாஸீ’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

பா³ஹிதிகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

9. த⁴ம்மசேதியஸுத்தவண்ணனா

364. மேத³வண்ணா உளுபவண்ணா ச தத்த² தத்த² பாஸாணா உஸ்ஸன்னா அஹேஸுந்தி மேதா³ளுபந்தி கா³மஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா ஜாதா. உளுபவண்ணாதி சந்த³ஸமானவண்ணதாய மேத³பாஸாணா வுத்தாதி கேசி. அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘மேத³வண்ணா பாஸாணா கிரேத்த² உஸ்ஸன்னா அஹேஸு’’ந்தி இத³ம் வுத்தம். அஸ்ஸாதி ஸேனாபதிஸ்ஸ. கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ந்தி மல்லிகாய ஸோகவினோத³னத⁴ம்மகதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம்.

ரஞ்ஞாதி பஸேனதீ³கோஸலரஞ்ஞா. மஹச்சாதி மஹதியா. பத³விபல்லாஸேன சேதம் வுத்தம். பஸாத³மரஹந்தீதி பாஸாதி³கானி. தேனாஹ ‘‘ஸஹ ரஞ்ஜனகானீ’’தி. யானி பன பாஸாதி³கானி, தானி பஸ்ஸிதும் யுத்தானி. பாஸாதி³கானீதி வா ஸத்³த³ஹனஸஹிதானி. தேனாஹ ‘‘பஸாத³ஜனகானீ’’தி. ‘‘அப்பாபா³த⁴’’ந்தி ஆதீ³ஸு விய அப்பஸத்³தோ³ அபா⁴வத்தோ²தி ஆஹ ‘‘நிஸ்ஸத்³தா³னீ’’தி. அனியமத்த²வாசீ ய-ஸத்³தோ³ அனியமாகாரவாசகோபி ஹோதீதி ‘‘யத்தா²’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘யாதி³ஸேஸூ’’திஆதி³மாஹ. ததா² ஹி அங்கு³லிமாலஸுத்தே (ம. நி. அட்ட². 2.347 ஆத³யோ) ‘‘யஸ்ஸ கோ²’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘யாதி³ஸஸ்ஸ கோ²’’தி அத்தோ² வுத்தோ.

366. படிச்ச²த³ந்தி படிச்சா²த³கம். ராஜககுத⁴ப⁴ண்டா³னீதி ராஜப⁴ண்ட³பூ⁴தானி. ரஹாயதீதி ரஹோ கரோதி, மம் அஜ்ஜே²ஸதீதி அத்தோ².

367. யதா²ஸபா⁴வதோ ஞேய்யம் தா⁴ரேதி அவதா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ, ஞாணந்தி ஆஹ ‘‘பச்சக்க²ஞாணஸங்கா²தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி. அனுனயோதி அனுக³ச்ச²னகோ. தி³ட்டே²ன ஹி அதி³ட்ட²ஸ்ஸ அனுமானம். தேனாஹ ‘‘அனுமானம் அனுபு³த்³தீ⁴’’தி. ஆபாணகோடிகந்தி யாவ பாணகோடி, தாவ ஜீவிதபரியோஸானம். ஏதந்தி த⁴ம்மன்வயஸங்கா²தம் அனுமானம். ஏவந்தி ‘‘இத⁴ பனாஹ’’ந்தி வுத்தப்பகாரேன.

369. சக்கு²ம் அப³ந்த⁴ந்தே வியாதி அபாஸாதி³கதாய பஸ்ஸந்தானம் சக்கு²ம் அத்தனி அப³ந்த⁴ந்தே விய. குலஸந்தானானுப³ந்தோ⁴ ரோகோ³ குலரோகோ³. உளாரந்தி ஸானுபா⁴வம். யோ ஹி ஆனுபா⁴வஸம்பன்னோ, தம் ‘‘மஹேஸக்க²’’ந்தி வத³ந்தி. அரஹத்தம் க³ண்ஹந்தோதி உக்கட்ட²னித்³தே³ஸோயம், ஹேட்டி²மப²லானி க³ண்ஹந்தோபி.

373. ஜீவிகா ஜீவிதவுத்தி.

