3. த⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தவண்ணனா

29. தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸேத்வாதி யஸ்மா ஸுத்தந்தவண்ணனா ஸுத்தனிக்கே²பம் த³ஸ்ஸேத்வா வுச்சமானா பாகடா ஹோதி, யஸ்மா சஸ்ஸ த⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ, தஸ்மா தம் நிக்கே²பம் த³ஸ்ஸேத்வா, கதே²த்வாதி அத்தோ². லாப⁴ஸக்காரேதி (ஸம். நி. டீ. 2.2.63) லாப⁴ஸக்காரஸங்கா²தாய அட்டு²ப்பத்தியாதி கேசி, லாப⁴ஸக்காரே வா அட்டு²ப்பத்தியாதி அபரே. யா ஹி லாப⁴ஸக்காரனிமித்தம் ததா³ பி⁴க்கூ²ஸு பச்சயபா³ஹுல்லிகதா ஜாதா, தம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா ப⁴க³வா இமம் தே³ஸேஸீதி. யமகமஹாமேகோ⁴தி ஹேட்டா²ஓலம்ப³னஉபரிஉக்³க³மனவஸேன ஸதபடலோ ஸஹஸ்ஸபடலோ யுக³ளமஹாமேகோ⁴. திட்ட²ந்தி சேவ ப⁴க³வதி கத்த²சி நிப³த்³த⁴வாஸம் வஸந்தே, சாரிகம் பன க³ச்ச²ந்தே அனுப³ந்த⁴ந்தி ச. பி⁴க்கூ²னம்பி யேபு⁴ய்யேன கப்பஸதஸஹஸ்ஸம் ததோ பி⁴ய்யோபி பூரிததா³னபாரமிஸஞ்சயத்தா ததா³ மஹாலாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜீதி வுத்தம் ‘‘ஏவம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸபீ’’தி.

ஸக்கதோதி ஸக்காரப்பதோ. க³ருகதோதி க³ருகாரப்பத்தோ. மானிதோதி ப³ஹுமதோ மனஸா பியாயிதோ ச. பூஜிதோதி மாலாதி³பூஜாய சேவ சதுபச்சயாபி⁴பூஜாய ச பூஜிதோ. அபசிதோதி அபசாயனப்பத்தோ. யஸ்ஸ ஹி சத்தாரோ பச்சயே ஸக்கத்வாபி அபி⁴ஸங்க²தே பணீதபணீதே உபனேந்தி, ஸோ ஸக்கதோ. யஸ்மிம் க³ருபா⁴வம் பச்சுபட்ட²பேத்வா தே தே³ந்தி, ஸோ க³ருகதோ. யம் மனஸா பியாயந்தி ப³ஹுமஞ்ஞந்தி ச, ஸோ ப³ஹுமதோ. யஸ்ஸ ஸப்³ப³மேதம் பூஜாவஸேன கரோந்தி, ஸோ பூஜிதோ. யஸ்ஸ அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஞ்ஜலிகம்மாதி³வஸேன பரமனிபச்சகாரம் கரோந்தி, ஸோ அபசிதோ. ப⁴க³வதி பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ ச லோகோ ஏவம் படிபன்னோ. தேன வுத்தம் ‘‘தேன கோ² பன…பே… பரிக்கா²ரான’’ந்தி. லாப⁴க்³க³யஸக்³க³பத்தந்தி லாப⁴ஸ்ஸ ச யஸஸ்ஸ ச அக்³க³ம் உக்கம்ஸம் பத்தம்.

பச்சயா சீவராத³யோ க³ருகாதப்³பா³ ஏதேஸந்தி பச்சயக³ருகா, ஆமிஸசக்கு²காதி அத்தோ². பச்சயேஸு கி³த்³தா⁴ க³தி⁴தா பச்சயானம் ப³ஹுலபா⁴வாய படிபன்னாதி பச்சயபா³ஹுலிகா. ப⁴க³வதோபி பாகடா அஹோஸி பகதிசாரித்தவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ அஞ்ஞதா² அபாகடஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. த⁴ம்மஸபா⁴வசிந்தாவஸேன பவத்தம் ஸஹோத்தப்பஞாணம் த⁴ம்மஸம்வேகோ³, இத⁴ பன ஸோ பி⁴க்கூ²னம் லாப⁴க³ருதாத⁴ம்மவஸேன வேதி³தப்³போ³. ஸமணத⁴ம்மவுத்தீதி ஸமணத⁴ம்மகரணம். ஸாதி த⁴ம்மதா³யாத³தே³ஸனா. படிபி³ம்ப³த³ஸ்ஸனவஸேன ஸப்³ப³காயஸ்ஸ த³ஸ்ஸனயோக்³கோ³ ஆதா³ஸோதி ஸப்³ப³காயிகஆதா³ஸோ.

பிது-தா³யம், தேன தா³தப்³ப³ம், ததோ லத்³த⁴ப்³ப³ம் அரஹபா⁴வேன ஆதி³யந்தீதி தா³யாதா³, புத்தா. தஞ்ச லோகே ஆமிஸமேவ, ஸாஸனே பன த⁴ம்மோபீதி தத்த² யம் ஸாவஜ்ஜம் அனிய்யானிகஞ்ச, தம் படிக்கி²பித்வா, யம் நிய்யானிகம் அனவஜ்ஜஞ்ச, தத்த² பி⁴க்கூ² நியோஜேந்தோ ப⁴க³வா அவோச ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வத², மா ஆமிஸதா³யாதா³’’தி. த⁴ம்மஸ்ஸ மே தா³யாதா³தி மம த⁴ம்மஸ்ஸ ஓகா³ஹினோ, த⁴ம்மபா⁴க³பா⁴கி³னோதி அத்தோ². ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘த⁴ம்மகோட்டா²ஸஸ்ஸேவ ஸாமினோ’’தி (ம. நி. அட்ட².1.29). நிப்³ப³த்திதத⁴ம்மோதி அஸம்கிலேஸிகானுத்தராதி³பா⁴வேன த⁴ம்மஸாமஞ்ஞதோ நித்³தா⁴ரிதத⁴ம்மோ. பரியாயேதி ஸபா⁴வதோ பரிவத்தேத்வா ஞாபேதி ஏதேனாதி பரியாயோ, லேஸோ, லேஸகாரணம் வா. தத³பா⁴வதோ நிப்பரியாயத⁴ம்மோ மக்³க³ப்பத்தியா அபாயபதனாதி³தோ அச்சந்தமேவ வாரணதோ. இதரோ வுத்தவிபரியாயதோ பரியாயத⁴ம்மோ அச்சந்தம் அபாயது³க்க²வட்டது³க்க²பாதனதோ பரம்பராய வாரணதோ. யதா² ஹி லோகியம் குஸலம் தா³னஸீலாதி³ விவட்டம் உத்³தி³ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதம், அயம் தம் அஸம்பாதே³ந்தம்பி தம் ஸம்பாபகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ நிப்³ப³த்தகாரணபா⁴வபரியாயேன பரியாயத⁴ம்மோ நாம ஹோதி, ஏவம் தம் வட்டம் உத்³தி³ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதம், யம் தண்ஹாதீ³ஹி ஸவிஸேஸம் ஆமஸிதப்³ப³தோ ஆமிஸந்தி லோகே பாகடம் அச்சா²த³னபோ⁴ஜனாதி³, தஸ்ஸ, தம்ஸதி³ஸஸ்ஸ ச ப²லவிஸேஸஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வபரியாயேன பரியாயாமிஸந்தி வுச்சதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யம் பனித³ம்…பே… இத³ம் பரியாயாமிஸம் நாமா’’தி.

‘‘ஸகலமேவ ஹித³ம், ஆனந்த³, ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ யதி³த³ம் கல்யாணமித்ததா’’தி (ஸம். நி. 5.2, 3) ஆதி³வசனதோ ஸாவகேஹி அதி⁴க³தோபி லோகுத்தரத⁴ம்மோ ஸத்து²யேவாதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி வுத்தம் ‘‘நிப்பரியாயத⁴ம்மோபி ப⁴க³வதோயேவ ஸந்தகோ’’தி. ஸாவகானஞ்ஹி த⁴ம்மதி³ட்டி²பச்சயஸ்ஸபி யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ பரதோகோ⁴ஸோ ச ததா²க³தாதீ⁴னோதி தேஹி படிவித்³தோ⁴பி த⁴ம்மோ த⁴ம்மஸ்ஸாமினோயேவாதி வத்தும் யுத்தம். தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வதா ஹீ’’திஆதி³. தத்த² அனுப்பன்னஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸாதி கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனந்தரதா⁴னதோ பபு⁴தி யாவ இமஸ்மா பு³த்³து⁴ப்பாதா³ அஸம்போ³த⁴வஸேன ந உப்பன்னஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ. உப்பாதே³தாதி நிப்³ப³த்தேதா. தம் பனேதம் மக்³க³ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ நிப்³ப³த்தனம், ந பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் விய ஸஸந்தானேயேவ, அத² கோ² பரஸந்தானேபீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஸஞ்ஜாதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஜனேதா,அனக்கா²தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அக்கா²தா’’தி வுத்தம். தயித³ம் மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாத³னம் ஸஞ்ஜானனஞ்ச அத்த²தோ ஜானனஞ்ஞேவ அஸம்மோஹபடிவேத⁴பா⁴வதோதி வுத்தம் ‘‘மக்³க³ஞ்ஞூ மக்³க³விதூ³’’தி. அக்கா²னம் பனஸ்ஸ ஸுகுஸலபா⁴வேனாதி வுத்தம் ‘‘மக்³க³கோவிதோ³’’தி. ஸத்தா²ரா யதா²க³தம் மக்³க³ம் அனுக³ச்ச²ந்தீதி மக்³கா³னுகா³ ப⁴க³வதோ ஏவ தம் மக்³க³ம் ஸுட்டு² அதி⁴க³மனதோ. பச்சா² பரதோ ஸம்மா அனு அனு ஆக³தா படிபன்னாதி பச்சா² ஸமன்னாக³தா.

ஜானம் ஜானாதீதி ஜானிதப்³ப³மேவ அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதி³பே⁴த³ம் ஜானாதி ஏகந்தஹிதபடிபத்திதோ. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி ததா² பஸ்ஸிதப்³ப³மேவ பஸ்ஸதி. அத² வா ஜானம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஜானிதப்³ப³ம் ஜானாதியேவ. ந ஹி பதே³ஸஞாணேன ஜானிதப்³ப³ம் ஸப்³ப³ம் ஏகந்ததோ ஜானாதி. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி தி³ப்³ப³சக்கு² பஞ்ஞாசக்கு² த⁴ம்மசக்கு² பு³த்³த⁴சக்கு² ஸமந்தசக்கு²ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி சக்கூ²ஹி பஸ்ஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸதியேவ. அத² வா ஜானம் ஜானாதீதி யதா² அஞ்ஞே ஸவிபல்லாஸா காமரூபபரிஞ்ஞாவாதி³னோ ஜானந்தாபி விபல்லாஸவஸேன ஜானந்தி, ந ஏவம் ப⁴க³வா. ப⁴க³வா பன பஹீனவிபல்லாஸத்தா ஜானந்தோ ஜானாதியேவ, தி³ட்டி²த³ஸ்ஸனஸ்ஸ ச அபா⁴வா பஸ்ஸந்தோ பஸ்ஸதியேவாதி அத்தோ². சக்கு²பூ⁴தோதி பஞ்ஞாசக்கு²மயத்தா தஸ்ஸ ச பத்தத்தா ஸத்தேஸு ச தது³ப்பாத³னதோ த³ஸ்ஸனபரிணாயகட்டே²ன லோகஸ்ஸ சக்கு² விய பூ⁴தோ. ஞாணபூ⁴தோதி ஏதஸ்ஸ ச ஏவமேவ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மா போ³தி⁴பக்கி²யா, ப்³ரஹ்மா மக்³கோ³, தேஹி உப்பன்னத்தா, தேஸம்வா பத்தத்தா அதி⁴க³தத்தா, லோகஸ்ஸ ச தது³ப்பாத³னதோ ‘‘த⁴ம்மபூ⁴தோ,ப்³ரஹ்மபூ⁴தோ’’தி ச வேதி³தப்³போ³. வத்தாதி சதுஸச்சத⁴ம்மம் வத³தீதி வத்தா. சிரம் ஸச்சப்படிவேத⁴ம் பவத்தேந்தோ வத³தீதி பவத்தா. அத்த²ஸ்ஸ நின்னேதாதி த⁴ம்மதாஸங்கா²தம் பரமத்த²ம் நிப்³பா³னஞ்ச நித்³தா⁴ரேத்வா த³ஸ்ஸேதா, பாபயிதா வா. அமதஸ்ஸ தா³தாதி அமதம் ஸச்சி²கிரியம் ஸத்தேஸு உப்பாதே³ந்தோ அமதம் த³தா³தீதி அமதஸ்ஸ தா³தா. போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் ததா³யத்தபா⁴வதோ த⁴ம்மஸ்ஸாமீ.

