1. மூலபரியாயவக்³கோ³

1. மூலபரியாயஸுத்தவண்ணனா

அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னவண்ணனா

1. ஏவம் பா³ஹிரனிதா³னே வத்தப்³ப³ம் அதிதி³ஸித்வா இதா³னி அப⁴ந்தரனிதா³னம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணேதும் ‘‘யம் பனேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யஸ்மா ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன ஸம்வண்ணேதப்³பே³ த⁴ம்மே பத³விபா⁴க³ம் பத³த்த²ஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா ததோ பரம் பிண்ட³த்தாதி³த³ஸ்ஸனவஸேன ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³, தஸ்மா பதா³னி தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி நிபாதபத³’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பத³விபா⁴கோ³தி பதா³னம் விஸேஸோ, ந பத³விக்³க³ஹோ. அத² வா பதா³னி ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³, பத³விக்³க³ஹோ ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³தி வா ஏகஸேஸவஸேன பத³பத³விக்³க³ஹா பத³விபா⁴க³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² பத³விக்³க³ஹோ ‘‘ஸுப⁴க³ஞ்ச தம் வனஞ்சாதி ஸுப⁴க³வனம், ஸாலானம் ராஜா, ஸாலோ ச ஸோ ராஜா ச இதிபி ஸாலராஜா’’திஆதி³வஸேன ஸமாஸபதே³ஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

அத்த²தோதி பத³த்த²தோ. தம் பன பத³த்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரக்கமேன பட²மம் ஏவம்ஸத்³த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ தாவா’’திஆதி³மாஹ. அவதா⁴ரணாதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத³மத்த²புச்சா²பரிமாணாதி³அத்தா²னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி (தீ³. நி. 1.163), ஏவவிதோ⁴ ஏவமாகாரோ’’தி ச ஆதீ³ஸு இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே² ஏவம்-ஸத்³தோ³. க³த-ஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴கார-ஸத்³தா³ ச. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³த-ஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுக்கமணிகுண்ட³லாப⁴ரணா ஓதா³தவத்த²வஸனா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேந்தி, ஸேய்யதா²பி த்வம் ஏதரஹி ஸாசரியகோதி. நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம்லஹுபரிவத்தம் (அ. நி. 1.48) ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி (பாரா. 12) ச ஆதீ³ஸு பரிமாணே.

நனு ச ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா, ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி? ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹி ஏவம்-ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ யதா² ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.234, 396), ந பன ஆகாரவிஸேஸவாசகோ. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி உபமாதி³உதா³ஹரணானி உபபன்னானி ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘யதா²பி…பே… ப³ஹு’’ந்தி (த⁴. ப. 53) ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னியதோ மனுஸ்ஸூபபத்தி-ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸய-ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன-யோனிஸோமனஸிகார- போ⁴க³ஸம்பத்தி-ஆதி³தா³னாதி³-புஞ்ஞகிரியஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴-ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணயோக³தோ மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ பஹூதா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன ஸத்தேன கத்தப்³பா³தி ஜோதிதத்தா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ணாவ உபமா, தேஸம் உபமாகாரோ யதா²-ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோதி ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ உபமாகாரனிக³மனத்தோ²’’தி வத்தும் யுத்தம். ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமாவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி. ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதி³ஸனாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோ ஏவாதி வுத்தம் ‘‘ஏவம் தே…பே… உபதே³ஸே’’தி. ததா² ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’தி ஏத்த² ச ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் தத்த² ஸம்விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம். யோ தத்த² ஸம்பஹம்ஸனாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏவமேவம் பனாயந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம், ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோ த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம், ப⁴ந்தேதி பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரே ஸன்னியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி அத்தனோ தத்த² டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிச்ச²னத்தோ² வுத்தோ. தேன ஏவம், ப⁴ந்தே ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ஸுட்டு², ப⁴ந்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி ‘‘யதா²ஹம் வதா³மி, ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீ’’தி யோ ஏவம் வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³. ஸோ ஏவம்ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி ‘‘நித³ஸ்ஸனே’’தி வுத்தோதி. ஏவம் நோதி ஏத்தா²பி தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வே ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக³ஹணவஸேன ‘‘ஸம்வத்தந்தி வா நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்-ஸத்³தே³ன விபா⁴விதந்தி விஞ்ஞாயதி. ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.

நானானயனிபுணந்தி ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா, நந்தி³யாவத்ததிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிதஅங்குஸதி³ஸாலோசனஸங்கா²தா வா ஆதா⁴ராதி³பே⁴த³வஸேன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா, நயா வா பாளிக³தியோ, தா ச பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹாதி³வஸேன ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன ட²பனாதி³வஸேன குஸலமூலாதி³வஸேன திகப்பட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா. தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம். ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, தே ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன, தத்த² ச அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன அனேகே, அத்தஜ்ஜா²ஸயாத³யோ ஏவ வா ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம். அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னந்தி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணம் உபனேதப்³பா³பா⁴வதோ, ஸங்காஸனபகாஸன-விவரண-விப⁴ஜன-உத்தானீகரண-பஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி, அக்க²ர-பத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தந்தி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

விவித⁴பாடிஹாரியந்தி ஏத்த² பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் (உதா³. அட்ட². 1; இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா; ஸம். நி. டீ. 1.1.1 தே³வதாஸம்யுத்த) ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ, ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ ச பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி, ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி, யே ஹரிதப்³பா³. புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்தும். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ ச ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தீதி. ‘‘படீ’’தி வா அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே ச கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி பாடிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் பாடிஹாரியம், இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ச விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபகிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி பாடிஹாரியானி ப⁴வந்தி. பாடிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், பாடிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனிஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகமேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. பாடிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். தஸ்ஸ பன இத்³தி⁴ஆதி³பே⁴தே³ன விஸயபே⁴தே³ன ச ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாயம் லப்³ப⁴மானத்தா ஆஹ ‘‘விவித⁴பாடிஹாரிய’’ந்தி.

ந அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ ந அஞ்ஞதா²தி அத்தோ², ந பன ப⁴க³வதோ தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாது’’ந்தி இத³ம் வசனம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி, தா⁴ரணப³லத³ஸ்ஸனஞ்ச ந விருஜ்ஜ²தி ஸுதாகாராவிரஜ்ஜ²னஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ந ஹேத்த² அத்த²ந்தரதாபரிஹாரோ த்³வின்னம்பி அத்தா²னம் ஏகவிஸயத்தா. இதரதா² தே²ரோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸப்³ப³தா² படிக்³க³ஹணே ஸமத்தோ² அஸமத்தோ² சாதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி.

‘‘யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா’’தி ஏவம் வுத்தாய நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தாய ஸஸந்ததியா வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மே-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னஸாமினித்³தே³ஸவஸேன பன விஜ்ஜமானம் பே⁴த³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி.

கிஞ்சாபி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுதஸத்³தோ³ ஏவ தம் தமத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ சா’’திஆதி³மாஹ. அஸ்ஸாதி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ. கம்மபா⁴வஸாத⁴னானி இத⁴ ஸுதஸத்³தே³ ஸம்ப⁴வந்தீதி வுத்தம் ‘‘உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வா அத்தோ²’’தி. மயாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ கத்துவஸேன கரணனித்³தே³ஸோ, ததா³தி அத்தோ². மமாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸாமினித்³தே³ஸோ, ததா³.

ஸுத-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ‘‘ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் பஞ்சத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் தத³பி⁴னீஹடானஞ்ச மனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸம்பி வாக்யானம் ஏவ-காரத்த²ஸஹிதத்தா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸுதமேவாதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. ஏதேன அவதா⁴ரணேன நிராஸங்கதம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² ச ஸுதம் ஸுதமேவாதி நியமேதப்³ப³ம், தம் ஸம்மா ஸுதம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஸுதந்தி அஸுதம் ந ஹோதீதி அயமேதஸ்ஸ அத்தோ²தி வுத்தம் ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. இமினா தி³ட்டா²தி³வினிவத்தனம் கரோதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘ந இத³ம் மயா தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், அத² கோ² ஸுதம், தஞ்ச கோ² ஸம்மதே³வா’’தி. தேனேவாஹ – ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்-ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா கரீயதீதி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அயமத்தோ² வுத்தோ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஸவனஸத்³தோ³ சேத்த² கம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஸுய்யதீ’’தி.

ஏவம் ஸவனஹேதுஸுணந்தபுக்³க³லஸவனவிஸேஸவஸேன பத³த்தயஸ்ஸ ஏகேன பகாரேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பகாரந்தரேஹிபி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா² ஏவ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி யா ஸா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² த⁴ம்மஸ்ஸவனாகாரேன பவத்தா மனோத்³வாரவிஞ்ஞாணவீதி², தஸ்ஸா. ஸா ஹி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திதும் ஸமத்தா². ததா² ச வுத்தம் ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேனா’’தி. நானப்பகாரேனாதி வக்க²மானானம் அனேகவிஹிதானம் ப்³யஞ்ஜனத்த²க்³க³ஹணானம் நானாகாரேன. ஏதேன இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி தீ³பேதி. பவத்திபா⁴வப்பகாஸனந்தி பவத்தியா அத்தி²பா⁴வப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனந்தி யஸ்மிம் ஆரம்மணே வுத்தப்பகாரா விஞ்ஞாணவீதி² நானப்பகாரேன பவத்தா, தஸ்ஸ த⁴ம்மத்தா வுத்தம், ந ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²த்தா. வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடீகரணம் ‘‘அயஞ்ஹேத்தா²’’திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணவீதி²யாதி கரணத்தே² கரணவசனம். மயாதி கத்துஅத்தே².

ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனந்தி நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித்³தி³ஸிதப்³ப³த்தாபா⁴வாபா⁴வதோ. தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியாஸத்³த³த்தா ஸவனகிரியாய ச ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணபப³ந்த⁴படிப³த்³த⁴த்தா தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோதி வுத்தம் ‘‘ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸன’’ந்தி. ந ஹி புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மபப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தீதி.

யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸாதிஆதி³பி ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா புரிமயோஜனாய அஞ்ஞதா² அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஆகாரபஞ்ஞத்தீதி உபாதா³பஞ்ஞத்தி ஏவ த⁴ம்மானம் பவத்திஆகாரூபாதா³னவஸேன ததா² வுத்தா. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோதி ஸோதப்³ப³பூ⁴தோ த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபுக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னந்தி கத்வா வுத்தம். சித்தஸந்தானவினிமுத்தஸ்ஸ பரமத்த²தோ கஸ்ஸசி கத்து அபா⁴வேபி ஸத்³த³வோஹாரேன பு³த்³தி⁴பரிகப்பிதபே⁴த³வசனிச்சா²ய சித்தஸந்தானதோ அஞ்ஞம் விய தம்ஸமங்கி³ம் கத்வா வுத்தம் ‘‘சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கி³னோ’’தி. ஸவனகிரியாவிஸயோபி ஸோதப்³ப³த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்தசித்தஸந்தானஸ்ஸ இத⁴ பரமத்த²தோ கத்துபா⁴வதோ, ஸவனவஸேன சித்தப்பவத்தியா ஏவ வா ஸவனகிரியாபா⁴வதோ தம்கிரியாகத்து ச விஸயோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘தம்ஸமங்கி³னோ கத்துவிஸயே’’தி. ஸுதாகாரஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஸம்மானிச்சி²தபா⁴வதோ ஆஹ ‘‘க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி. ஏதேன வா அவதா⁴ரணத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா அயமத்த²யோஜனா கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

புப்³பே³ ஸுதானம் நானாவிஹிதானம் ஸுத்தஸங்கா²தானம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனானம் உபதா⁴ரிதரூபஸ்ஸ ஆகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ, அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வோ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி ததா³காராதி³உபதா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லபஞ்ஞத்தியா உபாதா³னபூ⁴தத⁴ம்மபப³ந்த⁴ப்³யாபாரதாய வுத்தம் – ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஸவனகிரியா பன புக்³க³லவாதி³னோபி விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² நத்தீ²தி விஸேஸதோ விஞ்ஞாணப்³யாபாரோதி ஆஹ ‘‘ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ‘‘மே’’தி ஸத்³த³ப்பவத்தியா ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸயத்தா விஞ்ஞாணகிச்சஸ்ஸ ச தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³தோ ‘‘மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திஸபா⁴வா யதா²க்கமம் ஏவம்-ஸத்³த³ – ஸுத-ஸத்³தா³னம் அத்தா²தி தே ததா²ரூப-பஞ்ஞத்தி-உபாதா³னபூ⁴த-த⁴ம்மபப³ந்த⁴ப்³யாபாரபா⁴வேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ, ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஏத்த² ச கரணகிரியாகத்துகம்மவிஸேஸப்பகாஸனவஸேன புக்³க³லப்³யாபாரவிஸயபுக்³க³லப்³யாபாரனித³ஸ்ஸனவஸேன க³ஹணாகாரகா³ஹகதப்³பி³ஸயவிஸேஸனித்³தே³ஸவஸேன கத்துகரணப்³யாபாரகத்துனித்³தே³ஸவஸேன ச து³தியாத³யோ சதஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ஸப்³ப³பஞ்ஞத்தீனஞ்ச விஜ்ஜமானாதி³வஸேன ச²ஸு பஞ்ஞத்திபே⁴தே³ஸு அந்தோக³த⁴த்தா தேஸு ‘‘ஏவ’’ந்திஆதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸரூபம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏவந்தி ச மேதி சா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘ஏவ’’ந்தி ச ‘‘மே’’தி ச வுச்சமானஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ ஆகாராதி³னோ த⁴ம்மானம் அஸல்லக்க²ணபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோதி ஆஹ – ‘‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தத்த² ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேனாதி பூ⁴தத்த²உத்தமத்த²வஸேன. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ², அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ² ச ந ஹோதி, ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³ஸபா⁴வோ, ருப்பனானுப⁴வனாதி³ஸபா⁴வோ வா அத்தோ² ஸச்சிகட்டோ² பரமத்தோ² சாதி வுச்சதி, ந ததா² ‘‘ஏவம் மே’’தி பதா³னம் அத்தோ²தி. ஏதமேவத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘கிஞ்ஹேத்த² த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸுதந்தி பன ஸத்³தா³யதனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தேனேவ ஹி ‘‘யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம், ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபலத்³த⁴’’ந்தி பன வுத்தே அத்த²ப்³யஞ்ஜனாதி³ஸப்³ப³ம் லப்³ப⁴தி.

தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோதி ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாராதி³னோ பச்சாமஸனவஸேன ‘‘ஏவ’’ந்தி, ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ உபாதா³ய ‘‘மே’’தி வத்தப்³ப³த்தாதி அத்தோ². தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வரஹிதே ஸத்³தா³யதனே பவத்தமானோபி ஸுதவோஹாரோ ‘‘து³தியம் ததிய’’ந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வாவ பவத்தோதி ஆஹ ‘‘தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ’’தி அஸுதம் ந ஹோதீதி ஹி ஸுதந்தி பகாஸிதோயமத்தோ²தி. அத்தனா படிவித்³தா⁴ ஸுத்தஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ‘‘ஏவ’’ந்தி தே²ரேன பச்சாமட்டா²தி ஆஹ ‘‘அஸம்மோஹம் தீ³பேதீ’’தி. நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதீதி ஏதேன வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நானப்பகாரதம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதீதி ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ த³ஸ்ஸியமானத்தா வுத்தம். அஸம்மோஹேனாதி ஸம்மோஹாபா⁴வேன, பஞ்ஞாய ஏவ வா ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய தது³த்தரகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴. ஏவம் அஸம்மோஸேனாதி ஏத்தா²பி வத்தப்³ப³ம். ப்³யஞ்ஜனானம் படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ, யதா²ஸுததா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயந்தி ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா தத்த² கு³ணீபூ⁴தாதி வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாயா’’திஆதி³ ‘‘பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மா’’தி கத்வா. புப்³ப³ங்க³மதா சேத்த² பதா⁴னதா ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 1, 2) விய. புப்³ப³ங்க³மதாய வா சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் விய அப்பதா⁴னத்தே பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மா ஏதிஸ்ஸாதி அயம்பி அத்தோ² யுஜ்ஜதி. ஏவம் ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாயாதி ஏத்தா²பி வுத்தனயானுஸாரேன யதா²ஸம்ப⁴வமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஸ்ஸ, ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி, அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தஸ்ஸாதி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

யோனிஸோமனஸிகாரம் தீ³பேதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அவிக்கே²பம் தீ³பேதீதி ‘‘மூலபரியாயம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³புச்சா²வஸேன பகரணப்பத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம். விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸாதிஆதி³ தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ ஸமத்த²னவஸேன வுத்தம். ஸப்³ப³ஸம்பத்தியாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனதே³ஸகபயோஜனாதி³ஸம்பத்தியா. அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயேஹி விய ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தே²ஹி யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனேன விய ச அவிக்கே²பஸ்ஸ யதா² யோனிஸோமனஸிகாரேன ப²லபூ⁴தேன அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதானம் ஸித்³தி⁴ வுத்தா தத³வினாபா⁴வதோ, ஏவம் அவிக்கே²பேன ப²லபூ⁴தேன காரணபூ⁴தானம் ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயானம் ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ஸியா அஸ்ஸுதவதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோதிஆதி³னா ஸமத்த²னவசனேன பன அவிக்கே²பேன காரணபூ⁴தேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ப²லபூ⁴தஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ ஸியா – ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயா ந ஏகந்தேன அவிக்கே²பஸ்ஸ காரணம் பா³ஹிரங்க³த்தா, அவிக்கே²போ பன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ விய ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஏகந்தகாரணந்தி. ஏவம்பி அவிக்கே²பேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸித்³தி⁴ஜோதனா ந ஸமத்தி²தாவ, நோ ந ஸமத்தி²தா விக்கி²த்தசித்தானம் ஸப்புரிஸபயிருபாஸனாபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ஸித்³த⁴த்தா. ஏத்த² ச புரிமம் ப²லேன காரணஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் நதீ³பூரேன விய உபரி வுட்டி²ஸப்³பா⁴வஸ்ஸ, து³தியம் காரணேன ப²லஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஏகந்தவஸ்ஸினா விய மேக⁴வுட்டா²னேன வுட்டி²ப்பவத்தியா.

ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனபபே⁴த³பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்திஓகா³ஹனாகாரோ நிரவஸேஸபரஹிதபாரிபூரிகாரணந்தி வுத்தம் ‘‘ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ’’தி. யஸ்மா ந ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திந்தி அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதாஸங்கா²தம் கு³ணத்³வயம். அபராபரவுத்தியா சேத்த² சக்கபா⁴வோ, சரந்தி ஏதேஹி ஸத்தா ஸம்பத்திப⁴வேஸூதி வா. யே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.31). புரிமபச்சி²மபா⁴வோ சேத்த² தே³ஸனாக்கமவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³. பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யாதி பச்சி²மசக்கத்³வயஸ்ஸ அத்தி²தாய. ஸம்மாபணிஹிதத்தோ புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ ஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி தத³ஸுத்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வதோதி ஆஹ – ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதீ’’தி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸம்மாபணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி (த⁴. ப. 43), ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம் ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. தேனேவாஹ ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி. பயோக³ஸுத்³தி⁴யாதி யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³ங்க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸவனபயோக³ஸ்ஸ விஸத³பா⁴வேன. ததா² சாஹ ‘‘ஆக³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி. ஸப்³ப³ஸ்ஸ வா காயவசீபயோக³ஸ்ஸ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன. பரிஸுத்³த⁴காயவசீபயோகோ³ ஹி விப்படிஸாராபா⁴வதோ அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதீதி.

நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேனாதிஆதி³னா அத்த²ப்³யஞ்ஜனேஸு தே²ரஸ்ஸ ஏவம்ஸத்³த³ஸுத-ஸத்³தா³னம் அஸம்மோஹாஸம்மோஸதீ³பனதோ சதுபடிஸம்பி⁴தா³வஸேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸோதப்³ப³பே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேனாதி ஏதேன அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவம்-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ, வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸாமஞ்ஞேனேவ ஸோதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸம் ஆமஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. மனோதி³ட்டி²கரணா பரியத்தித⁴ம்மானம் அனுபேக்க²னஸுப்படிவேதா⁴ விஸேஸதோ மனஸிகாரபடிப³த்³தா⁴தி தே வுத்தனயேன யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகேன ஏவம்ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா, ஸவனதா⁴ரணவசீபரிசயா பரியத்தித⁴ம்மானம் விஸேஸேன ஸோதாவதா⁴னபடிப³த்³தா⁴தி தே அவிக்கே²பதீ³பகேன ஸுத-ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஸாஸனஸம்பத்தியா த⁴ம்மஸ்ஸவனே உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி. தத்த² த⁴ம்மாதி பரியத்தித⁴ம்மா. மனஸானுபேக்கி²தாதி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகா ஏத்த² அனுஸந்தி⁴யோ’’திஆதி³னா நயேன மனஸா அனு அனு பேக்கி²தா. தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴தி நிஜ்ஜா²னக்க²ந்திபூ⁴தாய, ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா ஸுட்டு² வவத்த²பேத்வா படிவித்³தா⁴.

ஸகலேன வசனேனாதி புப்³பே³ தீஹி பதே³ஹி விஸும் விஸும் யோஜிதத்தா வுத்தம். அத்தனோ அத³ஹந்தோதி ‘‘மமேத³’’ந்தி அத்தனி அட்ட²பேந்தோ. அஸப்புரிஸபூ⁴மிந்தி அகதஞ்ஞுதம் ‘‘இதே⁴கச்சோ பாபபி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் பரியாபுணித்வா அத்தனோ த³ஹதீ’’தி (பாரா. 195) ஏவம் வுத்தம் அனரியவோஹாராவத்த²ம், ஸா ஏவ அனரியவோஹாராவத்தா² அஸத்³த⁴ம்மோ. நனு ச ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ‘‘மமேத³ம் வசன’’ந்தி அதி⁴மானஸ்ஸ, மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னஞ்ச ததா³ஸங்காய அபா⁴வதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமதிக்கமாதி³வசனம் நிரத்த²கந்தி? நயித³மேவம் ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி வத³ந்தேன அயம்பி அத்தோ² விபா⁴விதோதி த³ஸ்ஸனதோ. கேசி பன ‘‘தே³வதானம் பரிவிதக்காபேக்க²ம் ததா²வசனந்தி ஏதி³ஸீ சோத³னா அனவகாஸாவா’’தி வத³ந்தி. தஸ்மிம் கிர க²ணே ஏகச்சானம் தே³வதானம் ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘ப⁴க³வா ச பரினிப்³பு³தோ, அயஞ்ச ஆயஸ்மா தே³ஸனாகுஸலோ, இதா³னி த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஸக்யகுலப்பஸுதோ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴தா சூளபிதுபுத்தோ, கிம் நு கோ² ஸயம் ஸச்சி²கதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, உதா³ஹு ப⁴க³வதோயேவ வசனம் யதா²ஸுத’’ந்தி. ஏவம் ததா³ஸங்கிதப்பகாரதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமோக்கமாதி³தோ அதிக்கமாதி³ விபா⁴விதந்தி. அப்பேதீதி நித³ஸ்ஸேதி. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஸு யதா²ரஹம் ஸத்தே நேதீதி நேத்தி, த⁴ம்மோயேவ நேத்தி த⁴ம்மனேத்தி.

த³ள்ஹதரனிவிட்டா² விசிகிச்சா² கங்கா². நாதிஸம்ஸப்பனா மதிபே⁴த³மத்தா விமதி. அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி ப⁴க³வதா தே³ஸிதத்தா, ஸம்முகா²வஸ்ஸ படிக்³க³ஹிதத்தா, க²லிதது³ருத்தாதி³க³ஹணதோ³ஸாபா⁴வதோ ச. ஏத்த² ச பட²மாத³யோ திஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா ஆகாராதி³அத்தே²ஸு அக்³க³ஹிதவிஸேஸமேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதா, ததோ பரா சதஸ்ஸோ ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா விபா⁴விதா, பச்சி²மா பன திஸ்ஸோ யதா²க்கமம் ஆகாரத்த²ம் நித³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணத்த²ஞ்ச ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா யோஜிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏக-ஸத்³தோ³ அஞ்ஞஸேட்டா²ஸஹாயஸங்க்²யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27) அஞ்ஞத்தே² தி³ஸ்ஸதி, ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.228) ஸேட்ட²த்தே², ‘‘ஏகோ வூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.405) அஸஹாயே, ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு ஸங்க்²யாயம். இதா⁴பி ஸங்க்²யாயந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி. காலஞ்ச ஸமயஞ்சாதி யுத்தகாலஞ்ச பச்சயஸாமக்³கி³ஞ்ச க²ணோதி ஓகாஸோ. ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயபடிலாப⁴ஹேதுத்தா. க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ. யோ ‘‘க²ணோ’’தி ச ‘‘ஸமயோ’’தி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோவாதி ஹி அத்தோ² மஹாஸமயோதி மஹாஸமூஹோ. ஸமயோபி கோ²தி ஸிக்கா²பத³பூரணஸ்ஸ ஹேதுபி. ஸமயப்பவாத³கேதி தி³ட்டி²ப்பவாத³கே. தத்த² ஹி நிஸின்னா தித்தி²யா அத்தனோ அத்தனோ ஸமயம் பவத³ந்தீதி. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி ஹிதபடிலாபா⁴. அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமயோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி பீளனாதீ³னி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வம் உபனேத்வா வுத்தானி. அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி. தானேவ ததா² ஏகத்தேன வுத்தானி. தத்த² பீளனம் து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிகதாகரணம். ஸந்தாபோ து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தாபனம் பரித³ஹனம்.

தத்த² ஸஹகாரீகாரணம் ஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமயோ, ஸமவாயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ஏத்த² ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேதி ஏத்த², ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²தி ஸத்தோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மோ வா ஸஹஜாதாதீ³ஹி உப்பாதா³தீ³ஹி வாதி ஸமயோ, காலோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமயோ, ஸமூஹோ யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோதி. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஏதி ப²லம் ஏதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததி சாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுத³யோ’’தி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோ, தி³ட்டி²; தி³ட்டி²ஸஞ்ஞோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமிதி ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸமயனம், ஸம்மா வா அயனம் அபக³மோதி ஸமயோ, பஹானம். அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதோ ஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமய-ஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³. ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே அபி⁴ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ உதா³ஹரணம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அஸ்ஸாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ. காலோ அத்தோ² ஸமவாயாதீ³னம் அத்தா²னம் இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ, தே³ஸதே³ஸகபரிஸானம் விய ஸுத்தஸ்ஸ நிதா³னபா⁴வேன காலஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³தோ ச.

கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேனேவ காலோ நித்³தி³ட்டோ², ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமேத்வாதி? ஆஹ – ‘‘தத்த² கிஞ்சாபீ’’திஆதி³. உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமம் அகத்வா ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ வசனேன அயம்பி கு³ணோ லத்³தோ⁴ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³மாஹ. ஸாமஞ்ஞஜோதனா ஹி விஸேஸே அவதிட்ட²தீதி. தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³வஸிகம் ஜா²னப²லஸமாபத்தீஹி வீதினாமனகாலோ, விஸேஸதோ ஸத்தஸத்தாஹானி. ஸுப்பகாஸாதி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துஸம்கம்பனஓபா⁴ஸபாதுபா⁴வாதீ³ஹி பாகடா. யதா²வுத்தபே⁴தே³ஸு ஏவ ஸமயேஸு ஏகதே³ஸம் பகாரந்தரேஹி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ சாய’’ந்திஆதி³மாஹ. ததா² ஹி ஞாணகிச்சஸமயோ அத்தஹிதபடிபத்திஸமயோ ச அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ, அரியதுண்ஹீபா⁴வஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ, கருணாகிச்சபரஹிதபடிபத்தித⁴ம்மிகதா²ஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ ஏவ.

கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மதத³ஞ்ஞஸுத்தபத³வினயேஸு. ததா²தி பு⁴ம்மகரணேஹி. அதி⁴கரணத்தோ² ஆதா⁴ரத்தோ². பா⁴வோ நாம கிரியா, தாய கிரியந்தரலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம். தத்த² யதா² காலோ ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னோ ஸயம் பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³ பரதோ ச அபா⁴வதோ ‘‘புப்³ப³ண்ஹே ஜாதோ, ஸாயன்ஹே க³ச்ச²தீ’’தி ச ஆதீ³ஸு, ஸமூஹோ ச அவயவவினிமுத்தோ அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³தோ⁴ அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவராஸியம் ஸம்பூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு, ஏவம் இதா⁴பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அதி⁴கரணஞ்ஹி…பே… த⁴ம்மான’’ந்தி. யஸ்மிம் காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே வா காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம் ஏவ காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ². யதா² ச ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவம் இதா⁴பி ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, தஸ்மிம் ஸமயே’’தி ச வுத்தே ‘‘ஸதீ’’தி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவ ஹோதி பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோதி ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதி. யஸ்மிம் ஸமயேதி யஸ்மிம் நவமே க²ணே, யஸ்மிம் யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஹேதும்ஹி, பச்சயஸமவாயே வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ க²ணே, ஹேதும்ஹி, பச்சயஸமவாயே வா ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி உப⁴யத்த² ஸமயஸத்³தே³ பு⁴ம்மனித்³தே³ஸோ கதோ லக்க²ணபூ⁴தபா⁴வயுத்தோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘க²ண…பே… லக்கீ²யதீ’’தி.

ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி ‘‘அன்னேன வஸதி, அஜ்ஜே²னேன வஸதி, ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய. வீதிக்கமஞ்ஹி ஸுத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணவத்து²கம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ம் ஓதிண்ணகாலம் அனதிக்கமித்வா தேனேவ காலேன ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞபேந்தோ ப⁴க³வா விஹரதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ததியபாராஜிகாதீ³ஸு விய.

அச்சந்தமேவ ஆரம்ப⁴தோ பட்டா²ய யாவ தே³ஸனானிட்டா²னம் பரஹிதபடிபத்திஸங்கா²தேன கருணாவிஹாரேன. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஜோதனத்த²ம். உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோ யதா² ‘‘மாஸம் அஜ்ஜே²தீ’’தி.

போராணாதி அட்ட²கதா²சரியா. அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³தி வசனமத்தேன விஸேஸோ. தேன ஸுத்தவினயேஸு விப⁴த்திப்³யத்தயோ கதோதி த³ஸ்ஸேதி.

ஸேட்ட²ந்தி ஸேட்ட²வாசகம் வசனம் ‘‘ஸேட்ட²’’ந்தி வுத்தம் ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ. ததா² உத்தமந்தி ஏத்தா²பி. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³தோ, க³ருகரணாரஹதாய வா கா³ரவயுத்தோ. வுத்தோயேவ, ந பன இத⁴ வத்தப்³போ³ விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸ்ஸ இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ஏகதே³ஸபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

அபரோ நயோ (ஸம். நி. டீ. 1.1.1; ஸாரத்த². டீ. 1.வினயானிஸம்ஸகதா²வண்ணனா; விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.144; இதிவு. அட்ட². க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) – பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா, ப⁴தவாதி ப⁴க³வா, பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா, ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா, ப⁴த்தவாதி ப⁴க³வா, ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா, பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

ப⁴க³வா ப⁴தவா பா⁴கே³, ப⁴கே³ ச வனி ப⁴த்தவா;

ப⁴கே³ வமி ததா² பா⁴கே³, வமீதி ப⁴க³வா ஜினோ.

தத்த² கத²ம் பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா? யே தே ஸீலாத³யோ த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ கு³ணபா⁴கா³ கு³ணகோட்டா²ஸா, தே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா நிரதிஸயா ததா²க³தஸ்ஸ அத்தி² உபலப்³ப⁴ந்தி. ததா² ஹிஸ்ஸ ஸீலம், ஸமாதி⁴, பஞ்ஞா, விமுத்தி, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம், ஹிரீ, ஓத்தப்பம், ஸத்³தா⁴, வீரியம், ஸதி ஸம்பஜஞ்ஞம், ஸீலவிஸுத்³தி⁴, தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴, ஸமதோ², விபஸ்ஸனா, தீணி குஸலமூலானி, தீணி ஸுசரிதானி, தயோ ஸம்மாவிதக்கா, திஸ்ஸோ அனவஜ்ஜஸஞ்ஞா, திஸ்ஸோ தா⁴துயோ, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, சத்தாரோ அரியமக்³கா³, சத்தாரி அரியப²லானி, சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³, சதுயோனிபடிச்சே²த³கஞாணம், சத்தாரோ அரியவம்ஸா, சத்தாரி வேஸாரஜ்ஜஞாணானி, பஞ்ச பதா⁴னியங்கா³னி, பஞ்சங்கி³கோ ஸம்மாஸமாதி⁴, பஞ்சஞாணிகோ ஸம்மாஸமாதி⁴, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, பஞ்ச நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ, பஞ்ச விமுத்தாயதனஞாணானி, பஞ்ச விமுத்திபரிபாசனீயா ஸஞ்ஞா, ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி, ச² கா³ரவா, ச² நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோ, ச² ஸததவிஹாரா, ச² அனுத்தரியானி, ச² நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யா ஸஞ்ஞா, ச² அபி⁴ஞ்ஞா, ச² அஸாதா⁴ரணஞாணானி, ஸத்த அபரிஹானியா த⁴ம்மா, ஸத்த அரியத⁴ம்மா, ஸத்த அரியத⁴னானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஸத்த ஸப்புரிஸத⁴ம்மா, ஸத்த நிஜ்ஜரவத்தூ²னி, ஸத்த ஸஞ்ஞா, ஸத்த த³க்கி²ணேய்யபுக்³க³லதே³ஸனா, ஸத்த கீ²ணாஸவப³லதே³ஸனா, அட்ட² பஞ்ஞாபடிலாப⁴ஹேதுதே³ஸனா, அட்ட² ஸம்மத்தானி, அட்ட² லோகத⁴ம்மாதிக்கமா, அட்ட² ஆரம்ப⁴வத்தூ²னி, அட்ட² அக்க²ணதே³ஸனா, அட்ட² மஹாபுரிஸவிதக்கா, அட்ட² அபி⁴பா⁴யதனதே³ஸனா, அட்ட² விமோக்கா², நவ யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா, நவ பாரிஸுத்³தி⁴பதா⁴னியங்கா³னி, நவ ஸத்தாவாஸதே³ஸனா, நவ ஆகா⁴தபடிவினயா, நவ ஸஞ்ஞா, நவ நானத்தா, நவ அனுபுப்³ப³விஹாரா, த³ஸ நாத²கரணா த⁴ம்மா, த³ஸ கஸிணாயதனானி, த³ஸ குஸலகம்மபதா², த³ஸ ஸம்மத்தானி, த³ஸ அரியவாஸா, த³ஸ அஸேக்க²த⁴ம்மா, த³ஸ ததா²க³தப³லானி, ஏகாத³ஸ மேத்தானிஸம்ஸா, த்³வாத³ஸ த⁴ம்மசக்காகாரா, தேரஸ து⁴தகு³ணா, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, பஞ்சத³ஸ விமுத்திபரிபாசனீயா த⁴ம்மா, ஸோளஸவிதா⁴ ஆனாபானஸ்ஸதி, ஸோளஸ அபரந்தபனீயா த⁴ம்மா, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மா, ஏகூனவீஸதி பச்சவேக்க²ணஞாணானி, சதுசத்தாலீஸ ஞாணவத்தூ²னி, பஞ்ஞாஸ உத³யப்³ப³யஞாணானி, பரோபண்ணாஸ குஸலத⁴ம்மா, ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னி, சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா²ஸமாபத்திஸஞ்சாரிமஹாவஜிரஞாணம், அனந்தனயஸமந்தபட்டா²னபவிசயபச்சவேக்க²ணதே³ஸனாஞாணானி ததா² அனந்தாஸு லோகதா⁴தூஸு அனந்தானம் ஸத்தானம் ஆஸயாதி³விபா⁴வனஞாணானி சாதி ஏவமாத³யோ அனந்தாபரிமாணபே⁴தா³ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா நிரதிஸயா கு³ணபா⁴கா³ கு³ணகோட்டா²ஸா ஸம்விஜ்ஜந்தி உபலப்³ப⁴ந்தி, தஸ்மா யதா²வுத்தவிபா⁴கா³ கு³ணபா⁴கா³ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ‘‘பா⁴க³வா’’தி வத்தப்³பே³ ஆ-காரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் கத்வா ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தோ. ஏவம் தாவ பா⁴க³வாதி ப⁴க³வா.

யஸ்மா ஸீலாத³யோ ஸப்³பே³, கு³ணபா⁴கா³ அஸேஸதோ;

விஜ்ஜந்தி ஸுக³தே தஸ்மா, ப⁴க³வாதி பவுச்சதீதி.

கத²ம் ப⁴தவாதி ப⁴க³வா? யே தே ஸப்³ப³லோகஹிதாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னேஹி மனுஸ்ஸத்தாதி³கே அட்ட² த⁴ம்மே ஸமோதா⁴னேத்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா கதமஹாபி⁴னீஹாரேஹி மஹாபோ³தி⁴ஸத்தேஹி பரிபூரிதப்³பா³ தா³னபாரமீ, ஸீல, நேக்க²ம்ம, பஞ்ஞா, வீரிய, க²ந்தி, ஸச்ச, அதி⁴ட்டா²ன, மேத்தா, உபேக்கா²பாரமீதி த³ஸ பாரமியோ த³ஸ உபபாரமியோ த³ஸ பரமத்த²பாரமியோதி ஸமதிம்ஸ பாரமியோ, தா³னாதீ³னி சத்தாரி ஸங்க³ஹவத்தூ²னி, ஸச்சாதீ³னி சத்தாரி அதி⁴ட்டா²னானி, அங்க³பரிச்சாகோ³ நயனத⁴னரஜ்ஜபுத்ததா³ரபரிச்சாகோ³தி பஞ்ச மஹாபரிசாகா³, புப்³ப³யோகோ³, புப்³ப³சரியா, த⁴ம்மக்கா²னம், ஞாதத்த²சரியா, லோகத்த²சரியா, பு³த்³தி⁴சரியாதி ஏவமாத³யோ, ஸங்கே²பதோ வா ஸப்³பே³ புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மா, தே மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய கப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்கே²ய்யானி யதா² ஹானபா⁴கி³யா ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யா டி²திபா⁴கி³யா வா ந ஹோந்தி, அத² கோ² உத்தருத்தரி விஸேஸபா⁴கி³யாவ ஹோந்தி, ஏவம் ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் அனவஸேஸதோ ப⁴தா ஸம்ப⁴தா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ‘‘ப⁴தவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தோ நிருத்தினயேன த-காரஸ்ஸ க³-காரம் கத்வா. அத² வா ப⁴தவாதி தேயேவ யதா²வுத்தே பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மே வுத்தனயேனேவ ப⁴ரி ஸம்ப⁴ரி, பரிபூரேஸீதி அத்தோ². ஏவம்பி ப⁴தவாதி ப⁴க³வா.

ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா ஸப்³பே³, தா³னபாரமிஆதி³கே;

ஸம்பா⁴ரே ப⁴தவா நாதோ², தேனாபி ப⁴க³வா மதோதி.

கத²ம் பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா? யே தே சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா² தே³வஸிகம் வளஞ்ஜனகஸமாபத்திபா⁴கா³, தே அனவஸேஸதோ லோகஹிதத்த²ம் அத்தனோ ச தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ம் நிச்சகப்பம் வனி ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸீதி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா. அத² வா அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மேஸு குஸலாதீ³ஸு க²ந்தா⁴தீ³ஸு ச யே தே பரிஞ்ஞேய்யாதி³வஸேன ஸங்கே²பதோ வா சதுப்³பி³தா⁴ அபி⁴ஸமயபா⁴கா³, வித்தா²ரதோ பன ‘‘சக்கு² பரிஞ்ஞேய்யம் ஸோதம்…பே… ஜராமரணம் பரிஞ்ஞேய்ய’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.21) அனேகே பரிஞ்ஞேய்யபா⁴கா³, ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ ஸமுத³யோ பஹாதப்³போ³…பே… ஜராமரணஸ்ஸ ஸமுத³யோ பஹாதப்³போ³’’திஆதி³னா பஹாதப்³ப³பா⁴கா³, ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ நிரோதோ⁴…பே… ஜராமரணஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஸச்சி²காதப்³போ³’’திஆதி³னா ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴கா³, ‘‘சக்கு²ஸ்ஸ நிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’திஆதி³னா, ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’திஆதி³னா ச அனேகபே⁴தா³ பா⁴வேதப்³ப³பா⁴கா³ ச த⁴ம்மா, தே ஸப்³பே³ வனி ப⁴ஜி யதா²ரஹம் கோ³சரபா⁴வனாஸேவனானம் வஸேன ஸேவி. ஏவம்பி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா. அத² வா ‘‘யே இமே ஸீலாத³யோ த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ ஸாவகேஹி ஸாதா⁴ரணா கு³ணபா⁴கா³ கு³ணகோட்டா²ஸா, கிந்தி நு கோ² தே வினேய்யஸந்தானேஸு பதிட்ட²பேய்ய’’ந்தி மஹாகருணாய வனி அபி⁴பத்த²யி, ஸா சஸ்ஸ அபி⁴பத்த²னா யதா²தி⁴ப்பேதப²லாவஹா அஹோஸி. ஏவம்பி பா⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா.

யஸ்மா ஞேய்யஸமாபத்திகு³ணபா⁴கே³ அஸேஸதோ;

ப⁴ஜி பத்த²யி ஸத்தானம், ஹிதாய ப⁴க³வா ததோதி.

கத²ம் ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா? ஸமாஸதோ தாவ கதபுஞ்ஞேஹி பயோக³ஸம்பன்னேஹி யதா²விப⁴வம் ப⁴ஜீயந்தீதி ப⁴கா³, லோகியலோகுத்தரா ஸம்பத்தியோ. தத்த² லோகியே தாவ ததா²க³தோ ஸம்போ³தி⁴தோ புப்³பே³ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ பரமுக்கம்ஸக³தே வனி ப⁴ஜி ஸேவி, யத்த² பதிட்டா²ய நிரவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மே ஸமன்னானேந்தோ பு³த்³த⁴த⁴ம்மே பரிபாசேஸி, பு³த்³த⁴பூ⁴தோ பன தே நிரவஜ்ஜஸுகூ²பஸம்ஹிதே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே லோகுத்தரேபி வனி ப⁴ஜி ஸேவி, வித்தா²ரதோ பன பதே³ஸரஜ்ஜஇஸ்ஸரியசக்கவத்திஸம்பத்தி-தே³வரஜ்ஜஸம்பத்திஆதி³வஸேன- ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்திஞாணத³ஸ்ஸன-மக்³க³பா⁴வனாப²லஸச்சி²- கிரியாதி³-உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மவஸேன ச அனேகவிஹிதே அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே ப⁴கே³ வனி ப⁴ஜி ஸேவி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா.

யா தா ஸம்பத்தியோ லோகே, யா ச லோகுத்தரா புது²;

ஸப்³பா³ தா ப⁴ஜி ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மாபி ப⁴க³வா மதோதி.