374. த⁴ம்மம் சேதேதி ஸம்வேதே³தி ஏதேஹீதி த⁴ம்மசேதியானி, த⁴ம்மஸ்ஸ பூஜாவசனானி. நனு சேதானி பு³த்³த⁴ஸங்க⁴கு³ணதீ³பனானிபி ஸந்தி? கத²ம் ‘‘த⁴ம்மசேதியானீதி த⁴ம்மஸ்ஸ சித்தீகாரவசனானீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘தீஸு ஹீ’’திஆதி³. தத்த² யஸ்மா பு³த்³த⁴ரதனமூலகானி ஸேஸரதனானி தஸ்ஸ வஸேன லத்³த⁴ப்³ப³தோ. கோஸலரஞ்ஞா சேத்த² பு³த்³த⁴கா³ரவேன த⁴ம்மஸங்க⁴கா³ரவம் பவேதி³தம், தஸ்மா ‘‘ப⁴க³வதி சித்தீகாரே கதே த⁴ம்மோபி கதோவ ஹோதீ’’தி வுத்தம். யஸ்மா ச ரதனத்தயபஸாத³புப்³பி³கா ஸாஸனே ஸம்மாபடிபத்தி, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியகானீதி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³பூ⁴தானீ’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

த⁴ம்மசேதியஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

10. கண்ணகத்த²லஸுத்தவண்ணனா

375. அனந்தரஸுத்தே வுத்தகரணீயேனேவாதி ‘‘பாஸாதே³ வா நாடகேஸு வா சித்தஸ்ஸாத³ம் அலப⁴மானோ தத்த² தத்த² விசரிதும் ஆரத்³தோ⁴’’தி வுத்தகரணீயேன. அப்பது³ட்ட²பதோ³ஸீனஞ்ஹி ஏவம் ஹோதீதி.

376. புச்சி²தோதி ‘‘அஞ்ஞம் தூ³தம் நாலத்து²’’ந்தி புச்சி²தோ. ஸோதி ராஜா. தாஸம் வந்த³னா ஸசே உத்தரகாலம், அத்தனோ ஆக³மனகாரணம் கதே²ஸ்ஸதி.

378. ஏகாவஜ்ஜனேனாதி ஏகவீதி²ஜவனேன. தேன ஏகசித்தம் தாவ திட்ட²து, ஏகசித்தவீதி²யாபி ஸப்³ப³ம் ஜானிதும் ந ஸக்காதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘இத³ம் நாம அதீதம் ஜானிஸ்ஸாமீ’’தி அனியமேத்வா ஆவஜ்ஜதோ யம் கிஞ்சி அதீதம் ஜானாதி, நியமிதே பன நியமிதமேவாதி ஆஹ – ‘‘ஏகேன ஹி…பே… ஏகதே³ஸமேவ ஜானாதீ’’தி. தேன சித்தேனாதி ‘‘அதீதம் ஸப்³ப³ம் ஜானிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் பவத்தசித்தேன. இதரேஸூதி அனாக³தபச்சுப்பன்னேஸு. காரணஜாதிகந்தி யுத்திஸபா⁴வம், யுத்தியா யுத்தந்தி அத்தோ². ஸம்பராயகு³ணந்தி ஸம்பராயே கதகம்மஸ்ஸ விஸேஸம்.

379. லோகுத்தரமிஸ்ஸகானி கதி²தானி போ³தி⁴ராஜகுமாரஸுத்தே விய லோகியா சேவ லோகுத்தரா ச. யதா²லாப⁴வஸேன சேத்த² பதா⁴னியங்கா³னம் லோகுத்தரக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். பச்சேகம் ஏவ நேஸஞ்ச பதா⁴னியங்க³தா த³ட்ட²ப்³பா³ யதா² ‘‘அட்ட²விமோக்கா² ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி லோகுத்தரமிஸ்ஸகா’’தி. லோகுத்தரானேவாதி சேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. பதா⁴னனானத்தந்தி பத³ஹனனானத்தம், பா⁴வனானுயோக³விஸேஸந்தி அத்தோ². ஸங்கா²ரே பரிமத்³தி³த்வா படிபக்க²த⁴ம்மே ஏகதே³ஸதோ பஜஹித்வா டி²தஸ்ஸ பா⁴வனானுயோகோ³ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அபரிமத்³தி³தஸங்கா²ரஸ்ஸ அப்பஹீனபடிபக்க²ஸ்ஸ பா⁴வனானுயோக³தோ ஸுகு²மோ விஸதோ³வ ஹோதி, ஸச்சாபி⁴ஸமயேன ஸந்தானஸ்ஸ ஆஹிதவிஸேஸத்தாதி ஆஹ – ‘‘அஞ்ஞாதி³ஸமேவ ஹி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ பதா⁴னம், அஞ்ஞாதி³ஸம் ஸோதாபன்னஸ்ஸா’’திஆதி³. அயஞ்ச விஸேஸோ ந கேவலம் அனரியஅரியபுக்³க³லதோ ஏவ, அத² கோ² அரியேஸுபி ஸேக்கா²தி³விஸேஸதோபி லப்³ப⁴தி அபி⁴ஸங்கா²ரவிஸேஸதோ அபி⁴னீஹாரதோ ச இஜ்ஜ²னதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஞ்ஞாதி³ஸம் ஸகதா³கா³மினோ’’திஆதி³மாஹ. ந பாபுணாதீதி யஸ்மா புது²ஜ்ஜனோ ஸப்³ப³தா²வ பதா⁴னம் பத³ஹந்தோ ஸோதாபத்திமக்³க³ம் அதி⁴க³ச்ச²தி, ஸோதாபன்னோ ச ஸகதா³கா³மிமக்³க³ந்தி ஹேட்டி²மம் உபரிமதோ ஓளாரிகம், உபரிமஞ்ச இதரதோ ஸுகு²மம் தேன பஹாதும் அஸக்குணேய்யஸ்ஸ பஜஹனதோ, இதி அதி⁴க³ந்தப்³ப³விஸேஸேன ச அதி⁴க³மபடிபதா³ய ஸண்ஹஸுகு²மதா திக்க²விஸத³தா ச விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ – ‘‘புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ பதா⁴னம் ஸோதாபன்னஸ்ஸ பதா⁴னம் ந பாபுணாதீ’’திஆதி³.