‘‘யா ச நிப்³பா³னஸம்பத்தி, ஸப்³ப³மேதேன லப்³ப⁴தி;

ஸுகோ² விபாகோ புஞ்ஞானம், அதி⁴ப்பாயோ ஸமிஜ்ஜ²தி. (பேடகோ. 23);

நிப்³பா³னபடிஸம்யுத்தோ, ஸப்³ப³ஸம்பத்திதா³யகோ’’தி –

ஏவமாதி³ம் ப⁴க³வதோ வசனம் ஸுத்வா ஏவ பி⁴க்கூ² தா³னாதி³புஞ்ஞானம் விவட்டஸன்னிஸ்ஸயதம் ஜானந்தி, ந அஞ்ஞதா²தி வுத்தம் ‘‘பரியாயத⁴ம்மோபி…பே… படிலப⁴தீ’’தி. ‘‘ஏதி³ஸம் பரிபு⁴ஞ்சிதப்³ப³’’ந்தி கப்பியஸ்ஸ ச சீவராதி³பச்சயஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனேன வினா படிக்³க³ஹோபி பி⁴க்கூ²னம் ந ஸம்ப⁴வதி, குதோ பரிபோ⁴கோ³தி ஆஹ ‘‘நிப்பரியாயாமிஸம்பீ’’திஆதி³.

பரியாயாமிஸஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்தகபா⁴வோ பரியாயத⁴ம்மஸ்ஸ தப்³பா⁴வேனேவ தீ³பிதோ. ததே³வ ஸாமிபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்மாதி அத்தாதீ⁴னபடிலாப⁴படிக்³க³ஹதாய அத்தனோ ஸந்தகத்தா ச. தத்தா²தி தஸ்மிம் த⁴ம்மாமிஸே.

பச்சயா சீவராத³யோ பரமா பாபுணிதப்³ப³பா⁴வேன உத்தமமரியாதா³ ஏதஸ்ஸ ந உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அப்பிச்ச²தாத³யோ சாதி பச்சயபரமோ, லாப⁴க³ரூதி அத்தோ². தண்ஹுப்பாதே³ஸூதி ‘‘சீவரஹேது வா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, பிண்ட³பாதஸேனாஸனஇதிப⁴வாப⁴வஹேது வா, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதீ’’தி (தீ³. நி. 3.311; அ. நி. 4.9; இதிவு. 105) ஏவம் வுத்தேஸு சதூஸு தண்ஹுப்பத்திகோட்டா²ஸேஸு. அப்பிச்ச²தாஸந்துட்டி²ஸல்லேக²பவிவேகாத³யோ அப்பிச்ச²தாத³யோ.

தத்தா²தி தஸ்மிம் ஓவாதே³, தேஸு வா த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகேஸு பி⁴க்கூ²ஸு. ப⁴விஸ்ஸதி வா யேஸம் தத்தா²தி யோஜனா. இமஸ்மிம் பக்கே² தத்தா²தி தஸ்மிம் ஓவாதே³ இச்சேவ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அதி⁴ப்பாயோ ஆமிஸதா³யாத³தாய உப்பஜ்ஜனகஅனத்தா²னுப்பாத³ஸ்ஸ த⁴ம்மதா³யாத³தாய உப்பஜ்ஜனகஅட்டு²ப்பத்தியா ச ஆகங்கா². தேனாஹ ‘‘பஸ்ஸதீ’’திஆதி³. தத்த² ஆமிஸே உபக்க²லிதானந்தி ஆமிஸஹேது விப்படிபன்னானம். அதீதகாலேதி கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴காலே. கபிலஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வத்து² கபிலஸுத்தேன, ‘‘ஸங்கா⁴டிபிஆதி³த்தா ஹோதீ’’திஆதி³னா லக்க²ணஸுத்தேன (ஸம். நி. 2.218) ச விபா⁴வேதப்³ப³ம். ஆமிஸக³ருகோ அப்பக்³க⁴பா⁴வேன கூடகஹாபணோ விய நித்தேஜோ ஸமணதேஜேன அனுஜ்ஜலதோ நிப்³பு³தங்கா³ரோ விய நிப்பபோ⁴ ச ஹோதீதி யோஜனா. ததோதி பச்சயக³ருகபா⁴வதோ. விவத்திதசித்தோதி வினிவத்திதமானஸோ, ஸல்லேக²வுத்தீதி அத்தோ².

த⁴ம்மதா³யாதா³தி ஏத்தாவதா அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணம் வசனந்தி தேன அவதா⁴ரணேன நிவத்திதமத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘மா ஆமிஸதா³யாதா³’’தி படிக்கே²போ த³ஸ்ஸிதோ. ததே²வ ச விபா⁴வேதும் அதி⁴ப்பாயானிஸம்ஸவிபா⁴வனேஸுபி த³ஸ்ஸிதோ, ததா² ஆதீ³னவவிபா⁴வனேன த⁴ம்மதா³யாத³தாபடிக்கே²போ. அபதி³ஸிதப்³பா³தி ஹேட்டா² கத்வா வத்தப்³பா³தி. ஆதி³யாதி ஏத்த² யஸ்மா ஆ-காரோ மரியாத³த்தோ², தஸ்மா த⁴ம்மதா³யாத³தாவிது⁴ரேன ஆமிஸதா³யாத³பா⁴வேன ஹேதுபூ⁴தேன, கரணபூ⁴தேன வா ஆதி³யம் விவேசனம் விஞ்ஞூஹி விஸும் கரணம் வவத்தா²னஸ்ஸ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘விஸும் காதப்³பா³’’தி. தேனாஹ ‘‘விஞ்ஞூஹி கா³ரய்ஹா ப⁴வேய்யாதா²தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி.

‘‘அத்தி² மே தும்ஹேஸு அனுகம்பா…பே… நோ ஆமிஸதா³யாதா³’’தி பி⁴க்கூ²ஸு அத்தனோ கருணாயனாகித்தனம் தேஸம் முது³கரணம், ‘‘அஹம்பி தேனா’’திஆதி³ பன ததோபி ஸவிஸேஸம் முது³கரணந்தி ஆஹ ‘‘அதீவ முது³கரணத்த²’’ந்தி.

நாளகபடிபதா³த³யோ நாளகஸுத்தாதீ³ஸு (ஸு. நி. 684-728) ஆக³தபடிபத்தியோ. தா பன யஸ்மா நாளகத்தே²ராதீ³ஹி படிபன்னா பரமஸல்லேக²வுத்திபூ⁴தா அதிஉக்கட்ட²படிபத்தியோ, தஸ்மா இத⁴ த⁴ம்மதா³யாத³படிபதா³ய உதா³ஹரணபா⁴வேன உத்³த⁴டா. ஸக்கி²பூ⁴தாதி தாய படிபத்தியா வுச்சமானாய ‘‘கிம் மே வினா படிபஜ்ஜனகோ அத்தீ²’’தி அஸத்³த³ஹந்தானம் பச்சக்க²கரணேன ஸக்கி²பூ⁴தா. இமஸ்மிந்தி ‘‘தும்ஹே ச மே பி⁴க்க²வே த⁴ம்மதா³யாதா³’’திஆதி³கே வாக்யே. ஸேஸந்தி ‘‘தும்ஹே ச மே’’திஆதி³கம் ஸுக்கபக்கே² ஆக³தம் பாளிபத³ம். வுத்தனயபச்சனீகேனாதி ‘‘தேன த⁴ம்மதா³யாத³பா⁴வேன நோ ஆமிஸதா³யாத³பா⁴வேனா’’தி ஏவம் கண்ஹபக்கே² வுத்தனயஸ்ஸ படிபக்கே²ன.

30. தோ²மனம் ஸுத்வாதி படிபஜ்ஜனகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ பஸம்ஸனம் ஸுத்வா யதா² தம் ஸபரிஸஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ உபஸேனஸ்ஸ படிபத்தியா ஸீலதோ²மனம் ஸுத்வா. நிபாதபத³ந்தி இமினா இத⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ அனத்த²கதமாஹ. பவாரிதோதி படிக்கே²பிதோ. யோ ஹி பு⁴ஞ்ஜந்தோ போ⁴ஜனேன தித்தோ பரிவேஸகேன உபனீதபோ⁴ஜனம் படிக்கி²பதி, ஸோ தேன பவாரிதேன படிக்கே²பிதோ நாம ஹோதி. தேனாஹ ‘‘பவாரிதோதி…பே… வுத்தம் ஹோதீ’’தி. பகாரேஹி தி³ட்டா²தீ³ஹி வாரேதி ஸங்கா⁴தி³கே யாசாபேதி ப⁴த்தே கரோதி ஏதாயாதி பவாரணா, ஆபத்திவிஸோத⁴னாய அத்தவோஸ்ஸக்³கோ³ ஓகாஸதா³னம். ஸா பன யஸ்மா யேபு⁴ய்யேன வஸ்ஸம்வுத்தே²ஹி காதப்³பா³ வுத்தா, தஸ்மா ‘‘வஸ்ஸம்வுத்த²பவாரணா’’தி வுத்தம். பவாரேதி பச்சயே இச்சா²பேதி ஏதாயாதி பவாரணா, சீவராதீ³ஹி உபனிமந்தனா. பகாரயுத்தா வாரணாதி பவாரணா, விப்பகதபோ⁴ஜனதாதி³சதுரங்க³ஸஹிதோ போ⁴ஜனபடிக்கே²போ. ஸா பன யஸ்மா அனதிரித்தபோ⁴ஜனனிமித்தாய ஆபத்தியா காரணம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘அனதிரித்தபவாரணா’’தி வுத்தா. யாவத³த்த²போ⁴ஜனஸ்ஸ பவாரணா யாவத³த்த²பவாரணா, பரியோஸிதபோ⁴ஜனஸ்ஸ உபனீதாஹாரபடிக்கே²போதி அத்தோ².

‘‘பு⁴த்தாவீ’’தி வசனதோ போ⁴ஜனபாரிபூரிதா இதா⁴தி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘பரிபுண்ணோதி போ⁴ஜனேன பரிபுண்ணோ’’தி. பரியோஸிதோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ ‘‘போ⁴ஜனேன போ⁴ஜனகிரியாய பரியோஸிதோ’’தி. அட்ட²கதா²யம் பன அதி⁴ப்பேதத்த²ம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் போ⁴ஜன-ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபோ வுத்தோ. தா⁴தோதி தித்தோ. ஸாத⁴கானீதி ஞாபகானி. பரியோஸிதபோ⁴ஜனம் ஸுஹிதயாவத³த்த²தாக³ஹணேஹி பு⁴த்தாவிதாத³யோ, பு⁴த்தாவிதாதி³க்³க³ஹணேஹி வா இதரே போ³தி⁴தா ஹோந்தீதி அஞ்ஞமஞ்ஞம் நேஸம் ஞாபகஞாபேதப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ச²ஹிபி பதே³ஹி உத³ராவதே³ஹகம் போ⁴ஜனம் த³ஸ்ஸிதம், தஞ்ச கோ² பரிகப்பனாவஸேன. ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் பு⁴ஞ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஞ்சேதம் பரிகப்பேத்வா வுத்த’’ந்தி.

‘‘ஸியா ஏவ, நாபி ஸியா’’தி ச இத³ம் அத்த²த்³வயம்பி இத⁴ ஸம்ப⁴வதீதி வுத்தம் ‘‘இத⁴ உப⁴யம்பி வட்டதீ’’தி. அதா²தி அனந்தரம், மம போ⁴ஜனஸமனந்தரமேவாதி அத்தோ². தம் பன யஸ்மா யதா²வுத்தகாலபச்சாமஸனம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘தம்ஹி காலே’’தி வுத்தம். அப்பருள்ஹஹரிதேதி ருஹமானதிணாதி³ஹரிதரஹிதே. அபா⁴வத்தோ² ச அயம் அப்ப-ஸத்³தோ³ ‘‘அப்பிச்சோ²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.252, 336; ஸம். நி. 2.148) விய.

கதி²தேபீதி பி-ஸத்³தோ³ அவுத்தஸமுச்சயத்தோ². தேன வாபஸமீகரணாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ததா² ஹேஸ வுத்த-ஸத்³தோ³ ‘‘நோ ச கோ² படிவுத்த’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 289) வாபஸமீகரணே தி³ஸ்ஸதி, ‘‘பன்னலோமோ பரத³த்தவுத்தோ’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 332) ஜீவிதவுத்தியம், ‘‘பண்டு³பலாஸோ ப³ந்த⁴னா பவுத்தோ’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 92; பாசி. 666; மஹாவ. 129; ம. நி. 3.59) அபக³மே, ‘‘கீ³தம் பவுத்தம் ஸமிஹித’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.285) பாவசனபா⁴வேன பவத்திதே, லோகே பன ‘‘வுத்தம் பராயண’’ந்திஆதீ³ஸு (மஹாபா⁴ஸ 7.2.26) அஜ்ஜே²னே தி³ஸ்ஸதீதி.

ந ஏத்த² பிண்ட³பாதபோ⁴ஜனேன த⁴ம்மதா³யாத³தா நிவாரிதா, பிண்ட³பாதபோ⁴ஜனம் பன அனாத³ரித்வா த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தீதி ஏத்த² காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பிண்ட³பாதம்…பே… வீதினாமேய்யா’’தி. தத்த² வீதினாமேய்யாதி கம்மட்டா²னானுயோகே³ன கே²பேய்ய. தேனாஹ ‘‘ஆதி³த்தஸீஸூபமம் பச்சவேக்கி²த்வா’’தி. ஆதி³த்தஸீஸூபமந்திஆதி³த்தஸீஸூபமஸுத்தம்.

கிஞ்சாபீதி அயம் ‘‘யதி³பீ’’தி இமினா ஸமானத்தோ² நிபாதோ. நிபாதோ ச நாம யத்த² யத்த² வாக்யே பயுஜ்ஜதி, தேன தேன வத்தப்³ப³த்த²ஜோதகோ ஹோதீதி இத⁴ ‘‘பிண்ட³பாத’’ந்திஆதி³னா அனுஞ்ஞாபஸம்ஸாவஸேன வுச்சமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஜோதகோதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘அனுஜானனபஸம்ஸனத்தே² நிபாதோ’’தி வுத்தம், அனுஞ்ஞாபஸம்ஸாரம்பே⁴ பன ‘‘அஸம்பா⁴வனத்தே²’’தி வுத்தம் ஸியா புரிமேயேவ ஸம்பா⁴வனாவிபா⁴வனதோ அதி⁴கத்தானுலோமதோ ச.