கத²ம் ப⁴த்தவாதி ப⁴க³வா? ப⁴த்தா த³ள்ஹப⁴த்திகா அஸ்ஸ ப³ஹூ அத்தீ²தி ப⁴த்தவா. ததா²க³தோ ஹி மஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³அபரிமிதனிருபமபபா⁴வகு³ணவிஸேஸஸமங்கி³பா⁴வதோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ, ஸப்³பா³னத்த²பரிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்தூபகாரிதாய த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ண-அஸீதிஅனுப்³யஞ்ஜன-ப்³யாமப்பபா⁴தி³அனஞ்ஞஸாதா⁴ரண- விஸேஸபடிமண்டி³த-ரூபகாயதாய யதா²பு⁴ச்ச-கு³ணாதி⁴க³தேன ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னயப்பவத்தேன லோகத்தயப்³யாபினா ஸுவிபுலேன ஸுவிஸுத்³தே⁴ன ச து²திகோ⁴ஸேன ஸமன்னாக³தத்தா உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தாஸு அப்பிச்ச²தாஸந்துட்டி²ஆதீ³ஸு ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வதோ த³ஸப³லசதுவேஸாரஜ்ஜாதி³னிரதிஸயகு³ணவிஸேஸ-ஸமங்கி³பா⁴வதோ ச ரூபப்பமாணோ ரூபப்பஸன்னோ, கோ⁴ஸப்பமாணோ கோ⁴ஸப்பஸன்னோ, லூக²ப்பமாணோ லூக²ப்பஸன்னோ, த⁴ம்மப்பமாணோ த⁴ம்மப்பஸன்னோதி ஏவம் சதுப்பமாணிகே லோகஸன்னிவாஸே ஸப்³ப³தா²பி பஸாதா³வஹபா⁴வேன ஸமந்தபாஸாதி³கத்தா அபரிமாணானம் ஸத்தானம் ஸதே³வமனுஸ்ஸானம் ஆத³ரப³ஹுமானகா³ரவாயதனதாய பரமபேமஸம்ப⁴த்திட்டா²னம். யே தஸ்ஸ ஓவாதே³ பதிட்டி²தா அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தா ஹோந்தி, கேனசி அஸம்ஹாரியா தேஸம் பஸாத³ப⁴த்தி ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா. ததா² ஹி தே அத்தனோ ஜீவிதபரிச்சாகே³பி தத்த² பஸாத³ம் ந பரிச்சஜந்தி, தஸ்ஸ வா ஆணம் த³ள்ஹப⁴த்திபா⁴வதோ. தேனேவாஹ –

‘‘யோ வே கதஞ்ஞூ கதவேதி³ தீ⁴ரோ;

கல்யாணமித்தோ த³ள்ஹப⁴த்தி ச ஹோதீ’’தி. (ஜா. 2.17.78);

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, மஹாஸமுத்³தோ³ டி²தத⁴ம்மோ வேலம் நாதிவத்ததி, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யம் மயா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தம் மம ஸாவகா ஜீவிதஹேதுபி நாதிக்கமந்தீ’’தி (அ. நி. 8.20; உதா³. 45; சூளவ. 385) ச.

ஏவம் ப⁴த்தவாதி ப⁴க³வா நிருத்தினயேன ஏகஸ்ஸ த-காரஸ்ஸ லோபம் கத்வா இதரஸ்ஸ க³-காரம் கத்வா.

கு³ணாதிஸயயுத்தஸ்ஸ, யஸ்மா லோகஹிதேஸினோ;

ஸம்ப⁴த்தா ப³ஹவோ ஸத்து², ப⁴க³வா தேன வுச்சதீதி.

கத²ம் ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா? யஸ்மா ததா²க³தோ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோபி புரிமாஸு ஜாதீஸு பாரமியோ பூரேந்தோ ப⁴க³ஸங்கா²தம் ஸிரிம் இஸ்ஸரியம் யஸஞ்ச வமி, உக்³கி³ரி, கே²ளபிண்ட³ம் விய அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யி; பச்சி²மத்தபா⁴வேபி ஹத்தா²க³தம் சக்கவத்திஸிரிம் தே³வலோகாதி⁴பச்சஸதி³ஸம் சதுதீ³பிஸ்ஸரியம் சக்கவத்திஸம்பத்திஸன்னிஸ்ஸயம் ஸத்தரதனஸமுஜ்ஜலம் யஸஞ்ச திணாயபி அமஞ்ஞமானோ நிரபேக்கோ² பஹாய அபி⁴னிக்க²மித்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா இமே ஸிரிஆதி³கே ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴னி நாம நக்க²த்தானி, தேஹி ஸமம் க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி ப⁴கா³, ஸினேருயுக³ந்த⁴ரஉத்தரகுருஹிமவந்தாதி³பா⁴ஜனலோகவிஸேஸஸன்னிஸ்ஸயா ஸோபா⁴ கப்பட்டி²யபா⁴வதோ, தேபி ப⁴கே³ வமி தன்னிவாஸிஸத்தாவாஸஸமதிக்கமனதோ, தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³பஹானேன பஜஹீதி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

சக்கவத்திஸிரிம் யஸ்மா, யஸம் இஸ்ஸரியம் ஸுக²ம்;

பஹாஸி லோகசித்தஞ்ச, ஸுக³தோ ப⁴க³வா ததோதி.

கத²ம் பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா? பா⁴கா³ நாம ஸபா⁴க³த⁴ம்மகோட்டா²ஸா, தே க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³வஸேன, தத்தா²பி ரூபவேத³னாதி³வஸேன, பத²வியாதி³அதீதாதி³வஸேன ச அனேகவிதா⁴. தே ப⁴க³வா ஸப்³ப³ம் பபஞ்சம் ஸப்³ப³ம் யோக³ம் ஸப்³ப³ம் க³ந்த²ம் ஸப்³ப³ம் ஸம்யோஜனம் ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா அமதம் தா⁴தும் ஸமதி⁴க³ச்ச²ந்தோ வமி உக்³கி³ரி, அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யி ந பச்சாக³மி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸப்³ப³த்த²மேவ பத²விம் ஆபம் தேஜம் வாயம், சக்கு²ம் ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹம் காயம் மனம், ரூபே ஸத்³தே³ க³ந்தே⁴ ரஸே போ²ட்ட²ப்³பே³ த⁴ம்மே, சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனோவிஞ்ஞாணம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் ஸஞ்ஞம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் ஸஞ்ஞம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் சேதனம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் சேதனம், ரூபதண்ஹம்…பே… த⁴ம்மதண்ஹம், ரூபவிதக்கம்…பே… த⁴ம்மவிதக்கம், ரூபவிசாரம்…பே… த⁴ம்மவிசார’’ந்திஆதி³னா அனுபத³த⁴ம்மவிபா⁴க³வஸேனபி ஸப்³பே³வ த⁴ம்மகோட்டா²ஸே அனவஸேஸதோ வமி உக்³கி³ரி, அனபேக்க²பரிச்சாகே³ன ச²ட்³ட³யி. வுத்தம் ஹேதம் ‘‘யம் தம், ஆனந்த³, சத்தம் வந்தம் முத்தம் பஹீனம் படினிஸ்ஸட்ட²ம், தம் ததா²க³தோ புன பச்சாக³மிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி (தீ³. நி. 2.183). ஏவம்பி பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴கே³ வமீதி ஸப்³பே³பி குஸலாகுஸலே ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜே ஹீனபணீதே கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கே³ த⁴ம்மே அரியமக்³க³ஞாணமுகே²ன வமி உக்³கி³ரி அனபேக்கோ² பரிச்சஜி பஜஹி, பரேஸஞ்ச தத²த்தாய த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘த⁴ம்மாபி வோ, பி⁴க்க²வே, பஹாதப்³பா³, பகே³வ அத⁴ம்மா (ம. நி. 1.240), குல்லூபமம் வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமி நித்த²ரணத்தா²ய, நோ க³ஹணத்தா²யா’’திஆதி³ (ம. நி. 1.240). ஏவம்பி பா⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா.

க²ந்தா⁴யதனதா⁴தாதி³-த⁴ம்மபா⁴கா³மஹேஸினா;

கண்ஹஸுக்கா யதோ வந்தா, ததோபி ப⁴க³வா மதோதி.

தேன வுத்தம் –

‘‘பா⁴க³வா ப⁴தவா பா⁴கே³, ப⁴கே³ ச வனி ப⁴த்தவா;

ப⁴கே³ வமி ததா² பா⁴கே³, வமீதி ப⁴க³வா ஜினோ’’தி.

த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதீதி ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216) வசனதோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்து²பா⁴வபரியாயோ விஜ்ஜதீதி கத்வா வுத்தம். வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ பரேஹி அபே⁴ஜ்ஜஸரீரத்தா. ந ஹி ப⁴க³வதோ ரூபகாயே கேனசி ஸக்கா அந்தராயோ காதுந்தி.

தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ‘‘ஏவ’’ந்தி நித³ஸ்ஸனதோ. ஸாவகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன மயா மஹாஸாவகேன ஸுதம், தஞ்ச கோ² மயாவ ஸுதம், ந அனுஸ்ஸுதிகம், ந பரம்பராப⁴தந்தி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ப⁴க³வா-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தஸ்ஸ ஸமய-ஸத்³த³ஸ்ஸ காலஸ்ஸ பு³த்³து⁴ப்பாத³படிமண்டி³தபா⁴வதீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘கப்பகஸாயே கலியுகே³, பு³த்³து⁴ப்பாதோ³ அஹோ மஹச்ச²ரியம்;

ஹுதாவஹமஜ்ஜே² ஜாதம், ஸமுதி³தமகரந்த³மரவிந்த³’’ந்தி. (தீ³. நி. டீ. 1.1; ஸம். நி. டீ. 1.1.1; அ. நி. டீ. 1.1.1 ரூபாதி³வக்³க³வண்ணனா);

ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனபா⁴வதோ.

மங்க³லதி³வஸோ ஸுக²ணோ ஸுனக்க²த்தந்தி அஜ்ஜ மங்க³லதி³வஸோ, தஸ்மா ஸுனக்க²த்தம், தத்தா²பி அயம் ஸுக²ணோ. மா அதிக்கமீதி மா ரத்திவிபா⁴யனம் அனுதி³க்க²ந்தானம் ரத்தி அதிக்கமீதி ஏவம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. உக்காஸு டி²தாஸு டி²தாதி உக்கட்டா² (தீ³. நி. டீ. 1.255; அ. நி. டீ. 2.4.36). உக்காஸு விஜ்ஜோதலந்தீஸு டி²தா பதிட்டி²தாதி மூலவிபூ⁴ஜாதி³பக்கே²பேன (பாணினி 3.2.5) ஸத்³த³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. நிருத்தினயேன வா உக்காஸு டி²தாஸு டி²தா ஆஸீதி உக்கட்டா². அபரே பன ப⁴ணந்தி ‘‘பூ⁴மிபா⁴க³ஸம்பத்தியா மனுஸ்ஸஸம்பத்தியா உபகரணஸம்பத்தியா ச ஸா நக³ரீ உக்கட்ட²கு³ணயோக³தோ ‘உக்கட்டா²’தி நாமம் லபீ⁴’’தி.

அவிஸேஸேனாதி ந விஸேஸேன, விஹாரபா⁴வஸாமஞ்ஞேனாதி அத்தோ². இரியாபத²…பே… விஹாரேஸூதி இரியாபத²விஹாரோ தி³ப்³ப³விஹாரோ ப்³ரஹ்மவிஹாரோ அரியவிஹாரோதி ஏதேஸு சதூஸு விஹாரேஸு. ஸமங்கி³பரிதீ³பனந்தி ஸமங்கீ³பா⁴வபரிதீ³பனம். ஏதந்தி ‘‘விஹரதீ’’தி ஏதம் பத³ம். ததா² ஹி தம் ‘‘இதே⁴கச்சோ கி³ஹீஹி ஸம்ஸட்டோ² விஹரதி ஸஹனந்தீ³ ஸஹஸோகீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) இரியாபத²விஹாரே ஆக³தம்; ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 160; விப⁴. 624) தி³ப்³ப³விஹாரே; ‘‘ஸோ மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.556; 3.308; ம. நி. 1.77; 2.309; 3.230) ப்³ரஹ்மவிஹாரே; ‘‘ஸோ கோ² அஹம் அக்³கி³வேஸ்ஸன தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே தஸ்மிம் ஏவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி ஏகோதி³ம் கரோமி ஸமாத³ஹாமி, யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.387) அரியவிஹாரே.

தத்த² இரியனம் வத்தனம் இரியா, காயப்பயோகோ³. தஸ்ஸா பவத்தனுபாயபா⁴வதோ டா²னாதி³ இரியாபதோ². டா²னஸமங்கீ³ வா ஹி காயேன கிஞ்சி கரேய்ய க³மனாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஸமங்கீ³ வா. அத² வா இரியதி பவத்ததி ஏதேன அத்தபா⁴வோ, காயகிச்சம் வாதி இரியா, தஸ்ஸா பவத்தியா உபாயபா⁴வதோ பதோ²தி இரியாபதோ², டா²னாதி³ ஏவ. ஸோ ச அத்த²தோ க³தினிவத்திஆதி³ஆகாரேன பவத்தோ சதுஸந்ததிரூபபப³ந்தோ⁴ ஏவ. விஹரணம், விஹரதி ஏதேனாதி வா விஹாரோ, இரியாபதோ² ஏவ விஹாரோ இரியாபத²விஹாரோ. தி³வி ப⁴வோதி தி³ப்³போ³. தத்த² ப³ஹுலப்பவத்தியா ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதி³தே³வலோகே ப⁴வோதி அத்தோ². தத்த² யோ தி³ப்³பா³னுபா⁴வோ, தத³த்தா²ய ஸம்வத்ததீதி வா தி³ப்³போ³, அபி⁴ஞ்ஞாபி⁴னீஹாரவஸேன மஹாக³திகத்தா வா தி³ப்³போ³, தி³ப்³போ³ ச ஸோ விஹாரோ சாதி தி³ப்³ப³விஹாரோ, சதஸ்ஸோ ரூபாவசரஸமாபத்தியோ. ஆருப்பஸமாபத்தியோபி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ப்³ரஹ்மூனம், ப்³ரஹ்மானோ வா விஹாரா ப்³ரஹ்மவிஹாரா, சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞாயோ. அரியானம், அரியா வா விஹாரா அரியவிஹாரா, சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னந்திஆதி³ யதி³பி ப⁴க³வா ஏகேனபி இரியாபதே²ன சிரதரம் காலம் அத்தபா⁴வம் பவத்தேதும் ஸக்கோதி, ததா²பி ‘‘உபாதி³ன்னகஸரீரஸ்ஸ நாம அயம் ஸபா⁴வோ’’தி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா வா ப⁴க³வா யத்த² கத்த²சி வஸந்தோ வேனேய்யானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ, நானாஸமாபத்தீஹி ச காலம் வீதினாமேந்தோ வஸதீதி வேனேய்யஸத்தானம் அத்தனோ ச விவித⁴ம் ஹிதஸுக²ம் ஹரதி உபனேதி உப்பாதே³தி, தஸ்மா விவித⁴ம் ஹரதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஸுப⁴க³த்தாதி ஸிரீகாமானவஸேன ஸோப⁴னத்தா. தேனேவாஹ ‘‘ஸுந்த³ரஸிரிகத்தா ஸுந்த³ரகாமத்தா சா’’தி. ச²ணஸமஜ்ஜஉஸ்ஸவேதி ஏத்த² ச²ணம் நாம ப²க்³கு³னமாஸாதீ³ஸு உத்தரப²க்³கு³னாதி³-அபி⁴லக்கி²ததி³வஸேஸு ஸபரிஜனானம் மனுஸ்ஸானம் மங்க³லகரணம். ஸமஜ்ஜம் நாம நடஸமஜ்ஜாதி³. உஸ்ஸவோ நக்க²த்தம். யத்த² கா³மனிக³மவாஸினோ தயோ ஸத்த வா தி³வஸே நக்க²த்தகோ⁴ஸனம் கத்வா யதா²விப⁴வம் அலங்கதபடியத்தா போ⁴கே³ பரிபு⁴ஞ்ஜந்தா நக்க²த்தகீளனம் கீளந்தி. தேஸம் தம் ததே²வ ஹோதீதி தேஸம் மனுஸ்ஸானம் தம் பத்த²னம் தன்னிவாஸிதே³வதானுபா⁴வேன யேபு⁴ய்யேன ததே²வ ஹோதி, பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தீதி அத்தோ². ப³ஹுஜனகந்ததாயாதி இமினா ‘‘ஸுந்த³ரகாமத்தா’’தி ஏதஸ்ஸேவ பத³ஸ்ஸ பகாரந்தரேன அத்த²ம் விபா⁴வேதி. தத்ராயம் வசனத்தோ² – கமனீயட்டே²ன ஸுட்டு² ப⁴ஜீயதீதி ஸுப⁴க³ம், ஸுபா⁴ அகா³ ருக்கா² ஏத்தா²தி வா ஸுப⁴க³ம், ஸுந்த³ரகித்தியோக³தோ வா ‘‘ஸுப⁴க³’’ந்தி ஏவம்பேத்த² அத்த²ம் வண்ணேந்தி. கேசி பன ‘‘ஸுபா⁴க³வனே’’தி பட²ந்தி, ‘‘ஸுந்த³ரபூ⁴மிபா⁴கே³ வனே’’தி சஸ்ஸ அத்த²ம் வத³ந்தி. ஸுப⁴க³ஸ்ஸ நாம யக்க²ஸ்ஸ வனம் தேன பரிக்³க³ஹிதத்தாதி ‘‘ஸுப⁴க³வன’’ந்தி அஞ்ஞே. வனனம் ப⁴த்தீதிஅத்தே² தம் வனனம் காரேதீதி ஏதஸ்மிம் அத்தே² வனயதீதி பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. தேனேவாஹ ‘‘அத்தனி ஸினேஹம் உப்பாதே³தீ’’தி. யாசனத்தே² வனுதே இதி வனந்தி உபசாரகப்பனாவஸேன வன-ஸத்³தோ³ வேதி³தப்³போ³.