அகூடகரணந்தி அவஞ்சனகிரியம். அனவச்சி²ந்த³னந்தி அதியானம். அவிஞ்ச²னம் ந ஆகட்³ட⁴னம், நியுத்ததம் வினிவேடே²த்வா ஸமந்தா விபரிவத்தித்வா ஸமதா⁴ராய ச²ட்³ட³னம் வா. தஸ்ஸ காரணம் தம்காரணம், தம் காரணந்தி வா தம் கிரியம் தம் அதி⁴காரம். த³ந்தேஹி க³ந்தப்³ப³பூ⁴மிந்தி த³ந்தேஹி பத்தப்³ப³ட்டா²னம், பத்தப்³ப³வத்து²ம் வா. சத்தாரோபி அஸ்ஸத்³தா⁴ நாம உபரிமஉபரிமஸத்³தா⁴ய அபா⁴வதோ. யேன ஹி யம் அப்பத்தம், தஸ்ஸ தம் நத்தி². அரியஸாவகஸ்ஸ…பே… நத்தி² பட²மமக்³கே³னேவ மாயாஸாடே²ய்யானம் பஹாதப்³ப³த்தா. தேனேவாதி ஸம்மதே³வ விருத்³த⁴பக்கா²னம் ஸத்³தா⁴தீ³னம் இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தா. யதி³ ஏவம் கத²ம் மிஸ்ஸககதா²தி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸக²ளுங்கஸுத்தந்தே பனா’’திஆதி³. சத்தாரோவ ஹோந்தி புது²ஜ்ஜனாதி³வஸேன.

ஓபம்மஸம்ஸந்த³னே அத³ந்தஹத்தி²ஆத³யோ வியாதிஆதி³னா கண்ஹபக்கே², யதா² பன த³ந்தஹத்தி²ஆத³யோதிஆதி³னா ஸுக்கபக்கே² ச ஸாதா⁴ரணதோ ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா வுத்தம், அஸாதா⁴ரணதோ பி⁴ந்தி³த்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இத³ம் வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

380. ஸம்மப்பதா⁴னா நிப்³பி³ஸிட்ட²வீரியா. தேனாஹ – ‘‘ந கிஞ்சி நானாகரணம் வதா³மி, யதி³த³ம் விமுத்தியா விமுத்தி’’ந்தி. ந ஹி ஸுக்க²விபஸ்ஸகதேவிஜ்ஜச²ளபி⁴ஞ்ஞானம் விமுத்தியா நானாகரணம் அத்தி². தேன வுத்தம் ‘‘யம் ஏகஸ்ஸா’’திஆதி³. கிம் த்வம் ந ஜானாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆக³ச்ச²ந்தீதி உப்பஜ்ஜனவஸேன ஆக³ச்ச²ந்தி. நாக³ச்ச²ந்தீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. இத³ம் புச்ச²ந்தோதி இத³ம் புச்சா²மீதி த³ஸ்ஸேந்தோ. அப்பஹீனசேதஸிகது³க்கா² அனதி⁴க³தஅனாகா³மிதா. தேனாஹ ‘‘உபபத்திவஸேன ஆக³ந்தாரோ’’தி. ஸமுச்சி²ன்னது³க்கா²தி ஸமுக்³கா⁴டிதசேதஸிகது³க்கா².

381. தம்ஹா டா²னாதி ததோ யதா²தி⁴க³தஇஸ்ஸரியட்டா²னதோ. புன தம்ஹா டா²னாதி ததோ து³க்³க³தா. ஸம்பன்னகாமகு³ணந்தி உளாரகாமகு³ணஸமன்னாக³தம்.