ஏகவாரம் பவத்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கி²பனம் கத²ம் தீ³க⁴ரத்தம் அப்பிச்ச²தாதீ³னம் காரணம் ஹோதீதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘தஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. தத்த² அத்ரிச்ச²தாதி அத்ர இச்ச²தீதி அத்ரிச்சோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ அத்ரிச்ச²தா, அத்த²தோ பரலாப⁴பத்த²னா. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘புரிமேயேவ ஸகலாபே⁴ன அஸந்துட்டி², பரலாபே⁴ ச பத்த²னா, ஏதம் அத்ரிச்ச²தாலக்க²ண’’ந்தி (விப⁴. அட்ட². 849). பாபிச்ச²தாதி அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனாதி⁴ப்பாயதா. பாபா இச்சா² ஏதஸ்ஸாதி பாபிச்சோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ பாபிச்ச²தா. யதா²ஹ ‘‘அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனதா படிக்³க³ஹணே ச அமத்தஞ்ஞுதா, ஏதம் பாபிச்ச²லக்க²ண’’ந்தி (விப⁴. அட்ட². 851). மஹந்தானி வத்தூ²னி இச்ச²தி, மஹதீ வா தஸ்ஸ இச்சா²தி மஹிச்சோ², தஸ்ஸ பா⁴வோ மஹிச்ச²தா. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘ஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனதா படிக்³க³ஹணே ச அமத்தஞ்ஞுதா, ஏதம் மஹிச்ச²லக்க²ண’’ந்தி. பச்சவேக்க²மானோ நிவாரேஸ்ஸதீதி யோஜனா. அஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸம்வத்திஸ்ஸதி பிண்ட³பாதபடிக்கே²போ.

மஹிச்சோ² புக்³க³லோ யதா² பச்சயதா³னவஸேன பச்சயதா³யகேஹி ப⁴ரிதும் அஸக்குணேய்யோ, ஏவம் பச்சயபரியேஸனவஸேன அத்தனாபீதி வுத்தம் ‘‘அத்தனோபி உபட்டா²கானம்பி து³ப்³ப⁴ரோ ஹோதீ’’தி. ஸத்³தா⁴தே³ய்யஸ்ஸ வினிபாதவஸேன பவத்தியா அஞ்ஞஸ்ஸ க⁴ரே ச²ட்³டே³ந்தோ. ரித்தபத்தோவாதி யேஸு குலேஸு படிபிண்ட³வஸேன பவத்ததி, தேஸம் ஸப்³ப³பச்சி²மம் அத்தனோ யதா²லத்³த⁴ம் த³த்வா தத்த² கிஞ்சி அலத்³தா⁴ ரித்தபத்தோ விஹாரம் பவிஸித்வா நிபஜ்ஜதி ஜிக⁴ச்சா²து³ப்³ப³ல்யேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா²லத்³த⁴பச்சயபரிபோ⁴கே³ன, புன பரியேஸனானாபஜ்ஜனேன அத்தனோ ஸுப⁴ரதா, யதா²லத்³த⁴பச்சயேன அவஞ்ஞம் அகத்வா ஸந்தோஸாபத்தியா உபட்டா²கானம் ஸுப⁴ரதா வேதி³தப்³பா³.

கதா²வத்தூ²னீதி அப்பிச்ச²தாதி³படிஸம்யுத்தானம் கதா²னம் வத்தூ²னீதி கதா²வத்தூ²னி, அப்பிச்ச²தாத³யோ ஏவ. தீணீதி தீணி கதா²வத்தூ²னி. அபி⁴ஸல்லேகி²காதி அதிவிய கிலேஸே ஸல்லிக²தீதி அபி⁴ஸல்லேகோ², அப்பிச்ச² தாதி³கு³ணஸமுதா³யோ, ஸோ ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி அபி⁴ஸல்லேகி²கா, மஹிச்ச²தாதீ³னம் தனுபா⁴வாய யுத்தரூபா அப்பிச்ச²தாதி³படிஸம்யுத்ததா. சேதோவினீவரணஸப்பாயாதி குஸலசித்துப்பத்தியா நிவாரகானம் நீவரணானம் தூ³ரீபா⁴வகரணேன சேதோவினீவரணஸங்கா²தானம் ஸமத²விபஸ்ஸனானம் ஸப்பாயா. ஸமத²விபஸ்ஸனாசித்தஸ்ஸேவ வா விபூ⁴திபா⁴வகரணாய ஸப்பாயா உபகாரிகாதி சேதோவினீவரணஸப்பாயா. ஏகந்தனிப்³பி³தா³யாதிஆதி³ யேன நிப்³பி³தா³தி³ஆனிஸம்ஸேன அயம் கதா² அபி⁴ஸல்லேகி²கா சேதோவினீவரணஸப்பாயா ச நாம ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஏகந்தனிப்³பி³தா³யாதி ஏகம்ஸேன வட்டது³க்க²தோ நிப்³பி³ந்த³னத்தா²ய. விராகா³ய நிரோதா⁴யாதி தஸ்ஸேவ விரஜ்ஜனத்த²ஞ்ச நிருஜ்ஜ²னத்த²ஞ்ச. உபஸமாயாதி ஸப்³ப³கிலேஸவூபஸமாய. அபி⁴ஞ்ஞாயாதி ஸப்³ப³ஸ்ஸபி அபி⁴ஞ்ஞேய்யஸ்ஸ அபி⁴ஜானனாய. ஸம்போ³தா⁴யாதி சதுமக்³க³ஸம்போ³தா⁴ய. நிப்³பா³னாயாதி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னாய. ஏதேஸு ஹி ஆதி³தோ தீஹி விபஸ்ஸனா வுத்தா, புன தீஹி மக்³கோ³, இதரேன நிப்³பா³னம். தேன ஸமத²விபஸ்ஸனா ஆதி³ம் கத்வா நிப்³பா³னபரியோஸானோ அயம் ஸப்³போ³ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ த³ஸகதா²வத்து²லாபி⁴னோ ஸம்ப⁴வதீதி த³ஸ்ஸேதி. பரிபூரேஸ்ஸந்தீதி தம்ஸபா⁴வதோ உபகாரதோ ச ஸம்வத்திஸ்ஸந்தி. அப்பிச்ச²தாத³யோ ஹி ஏகவாரஉப்பன்னா உபரி தத³த்தா²ய ஸம்வத்திஸ்ஸந்தி. கதா²வத்து²பரிபூரணம் ஸிக்கா²பரிபூரணஞ்ச வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

அமதம் நிப்³பா³னந்தி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴தும். இதரா பன ஸேக்கா²ஸேக்க²த⁴ம்மபாரிபூரியா பரிபுண்ணா. நிப்³பா³னபாரிபூரி சேத்த² ததா³வஹத⁴ம்மபாரிபூரிவஸேன பரியாயதோ வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. இதா³னி யாயம் அப்பிச்ச²தாதீ³னம் அனுக்கமபரிவுத்³தி⁴யா கு³ணபாரிபூரிதா, தம் உபமாய ஸாதே⁴ந்தோ ‘‘ஸேய்யதா²பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பாவுஸ்ஸகோதி வஸ்ஸானமாஸே உட்டி²தோ. ஸோ ஹி சிரானுப்பவத்தி ஹோதி. பப்³ப³தகந்த³ரா பப்³ப³தேஸு உபச்சகாதி⁴ச்சகாபப⁴வனிஜ்ஜ²ராதி³னதி³யோ. ஸரஸாகா²தி யத்த² உபரிஉன்னதபதே³ஸதோ உத³கம் ஆக³ந்த்வா திட்ட²தி சேவ ஸந்த³தி ச, தே. குஸோப்³பா⁴ கு²த்³த³கதளாகா. குன்னதி³யோதி பப்³ப³தபாத³தோ நிக்க²ந்தா கு²த்³த³கனதி³யோ. தா ஹி மஹானதி³யோ ஓதரந்தியோ பரிபூரேந்தி. பரமத⁴ம்மதா³யாத³ந்தி பரமம் உத்தமம் த⁴ம்மதா³யாத³பா⁴வம், பரமம் த⁴ம்மதா³யஜ்ஜம் வா. தே பி⁴க்கூ²தி தே த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகே பி⁴க்கூ². ஸன்னியோஜேந்தோதி மூலகு³ணேஹி அப்பிச்ச²தாதீ³ஹி யோஜேந்தோ.

உக்³க³ஹேத்வாதி அத்த²தோ ப்³யஞ்ஜனதோ ச உபதா⁴ரணவஸேன க³ஹேத்வா அவிபரீதம் க³ஹேத்வா. ஸம்ஸந்தே³த்வாதி மம தே³ஸனானுஸாரேன மமஜ்ஜா²ஸயம் அவிரஜ்ஜி²த்வா. யதா² இதே⁴வ சிந்தேஸீதி யதா² இமிஸ்ஸா த⁴ம்மதா³யாத³தே³ஸனாய சிந்தேஸி, ஏவம் அஞ்ஞத்தா²பி த⁴ம்மதோ²மனத்த²ம் க³ந்த⁴குடிம் பவிஸந்தோ சிந்தேஸி. ஏகஜ்ஜா²ஸயாயாதி ஸமானாதி⁴ப்பாயாய. மதியாதி பஞ்ஞாய. அயம் தே³ஸனா அக்³கா³திஆதி³ ப⁴க³வா த⁴ம்மஸேனாபதிம் கு³ணதோ ஏவ பக்³க³ண்ஹாதீதி கத்வா வுத்தம்.

சித்தக³தியாதி சித்தவஸேன காயஸ்ஸ பரிணாமனேன ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி காயஸ்ஸ சித்தேன ஸமானக³திகதாதி⁴ட்டா²னேன. கத²ம் பன காயோ த³ந்த⁴ப்பவத்திகோ லஹுபரிவத்தனசித்தேன ஸமானக³திகோ ஹோதீதி? ந ஸப்³ப³தா² ஸமானக³திகோ. யதே²வ ஹி காயவஸேன சித்தபரிணாமனே சித்தம் ஸப்³ப³தா² காயேன ஸமானக³திகம் ந ஹோதி. ந ஹி ததா³ சித்தம் ஸபா⁴வஸித்³தே⁴ன அத்தனோ க²ணேன அவத்தித்வா த³ந்த⁴வுத்திகஸ்ஸ ரூபத⁴ம்மஸ்ஸ க²ணேன வத்திதும் ஸக்கோதி, ‘‘இத³ம் சித்தம் அயம் காயோ விய ஹோதூ’’தி பன அதி⁴ட்டா²னேன த³ந்த⁴க³திகஸ்ஸ காயஸ்ஸ அனுவத்தனதோ யாவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தி, தாவ காயக³திம் அனுலோமேந்தமேவ ஹுத்வா ஸந்தானவஸேன பவத்தமானம் சித்தம் காயக³திகம் கத்வா பரிணாமிதம் நாம ஹோதி, ஏவம் ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²னேன பகே³வ லஹுஸஞ்ஞாய ஸுகு²மஸஞ்ஞாய ச ஸம்பாதி³தத்தா அபா⁴விதித்³தி⁴பாதா³னம் விய த³ந்த⁴ம் அவத்தித்வா யதா² லஹும் கதிபயசித்தவாரேஹேவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தி ஹோதி, ஏவம் பவத்தமானோ காயோ சித்தக³திகபா⁴வேனேவ பரிணாமிதோ நாம ஹோதி, ந ஏகசித்தக்க²ணேனேவ பவத்தியா. ஏவஞ்ச கத்வா பா³ஹுஸமிஞ்ஜனப்பஸாரணூபமாபி உபசாரேன வினா ஸுட்டு²தரம் யுத்தா ஹோதி, அஞ்ஞதா² த⁴ம்மதாவிலோமிதா ஸியா. ந ஹி த⁴ம்மானம் லக்க²ணஞ்ஞத²த்தம் இத்³தி⁴ப³லேன காதும் ஸக்கா, பா⁴வஞ்ஞத²த்தமேவ பன ஸக்காதி.

31. ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயானுரூபம் பி⁴க்கூ²னஞ்ச அஜ்ஜா²ஸயம் ஞத்வாதி வசனஸேஸோ. தே³ஸகாலே விய பா⁴ஜனம்பி ஓலோகேத்வா ஏவ மஹாதே²ரோ த⁴ம்மம் கதே²தி. பக்கந்தஸ்ஸாதி இத³ம் அனாத³ரே ஸாமிவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பக்கந்தஸ்ஸ ஸதோ’’திஆதி³மாஹ. கித்தகேனாதி கேன பரிமாணேன. தம் பன பரிமாணம் யஸ்மா பரிமேய்யஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘கித்தாவதாதி பரிச்சே²த³வசன’’ந்தி ஆஹ. நுகாரோ புச்சா²யந்தி அயம் நு-ஸத்³தோ³ இதே⁴வ புச்சா²யம் ஆக³தோதி கத்வா வுத்தம். நு-ஸத்³தே³ன ஹேத்த² ஜோதியமானோ அத்தோ² கிம்-ஸத்³தே³ன பரிமாணோ அத்தோ² பரிமேய்யத்தோ² ச. ஏத்த² ஸம்கிலேஸபக்கோ² விவேகஸ்ஸ அனனுஸிக்க²னம் ஆமிஸதா³யாத³தா, வோதா³னபக்கோ² தஸ்ஸ அனுஸிக்க²னம் த⁴ம்மதா³யாத³தாதி. தீஹி விவேகேஹீதி விவேகத்தயக்³க³ஹணம் தத³ந்தோக³த⁴த்தா விவேகபஞ்சகஸ்ஸ. விவேகபஞ்சகக்³க³ஹணே பனஸ்ஸ ஸரூபேன காயவிவேகோ க³ஹிதோ ந ஸியா, ததா³யத்தத்தா வா ஸத்தா²ரா ததா³ பயுஜ்ஜமானவிவேகத³ஸ்ஸனவஸேன ‘‘தீஹி விவேகேஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அஞ்ஞதரம்பீதி கஸ்மா வுத்தம். ந ஹி காயவிவேகமத்தேன த⁴ம்மதா³யாத³பா⁴வோ ஸிஜ்ஜ²தீதி? ந, விவேகத்³வயஸன்னிஸ்ஸயஸ்ஸேவ காயவிவேகஸ்ஸ இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா சித்தவிவேகக்³க³ஹணம்பி ஸமத்தி²தம் ஹோதி. ந ஹி லோகியஜ்ஜா²னாதி⁴க³மமத்தேன நிப்பரியாயதோ ஸத்து²த⁴ம்மதா³யாத³பா⁴வோ இச்சி²தோ, நிப்³பா³னாதி⁴க³மேன பன ஸோ இச்சி²தோ, தஸ்மா ஸப்³பா³பி ஸாஸனே விவேகானுஸிக்க²னா நிப்³பா³னபோணா நிப்³பா³னபப்³பா⁴ரா நிப்³பா³னோக³தா⁴ சாதி வுத்தம் ‘‘திண்ணம் விவேகானம் அஞ்ஞதரம்பீ’’தி. அஸதி ஆலோகே அந்த⁴காரோ விய அஸதி த⁴ம்மதா³யாத³தாய ஏகம்ஸியா ஆமிஸதா³யாத³தாதி ஆஹ ‘‘ஆமிஸதா³யாதா³வ ஹோந்தீ’’தி. ஏஸ நயோ ஸுக்கபக்கே²பீதி கண்ஹபக்க²தோ ஸாதா⁴ரணவஸேன லப்³ப⁴மானம் அத்த²ஸாமஞ்ஞம் அதிதி³ஸதி, ந அத்த²விஸேஸம் தஸ்ஸ விஸதி³ஸத்தா, அத்த²விஸேஸமேவ வா அதிதி³ஸதி விஸதி³ஸூதா³ஹரணூபாயஞாயேன. ‘‘திண்ணம் விவேகானம் அஞ்ஞதர’’ந்தி இத³ம் இத⁴ ந லப்³ப⁴தி. தயோபி ஹி விவேகா, தேஸு ஏகோ வா இதரத்³வயஸன்னிஸ்ஸயோ இத⁴ லப்³ப⁴தி.

தூ³ரதோபீதி தூ³ரட்டா²னதோபி. தேனாஹ ‘‘திரோரட்ட²தோபீ’’திஆதி³. காமம் ‘‘படிபா⁴தூ’’தி ஏத்த² படி-ஸத்³தா³பேக்கா²ய ‘‘ஸாரிபுத்த’’ந்தி உபயோக³வசனம், அத்தோ² பன ஸாமிவசனவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஆயஸ்மதோயேவ ஸாரிபுத்தஸ்ஸா’’தி. பா⁴கோ³ ஹோதூதி இமினாபா⁴க³த்தோ² படி-ஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேதி லக்க²ணாதி³அத்தா²னம் இத⁴ அயுஜ்ஜனதோ. தேனாஹ ‘‘ஏவம் ஸத்³த³லக்க²ணேன ஸமேதீ’’தி. தி³ஸ்ஸதூதி ஞாணேன தி³ஸ்ஸது, பஸ்ஸதூதி வா அத்தோ². உபட்டா²தூதி ஞாணஸ்ஸ பச்சுபதிட்ட²து. உக்³க³ஹேஸ்ஸந்தீதி வாசுக்³க³தம் கரிஸ்ஸந்தி. வாசுக்³க³தகரணஞ்ஹி உக்³க³ஹோ. பரியாபுணிஸ்ஸந்தீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். புரிபுச்ச²னாதி³னா வா அத்த²ஸ்ஸ சித்தே ஆபாத³னம் பட்ட²பனம் பரியாபுணனம். காரணவசனந்தி யதா²வுத்தஸ்ஸ காரணபா⁴வேன வசனம் ‘‘ஹேதும்ஹி கரணவசன’’ந்தி கத்வா. வுத்தத்த²பச்சாமஸனம் தம்-ஸத்³தே³ன கரீயதீதி. தேனாஹ ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³.

ஏகேனேவாகாரேனாதி ஆமிஸதா³யாத³தாஸித்³தே⁴ன ஆதி³யதாஸங்கா²தேன ஏகேனேவ பகாரேன. தமேவ ஹி ஆகாரம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ப⁴க³வதா வுத்தமத்த²’’ந்தி. அஞ்ஞதா² ‘‘ஸத்து² பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோ ஸாவகா விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’தி ஏகேனேவ ஆகாரேன ஸோ அத்தோ² தே²ரேனபி வுத்தோ. தீஹி ஆகாரேஹீதி ஆமிஸதா³யாத³படிபதா³பூ⁴தேஹி திண்ணம் விவேகானம் அனனுஸிக்க²னாகாரேஹி. ஏத்தாவதாதி ‘‘இதா⁴வுஸோ…பே… நானுஸிக்க²ந்தீ’’தி ஏத்தகேன கண்ஹபக்கே² உத்³தே³ஸபாடே²ன.

வித்தா²ரதோ ஸுவிப⁴த்தோ ஹோதி அனவஸேஸதோ ஸம்மதே³வ நித்³தி³ட்ட²த்தா. நனு ச உத்³தே³ஸே ஸத்து²னோபி ஆதி³யதா ப⁴க³வதா க³ஹிதா, ஸா ந நித்³தி³ட்டா²தி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஸோ ச கோ²’’திஆதி³. ஸாவகே அனுக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸாதி ‘‘ஆமிஸதா³யாதா³ ஸத்து² ஸாவகா’’தி ஸத்து² பரப்பவாத³பரிஹரணத்த²ம்பி ‘‘தும்ஹேஹி த⁴ம்மதா³யாதே³ஹி ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி ஏவம் ஸாவகே அனுகம்பமானஸ்ஸ. ஸாவகானம் தம் ந யுத்தம் ஸாமீசிஅபா⁴வதோதி யோஜனா. ஏஸ நயோதி யதி³த³ம் ‘‘ஏத்தாவதாயம் ப⁴க³வா’’திஆதி³னா கண்ஹபக்கே² உத்³தே³ஸஸ்ஸ அத்த²விபா⁴க³த³ஸ்ஸனமுகே²ன ஸம்ப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனம், ஏஸ நயோ ஸுக்கபக்கே²பி ஸம்ப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனேதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘அயம் தாவேத்த² அனுஸந்தி⁴க்கமயோஜனா’’தி, ஸத்தா²ரா தே³ஸிதாய உத்³தே³ஸதே³ஸனாய மஹாதே²ரேன தே³ஸிதாய ச அனுஸந்தி⁴க்கமேன ஸம்ப³ந்தோ⁴தி அத்தோ². யதா²னுஸந்தி⁴ ஏவ சேத்த² அனுஸந்தி⁴ வேதி³தப்³போ³.

அச்சந்தபவிவித்தஸ்ஸாதி ஏகந்தஉபதி⁴விவேகோ விய இதரேபி விவேகோ ஸத்து² ஏகந்திகாவாதி. அனுஸிக்க²னம் நாம அனு அனு பூரணந்தி தப்படிக்கே²பேன ஆஹ ‘‘ந பரிபூரேந்தீ’’தி, ந பரிப்³ரூஹேந்தீதி அத்தோ², ந பரிபூரேந்தீதி வா ந பரிபாலேந்தீதி அத்தோ². யத³க்³கே³ன ஹி விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தி, தத³க்³கே³ன ந பரிப்³ரூஹேந்தி, ந பரிபாலேந்தீதி வா வத்தப்³ப³தம் லப⁴ந்தீதி. கஸ்மா பனேத்த² ‘‘விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’தி உத்³தே³ஸே விய அவிஸேஸவசனே காயவிவேகஸ்ஸேவ க³ஹணம் கதந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘யதி³ பனா’’திஆதி³. புச்சா²யாதி புச்சா²தோ அவிஸேஸோ ஸியா விபா⁴க³ஸ்ஸ அலப்³ப⁴மானத்தா விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ. நனு ச ‘‘விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’தி அவிஸேஸவசனதோ பாளியம் விபா⁴கோ³ ந லப்³ப⁴தேவாதி? ந, பத³ந்தரேன விபா⁴விதத்தா. தேனாஹ ‘‘யேஸஞ்ச த⁴ம்மான’’ந்திஆதி³. ப்³யாகரணபக்கோ²தி விஸ்ஸஜ்ஜனபக்கோ². விஸ்ஸஜ்ஜனஞ்ச ந புச்சா² விய அவிஸேஸஜோதனா, அத² கோ² யதா²தி⁴ப்பேதத்த²விப⁴ஜனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. இமினா பதே³னாதி ‘‘விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’தி இமினா பதே³ன காயவிவேகம் அபரிபூரியமானம் த³ஸ்ஸேதீதி அதி⁴ப்பாயோ. சித்தவிவேகம் உபதி⁴விவேகந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

ஏத்த² ச நப்பஜஹந்தீதி பஹாதப்³ப³த⁴ம்மானம் பஹானாபா⁴வவசனம் பஹானலக்க²ணவிவேகாபா⁴வதீ³பனம், தம் வத்வா புன ‘‘விவேகே நிக்கி²த்தது⁴ரா’’தி வசனம் ததோ ஸாதிஸயவிவேகாபா⁴வதீ³பனந்தி தது³ப⁴யவிவேகாபா⁴வத³ஸ்ஸனேன ‘‘யேஸஞ்ச த⁴ம்மான’’ந்திஆதி³னாவ பாரிஸேஸஞாயேன ‘‘விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’தி இமினா விவேகத்³வயமூலபூ⁴தகாயவிவேகாபா⁴வத³ஸ்ஸனம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அவிக³ததண்ஹதாய தம் தம் பரிக்கா²ரஜாதம் ப³ஹும் லந்தி ஆதி³யந்தீதி ப³ஹுலா, ப³ஹுலா ஏவ பா³ஹுலிகா யதா² ‘‘வேனயிகோ’’தி (ம. நி. 1.246; அ. நி. 8.11; பாரா. 8). தே பன யஸ்மா பச்சயப³ஹுலபா⁴வாய யுத்தப்பயுத்தா நாம ஹோந்தி, தஸ்மா ஆஹ ‘‘சீவராதி³பா³ஹுல்லாய படிபன்னா’’தி. ஸிக்கா²ய ஆத³ரபா⁴வாபா⁴வதோ ஸிதி²லம் அத³ள்ஹம் க³ண்ஹந்தீதி ‘‘ஸாத²லிகா’’தி வுத்தம். ஸிதி²லந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ, ஸிதி²ல-ஸத்³தே³ன வா ஸமானத்த²ஸ்ஸ ஸாத²ல-ஸத்³த³ஸ்ஸ வஸேன ‘‘ஸாத²லிகா’’தி பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. அவக³மனட்டே²னாதி அதோ⁴க³மனட்டே²ன, ஓரம்பா⁴கி³யபா⁴வேனாதி அத்தோ². உபதி⁴விவேகேதி ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³க³தாய உபதீ⁴ஹி விவித்தே. ஓரோபிதது⁴ராதி உஜ்ஜி²துஸ்ஸாஹா.

அனியமேனேவாதி கிஞ்சி விஸேஸம் அனாமஸித்வா ‘‘ஸாவகா’’தி அவிஸேஸேனேவ. நியமேந்தோ‘‘தே²ரா’’திஆதி³னா. த³ஸவஸ்ஸே உபாதா³யாதி த³ஸவஸ்ஸதோ பட்டா²ய. இஸ்ஸரியேதி ‘‘ஸேட்டி²ட்டா²னம் ஸேனாபதிட்டா²ன’’ந்திஆதீ³ஸு விய. அசிரக்க²ணோபா⁴ஸேன லக்க²வேத⁴கோ அக்க²ணவேதி⁴. டி²தியந்தி அவட்டா²னே. டா²னஸோதி தங்க²ணேயேவ. திட்ட²தீதி ஆதா⁴ராதே⁴ய்யபா⁴வேனாதி ஆஹ ‘‘ததா³யத்தவுத்திபா⁴வேனா’’தி. உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா ஸத்தஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனதாபி அஸங்க²தாதி⁴க³மஸ்ஸ உபாயோதி தப்³பி³பரியாயதோ சீவராதி³மண்ட³னா ந உபதி⁴விவேகபாரிபூரியா ஸம்வத்ததீதி ஆஹ ‘‘சீவரபத்த…பே… அபூரயமானா’’தி. தத்தா²தி தே²ரவாரே. இதா⁴தி மஜ்ஜி²மனவகவாரேஸு. ததா² ஹி ‘‘மஜ்ஜி²மதே²ரகாலே’’திஆதி³ வுத்தம்.