உஜுவம்ஸாதி உஜுபூ⁴தவிடபா. மஹாஸாலாதி மஹாருக்கா². அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஸாலமூலேதி அஞ்ஞதரஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ மூலே. வனப்பதிஜேட்ட²கருக்கோ²தி வனப்பதிபூ⁴தோ ஜேட்ட²கருக்கோ². தமேவ ஜேட்ட²கபா⁴வந்தி வனப்பதிபா⁴வேனாக³தம் ஸேட்ட²பா⁴வம் பதா⁴னபா⁴வம். தேன ஹி ஸோ ‘‘ஸாலராஜா’’தி வுத்தோ. உபக³தானம் ரஞ்ஜனட்டே²ன ராஜா, அஞ்ஞஸ்மிம்பி தாதி³ஸே ருக்கே² ராஜவோஹாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுபதிட்டி²தஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ப்³ராஹ்மண த⁴ம்மிகாதி ஆலபனம். நிப்பரியாயேன ஸாகா²தி³மதோ ஸங்கா⁴தஸ்ஸ ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னே அவயவவிஸேஸே பவத்தமானோ மூல-ஸத்³தோ³. யஸ்மா தம்ஸதி³ஸேஸு தன்னிஸ்ஸயே பதே³ஸே ச ருள்ஹீவஸேன பரியாயதோ பவத்ததி, தஸ்மா ‘‘மூலானி உத்³த⁴ரேய்யா’’தி ஏத்த² நிப்பரியாயமூலம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஏகேன மூல-ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா ஆஹ ‘‘மூலமூலே தி³ஸ்ஸதீ’’தி யதா² ‘‘து³க்க²து³க்க²ம் (ஸம். நி. 4.327), ரூபரூப’’ந்தி (விஸுத்³தி⁴. 2.449) ச. அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹீதி அஸாதா⁴ரணகாரணே. லோப⁴ஸஹக³தசித்துப்பாதா³னம் ஏவ ஆவேணிகே நேஸம் ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னதோ மூலட்டே²ன உபகாரகே பச்சயத⁴ம்மே தி³ஸ்ஸதீதி அத்தோ².

தத்தா²தி ‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா உக்கட்டா²யம் விஹரதி ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே’’தி யம் வுத்தம் வாக்யம், தத்த. ஸியாதி கஸ்ஸசி ஏவம் பரிவிதக்கோ ஸியா, வக்க²மானாகாரேன கதா³சி சோதே³ய்ய வாதி அத்தோ². அத² தத்த² விஹரதீதி யதி³ ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே விஹரதி. ந வத்தப்³ப³ந்தி நானாடா²னபூ⁴தத்தா உக்கட்டா²ஸுப⁴க³வனானம், ஏகம் ஸமயந்தி ச வுத்தத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னி சோத³கோ தமேவ அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் ‘‘ந ஹி ஸக்கா’’திஆதி³னா விவரதி. இதரோ ஸப்³ப³மேதம் அவிபரீதம் அத்த²ம் அஜானந்தேன வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி ஆஹ. தத்த² ஏதந்தி ‘‘உக்கட்டா²யம் விஹரதி ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே’’தி ஏதம் வசனம். ஏவந்தி ‘‘யதி³ தாவ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா யம் தம் ப⁴வதா சோதி³தம், தம் அத்த²தோ ஏவம் ந கோ² பன த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந உப⁴யத்த² அபுப்³ப³அசரிமம் விஹாரத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அத்தோ².

இதா³னி அத்தனோ யதா²தி⁴ப்பேதம் அவிபரீதம் அத்த²ம், தஸ்ஸ ச படிகச்சேவ வுத்தபா⁴வம், தேன ச அப்படிவித்³த⁴த்தம் பகாஸேந்தோ ‘‘நனு அவோசும்ஹ…பே… ஸாலராஜமூலே’’தி ஆஹ. ஏவம்பி ‘‘ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே விஹரதீ’’ச்சேவ வத்தப்³ப³ம், ந ‘‘உக்கட்டா²ய’’ந்தி சோத³னம் மனஸி கத்வா வுத்தம் ‘‘கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³.

அவஸ்ஸம் சேத்த² கோ³சரகா³மகித்தனம் காதப்³ப³ம். ததா² ஹி தம் யதா² ஸுப⁴க³வனாதி³கித்தனம் பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணாதி³அனேகப்பயோஜனம், ஏவம் க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணாதி³விவித⁴ப்பயோஜனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உக்கட்டா²கித்தனேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பச்சயக்³க³ஹணேன உபஸங்கமனபயிருபாஸனானம் ஓகாஸதா³னேன த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸரணேஸு ஸீலேஸு ச பதிட்டா²பனேன யதூ²பனிஸ்ஸயம் உபரிவிஸேஸாதி⁴க³மாவஹனேன ச க³ஹட்டா²னக்³க³ஹகரணம், உக்³க³ஹபரிபுச்சா²னம் கம்மட்டா²னானுயோக³ஸ்ஸ ச அனுரூபவஸனட்டா²னபரிக்³க³ஹேனேத்த² பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம் வேதி³தப்³ப³ம். கருணாய உபக³மனம், ந லாபா⁴தி³னிமித்தம், பஞ்ஞாய அபக³மனம், ந விரோதா⁴தி³னிமித்தந்தி உபக³மனாபக³மனானம் நிருபக்கிலேஸதம் விபா⁴வேதி. த⁴ம்மிகஸுக²ம் நாம அனவஜ்ஜஸுக²ம். தே³வானம் உபகாரப³ஹுலதா ஜனவிவித்ததாய. பசுரஜனவிவித்தம் ஹி டா²னம் தே³வா உபஸங்கமிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தத³த்த²பரினிப்பா²த³னந்தி லோகத்த²னிப்பா²த³னம், பு³த்³த⁴கிச்சஸம்பாத³னந்தி அத்தோ². ஏவமாதி³னாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன உக்கட்டா²கித்தனதோ ரூபகாயஸ்ஸ அனுக்³க³ண்ஹனம் த³ஸ்ஸேதி, ஸுப⁴க³வனாதி³கித்தனதோ த⁴ம்மகாயஸ்ஸ. ததா² புரிமேன பராதீ⁴னகிரியாகரணம், து³தியேன அத்தாதீ⁴னகிரியாகரணம். புரிமேன வா கருணாகிச்சம், இதரேன பஞ்ஞாகிச்சம். புரிமேன சஸ்ஸ பரமாய அனுகம்பாய ஸமன்னாக³மம், பச்சி²மேன பரமாய உபேக்கா²ய ஸமன்னாக³மம் தீ³பேதி. ப⁴க³வா ஹி ஸப்³ப³ஸத்தே பரமாய அனுகம்பாய அனுகம்பதி, ந ச தத்த² ஸினேஹதோ³ஸானுபதிதோ பரமுபேக்க²கபா⁴வதோ, உபேக்க²கோ ச ந ச பரஹிதஸுக²கரணே அப்போஸுக்கோ மஹாகாருணிகபா⁴வதோ.

தஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகனாத²தா, உபேக்க²கதாய அத்தனாத²தா. ததா² ஹேஸ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ மஹாகருணாய ஸஞ்சோதி³தமானஸோ ஸகலலோகஹிதாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னோ மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய தத³த்த²னிப்பா²த³னத்த²ம் புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரே ஸம்பாதே³ந்தோ அபரிமிதம் காலம் அனப்பகம் து³க்க²மனுபோ⁴ஸி, உபேக்க²கதாய ஸம்மா பதிதேஹி து³க்கே²ஹி ந விகம்பி. ததா² மஹாகாருணிகதாய ஸம்ஸாராபி⁴முக²தா, உபேக்க²கதாய ததோ நிப்³பி³ந்த³னா. ததா² உபேக்க²கதாய நிப்³பா³னாபி⁴முக²தா, மஹாகாருணிகதாய தத³தி⁴க³மோ. ததா² மஹாகாருணிகதாய பரேஸம் அபி⁴ம்ஸாபனம், உபேக்க²கதாய ஸயம் பரேஹி அபா⁴யனம். மஹாகாருணிகதாய பரம் ரக்க²தோ அத்தனோ ரக்க²ணம், உபேக்க²கதாய அத்தானம் ரக்க²தோ பரேஸம் ரக்க²ணம். தேனஸ்ஸ அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ததா² மஹாகாருணிகதாய ஸச்சாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ சாகா³தி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச பாரிபூரி, உபேக்க²கதாய உபஸமாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச பாரிபூரி. ஏவம் பரிஸுத்³தா⁴ஸயபயோக³ஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகஹிதத்த²மேவ ரஜ்ஜஸம்பதா³தி³ப⁴வஸம்பத்தியா உபக³மனம், உபேக்க²கதாய திணாயபி அமஞ்ஞமானஸ்ஸ ததோ அபக³மனம். இதி ஸுவிஸுத்³த⁴உபக³மாபக³மஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகஹிதத்த²மேவ தா³னவஸேன ஸம்பத்தீனம் பரிச்சஜனா, உபேக்க²கதாய சஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ அத்தனோ அபச்சாஸீஸனா. ஏவம் ஸமுதா³க³மனதோ பட்டா²ய அச்ச²ரியப்³பு⁴தகு³ணஸமன்னாக³தஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய பரேஸம் ஹிதஸுக²த்த²ம் அதிது³க்கரகாரிதா, உபேக்க²கதாய காயம்பி அனலம்காரிதா.

ததா² மஹாகாருணிகதாய சரிமத்தபா⁴வே ஜிண்ணாதுரமதத³ஸ்ஸனேன ஸஞ்ஜாதஸம்வேகோ³, உபேக்க²கதாய உளாரேஸு தே³வபோ⁴க³ஸதி³ஸேஸு போ⁴கே³ஸு நிரபேக்கோ² மஹாபி⁴னிக்க²மனம் நிக்க²மி. ததா² மஹாகாருணிகதாய ‘‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.57; ஸம். நி. 2.4, 10) கருணாமுகே²னேவ விபஸ்ஸனாரம்போ⁴, உபேக்க²கதாய பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸ ஸத்த ஸத்தாஹானி விவேகஸுகே²னேவ வீதினாமனம். மஹாகாருணிகதாய த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதம் பச்சவேக்கி²த்வா த⁴ம்மதே³ஸனாய அப்போஸுக்கதம் ஆபஜ்ஜித்வாபி மஹாப்³ரஹ்முனோ அஜ்ஜே²ஸனாபதே³ஸேன ஓகாஸகரணம், உபேக்க²கதாய பஞ்சவக்³கி³யாதி³ வேனேய்யானம் அனனுரூபஸமுதா³சாரேபி அனஞ்ஞதா²பா⁴வோ. மஹாகாருணிகதாய கத்த²சி படிகா⁴தாபா⁴வேனஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த² அமித்தஸஞ்ஞாய அபா⁴வோ, உபேக்க²கதாய கத்த²சிபி அனுரோதா⁴பா⁴வேன ஸப்³ப³த்த² ஸினேஹஸந்த²வாபா⁴வோ. மஹாகாருணிகதாய கா³மாதீ³னம் ஆஸன்னட்டா²னே வஸந்தஸ்ஸபி உபேக்க²கதாய அரஞ்ஞட்டா²னே ஏவ விஹரணம். தேன வுத்தம் ‘‘புரிமேன சஸ்ஸ பரமாய அன்னுகம்பாய ஸமன்னாக³மம், பச்சி²மேன பரமாய உபேக்கா²ய ஸமன்னாக³மம் தீ³பேதீ’’தி.