32. இமஸ்மிஞ்ச கண்ஹபக்கே²தி இமஸ்மிஞ்ச நித்³தே³ஸவாரே கண்ஹபக்கே², ந உத்³தே³ஸவாரே கண்ஹபக்கே². உத்³தே³ஸவாரே பன கண்ஹபக்கே² வுத்தவிபரியாயேன க³ஹேதப்³ப³த்தோ² ‘‘ஏஸ நயோ ஸுக்கபக்கே²பீ’’தி அதிதே³ஸேன த³ஸ்ஸிதோ. வுத்தபச்சனீகனயேனாதி ‘‘காயவிவேகம் நானுஸிக்க²ந்தி ந பரிபூரேந்தீ’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பச்சனீகனயேன, ‘‘காயவிவேகம் அனுஸிக்க²ந்தி பரிபூரேந்தீ’’திஆதி³னா நயேன. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸுக்கபக்கே². ஸங்கே²போதி அத்த²ஸங்கே²போ. யோஜனபரம்பராயாதி கா³மந்ததோ தூ³ரபா⁴வேன ஏகம் த்³வே தீணீதி ஏவம் யோஜனானம் படிபாடியா. அரஞ்ஞவனபத்தா²னீதி அரஞ்ஞேஸு வனஸண்ட³பூ⁴தானி. பந்தானீதி பரியந்தானி. உபக³ந்தும் யுத்தகாலோ ஜராஜிண்ணகாலோ கோ³சரகா³மே தூ³ரே க³மனாக³மனஸமத்த²தாபா⁴வதோ. ‘‘ஏவம் கு³ணவந்தேஸு தி³ன்னம் அஹோ ஸுதி³ன்ன’’ந்தி பச்சயதா³யகானம் பஸாத³ம் ஜனேந்தி. பாஸம்ஸாதி பஸம்ஸிதப்³பா³. அயம்பி மஹாதே²ரோதிஆதி³ ஏகம் அப்பமாத³விஹாரினம் வுத்³த⁴தரம் நித்³தி³ஸித்வா வத³ந்தானம் வஸேன வுத்தம். பவிட்டோ² விவேகட்டா²னம். ஸாயம் நிக்க²மதி யோனிஸோமனஸிகாரம் உபப்³ரூஹேத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. கஸிணபரிகம்மம் கரோதி, ந யம் கிஞ்சி கிச்சந்தரம். ஸமாபத்தியோ நிப்³ப³த்தேதி, ந மோக⁴மனஸிகாரம். ஸப்³ப³தா²திஆதி³தோ தாவ தத³ங்க³வஸேன கிலேஸேஹி சித்தம் விவேசேந்தோ ததோ விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ஸமுச்சே²த³வஸேன படிபஸ்ஸத்³தி⁴வஸேனாதி ஸப்³ப³ப்பகாரேன சித்தவிவேகம் பூரேதி. பம்ஸுகூலானி தா⁴ரேதீதி இமினா பா³ஹுலிகதாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, அஸிதி²லம் ஸாஸனம் க³ஹேத்வாதி இமினா ஸாத²லிகதாபா⁴வம், விக³தனீவரணோதி இமினா ஓக்கமனே நிக்கி²த்தது⁴ரதம், ப²லஸமாபத்திந்திஆதி³னா பவிவேகபுப்³ப³ங்க³மதம் த³ஸ்ஸேதி.

33. தத்ராவுஸோதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘லோபோ⁴ ச பாபகோ’’திஆதி³னயப்பவத்தம் உபரிதே³ஸனம் அனவஸேஸதோ பரியாதி³யதி. கோ அனுஸந்தீ⁴தி யா ஸா ப⁴க³வதா ஸம்கிலேஸபக்கே²ன ஸஹ த⁴ம்மதா³யாத³படிபத்திபா⁴வினீ ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வத², மா ஆமிஸதா³யாதா³’’திஆதி³னா தே³ஸனா உத்³தி³ட்டா², தம் ‘‘ஸத்து² பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோ’’திஆதி³னா ஆரபி⁴த்வா அட்டா²ரஸவாரபடிமண்டி³தாய நித்³தே³ஸதே³ஸனாய விப⁴ஜித்வா ததோ பரம் ‘‘தத்ராவுஸோ லோபோ⁴ ச பாபகோ’’திஆதி³னயாய உபரிதே³ஸனாய ஸம்ப³ந்த⁴ம் புச்ச²தி. ஏவந்தி ஸம்கிலேஸபக்கே² ‘‘நப்பஜஹந்தீ’’தி பஹானாபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன, வோதா³னபக்கே² ‘‘பஜஹந்தீ’’தி பஹானஸப்³பா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேனாதி ஏவம். அனித்³தா⁴ரிதஸரூபா யம்-தம்-ஸத்³தே³ஹி த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ன ஸாமஞ்ஞதோ யே பஹாதப்³ப³த⁴ம்மா வுத்தா, தே ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதுந்தி யோஜனா. இமே தேதி ஏத்த² கஸ்மா லோபா⁴த³யோ ஏவ பஹாதப்³ப³த⁴ம்மா வுத்தா, நனு இதோ அஞ்ஞேபி மோஹதி³ட்டி²விசிகிச்சா²த³யோ பஹாதப்³ப³த⁴ம்மா ஸந்தீதி? ஸச்சம் ஸந்தி, தே பன லோபா⁴தீ³ஹி ததே³கட்ட²தா க³ஹிதா ஏவ ஹோந்தீதி வுத்தா. அத² வா இமேஸம்யேவேத்த² க³ஹணே காரணம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

இதா³னி உபசயேன அனுஸந்தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸாவகானம் யஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ தா³யாத³பா⁴வோ ஸத்து² அபி⁴ருசிதோ, ஸோ ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பா⁴வேதீ’’திஆதி³னா அகத்தே²த்வா ‘‘விவேகம் அனுஸிக்க²ந்தி, தே ச த⁴ம்மே பஜஹந்தி, ந ச பா³ஹுலிகா’’திஆதி³னா கதி²தத்தா ஹேட்டா² பரியாயேனேவ த⁴ம்மோ கதி²தோதி வுத்தம். ‘‘தே ச த⁴ம்மே நப்பஜஹந்தி, ஓக்கமனே புப்³ப³ங்க³மா’’திஆதி³னா ஆமிஸம் பரியாயேனபி கதி²தம். ‘‘ஸியா ச மே பிண்ட³பாதோ’’திஆதி³னா, ‘‘பா³ஹுலிகா ச ஹோந்தீ’’திஆதி³னா ச ஆமிஸம் நிப்பரியாயேனபி கதி²தம். அத² வா யாயம் ப⁴க³வதா ஆமிஸதா³யாத³படிக்கே²பனா த⁴ம்மதா³யாத³தா வுத்தா, யஞ்ச தத³த்த²ம் விப⁴ஜந்தேன மஹாதே²ரேன அத்தனா விவேகானுஸிக்க²னாதி³ வுத்தம், தது³ப⁴யம் ஹேதுவஸேன விபா⁴வேதும் ‘‘தத்ராவுஸோ, லோபோ⁴ சா’’திஆதி³ வுத்தம். ஹேதுனிரோதே⁴ன ஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ, நிரோத⁴ஹேதுஸம்பாத³னேன ச வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ தப்பாபகதா.

அதீததே³ஸனானித³ஸ்ஸனந்தி அதீதாய தே²ரேன யதா²தே³ஸிதாய தே³ஸனாய ச பச்சாமஸனம். தேனேவாஹ ‘‘ஸத்து² பவிவித்தஸ்ஸ…பே… தே³ஸனாயந்தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. தத்தா²தி யம் வுத்தம் விஸேஸதோ ‘‘யேஸம் த⁴ம்மானம் ஸத்தா² பஹானமாஹா’’தி, ஏதஸ்மிம் பதே³. தத்த² ஹி பஹாதப்³ப³த⁴ம்மா லோபா⁴த³யோ ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தா. லாமகாதி நிஹீனா. லோப⁴தோ³ஸா ஹி ஹேதுதோ பச்சயதோ ஸபா⁴வதோ ப²லதோ நிஸ்ஸந்த³தோ ஸம்கிலிட்ட²பகதிகா, ஆயதிம் து³க்க²ஸ்ஸ பாபனட்டே²ன வா பாபகா. லுப்³ப⁴னலக்க²ணோதி ஆரம்மணஸ்ஸ அபி⁴கி³ஜ்ஜ²னலக்க²ணோ. ததா² ஹி ஸோ லுப்³ப⁴ந்தி தேன, ஸயம் வா லுப்³ப⁴தி, லுப்³ப⁴னமத்தமேவ வா தந்தி ‘‘லோபோ⁴’’தி வுச்சதி. ரஸாதீ³ஸு அபி⁴ஸங்க³ரஸோ, அபரிச்சாக³பச்சுபட்டா²னோ, ஸம்யோஜனியேஸு த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாத³த³ஸ்ஸனபத³ட்டா²னோ. து³ஸ்ஸனலக்க²ணோதி ஆரம்மணே ப்³யாபஜ்ஜனலக்க²ணோ. ததா² ஹி ஸோ து³ஸ்ஸந்தி தேன, ஸயம் வா து³ஸ்ஸதி, து³ஸ்ஸனமத்தமேவ வா தந்தி ‘‘தோ³ஸோ’’தி வுச்சதி. ரஸாதீ³ஸு விஸப்பனரஸோ, ஸனிஸ்ஸயத³ஹனரஸோ வா, து³ஸ்ஸனபச்சுபட்டா²னோ, ஆகா⁴தவத்து²பத³ட்டா²னோ.

தேஸூதிஆதி³னா த³ஸ்ஸனேன லோப⁴தோ³ஸானம் ஏகந்ததோ பஹாதப்³ப³தாத³ஸ்ஸனம். ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ பச்சயானம் லாபே⁴ ஹோதீதி இத³ம் லோப⁴ஸ்ஸ ஆரம்மணக்³க³ஹணஸபா⁴வதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தண்ஹாய வஸேன பன அனுகி³ஜ்ஜ²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அலத்³த⁴ம் பத்தே²தீ’’தி ஆஹ. அலாபே⁴ பச்சயானம் ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ ஹோதீதி ஆனேத்வா யோஜனா. அலப⁴ந்தோதி ஏத்த² ‘‘பச்சயே’’தி விப⁴த்திம் பரிணாமேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். விகா⁴தவாதி ‘‘யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி, தம்பி து³க்க²’’ந்தி (ம. நி. 1.120; விப⁴. 190) வசனதோ இச்சா²விகா⁴தவா. லோபோ⁴ ச தே³ய்யத⁴ம்மே ஹோதி ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏஸ நயோ அனந்தரபதே³பி. தே³ய்யத⁴ம்மேதி ச இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் ஸத்தகேலாயனாதி³வஸேனபி தஸ்ஸ லோபு⁴ப்பத்திஸப்³பா⁴வதோ. ‘‘தண்ஹம் படிச்ச பரியேஸனா, பரியேஸனம் படிச்ச லாபோ⁴’’தி ஏவமாத³யோ நவ தண்ஹாமூலகா. பரிபூரேதி ஆமிஸதா³யாதோ³தி விப⁴த்திவிபரிணாமோ வேதி³தப்³போ³. ஆவாஸமச்ச²ரியாதீ³னி பஞ்ச மச்ச²ரியானி.

மக்³க³ந்தி அரியமக்³க³ம். ஸோ ஹி கிலேஸே மாரேந்தோ க³ச்ச²தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி ச மக்³கீ³யதி, ஸயம் வா ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன நிப்³பா³னம் மக்³க³தீதி நிப்பரியாயேன ‘‘மக்³கோ³’’தி வுச்சதி. ஏகோ அந்தோதி இதரேன அஸம்மிஸ்ஸோ ஏகோ கோட்டா²ஸோ, ஹீனதாய வா லாமகட்டே²ன ஏகோ அந்தோ. காமம் அஞ்ஞேபி குஸலத⁴ம்மா ஏதே அந்தே அஸம்பயோக³தோ ந உபேந்தி, தேஹி விமுத்தா ஏவ, அயம் பன அச்சந்தவிமுத்தியா ந உபேதீதி ஆஹ ‘‘விமுத்தோ ஏதேஹி அந்தேஹீ’’தி. தஸ்மாதி அந்தத்³வயவிமுத்தத்தா. ஏதேஸம் மஜ்ஜே² ப⁴வத்தாதி இத³ம் மக்³க³ஸ்ஸ உப⁴யந்தவிமுத்ததாய ஏவ வுத்தம், ந தப்பரியாபன்னதாய, வட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணத்தி²கேஹி படிபஜ்ஜிதப்³ப³தோ ச. ததா²தி யதா² இதரேன அஸம்மிஸ்ஸட்டே²ன லாமகட்டே²ன ச லோபோ⁴ ஏகோ அந்தோ, ததா² காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³தி அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. மக்³க³ஸ்ஸ அனுபக³மனஞ்ச நேஸம் அந்தானம் ஸப்³ப³ஸோ அப்பவத்திகரணேனேவ த³ட்ட²ப்³ப³ம். புரிமனயேனாதி ‘‘ஏதே த்³வே அந்தே ந உபேதீ’’திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேன.

ஸச்சானந்தி சதுன்னம் அரியஸச்சானம். த³ஸ்ஸனபரிணாயகட்டே²னாதி த³ஸ்ஸனஸ்ஸ பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ பரிதோ ஸப்³ப³தா² நயனட்டே²ன பவத்தனட்டே²ன. சக்கு²கரணீதி த⁴ம்மசக்கு²ஸ்ஸ கரணீ நிப்பா²தி³கா. தயித³ம் ஸதிபி படிபதா³ய த⁴ம்மசக்கு²தோ அனஞ்ஞத்தே அவயவவஸேன ஸிஜ்ஜ²மானோ அத்தோ² ஸமுதா³யேன கதோ நாம ஹோதீதி உபசாரவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘மக்³கோ³யேவ ஹி மக்³க³த்தா²ய ஸம்வத்ததி மக்³கே³ன காதப்³ப³கிச்சகரணதோ’’தி. ஞாணாயாதி யாதா²வதோ ஜானனாய. தேனாஹ ‘‘விதி³தகரணட்டே²னா’’தி. விஸேஸஞாதபா⁴வாபாத³னஞ்ஹி விதி³தகரணம். வூபஸமனதோதி ஸமுச்சி²ந்த³னவஸேன வூபஸமனதோ. து³க்கா²தீ³னம் பரிஞ்ஞேய்யாதி³பா⁴வோ விய அபி⁴ஞ்ஞேய்யபா⁴வோபி மக்³க³வஸேனேவ பாகடோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘சதுன்னம்பி ஸச்சானம் அபி⁴ஞ்ஞேய்யபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ’’தி, விபா⁴வனதோதி அத்தோ². ஸம்போ³தோ⁴தி மக்³கோ³ ‘‘ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி ஏதேனா’’தி கத்வா. தஸ்ஸத்தா²யாதி மக்³க³கிச்சத்தா²ய. ந ஹி மக்³க³தோ அஞ்ஞோ மக்³க³கிச்சகரோ அத்தி². தேனாஹ ‘‘மக்³கோ³யேவ ஹீ’’திஆதி³. அத² வா ஸம்மாதி³ட்டி² உப்பஜ்ஜமானா ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன இதரே உப்பாதே³தி, ஏவம் ஸேஸமக்³க³த⁴ம்மாபீதி ஏவம்பி மக்³க³த்தா²ய ஸம்வத்தனம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸச்சி²கிரியாய பச்சக்க²கம்மாயாதி ஸச்சி²கரணஸங்கா²தபச்சக்க²கம்மாய. நிப்³பா³னாயாதி வா அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னாய. உபஸமாயாதி இமினா ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னம் க³ஹிதந்தி. அயந்தி ‘‘ஸா ஹி ஸச்சான’’ந்திஆதி³னா யதா²வுத்தோ அத்த²னயோ. ஏத்தா²தி ‘‘சக்கு²கரணீ’’திஆதீ³ஸு பதே³ஸு. ஸாரோ ஸுந்த³ரோ அனபனீதோ. இதோ அஞ்ஞதா²தி ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ம் கரோதீதி சக்கு²கரணீ’’திஆதி³னா அத்த²வண்ணனாபபஞ்சோ கேவலம் வித்தா²ரத்தா²ய.

அயமேவாதி ஏத்த² அயந்தி இமினா அத்தனோ அஞ்ஞேஸஞ்ச தஸ்ஸம் பரிஸாயம் அரியானம் மக்³க³ஸ்ஸ பச்சக்க²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஆஸன்னபச்சக்க²வாசீ ஹி அயம்-ஸத்³தோ³. அஞ்ஞமக்³க³படிஸேத⁴னத்த²ந்தி அஞ்ஞஸ்ஸ நிப்³பா³னகா³மிமக்³க³ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வபடிஸேத⁴னத்த²ம். ஸத்தாபடிக்கே²போ ஹி இத⁴ படிஸேத⁴னம் அலப்³ப⁴மானத்தா அஞ்ஞஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ. பு³த்³தா⁴தீ³னம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வோ அனஞ்ஞதா. தேனாஹ ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி –

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ,

மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³,

தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி. (ஸம். நி. 5.384, 409; மஹானி. 191; சூளனி. 107, 121; நேத்தி. 170);

ஆரகத்தாதி இமினா நிருத்தினயேன அரிய-ஸத்³த³ஸித்³தி⁴மாஹ. அரிபஹானாயாதி அத்த²வசனமத்தம். அரயோ பாபத⁴ம்மா யந்தி அபக³மந்தி ஏதேனாதி அரியோ. அரியேன தே³ஸிதோதி ஏத்த² அரியஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அயந்தி அரியோ. அரியபா⁴வப்படிலாபா⁴யாதி ஏத்த² அரியகரோ அரியோதி உத்தரபத³லோபேன அரிய-ஸத்³த³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. யஸ்மா மக்³க³ங்க³ஸமுதா³யே மக்³க³வோஹாரோ ஹோதி, ஸமுதா³யோ ச ஸமுதா³யீஹி ஸமன்னாக³தோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி உபேதத்தா’’தி, தஸ்மா அத்தனோ அவயவபூ⁴தானி அட்ட² அங்கா³னி ஏதஸ்ஸ ஸந்தீதி அட்ட²ங்கி³கோ. யஸ்மா பன பரமத்த²தோ அங்கா³னியேவ மக்³கோ³, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ந ச அங்க³வினிமுத்தோ’’தி யதா² ‘‘ச²ளங்கோ³ வேதோ³’’தி. ஸதி³ஸூதா³ஹரணம் பன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்சங்கி³கதூரியாதீ³னி வியா’’தி ஆஹ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன சதுரங்கி³னீ ஸேனாதி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி நிருத்தினயேன ஸத்³த³ஸித்³தி⁴மாஹ. மக்³க³தீதி க³வேஸதி. அரியமக்³கோ³ ஹி நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கரோந்தோ தம் க³வேஸந்தோ விய ஹோதீதி. மக்³கீ³யதி நிப்³பா³னத்தி²கேஹி விவட்டூபனிஸ்ஸயபுஞ்ஞகரணதோ பட்டா²ய தத³த்த²ம் படிபத்திதோ. க³ம்மதீதி ஏதேன ஆதி³அந்தவிபரியாயேன ஸத்³த³ஸித்³தி⁴மாஹ யதா² ‘‘ககூ’’தி. ‘‘ஸேய்யதி²த³ந்தி நிபாதோ’’தி வத்வா தஸ்ஸ ஸப்³ப³லிங்க³விப⁴த்திவசனஸாதா⁴ரணதாய ‘‘கதமானி தானி அட்ட²ங்கா³னீ’’தி வுத்தம். நனு ச அங்கா³னி ஸமுதி³தானி மக்³கோ³ அந்தமஸோ ஸத்தங்க³விகலஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ அபா⁴வதோதி? ஸச்சமேதம் ஸச்சபடிவேதே⁴ன, மக்³க³பச்சயதாய பன யதா²ஸகம் கிச்சகரணேன பச்சேகம்பி தானி மக்³கோ³யேவாதி ஆஹ ‘‘ஏகமேகஞ்ஹி அங்க³ம் மக்³கோ³யேவா’’தி, அஞ்ஞதா² ஸமுதி³தானம்பி நேஸம் மக்³க³கிச்சம் ந ஸம்ப⁴வேய்யாதி. இதா³னி தமேவத்த²ம் பாளியா ஸமத்தே²தும் ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²மக்³கோ³ சேவ ஹேது சா’’தி வுத்தம்.

ஸம்மா அவிபரீதம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³வஸேன சதுன்னம் ஸச்சானம் த³ஸ்ஸனம் படிவிஜ்ஜ²னம் லக்க²ணம் ஏதிஸ்ஸாதி ஸம்மாத³ஸ்ஸனலக்க²ணா. ஸம்மா அவிபரீதம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே நிப்³பா³னாரம்மணே அபி⁴னிரோபனம் அப்பனாலக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி ஸம்மாஅபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ முஸாவாதா³தீ³னம் விஸம்வாத³னாதி³கிச்சதாய லூகா²னம் அபரிக்³கா³ஹகானம் படிபக்க²பா⁴வதோ ஸினித்³த⁴ஸபா⁴வத்தா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே, ஸம்மாவாசப்பச்சயஸுபா⁴ஸிதஸோதாரஞ்ச ஜனம் ஸம்மதே³வ பரிக்³க³ண்ஹாதீதி ஸம்மாவாசா ஸம்மாபரிக்³க³ஹோ லக்க²ணம் ஏதிஸ்ஸாதி ஸம்மாபரிக்³க³ஹலக்க²ணா. யதா² காயிகா கிரியா கிஞ்சி கத்தப்³ப³ம் ஸமுட்டா²பேதி, ஸயஞ்ச ஸமுட்ட²ஹனம் க⁴டனம் ஹோதி, ததா² ஸம்மாகம்மந்தஸங்கா²தா விரதிபீதி ஸம்மாஸமுட்டா²னலக்க²ணோ ஸம்மாகம்மந்தோ. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் வா உக்கி²பனம் ஸமுட்டா²னம் காயிககிரியாய பா⁴ருக்கி²பனம் விய. ஜீவமானஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் வா ஸுத்³தி⁴ வோதா³னம், ஆஜீவஸ்ஸேவ வா ஜீவிதப்பவத்தியா ஸுத்³தி⁴ வோதா³னம் ஏதேனாதி ஸம்மாவோதா³னலக்க²ணோ ஸம்மாஆஜீவோ. கோஸஜ்ஜபக்கே² பதிதும் அத³த்வா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் பக்³க³ண்ஹனம் அனுப³லப்பதா³னம் பக்³க³ஹோ. ஆரம்மணம் உபக³ந்த்வா டா²னம், தஸ்ஸ வா அனிஸ்ஸஜ்ஜனம் உபட்டா²னம். ஆரம்மணே ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் ஸம்மா, ஸமம் வா ஆதா⁴னம் ஸமாதா⁴னம். ஸம்மா ஸங்கப்பேதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஆரம்மணே அபி⁴னிரோபேதீதி ஸம்மாஸங்கப்போ. ஸம்மா வத³தி ஏதாயாதி ஸம்மாவாசா. ஸம்மா கரோதி ஏதேனாதி ஸம்மாகம்மம், ததே³வ ஸம்மாகம்மந்தோ. ஸம்மா ஆஜீவதி ஏதேனாதி ஸம்மாஆஜீவோ. ஸம்மா வாயமதி உஸ்ஸஹதி ஏதேனாதி ஸம்மாவாயாமோ. ஸம்மா ஸரதி அனுஸ்ஸரதீதி ஸம்மாஸதி. ஸம்மா ஸமாதி⁴யதி சித்தம் ஏதேனாதி ஸம்மாஸமாதீ⁴தி ஏவம் ஸம்மாஸங்கப்பாதீ³னம் நிப்³ப³சனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

மிச்சா²தி³ட்டி²ந்தி ஸப்³ப³ம்பி மிச்சா²த³ஸ்ஸனம். தப்பச்சனீயகிலேஸேதி ஏத்த² தம்-ஸத்³தே³ன ஸம்மாதி³ட்டி². ந ஹி மிச்சா²தி³ட்டி²யா கிலேஸா பச்சனீயா, அத² கோ² ஸம்மாதி³ட்டி²யா. அவிஜ்ஜஞ்சாதி அவிஜ்ஜாக்³க³ஹணம் தஸ்ஸா ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் பமுக²பா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘அவிஜ்ஜா, பி⁴க்க²வே, புப்³ப³ங்க³மா அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா’’தி (ஸம். நி. 5.1). த³ஸ்ஸனனிவாரகஸ்ஸ ஸம்மோஹஸ்ஸ ஸமுக்³கா⁴தேன அஸம்மோஹதோ. ஏத்த² ச மிச்சா²தி³ட்டி²ம்…பே… பஜஹதீதி ஏதேன பஹானாபி⁴ஸமயம், நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கரோதீதி ஏதேன ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயம், ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேதிஆதி³னா பா⁴வனாபி⁴ஸமயம் ஸம்மாதி³ட்டி²கிச்சம் த³ஸ்ஸேதி. பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயோ பன நானந்தரியதாய அத்த²தோ வுத்தோ ஏவ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³போ³.

கத²ம் பன ஏகமேவ ஞாணம் ஏகஸ்மிம் க²ணே சத்தாரி கிச்சானி ஸாதே⁴ந்தம் பவத்ததி. ந ஹி தாதி³ஸம் லோகே தி³ட்ட²ம், ந ஆக³மோ வா தாதி³ஸோ அத்தீ²தி ந வத்தப்³ப³ம். யதா² ஹி பதீ³போ ஏகஸ்மிம்யேவ க²ணே வட்டிம் த³ஹதி, ஸ்னேஹம் பரியாதி³யதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஆலோகஞ்ச வித³ம்ஸேதி, ஏவமேதம் ஞாணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். மக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ ஞாணம் து³க்கே²பேதம் ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யேபேதம் ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴பேதம் ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³யபேதம் ஞாணந்தி ஸுத்தபத³ம் (விப⁴. 754) ஏத்த² உதா³ஹரிதப்³ப³ம். யதா² ச ஸம்மாதி³ட்டி² புப்³ப³பா⁴கே³ து³க்கா²தீ³ஸு விஸும் விஸும் பவத்தித்வா மக்³க³க்க²ணே ஏகாவ சதுன்னம் ஞாணானம் கிச்சம் ஸாதே⁴ந்தீ பவத்ததி, ஏவம் ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோ புப்³ப³பா⁴கே³ நேக்க²ம்மஸங்கப்பாதி³னாமகா ஹுத்வா காமஸங்கப்பாதீ³னம் பஜஹனவஸேன விஸும் விஸும் பவத்தித்வா மக்³க³க்க²ணே திண்ணம் சதுன்னஞ்ச கிச்சம் ஸாதே⁴ந்தா பவத்தந்தி. ஸம்மாஸமாதி⁴ பன புப்³ப³பா⁴கே³பி மக்³க³க்க²ணேபி நானாயேவ ஹுத்வா பவத்ததீதி காமஞ்சேத்த² ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸப்³பே³பி பாபத⁴ம்மா படிபக்கா², உஜுவிபச்சனீகதாத³ஸ்ஸனவஸேன பன ஸம்மாதி³ட்டி²யா கிச்சனித்³தே³ஸே மிச்சா²தி³ட்டி²க்³க³ஹணம் கதம். தேனேவ ச ‘‘தப்பச்சனீயகிலேஸே சா’’தி வுத்தம்.