தந்தி ‘‘தத்ரா’’தி பத³ம். தே³ஸகாலபரிதீ³பனந்தி யே தே³ஸகாலா இத⁴ விஹரணகிரியாவிஸேஸனபா⁴வேன வுத்தா, தேஸம் பரிதீ³பனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யம் ஸமயம்…பே… தீ³பேதீ’’தி ஆஹ. தம்-ஸத்³தோ³ ஹி வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ, தஸ்மா இத⁴ காலஸ்ஸ, தே³ஸஸ்ஸ வா படினித்³தே³ஸோ ப⁴விதும் அரஹதி, ந அஞ்ஞஸ்ஸ. அயம் தாவ தத்ர-ஸத்³த³ஸ்ஸ படினித்³தே³ஸபா⁴வே அத்த²விபா⁴வனா. யஸ்மா பன ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு தத்ர-ஸத்³தோ³ த⁴ம்மதே³ஸனாவிஸிட்ட²ம் தே³ஸம் காலஞ்ச விபா⁴வேதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பா⁴ஸிதப்³ப³யுத்தே வா தே³ஸகாலே தீ³பேதீ’’தி. தேன தத்ராதி யத்த² ப⁴க³வா த⁴ம்மதே³ஸனத்த²ம் பி⁴க்கூ² ஆலபி அபா⁴ஸி, தாதி³ஸே தே³ஸே, காலே வாதி அத்தோ². ந ஹீதிஆதி³னா தமேவத்த²ம் ஸமத்தே²தி. நனு ச யத்த² டி²தோ ப⁴க³வா ‘‘அகாலோ கோ² தாவா’’திஆதி³னா பா³ஹியஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் படிக்கி²பி, தத்தே²வ அந்தரவீதி²யம் டி²தோ தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி? ஸச்சமேதம், அதே³ஸேதப்³ப³காலே அதே³ஸனாய இத³ம் உதா³ஹரணம். தேனேவாஹ ‘‘அகாலோ கோ² தாவா’’தி. யம் பன தத்த² வுத்தம் ‘‘அந்தரக⁴ரம் பவிட்ட²ம்ஹா’’தி (உதா³. 10), தம்பி தஸ்ஸ அகாலபா⁴வஸ்ஸேவ பரியாயேன த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். தஸ்ஸ ஹி ததா³ அத்³தா⁴னபரிஸ்ஸமேன ரூபகாயே அகம்மஞ்ஞதா அஹோஸி, ப³லவபீதிவேகே³ன நாமகாயே, தது³ப⁴யஸ்ஸ வூபஸமம் ஆக³மேந்தோ பபஞ்சபரிஹாரத்த²ம் ப⁴க³வா ‘‘அகாலோ கோ²’’தி பரியாயேன படிக்கி²பி. அதே³ஸேதப்³ப³தே³ஸே அதே³ஸனாய பன உதா³ஹரணம் ‘‘அத² கோ² ப⁴க³வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ (ஸம். நி. 2.154), விஹாரதோ நிக்க²மித்வா விஹாரபச்சா²யாயம் பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³’’தி (தீ³. நி. 1.363) ச ஏவமாதி³கம் இத⁴ ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதம்.

‘‘அத² கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ இத⁴ புப்³பே³ ரஸாதோ³ இத⁴ பாபானி கம்மானி கரித்வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.251) பத³பூரணமத்தே கோ²-ஸத்³தோ³, ‘‘து³க்க²ம் கோ² அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.21) அவதா⁴ரணே, ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, ஸத்து² பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோ ஸாவகா விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.31) ஆதி³காலத்தே². வாக்யாரம்பே⁴தி அத்தோ². தத்த² பத³பூரணேன வசனாலங்காரமத்தம் கதம் ஹோதி, ஆதி³காலத்தே²ன வாக்யஸ்ஸ உபஞ்ஞாஸமத்தம், அவதா⁴ரத்தே²ன பன நியமத³ஸ்ஸனம், தஸ்மா ஆமந்தேஸி ஏவாதி ஆமந்தனே நியமோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதீதி.

‘‘ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பன’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு புப்³பே³பி ப⁴க³வா-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோதி? யதி³பி புப்³பே³ வுத்தோ, தம் பனஸ்ஸ யதா²வுத்தே டா²னே விஹரணகிரியாய கத்துவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் கதம், ந ஆமந்தனகிரியாய, இத⁴ பன ஆமந்தனகிரியாய, தஸ்மா தத³த்த²ம் புன ‘‘ப⁴க³வா’’தி பாளியம் வுத்தந்தி தஸ்ஸத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பன’’ந்தி ஆஹ. கதா²ஸவனயுத்தபுக்³க³லவசனந்தி வக்க²மானாய மூலபரியாயதே³ஸனாய ஸவனயோக்³யபுக்³க³லவசனம். சதூஸுபி பரிஸாஸு பி⁴க்கூ² ஏவ ஏதி³ஸானம் தே³ஸனானம் விஸேஸேன பா⁴ஜனபூ⁴தா, இதி ஸாதிஸயஸாஸனஸம்படிக்³கா³ஹகபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் இத⁴ பி⁴க்கு²க³ஹணந்தி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸத்³த³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² பி⁴க்க²கோதி பி⁴க்கூ²தி பி⁴க்க²னத⁴ம்மதாய பி⁴க்கூ²தி அத்தோ². பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பு³த்³தா⁴தீ³ஹிபி அஜ்ஜு²பக³தம் பி⁴க்கா²சரியம் உஞ்சா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தத்தா அனுட்டி²தத்தா பி⁴க்கூ². யோ ஹி கோசி அப்பம் வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ, ஸோ கஸிகோ³ரக்கா²தீ³ஹி ஜீவிகாகப்பனம் ஹித்வா லிங்க³ஸம்படிச்ச²னேனேவ பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தத்தா பி⁴க்கு², பரபடிப³த்³த⁴ஜீவிகத்தா வா விஹாரமஜ்ஜே² காஜப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜமானோபி பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கு², பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் நிஸ்ஸாய பப்³ப³ஜ்ஜாய உஸ்ஸாஹஜாதத்தா வா பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கூ²தி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஆதி³னா நயேனாதி ‘‘பி⁴ன்னபடத⁴ரோதி பி⁴க்கு², பி⁴ந்த³தி பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மேதி பி⁴க்கு², பி⁴ன்னத்தா பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 510) ஆக³தனயேன. ஞாபனேதி அவபோ³த⁴னே, படிவேத³னேதி அத்தோ².

பி⁴க்க²னஸீலதாதிஆதீ³ஸு பி⁴க்க²னஸீலதா பி⁴க்க²னேன ஆஜீவனஸீலதா, ந கஸிவணிஜ்ஜாதீ³ஹி ஆஜீவனஸீலதா. பி⁴க்க²னத⁴ம்மதா ‘‘உத்³தி³ஸ்ஸ அரியா திட்ட²ந்தீ’’தி (படி. ம. 153; மி. ப. 4.5.9) ஏவம் வுத்தபி⁴க்க²னஸபா⁴வதா, ந ஸம்பா⁴வனாகோஹஞ்ஞஸபா⁴வதா. பி⁴க்க²னே ஸாது⁴காரிதா ‘‘உத்திட்டே² நப்பமஜ்ஜேய்யா’’தி (த⁴. ப. 168) வசனம் அனுஸ்ஸரித்வா தத்த² அப்பமஜ்ஜனா. அத² வா ஸீலம் நாம பகதிஸபா⁴வோ, இத⁴ பன தத³தி⁴ட்டா²னம். த⁴ம்மோதி வதம். அபரே பன ‘‘ஸீலம் நாம வதஸமாதா³னம், த⁴ம்மோ நாம பவேணீஆக³தம் சாரித்தம், ஸாது⁴காரிதாதி ஸக்கச்சகாரிதா ஆத³ரகிரியா’’தி வண்ணேந்தி. ஹீனாதி⁴கஜனஸேவிதந்தி யே பி⁴க்கு²பா⁴வே டி²தாபி ஜாதிமதா³தி³வஸேன உத்³த⁴தா உன்னளா. யே ச கி³ஹிபா⁴வே பரேஸு அத்தி²கபா⁴வம்பி அனுபக³ததாய பி⁴க்கா²சரியம் பரமகாபஞ்ஞதம் மஞ்ஞந்தி, தேஸம் உப⁴யேஸம்பி யதா²க்கமம் ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி வசனேன ஹீனஜனேஹி த³லித்³தே³ஹி பரமகாபஞ்ஞதம் பத்தேஹி பரகுலேஸு பி⁴க்கா²சரியாய ஜீவிகம் கப்பேந்தேஹி ஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ உத்³த⁴தபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதி, அதி⁴கஜனேஹி உளாரபோ⁴க³க²த்தியகுலாதி³தோ பப்³ப³ஜிதேஹி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ஆஜீவவிஸோத⁴னத்த²ம் ஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ தீ³னபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதீதி யோஜேதப்³ப³ம். யஸ்மா ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி வசனம் ஆமந்தனபா⁴வதோ அபி⁴முகீ²கரணம், பகரணதோ ஸாமத்தி²யதோ ச ஸுஸ்ஸூஸாஜனனம் ஸக்கச்சஸவனமனஸிகாரனியோஜனஞ்ச ஹோதி. தஸ்மா தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பி⁴க்க²வோதி இமினா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² ஸாது⁴கஸவனமனஸிகாரேதி ஸாது⁴கஸவனே ஸாது⁴கமனஸிகாரே ச. கத²ம் பன பவத்திதா ஸவனாத³யோ ஸாது⁴கம் பவத்திதா ஹோந்தீதி? ‘‘அத்³தா⁴ இமாய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸகலஸாஸனஸம்பத்தி ஹத்த²க³தா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆத³ரகா³ரவயோகே³ன, கதா²தீ³ஸு அபரிப⁴வனாதி³னா ச. வுத்தம் ஹி ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? ந கத²ம் பரிபோ⁴தி, ந கதி²கம் பரிபோ⁴தி, ந அத்தானம் பரிபோ⁴தி, அவிக்கி²த்தசித்தோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி ஏகக்³க³சித்தோ, யோனிஸோ ச மனஸி கரோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்த’’ந்தி (அ. நி. 5.151). தேனேவாஹ ‘‘ஸாது⁴கஸவனமனஸிகாராயத்தா ஹி ஸாஸனஸம்பத்தீ’’தி. ஸாஸனஸம்பத்தி நாம ஸீலாதி³னிப்ப²த்தி.

பட²மம் உப்பன்னத்தா அதி⁴க³மவஸேன. ஸத்து²சரியானுவிதா⁴யகத்தா ஸீலாதி³கு³ணானுட்டா²னேன. திண்ணம் யானானம் வஸேன அனுத⁴ம்மபடிபத்திஸப்³பா⁴வதோ ஸகலஸாஸனபடிக்³கா³ஹகத்தா. ஸந்திகத்தாதி ஸமீபபா⁴வதோ. ஸந்திகாவசரத்தாதி ஸப்³ப³காலம் ஸம்பயுத்தபா⁴வதோ. யதா²னுஸிட்ட²ந்தி அனுஸாஸனிஅனுரூபம், அனுஸாஸனிம் அனவஸேஸதோ படிக்³க³ஹேத்வாதி அத்தோ². ஏகச்சே பி⁴க்கூ²யேவ ஸந்தா⁴யாதி யே ஸுத்தபரியோஸானே ‘‘தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³’’ந்தி வுத்தா பஞ்சஸதா ப்³ராஹ்மணபப்³ப³ஜிதா, தே ஸந்தா⁴ய.

புப்³பே³ ஸப்³ப³பரிஸஸாதா⁴ரணத்தேபி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனாய ‘‘ஜேட்ட²ஸேட்டா²’’திஆதி³னா பி⁴க்கூ²னம் ஏவ ஆமந்தனே காரணம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பி⁴க்கூ² ஆமந்தேத்வாவ த⁴ம்மதே³ஸனாய பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிமத்த²ம் பன ப⁴க³வா’’தி சோத³னம் ஸமுட்டா²பேஸி. தத்த² அஞ்ஞம் சிந்தேந்தாதி அஞ்ஞவிஹிதா. விக்கி²த்தசித்தாதி அஸமாஹிதசித்தா. த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தாதி ததா³ ஹிய்யோ ததோ பரதி³வஸேஸு வா ஸுதத⁴ம்மம் பதி பதி மனஸா அவேக்க²ந்தா. பி⁴க்கூ² ஆமந்தேத்வா த⁴ம்மே தே³ஸியமானே ஆதி³தோ பட்டா²ய தே³ஸனம் ஸல்லக்கே²தும் ஸக்கோந்தீதி இமமேவத்த²ம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தே அனாமந்தேத்வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

பி⁴க்க²வோதீதி ச ஸந்தி⁴வஸேன இ-காரலோபோ த³ட்ட²ப்³போ³ ‘‘பி⁴க்க²வோ இதீ’’தி. அயம் ஹி இதி-ஸத்³தோ³ ஹேது-பரிஸமாபனாதி³பத³த்த²விபரியாய-பகாராவதா⁴ரணனித³ஸ்ஸனாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ருப்பதீதி கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்மா ‘ரூப’ந்தி வுச்சதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.79) ஹேதுஅத்தே² தி³ஸ்ஸதி; ‘‘தஸ்மா திஹ மே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மதா³யாதா³ ப⁴வத², மா ஆமிஸதா³யாதா³, அத்தி² மே தும்ஹேஸு அனுகம்பா ‘கிந்தி மே ஸாவகா த⁴ம்மதா³யாதா³ ப⁴வேய்யும், நோ ஆமிஸதா³யாதா³’தி’’ஆதீ³ஸு பரிஸமாபனே; ‘‘இதி வா, இதி ஏவரூபா நச்சகீ³தவாதி³தவிஸூகத³ஸ்ஸனா படிவிரதோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.13) ஆதி³அத்தே²; ‘‘மாக³ண்டி²யோதி தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஸங்கா² ஸமஞ்ஞா பஞ்ஞத்தி வோஹாரோ நாமம் நாமகம்மம் நாமதே⁴ய்யம் நிருத்தி ப்³யஞ்ஜனமபி⁴லாபோ’’திஆதீ³ஸு (மஹானி. 73) பத³த்த²விபரியாயே; ‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்படிப⁴யோ பா³லோ, அப்படிப⁴யோ பண்டி³தோ, ஸஉபத்³த³வோ பா³லோ, அனுபத்³த³வோ பண்டி³தோ, ஸஉபஸக்³கோ³ பா³லோ, அனுபஸக்³கோ³ பண்டி³தோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.124) பகாரே; ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ஜராமரணந்தி இதி புட்டே²ன ஸதா, ஆனந்த³, அத்தீ²திஸ்ஸ வசனீயம், கிம் பச்சயா ஜராமரணந்தி இதி சே வதே³ய்ய, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி இச்சஸ்ஸ வசனீய’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.96) அவதா⁴ரணே; ‘‘ஸப்³ப³மத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயமேகோ அந்தோ, ஸப்³ப³ம் நத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயம் து³தியோ அந்தோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.15) நித³ஸ்ஸனே. இதா⁴பி நித³ஸ்ஸனேவ த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴க்க²வோதி ஹி ஆமந்திதாகாரோ, தமேஸ இதி-ஸத்³தோ³ நித³ஸ்ஸேதி ‘‘பி⁴க்க²வோதி ஆமந்தேஸீ’’தி. இமினா நயேன ‘‘ப⁴த்³த³ந்தே’’திஆதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் இதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. புப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா ஆமந்தேஸீ’’தி வுத்தத்தா ‘‘ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்தி இத⁴ ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி ஸாமிவசனம் ஆமந்தனமேவ ஸம்ப³ந்தீ⁴அந்தரம் அபேக்க²தீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ப⁴க³வதோ ஆமந்தனம் படிஅஸ்ஸோஸு’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி பன இத³ம் படிஸ்ஸவஸம்ப³ந்த⁴னேன ஸம்பதா³னவசனம் யதா² ‘‘தே³வத³த்தஸ்ஸ படிஸ்ஸுணோதீ’’தி.