யேஸம் கிலேஸானம் அனுபச்சி²ந்த³னே ஸம்மாதி³ட்டி² ந உப்பஜ்ஜேய்ய, தே மிச்சா²தி³ட்டி²யா ஸஹஜேகட்ட²தாய ததே³கட்டா²வ தப்பச்சனீயகிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸம்மாஸங்கப்பாதீ³னம் கிச்சனித்³தே³ஸேபி ஏஸேவ நயோ. ஸோதாபத்திமக்³கா³தி³வஸேன சத்தாரோ லோகுத்தரமக்³க³பா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஏகதோ கத்வா. லோப⁴தோ³ஸா ஸமுத³யஸச்சம், யஸ்ஸ பன ஸோ ஸமுத³யோ தம் து³க்க²ஸச்சம், பஹானபா⁴வோ மக்³க³ஸச்சம், யத்த² தம் பஹானம், தம் நிரோத⁴ஸச்சந்தி இமானி சத்தாரி ஸச்சானி. கஸ்மா பனேத்த² லோப⁴தோ³ஸானம் விஸும் ஆதி³தோ ச க³ஹணம்? விஸும் க³ஹணம் தாவ ததா²பு³ஜ்ஜ²னகானம் புக்³க³லானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன, இமேஹி லோப⁴தோ³ஸேஹி ஆமிஸதா³யாத³தா, தப்பஹானேன ச த⁴ம்மதா³யாத³தாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம், தத³னுஸாரேன சதுஸச்சயோஜனாய ஏவம் ஏகேகஸ்ஸ நிய்யானமுக²ம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. ஸேஸவாரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஆதி³தோ க³ஹணம் பன அதிவிய ஓளாரிகதாய ஸுபாகடபா⁴வதோ வக்க²மானானம் அஞ்ஞேஸஞ்ச பாபத⁴ம்மானம் மூலபா⁴வதோ ததே³கட்ட²தாய ச வேதி³தப்³ப³ம்.

குஜ்ஜ²னலக்க²ணோதி குப்பனஸபா⁴வோ, சித்தஸ்ஸ ப்³யாபஜ்ஜனாதி அத்தோ². சண்டி³க்கம் லுத்³த³தா, குருரபா⁴வோதி அத்தோ². ஆகா⁴தகரணரஸோதி ‘‘அனத்த²ம் மே அசரீ’’திஆதி³னா சித்தே ஆகா⁴தஸ்ஸ கரணரஸோ. து³ஸ்ஸனபச்சுபட்டா²னோதி ஸபரஸந்தானஸ்ஸ வினாஸனபச்சுபட்டா²னோ லத்³தோ⁴காஸோ விய ஸபத்தோ. உபனந்த⁴னம் நானப்பகாரஸ்ஸ உபரூபரி நந்த⁴னம் விய ஹோதீதி கத்வா. ததா² ஹேஸ ‘‘வேரஅப்படினிஸ்ஸஜ்ஜனரஸோ, கோதா⁴னுபப³ந்த⁴பா⁴வபச்சுபட்டா²னோ’’தி ச வுத்தோ. அபரகாலே உபனாஹோதிஆதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘உபனய்ஹனா உபனய்ஹிதத்தம் ஆட²பனா ட²பனா ஸண்ட²பனா அனுஸம்ஸந்த³னா அனுப்பப³ந்த⁴னா த³ள்ஹீகம்ம’’ந்திஆதீ³னம் (விப⁴. 891) நித்³தே³ஸபதா³னம் அத்த²வண்ணனம் ஸங்க³ய்ஹதி. உபனாஹஸமங்கீ³ ஹி புக்³க³லோ வேரஸ்ஸ அனிஸ்ஸஜ்ஜனதோ ஆதி³த்தபூதிஅலாதம் விய ஜலதி ஏவ, சித்தஞ்சஸ்ஸ தோ⁴வியமானம் அச்ச²சம்மம் விய, மஸிமக்கி²தபிலோதிகா விய ச ந ஸுஜ்ஜ²தேவ.

பரகு³ணமக்க²னலக்க²ணோதி உத³கபுஞ்ச²னியா உத³கம் விய பரேஸம் கு³ணானம் மக்க²னஸபா⁴வோ. ததா²பூ⁴தோ சாயம் அத்தனோ காரகம் கூ³தே²ன பஹரந்தம் கூ³தோ² விய பட²மதரம் மக்கே²தி ஏவாதி த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹேஸ்ஸ ஸபரஸந்தானேஸு கு³ணம் மக்கே²தீதி மக்கோ²தி வுச்சதி. யுக³க்³கா³ஹோ ஸமது⁴ரக்³க³ஹணம் அஸமானஸ்ஸபி அபூ⁴தஸ்ஸ ஸமாரோபனம். ஸமபா⁴வகரணம் ஸமீகரணம். பரேஸம் கு³ணப்பமாணேன அத்தனோ கு³ணானம் உபட்டா²னம் பச்சுபட்ட²பேதீதி ஆஹ ‘‘பரேஸம் கு³ணப்பமாணேன உபட்டா²னபச்சுபட்டா²னோ’’தி. ததா² ஹேஸ பரேஸம் கு³ணே ட³ம்ஸித்வா விய அத்தனோ கு³ணேஹி ஸமே கரோதீதி பளாஸோதி வுச்சதி.

பரஸம்பத்திகீ²யனம் பரஸம்பத்தியா உஸூயனம். இஸ்ஸதி பரஸம்பத்திம் ந ஸஹதீதி இஸ்ஸா. ததா² ஹேஸா ‘‘பரஸம்பத்தியா அக்க²மனலக்க²ணா’’தி வுச்சதி. தத்தா²தி பரஸம்பத்தியம். அனபி⁴ரதிரஸா அபி⁴ரதிபடிபக்க²கிச்சா. விமுக²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா பரஸம்பத்திம் பஸ்ஸிதும்பி அப்பதா³னதோ. நிகூ³ஹனலக்க²ணம் அத்தனோ ஸம்பத்தியா பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வாஸஹனதோ. அஸுகா²யனம் ந ஸுக²னம் து³க்க²னம், அரோசனந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

கதஸ்ஸ காயது³ச்சரிதாதி³பாபஸ்ஸ படிச்சா²த³னம் கதபாபபடிச்சா²த³னம். தஸ்ஸ பாபஸ்ஸ ஆவரணபா⁴வேன பச்சுபதிட்ட²தீதி ததா³வரணபச்சுபட்டா²னா, மாயா, யாய ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ ப⁴ஸ்மச²ன்னோ விய அங்கா³ரோ, உத³கச²ன்னோ விய கா²ணு, பிலோதிகபடிச்சா²தி³தம் விய ச ஸத்த²ம் ஹோதி. அவிஜ்ஜமானகு³ணப்பகாஸனம் அத்தனி அவிஜ்ஜமானஸீலாதி³கு³ணவிபா⁴வனம், யேன ஸாடே²ய்யேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனேன சித்தானுரூபகிரியாவிஹரதோ ‘‘ஏவம்சித்தோ, ஏவம்கிரியோ’’தி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யத்தா குச்சி²ம் வா பிட்டி²ம் வா ஜானிதும் ந ஸக்கா. யதோ –

‘‘வாமேன ஸூகரோ ஹோதி, த³க்கி²ணேன அஜாமிகோ³;

ஸரேன நேலகோ ஹோதி, விஸாணேன ஜரக்³க³வோ’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 2.296; விப⁴. அட்ட². 894; மஹானி. அட்ட². 166) –

ஏவம் வுத்தயக்கஸூகரஸதி³ஸோ ஹோதி.

சித்தஸ்ஸ உத்³து⁴மாதபா⁴வோ த²த்³த⁴லூக²பா⁴வோ. அப்பதிஸ்ஸயவுத்தீதி அனிவாதவுத்தி. அமத்³த³வாகாரேன பச்சுபதிட்ட²தி, அமத்³த³வதம் வா பச்சுபட்ட²பேதீதி அமத்³த³வதாபச்சுபட்டா²னோ, த²ம்போ⁴, யேன ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ கி³லிதனங்க³லஸீஸோ விய அஜக³ரோ, வாதப⁴ரிதப⁴ஸ்தா விய ச த²த்³தோ⁴ ஹுத்வா க³ருட்டா²னியே ச தி³ஸ்வா ஓனமிதும்பி ந இச்ச²தி, பரியந்தேனேவ சரதி. கரணஸ்ஸ உத்தரகிரியா கரணுத்தரியம். விஸேஸதோ பச்சனீகபா⁴வோ விபச்சனீகதா. பரேன ஹி கிஸ்மிஞ்சி கதே தத்³தி³கு³ணம் கரணவஸேன ஸாரம்போ⁴ பவத்ததி.

ஸேய்யாதி³ஆகாரேஹி உன்னமனம் உன்னதி. ஓமானோபி ஹி ஏவம் கரணமுகே²ன ஸம்பக்³க³ஹவஸேனேவ பவத்ததி. ‘‘அஹமஸ்மி ஸேய்யோ’’திஆதி³னா அஹம்கரணம் ஸம்பக்³க³ஹோ அஹங்காரோ. பரே அபி⁴ப⁴வித்வா அதி⁴கம் உன்னமனம் அப்³பு⁴ன்னதி. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘புப்³ப³காலே அத்தானம் ஹீனதோ த³ஹதி அபரகாலே ஸேய்யதோ’’தி (விப⁴. 877).

மத்தபா⁴வோ ஜாதிஆதி³ம் படிச்ச சித்தஸ்ஸ மஜ்ஜனாகாரோ, யஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ வஸேன புக்³க³லோ மத்தோ நாம ஹோதி, ஸோ த⁴ம்மோ மத்தபா⁴வோ. மத³க்³கா³ஹணரஸோ மத³ஸ்ஸ கா³ஹணகிச்சோ. மதோ³ ஹி அத்தனோ மஜ்ஜனாகாரம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே கா³ஹேந்தோ விய பவத்தமானோ தம்ஸமங்கி³ம் புக்³க³லம்பி ததா² கரோந்தோ விய ஹோதி. அஹங்காரவஸேன புக்³க³லம் அனிட்ட²ம் கரோந்தோ சித்தஸ்ஸ உம்மாத³பா⁴வோ விய ஹோதீதி உம்மாத³பச்சுபட்டா²னோ. ஸதியா அனிக்³க³ண்ஹித்வா சித்தஸ்ஸ வோஸ்ஸஜ்ஜனம் சித்தவோஸ்ஸக்³கோ³, ஸதிவிரஹிதோதி அத்தோ². யதா²வுத்தஸ்ஸ வோஸ்ஸக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பதா³னம் புனப்புனம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் வோஸ்ஸக்³கா³னுப்பதா³னம். இமேஸம் கோதா⁴தீ³னம் லோபா⁴தீ³னம்பி வா. லக்க²ணாதீ³னீதி லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னானி. பத³ட்டா²னம் பன த⁴ம்மந்தரதாய ந க³ஹிதம். நிப்³ப³சனம் ‘‘குஜ்ஜ²தீதி கோதோ⁴, உபனய்ஹதீதி உபனாஹோ’’திஆதி³னா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி ந வுத்தம், அத்த²தோ பன கோதோ⁴ தோ³ஸோ ஏவ, ததா² உபனாஹோ. பவத்திஆகாரமத்ததோ ஹி கதோ நேஸம் பே⁴தோ³, மக்க²பளாஸஸாரம்பா⁴ ததா³காரப்பவத்தா படிக⁴ஸஹக³தசித்துப்பாத³த⁴ம்மா, மாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴மத³ப்பமாதா³ ததா³காரப்பவத்தா லோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாத³த⁴ம்மா. த²ம்போ⁴ வா மானவிஸேஸோ சித்தஸ்ஸ த²த்³த⁴பா⁴வேன க³ஹேதப்³ப³தோ, ததா² மதோ³. ததா² ஹி ஸோ ‘‘மானோ மஞ்ஞனா’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 878) நித்³தி³ட்டோ². இத⁴ பன மானாதிமானானம் விஸும் க³ஹிதத்தா மஜ்ஜனாகாரேன பவத்தத⁴ம்மா ஏவ ‘‘மதோ³’’தி க³ஹேதப்³பா³. ஸேஸானம் த⁴ம்மந்தரபா⁴வோ பாகடோ ஏவ.