யம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தா²ஹ – கிமத்த²ம் பன த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹே கரியமானே நிதா³னவசனம், நனு ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதவசனஸ்ஸேவ ஸங்க³ஹோ காதப்³போ³தி? வுச்சதே – தே³ஸனாய டி²திஅஸம்மோஸஸத்³தே⁴ய்யபா⁴வஸம்பாத³னத்த²ம். காலதே³ஸதே³ஸகனிமித்தபரிஸாபதே³ஸேஹி உபனிப³ந்தி⁴த்வா ட²பிதா ஹி தே³ஸனா சிரட்டி²திகா ஹோதி அஸம்மோஸத⁴ம்மா ஸத்³தே⁴ய்யா ச, தே³ஸகாலகத்துஸோதுனிமித்தேஹி உபனிப³த்³தோ⁴ விய வோஹாரவினிச்ச²யோ. தேனேவ ச ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன ‘‘மூலபரியாயஸுத்தம் ஆவுஸோ, ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³னா தே³ஸாதி³புச்சா²ஸு கதாஸு தாஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³னா இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நிதா³னம் பா⁴ஸிதம். அபிச ஸத்து²ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ததா²க³தஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ புப்³ப³ரசனானுமானாக³மதக்காபா⁴வதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ புப்³ப³ரசனாதீ³ஹி அத்தோ² அத்தி² ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஞாணசாரதாய ஏகப்பமாணத்தா ச ஞேய்யத⁴ம்மேஸு. ததா² ஆசரியமுட்டி²த⁴ம்மமச்ச²ரியஸாஸனஸாவகானுரோதா⁴பா⁴வதோ கீ²ணாஸவபா⁴வஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸப்³ப³ஸோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ தே ஸம்ப⁴வந்தீதி ஸுவிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பரானுக்³க³ஹப்பவத்தி. ஏவம் தே³ஸகஸம்கிலேஸபூ⁴தானம் தி³ட்டி²ஸீலஸம்பதா³தூ³ஸகானம் அவிஜ்ஜாதண்ஹானம் அச்சந்தாபா⁴வஸம்ஸூசகேஹி ஞாணஸம்பதா³பஹானஸம்பதா³பி⁴ப்³யஞ்ஜகேஹி ச ஸம்பு³த்³த⁴விஸுத்³த⁴பா⁴வேஹி புரிமவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தி⁴, ததோ ஏவ ச அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹாபா⁴வஸித்³தி⁴தோ பச்சி²மவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தீ⁴தி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஸமன்னாக³மோ அத்தஹிதபரஹிதபடிபத்தி ச நிதா³னவசனேன பகாஸிதா ஹோதி தத்த² தத்த² ஸம்பத்தபரியாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் டா²னுப்பத்திகபடிபா⁴னேன த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³பனதோ, இத⁴ பன பத²வீஆதீ³ஸு வத்தூ²ஸு புது²ஜ்ஜனானம் படிபத்திவிபா⁴க³வவத்தா²பகதே³ஸனாதீ³பனதோதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்து²ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.

ததா² ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஞாணகருணாபரிக்³க³ஹிதஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ நத்தி² நிரத்தி²கா படிபத்தி, அத்தஹிதத்தா² வா. தஸ்மா பரேஸம் ஏவ அத்தா²ய பவத்தஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸகலம்பி காயவசீமனோகம்மம் யதா²பவத்தம் வுச்சமானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் ஸத்தானம் அனுஸாஸனட்டே²ன ஸாஸனம், ந கப்³யரசனா, தயித³ம் ஸத்து²சரிதம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாபதே³ஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் தத்த² தத்த² நிதா³னவசனேஹி யதா²ரஹம் பகாஸீயதி, இத⁴ பன ‘‘பத²வியாதீ³ஸு வத்தூ²ஸூ’’தி ஸப்³ப³ம் புரிமஸதி³ஸமேவ. தேன வுத்தம் ‘‘ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி. அபிச ஸத்து²னோ பமாணபா⁴வப்பகாஸனேன ஸாஸனஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம், தஞ்ச தே³ஸகப்பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனம் ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன ‘‘ப⁴க³வா’’தி ச இமினா பதே³ன விபா⁴விதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ப⁴க³வா’’தி இமினா ததா²க³தஸ்ஸ ராக³தோ³ஸமோஹாதி³ஸப்³ப³கிலேஸமலது³ச்சரிதாதி³தோ³ஸப்பஹானதீ³பனேன வசனேன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸுபரிஸுத்³த⁴ஞாணகருணாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³பரிதீ³பனேன ததோ ஏவ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமபா⁴வதீ³பனேன அயமத்தோ² ஸப்³ப³தா² பகாஸிதோ ஹோதீதி இத³மேத்த² நிதா³னவசனப்பயோஜனஸ்ஸ முக²மத்தத³ஸ்ஸனம்.

அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுத்தனிக்கே²பவண்ணனா

நிக்கி²த்தஸ்ஸாதி தே³ஸிதஸ்ஸ. தே³ஸனாபி ஹி தே³ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ ஸீலாதி³அத்த²ஸ்ஸ வினேய்யஸந்தானேஸு நிக்கி²பனதோ ‘‘நிக்கே²போ’’தி வுச்சதி. ஸுத்தனிக்கே²பம் விசாரேத்வா வுச்சமானா பாகடா ஹோதீதி ஸாமஞ்ஞதோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாஸமுட்டா²னஸ்ஸ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ஏத்தா²யம் தே³ஸனா ஏவம்ஸமுட்டா²னா’’தி தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னே த³ஸ்ஸிதே ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்மதே³வ நிதா³னபரிஜானனேன வண்ணனாய ஸுவிஞ்ஞேய்யத்தா வுத்தம். ஏவஞ்ஹி ‘‘அஸ்ஸுதவா பி⁴க்க²வே புது²ஜ்ஜனோ’’திஆதி³னா, ‘‘யோபி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.8), ‘‘ததா²க³தோபி கோ², பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.12) ச பவத்ததே³ஸனா அனுஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனஸுக²தாய ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஹோதி. தத்த² யதா² அனேகஸதஅனேகஸஹஸ்ஸபே⁴தா³னிபி ஸுத்தந்தானி ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³பதா⁴னனயவஸேன ஸோளஸவித⁴தம் நாதிவத்தந்தி, ஏவம் அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ஸுத்தனிக்கே²பவஸேன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வந்தி ஆஹ ‘‘சத்தாரோ ஹி ஸுத்தனிக்கே²பா’’தி.

ஏத்த² ச யதா² அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்தியா ச பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி ‘‘அத்தஜ்ஜா²ஸயோ ச பரஜ்ஜா²ஸயோ ச, அத்தஜ்ஜா²ஸயோ ச புச்சா²வஸிகோ ச, அட்டு²ப்பத்திகோ ச பரஜ்ஜா²ஸயோ ச, அட்டு²ப்பத்திகோ ச புச்சா²வஸிகோ சா’’தி அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னுஸந்தி⁴ஸப்³பா⁴வதோ, ஏவம் யதி³பி அட்டு²ப்பத்தியா அத்தஜ்ஜா²ஸயேனபி ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதீ³ஹி பன புரதோ டி²தேஹி அட்டு²ப்பத்தியா ஸம்ஸக்³கோ³ நத்தீ²தி நயித⁴ நிரவஸேஸோ வித்தா²ரனயோ ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பா’’தி வுத்தம், தத³ந்தோக³த⁴த்தா வா ஸம்ப⁴வந்தானம் ஸேஸனிக்கே²பானம் மூலனிக்கே²பவஸேன சத்தாரோவ த³ஸ்ஸிதா. ததா²த³ஸ்ஸனஞ்சேத்த² அயம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ க³ஹேதப்³போ³தி.

தத்ராயம் வசனத்தோ² – நிக்கி²பீயதீதி நிக்கே²போ, ஸுத்தம் ஏவ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ. அத² வா நிக்கி²பனம் நிக்கே²போ, ஸுத்தஸ்ஸ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ, ஸுத்ததே³ஸனாதி அத்தோ². அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ அஸ்ஸ அத்தி² காரணபூ⁴தோதி அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி வா அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரஜ்ஜா²ஸயேபி ஏஸேவ நயோ. புச்சா²ய வஸோ புச்சா²வஸோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி புச்சா²வஸிகோ. ஸுத்ததே³ஸனாவத்து²பூ⁴தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ உப்பத்தி அத்து²ப்பத்தி, அத்து²ப்பத்தியேவ அட்டு²ப்பத்தி த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா. ஸா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அட்டு²ப்பத்திகோ. அத² வா நிக்கி²பீயதி ஸுத்தம் ஏதேனாதி ஸுத்தனிக்கே²போ, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ ஏவ. ஏதஸ்மிம் பன அத்தவிகப்பே அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ. புச்சீ²யதீதி புச்சா², புச்சி²தப்³போ³ அத்தோ². புச்ச²னவஸேன பவத்தம் த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகானம் வசனம் புச்சா²வஸிகம், ததே³வ நிக்கே²ப-ஸத்³தா³பேக்கா²ய புல்லிங்க³வஸேன ‘‘புச்சா²வஸிகோ’’தி வுத்தம். ததா² அட்டு²ப்பத்தி ஏவ அட்டு²ப்பத்திகோதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

அபிசேத்த² பரேஸம் இந்த்³ரியபரிபாகாதி³காரணனிரபேக்க²த்தா அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ விஸும் ஸுத்தனிக்கே²பபா⁴வோ யுத்தோ கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ த⁴ம்மதந்திட²பனத்த²ம் பவத்திததே³ஸனத்தா. பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் பன பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னம் தே³ஸனாபவத்திஹேதுபூ⁴தானம் உப்பத்தியம் பவத்திதானம் கத²மட்டு²ப்பத்தியம் அனவரோதோ⁴, புச்சா²வஸிகஅட்டு²ப்பத்திகானம் வா பரஜ்ஜா²ஸயானுரோதே⁴ன பவத்திகானம் கத²ம் பரஜ்ஜா²ஸயே அனவரோதோ⁴தி? ந சோதே³தப்³ப³மேதம். பரேஸஞ்ஹி அபி⁴னீஹாரபரிபுச்சா²தி³வினிமுத்தஸ்ஸேவ ஸுத்ததே³ஸனாகாரணுப்பாத³ஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திபா⁴வேன க³ஹிதத்தா பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் விஸும் க³ஹணம். ததா² ஹி ப்³ரஹ்மஜால (தீ³. நி. 1.1) த⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தாதீ³னம் (ம. நி. 1.29) வண்ணாவண்ணஆமிஸுப்பாதா³தி³தே³ஸனானிமித்தம் ‘‘அட்டு²ப்பத்தீ’’தி வுச்சதி. பரேஸம் புச்ச²ம் வினா அஜ்ஜா²ஸயம் ஏவ நிமித்தம் கத்வா தே³ஸிதோ பரஜ்ஜா²ஸயோ, புச்சா²வஸேன தே³ஸிதோ புச்சா²வஸிகோதி பாகடோயமத்தோ²தி.

அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ கதே²ஸி த⁴ம்மதந்திட²பனத்த²ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸம்மப்பதா⁴னஸுத்தந்தஹாரகோதி அனுபுப்³பே³ன நிக்கி²த்தானம் ஸம்யுத்தகே ஸம்மப்பதா⁴னபடிஸம்யுத்தானம் ஸுத்தானம் ஆவளி. ததா² இத்³தி⁴பாத³ஹாரகாத³யோ.

விமுத்திபரிபாசனீயா த⁴ம்மா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாத³யோ. அஜ்ஜா²ஸயந்தி அதி⁴முத்திம். க²ந்திந்தி தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்திம். மனந்தி சித்தம். அபி⁴னிஹாரந்தி பணிதா⁴னம். பு³ஜ்ஜ²னபா⁴வந்தி பு³ஜ்ஜ²னஸபா⁴வம், படிவிஜ்ஜ²னாகாரம் வா.

உப்பன்னே மானே நிக்கி²த்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இத்தி²லிங்கா³தீ³னி தீணி லிங்கா³னி. நாமாதீ³னி சத்தாரி பதா³னி. பட²மாத³யோ ஸத்த விப⁴த்தியோ. முஞ்சித்வா ந கிஞ்சி கதே²தி ஸபா⁴வனிருத்தியா ததே²வ பவத்தனதோ. க³ண்டி²பூ⁴தம் பத³ம். யதா² ஹி ருக்க²ஸ்ஸ க³ண்டி²ட்டா²னம் து³ப்³பி³னிப்³பே³த⁴ம் து³த்தச்சி²தஞ்ச ஹோதி, ஏவமேவம் யம் பத³ம் அத்த²தோ விவரிதும் ந ஸக்கா, தம் ‘‘க³ண்டி²பத³’’ந்தி வுச்சதி. அனுபஹச்சாதி அனுத்³த⁴ரித்வா.

யேன யேன ஸம்ப³ந்த⁴ம் க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனவஸேஸதம் தீ³பேதீதி இமினா இமஸ்ஸ ஸப்³ப³-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸப்பதே³ஸதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³-ஸத்³தோ³ ஹி ஸப்³ப³ஸப்³ப³ம் பதே³ஸஸப்³ப³ம் ஆயதனஸப்³ப³ம் ஸக்காயஸப்³ப³ந்தி சதூஸு விஸயேஸு தி³ட்ட²ப்பயோகோ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (மஹானி. 156; சூளனி. 85; படி. ம. 3.6) ஸப்³ப³ஸப்³ப³ஸ்மிம் ஆக³தோ. ‘‘ஸப்³பே³ஸம் வோ, ஸாரிபுத்த, ஸுபா⁴ஸிதம் பரியாயேனா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.345) பதே³ஸஸப்³ப³ஸ்மிம். ‘‘ஸப்³ப³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி…பே… சக்கு²ஞ்சேவ ரூபா ச…பே… மனோ சேவ த⁴ம்மா சா’’தி (ஸம். நி. 4.23) ஏத்த² ஆயதனஸப்³ப³ஸ்மிம். ‘‘ஸப்³ப³ம் ஸப்³ப³தோ ஸஞ்ஜானாதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.5) ஸக்காயஸப்³ப³ஸ்மிம். தத்த² ஸப்³ப³ஸப்³ப³ஸ்மிம் ஆக³தோ நிப்பதே³ஸோ, இதரேஸு தீஸுபி ஆக³தோ ஸப்பதே³ஸோ, இத⁴ பன ஸக்காயஸப்³ப³ஸ்மிம் வேதி³தப்³போ³. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘ஸக்காயபரியாபன்னா பன தேபூ⁴மகத⁴ம்மாவ அனவஸேஸதோ வேதி³தப்³பா³’’தி (ம. நி. அட்ட². 1.1 ஸுத்தனிக்கே²பவண்ணனா).