கஸ்மா பனேத்த² ஏதே ஏவ அட்ட² து³கா க³ஹிதா, கிமிதோ அஞ்ஞேபி கிலேஸத⁴ம்மா நத்தீ²தி? நோ நத்தி², இமே பன ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ ஸவிஸேஸம் கிலேஸாய ஸம்வத்தந்தீதி தம் விஸேஸம் விபா⁴வேந்தேன ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ லோபா⁴தீ³னம் பவத்தனாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விஸேஸதோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ஏத்தா²தி ஏதேஸு லோபா⁴தீ³ஸு. அலப⁴ந்தோ ஆமிஸந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ததுத்தரி உப்பன்னோ கோதோ⁴தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஸந்தேபீதி விஜ்ஜமானேபி. இஸ்ஸதீதி இஸ்ஸம் ஜனேதி. பது³ஸ்ஸதீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ததா² ஹி ஸா ‘‘இஸ்ஸதி து³ஸ்ஸதி பது³ஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா நித்³தி³ட்டா². யஸ்மா வா இஸ்ஸம் ஜனேந்தோ ஏகம்ஸதோ பது³ட்ட²சித்தோ ஏவ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘பது³ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். அஸ்ஸாதி ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ. ஏவம் படிபன்னோதி ஏவம் அஸந்தகு³ணப்பகாஸனம் படிபத³ம் படிபன்னோ. ஓவதி³தும் அஸக்குணேய்யோதி ஏதேன த²ம்போ⁴ நாம தோ³வசஸ்ஸகரணோ த⁴ம்மோதி த³ஸ்ஸேதி. கிஞ்சி வத³தி ஓவாத³தா³னவஸேன. த²ம்பே⁴ன…பே… மஞ்ஞந்தோதி இமினா ச த²ம்ப⁴ஸ்ஸ மானவிஸேஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, த²ம்பே⁴ன வா ஹேதுனாதி அத்தோ². மத்தோ ஸமானோதி மத்தோ ஹோந்தோ. காம…பே… பமஜ்ஜதீதி ஏதேன மத³வஸேன ஏகம்ஸதோ பமாத³மாபஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ஏவந்தி இமினா ஆமிஸதா³யாத³ஸ்ஸ லோபா⁴தீ³னம் உப்பத்திக்கமத³ஸ்ஸனேனேவ இத⁴ பாளியம் நேஸம் தே³ஸனாக்கமோபி த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ந கேவலம் இமேஹேவ, அத² கோ² அஞ்ஞேஹி ச ஏவரூபேஹி பாபகேஹி த⁴ம்மேஹி அபரிமுத்தோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கே பன தேதி? அத்ரிச்ச²தாமஹிச்ச²தாத³யோதி. ஏவம் மஹாதீ³னவா ஆமிஸதா³யாத³தாதி ததோ ப³லவதரோ ஸம்வேகோ³ ஜனேதப்³போ³தி அயமேத்த² ஓவாதோ³ வேதி³தப்³போ³. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸுத்தே. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு வாரேஸு. நிப்³பி³ஸேஸோயேவாதி ஏதேனேவ பட²மதரம் இத⁴ த³ஸ்ஸிதஸச்சயோஜனானயேன ஸப்³ப³வாரேஸு யோஜேதப்³போ³தி வேதி³தப்³போ³.

ஞாணபரிசயபாடவத்த²ந்தி மக்³க³ஸ்ஸ அட்ட²ங்க³ஸத்தங்க³தாதி³விஸேஸவிபா⁴வனாய ஞாணஸ்ஸ ஆஸேவனட்டே²ன பரிசயோ ஞாணபரிசயோ, தஸ்ஸ படுபா⁴வத்த²ம் கோஸல்லத்த²ம். ஏத்தா²தி அரியமக்³கே³. பே⁴தோ³தி விஸேஸோ. கமோதி அங்கா³னம் தே³ஸனானுபுப்³பீ³. பா⁴வனானயோதி பா⁴வனாவிதி⁴. ‘‘கதா³சி அட்ட²ங்கி³கோ, கதா³சி ஸத்தங்கி³கோ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரந்தோ புன ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² லோகுத்தரபட²மஜ்ஜா²னவஸேனாதி லோகுத்தரஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ வஸேன. ஏத்த² ச கேசி ஜா²னத⁴ம்மா மக்³க³ஸபா⁴வாதி ஏகந்ததோ ஜா²னம் மக்³க³தோ விஸும் கத்வா வத்தும் ந ஸக்காதி ‘‘லோகுத்தரபட²மஜ்ஜா²னஸஹிதோ’’தி அவத்வா ‘‘லோகுத்தரபட²மஜ்ஜா²னவஸேன’’இச்சேவ வுத்தம். அத² வா லோகுத்தரபட²மஜ்ஜா²னவஸேனாதி லோகுத்தரா ஹுத்வா பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ வஸேனாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அரியமக்³கோ³ ஹி விபஸ்ஸனாய பாத³கபூ⁴தஸ்ஸ, ஸம்மஸிதஸ்ஸ வா பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ வஸேன அட்ட²ங்கி³கோ ஹோதி. அத² வா அஜா²னலாபி⁴னோ ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ, ஜா²னலாபி⁴னோ வா பாத³கமகத்வா பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ, பகிண்ணகஸங்கா²ரானம் வா ஸம்மஸனே உப்பன்னோ அரியமக்³கோ³ அட்ட²ங்கி³கோ ஹோதி, ஸ்வாஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கபா⁴வோ பட²மஜ்ஜா²னிகபா⁴வேனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பட²மஜ்ஜா²னவஸேனா’’தி ஆஹ. ஏவம் ‘‘அவஸேஸஜ்ஜா²னவஸேனா’’தி ஏத்தா²தி யதா²ரஹம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

யதி³ அரியமக்³கோ³ ஸத்தங்கி³கோபி ஹோதி, அத² கஸ்மா பாளியம் ‘‘அட்ட²ங்கி³கோ’’இச்சேவ வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘உக்கட்ட²னித்³தே³ஸதோ’’திஆதி³. யதா² சேத்த² படிபதா³ய மக்³க³வஸேன அட்ட²ங்கி³கஸத்தங்கி³கபே⁴தோ³, ஏவம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³வஸேன ஸத்தங்கி³கச²ளங்கி³கபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³ அப்பீதிகஜ்ஜா²னவஸேன ச²ளங்கி³கத்தா, மக்³க³வஸேன பன தே³ஸனா ஆக³தாதி ஸ்வாயம் பே⁴தோ³ அட்ட²கதா²யம் ந உத்³த⁴டோ. இதோ பரந்தி இதோ அட்ட²ங்க³தோ பரம் உக்கம்ஸதோ, அவகம்ஸதோ பன ஸத்தங்க³தோ பரம் மக்³க³ங்க³ம் நாம நத்தீ²தி. நனு மக்³க³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 493-502) பஞ்சங்கி³கவாரே பஞ்சேவ மக்³க³ங்கா³னி உத்³த⁴டானி, மஹாஸளாயதனே (ம. நி. 3.431) ச ‘‘யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ தி³ட்டி², யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸங்கப்போ, யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ வாயாமோ, யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸதி, யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴, ஸ்வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி வத்வா புப்³ப³பா⁴க³வஸேன பன ‘‘புப்³பே³வ கோ² பனஸ்ஸ காயகம்மம் வசீகம்மம் ஆஜீவோ ஸுபரிஸுத்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி ஸம்மாவாசாத³யோ ஆக³தாதி? ஸச்சமேதம், தம் பன ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் பஞ்சன்னம் காராபகங்கா³னம் அதிரேககிச்சத³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம், தஸ்மா ந அரியமக்³கோ³ ஸம்மாவாசாதி³விரஹிதோ அத்தீ²தி ‘‘இதோ பரஞ்ஹி மக்³க³ங்க³ம் நத்தீ²’’தி ஸுவுத்தமேதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³குஸலானந்தி ஸப்³பே³ஸம் குஸலத⁴ம்மானம். நித்³தா⁴ரணே சேதம் ஸாமிவசனம். காமாவசராதி³வஸேன தம்தம்குஸலத⁴ம்மேஸு ஸா ஸம்மாதி³ட்டி² ஸேட்டா². தஸ்ஸா ஸேட்ட²பா⁴வேன ஹி ‘‘பஞ்ஞாஜீவிம் ஜீவிதமாஹு ஸேட்ட²’’ந்தி (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 184) வுத்தம், மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா பன ஸப்³ப³ஸேட்ட²பா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². குஸலவாரேதி குஸலுப்பத்திஸமயே. புப்³ப³ங்க³மா குஸலாதி³த⁴ம்மானம் யாதா²வஸபா⁴வபோ³தே⁴ன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் பரிணாயகபா⁴வதோ. தேனேவாஹ ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²ம் ஸம்மாதி³ட்டீ²தி பஜானாதீ’’திஆதி³. ஸா ஸம்மாதி³ட்டி² பப⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி தப்பப⁴வோ, ஸம்மாஸங்கப்போ. ஸம்மாத³ஸ்ஸனவஸேன ஹி ஸம்மாஸங்கப்போ ஹோதி. ததோ அபி⁴னிப்³ப³த்தானீதி தப்பப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தானி. தப்பப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தானிபி ‘‘தத³பி⁴னிப்³ப³த்தானீ’’தி வுச்சந்தி காரணகாரணேபி காரணூபசாரதோதி ஆஹ ‘‘தப்பப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தானி ஸேஸங்கா³னீ’’தி. தேனாஹ ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²ஸ்ஸா’’திஆதி³. யதா² ஹி ஸம்மாத³ஸ்ஸனம் ஸம்மாவிதக்கனஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ, ஏவம் ஸம்மாவிதக்கனம் ஸம்மாபரிக்³க³ஹஸ்ஸ ஸம்மாபரிக்³க³ஹோ ஸம்மாஸமுட்டா²னஸ்ஸ, ஸம்மாஸமுட்டா²னம் ஸம்மாவோதா³னஸ்ஸ, ஸம்மாவோதா³னம் ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ, ஸம்மாவாயாமோ ஸம்மாஉபட்டா²னஸ்ஸ, ஸம்மாஉபட்டா²னம் ஸம்மாதா⁴னஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ, தஸ்மா ‘‘புரிமம் புரிமம் பச்சி²மஸ்ஸ பச்சி²மஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ ஹோதீ’’தி இமினா விஸேஸபச்சயபா⁴வத³ஸ்ஸனத்தே²ன கமேன ஏதானி ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னி அங்கா³னி வுத்தானீதி த³ஸ்ஸிதானி.

பா⁴வனானயோதி ஸமத²விபஸ்ஸனானம் யுக³னத்³த⁴பா⁴வேன பவத்தோ பா⁴வனாவிதி⁴. அயஞ்ஹி அரியமக்³க³க்க²ணே பா⁴வனாவிதி⁴. தஸ்ஸ பன புப்³ப³பா⁴கே³ பா⁴வனானயோ கஸ்ஸசி ஸமத²புப்³ப³ங்க³மோ ஹோதி, கஸ்ஸசி விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மோதி. தம் விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கோசீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² பட²மோ ஸமத²யானிகஸ்ஸ வஸேன வுத்தோ, து³தியோ விபஸ்ஸனாயானிகஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘இதே⁴கச்சோ’’திஆதி³. தந்தி ஸமத²ம் ஸமாதி⁴ம், ஜா²னத⁴ம்மேதி வா அத்தோ². தம்ஸம்பயுத்தேதி ஸமாதி⁴ஸம்பயுத்தே, ஜா²னஸம்பயுத்தே வா த⁴ம்மே. அயஞ்ச நயோ யேபு⁴ய்யேன ஸமத²யானிகா அரூபமுகே²ன, தத்தா²பி ஜா²னமுகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸம் கரோந்தீதி கத்வா வுத்தோ. விபஸ்ஸனம் பா⁴வயதோதி படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம் ஆரபி⁴த்வா யதா²தி⁴க³தம் தருணவிபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ. மக்³கோ³ ஸஞ்ஜாயதீதி புப்³ப³பா⁴கி³யோ லோகியமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி. ஆஸேவதி நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாவஸேன. பா⁴வேதி முஞ்சிதுகம்யதாவஸேன. ப³ஹுலீகரோதி படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாவஸேன. ஆஸேவதி வா ப⁴யதூபட்டா²னஞாணவஸேன. ப³ஹுலீகரோதி வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாவஸேன. ஸம்யோஜனானி பஹீயந்தி,அனுஸயா ப்³யந்தீ ஹோந்தி மக்³க³படிபாடியா.

ஸமத²ம் அனுப்பாதே³த்வாவாதி அவதா⁴ரணேன உபசாரஸமாதி⁴ம் நிவத்தேதி, ந க²ணிகஸமாதி⁴ம். ந ஹி க²ணிகஸமாதி⁴ம் வினா விபஸ்ஸனா ஸம்ப⁴வதி. விபஸ்ஸனாபாரிபூரியாதி விபஸ்ஸனாய பரிபுண்ணதாய வுட்டா²னகா³மினிபா⁴வப்பத்தியா. தத்த²ஜாதானந்தி தஸ்மிம் அரியமக்³க³க்க²ணே உப்பன்னானம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் த⁴ம்மானம். நித்³தா⁴ரணே சேதம் ஸாமிவசனம். வவஸ்ஸக்³கா³ரம்மணதோதி வவஸ்ஸக்³க³ஸ்ஸ ஆரம்மணதாய. வவஸ்ஸக்³கோ³ வோஸ்ஸக்³கோ³ படினிஸ்ஸக்³கோ³தி ச அபவக்³கோ³தி ச அத்த²தோ ஏகம், நிப்³பா³னந்தி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்மா நிப்³பா³னஸ்ஸ ஆரம்மணகரணேனாதி அத்தோ². சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தாதி மக்³க³ஸம்மாஸமாதி⁴மாஹ. அரியமக்³கோ³ ஹி ஏகந்த ஸமாஹிதோ அஸமாதா⁴னஹேதூனம் கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³னதோ. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

யுக³னத்³தா⁴வ ஹோந்தி ததா³ ஸமாதி⁴பஞ்ஞானம் ஸமரஸதாய இச்சி²தப்³ப³தோ. மக்³க³க்க²ணே ஹி ந ஸமத²பா⁴வனாயம் விய ஸமாதி⁴, விபஸ்ஸனாபா⁴வனாயம் விய ச பஞ்ஞா கிச்சதோ அதி⁴கா இச்சி²தப்³பா³, ஸமரஸதாய பன அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அனதிவத்தனட்டே²ன த்³வேபி யுக³னத்³தா⁴ விய பவத்தந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴வ ஹோந்தீ’’தி.

த⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.