ஸச்சேஸூதி அரியஸச்சேஸு. ஏதே சதுரோ த⁴ம்மாதி இதா³னி வுச்சமானே ஸச்சாதி³கே சத்தாரோ த⁴ம்மே ஸந்தா⁴ய வத³தி. தத்த² ஸச்சந்தி வசீஸச்சம். டி²தீதி வீரியம், ‘‘தி⁴தீ’’தி வா பாடோ², ஸோ ஏவத்தோ². சாகோ³தி அலோபோ⁴. தி³ட்ட²ம் ஸோ அதிவத்ததீதி யஸ்மிம் ஏதே ஸச்சாத³யோ த⁴ம்மா உபலப்³ப⁴ந்தி, ஸோ தி³ட்ட²ம் அத்தனோ அமித்தம் அதிக்கமதி, ந தஸ்ஸ ஹத்த²தம் க³ச்ச²தி, அத² கோ² நம் அபி⁴ப⁴வதி ஏவாதி அத்தோ². ஸபா⁴வே வத்ததி அஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ காரணாஸம்ப⁴வதோ. ந ஹி நிஸ்ஸபா⁴வா த⁴ம்மா கேனசி நிப்³ப³த்தீயந்தி. அத்தனோ லக்க²ணம் தா⁴ரேந்தீதி யதி³பி லக்க²ணவினிமுத்தா த⁴ம்மா நாம நத்தி², ததா²பி யதா² தி³ட்டி²தண்ஹாபரிகப்பிதாகாரமத்தா அத்தஸுப⁴ஸுக²ஸஸ்ஸதாத³யோ, பகதியாத³யோ, த³ப்³பா³த³யோ, ஜீவாத³யோ, காயாத³யோ லோகவோஹாரமத்தஸித்³தா⁴ க³க³ணகுஸுமாத³யோவ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²தோ ந உபலப்³ப⁴ந்தி, ந ஏவமேதே, ஏதே பன ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²பூ⁴தா உபலப்³ப⁴ந்தி, ததோ ஏவ ஸத்தாதி³விஸேஸவிரஹதோ த⁴ம்மமத்தா ஸபா⁴வவந்தோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அத்தனோ லக்க²ணம் தா⁴ரேந்தீ’’தி வுத்தம். ப⁴வதி ஹி பே⁴தா³பா⁴வேபி ஸுகா²வபோ³த⁴னத்த²ம் உபசாரமத்தஸித்³தே⁴ன பே⁴தே³ன நித்³தே³ஸோ யதா² ‘‘ஸிலாபுத்தகஸ்ஸ ஸரீர’’ந்தி. தா⁴ரீயந்தி வா யதா²ஸபா⁴வதோ அவதா⁴ரீயந்தி ஞாயந்தீதி த⁴ம்மா, கக்க²ளபு²ஸனாத³யோ.

அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹீதி அஸாதா⁴ரணகாரணே, ஸக்காயத⁴ம்மேஸு தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஆவேணிகபச்சயேதி அத்தோ². கிம் பன தந்தி? தண்ஹாமானதி³ட்டி²யோ, அவிஜ்ஜாத³யோபி வா. யதே²வ ஹி பத²வீஆதீ³ஸு மஞ்ஞனாவத்தூ²ஸு உப்பஜ்ஜமானா தண்ஹாத³யோ மஞ்ஞனா தேஸம் பவத்தியா மூலகாரணம், ஏவம் அவிஜ்ஜாத³யோபி. ததா² ஹி ‘‘அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ’’திஆதி³னா ‘‘அபரிஞ்ஞாதம் தஸ்ஸாதி வதா³மீ’’தி (ம. நி. 1.2) ‘‘நந்தீ³ து³க்க²ஸ்ஸ மூல’’ந்தி (ம. நி. 1.13) ச அன்வயதோ, ‘‘க²யா ராக³ஸ்ஸ…பே… வீதமோஹத்தா’’தி ப்³யதிரேகதோ ச தேஸம் மூலகாரணபா⁴வோ விபா⁴விதோ.

பரியாயேதி தே³ஸேதப்³ப³மத்த²ம் அவக³மேதி போ³த⁴யதீதி பரியாயோ, தே³ஸனா. பரியாயதி அத்தனோ ப²லம் பரிக்³க³ஹேத்வா வத்ததி தஸ்ஸ வா காரணபா⁴வம் க³ச்ச²தீதி பரியாயோ, காரணம். பரியாயதி அபராபரம் பரிவத்ததீதி பரியாயோ, வாரோ. ஏவம் பரியாயஸத்³த³ஸ்ஸ தே³ஸனாகாரணவாரேஸு பவத்தி வேதி³தப்³பா³. யதா²ருதவஸேன அக்³க³ஹேத்வா நித்³தா⁴ரேத்வா க³ஹேதப்³ப³த்த²ம் நேய்யத்த²ம். தேபூ⁴மகா த⁴ம்மாவ அனவஸேஸதோ வேதி³தப்³பா³ மஞ்ஞனாவத்து²பூ⁴தானம் ஸப்³பே³ஸம் பத²வீஆதி³த⁴ம்மானம் அதி⁴ப்பேதத்தா.

காரணதே³ஸனந்தி காரணஞாபனம் தே³ஸனம். தம் அத்த²ந்தி தம் ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் மூலகாரணஸங்கா²தம், காரணதே³ஸனாஸங்கா²தம் வா அத்த²ம். தேனேவாஹ ‘‘தம் காரணம் தம் தே³ஸன’’ந்தி. ஏகத்த²மேதந்தி ஏதம் பத³த்³வயம் ஏகத்த²ம். ஸாது⁴-ஸத்³தோ³ ஏவ ஹி க-காரேன வட்³டே⁴த்வா ‘‘ஸாது⁴க’’ந்தி வுத்தோ. தேனேவ ஹி ஸாது⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத³ந்தேன அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன ஸாது⁴கஸத்³தோ³ உதா³ஹடோ. த⁴ம்மருசீதி புஞ்ஞகாமோ. பஞ்ஞாணவாதி பஞ்ஞவா. அத்³து³ப்³போ⁴தி அதூ³ஸகோ, அனுபகா⁴தகோதி அத்தோ². இதா⁴பீதி இமஸ்மிம் மூலபரியாயஸுத்தேபி. அயந்தி ஸாது⁴கஸத்³தோ³. ஏத்தே²வ த³ள்ஹீகம்மேதி ஸக்கச்சகிரியாயம். ஆணத்தியந்தி ஆணாபனே. ‘‘ஸுணாத² ஸாது⁴கம் மனஸி கரோதா²’’தி ஹி வுத்தே ஸாது⁴கஸத்³தே³ன ஸவனமனஸிகாரானம் ஸக்கச்சகிரியா விய ததா³ணாபனம்பி வுத்தம் ஹோதி. ஆயாசனத்த²தா விய சஸ்ஸ ஆணாபனத்த²தா வேதி³தப்³பா³.

இதா³னேத்த² ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸோதிந்த்³ரியவிக்கே²பவாரணம் ஸவனே நியோஜனவஸேன கிரியந்தரபடிஸேத⁴னபா⁴வதோ, ஸோதம் ஓத³ஹதா²தி அத்தோ². மனிந்த்³ரியவிக்கே²பனிவாரணம் அஞ்ஞசிந்தாபடிஸேத⁴னதோ. புரிமந்தி ‘‘ஸுணாதா²’’தி பத³ம். ஏத்தா²தி ஸுணாத², மனஸி கரோதா²’’தி பத³த்³வயே, ஏதஸ்மிம் வா அதி⁴காரே. ப்³யஞ்ஜனவிபல்லாஸக்³கா³ஹவாரணம் ஸோதத்³வாரே விக்கே²பபடிபா³ஹகத்தா. ந ஹி யாதா²வதோ ஸுணந்தஸ்ஸ ஸத்³த³தோ விபல்லாஸக்³கா³ஹோ ஹோதி. அத்த²விபல்லாஸக்³கா³ஹவாரணம் மனிந்த்³ரியவிக்கே²பபடிபா³ஹகத்தா. ந ஹி ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் உபதா⁴ரேந்தஸ்ஸ அத்த²தோ விபல்லாஸக்³கா³ஹோ ஹோதி. த⁴ம்மஸ்ஸவனே நியோஜேதி ஸுணாதா²தி வித³ஹனதோ. தா⁴ரணூபபரிக்கா²ஸூதி உபபரிக்க²க்³க³ஹணேன துலனதீரணாதி³கே தி³ட்டி²யா ச ஸுப்படிவேத⁴ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

ஸப்³யஞ்ஜனோதி ஏத்த² யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் ப்³யஞ்ஜயதீதி ப்³யஞ்ஜனம், ஸபா⁴வனிருத்தி. ஸஹ ப்³யஞ்ஜனேனாதி ஸப்³யஞ்ஜனோ, ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னோதி அத்தோ². அரணீயதோ உபக³ந்த⁴ப்³ப³தோ அனுட்டா²தப்³ப³தோ அத்தோ², சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலாதி³கோ. ஸஹ அத்தே²னாதி ஸாத்தோ², அத்த²ஸம்பன்னோதி அத்தோ². த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரோதிஆதீ³ஸு த⁴ம்மோ நாம தந்தி. தே³ஸனா நாம தஸ்ஸா மனஸா வவத்தா²பிதாய தந்தியா தே³ஸனா. அத்தோ² நாம தந்தியா அத்தோ². படிவேதோ⁴ நாம தந்தியா தந்திஅத்த²ஸ்ஸ ச யதா²பூ⁴தாவபோ³தோ⁴. யஸ்மா சேதே த⁴ம்மதே³ஸனாஅத்த²படிவேதா⁴ ஸஸாதீ³ஹி விய மஹாஸமுத்³தோ³ மந்த³பு³த்³தீ⁴ஹி து³க்கோ²கா³ள்ஹா அலப்³ப⁴னேய்யபதிட்டா² ச, தஸ்மா க³ம்பீ⁴ரா. தேன வுத்தம் ‘‘யஸ்மா அயம் த⁴ம்மோ…பே… ஸாது⁴கம் மனஸி கரோதா²’’தி. ஏத்த² ச படிவேத⁴ஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ த⁴ம்மத்தா²னம் தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தே³ஸனாய து³க்கோ²கா³ஹதா, படிவேத⁴ஸ்ஸ பன உப்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா தப்³பி³ஸயஞாணுப்பத்தியா ச து³க்கரபா⁴வதோ து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³.

தே³ஸனம் நாம உத்³தி³ஸனம். தஸ்ஸ நித்³தி³ஸனம் பா⁴ஸனந்தி இதா⁴தி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘வித்தா²ரதோபி நம் பா⁴ஸிஸ்ஸாமீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. பரிப்³யத்தம் கத²னம் வா பா⁴ஸனம். ஸாளிகாயிவ நிக்³கோ⁴ஸோதி ஸாளிகாய ஆலாபோ விய மது⁴ரோ கண்ணஸுகோ² பேமனீயோ. படிபா⁴னந்தி ஸத்³தோ³. உதீ³ரயீதி உச்சாரீயதி, வுச்சதி வா.

ஏவம் வுத்தே உஸ்ஸாஹஜாதாதி ஏவம் ‘‘ஸுணாத² ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத² பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே ந கிர ஸத்தா² ஸங்கே²பேனேவ தே³ஸேஸ்ஸதி, வித்தா²ரேனபி பா⁴ஸிஸ்ஸதீதி ஸஞ்ஜாதுஸ்ஸாஹா ஹட்ட²துட்டா² ஹுத்வா. இதா⁴தி இமினா வுச்சமானஅதி⁴கரணம் தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ உப்பத்திட்டா²னபூ⁴தம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘தே³ஸாபதே³ஸே நிபாதோ’’தி. லோகந்தி ஓகாஸலோகம். இத⁴ ததா²க³தோ லோகேதி ஹி ஜாதிகே²த்தம், தத்தா²பி அயம் சக்கவாளோ அதி⁴ப்பேதோ. ஸமணோதி ஸோதாபன்னோ. து³தியோ ஸமணோதி ஸகதா³கா³மீ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸோதாபன்னோ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 4.241) ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, து³தியோ ஸமணோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தா ஸகதா³கா³மீ ஹோதீ’’தி ச (அ. நி. 4.241). இதே⁴வ திட்ட²மானஸ்ஸாதி இமிஸ்ஸா ஏவ இந்த³ஸாலகு³ஹாயம் திட்ட²மானஸ்ஸ.

2. அஸ்ஸுதவாதி ஏத்த² (அ. நி. டீ. 1.1.51) ஸுதந்தி ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரிதம், உபதா⁴ரணம் வா, ஸுதம் அஸ்ஸத்தீ²தி ஸுதவா. வா-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி அத்தோ² அத்தி²தாமத்தாதி³வஸேன அனேகவிதோ⁴. ததா² ஹி ‘‘அந்தவா அயம் லோகோ பரிவடுமோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.54; படி. ம. 1.140) அத்தி²தாமத்தம் அத்தோ². ‘‘த⁴னவா போ⁴க³வா, லாபீ⁴ அன்னஸ்ஸா’’தி ச ஆதீ³ஸு ப³ஹுபா⁴வோ. ‘‘ரோக³வா ஹோதி ரோகா³பி⁴பூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு காயாபா³தோ⁴. ‘‘குட்டீ² குட்ட²சீவரேனா’’திஆதீ³ஸு நிந்தா³, ‘‘இஸ்ஸுகீ மச்ச²ரீ ஸடோ² மாயாவினோ கேடுபி⁴னோ’’திஆதீ³ஸு அபி⁴ண்ஹயோகோ³. ‘‘த³ண்டீ³ ச²த்தீ அலம்ப³ரீ’’திஆதீ³ஸு (விஸுத்³தி⁴. 1.142) ஸம்ஸக்³கோ³. ‘‘பண்டி³தோ வாபி தேன ஸோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 63) உபமானம், ஸதி³ஸபா⁴வோதி அத்தோ². ‘‘தம் வாபி தீ⁴ரா முனிம் வேத³யந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 213) ஸமுச்சயோ. ‘‘கே வா இமே கஸ்ஸ வா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 296) ஸம்ஸயோ. ‘‘அயம் வா இமேஸம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் ஸப்³ப³பா³லோ ஸப்³ப³மூள்ஹோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.181) விபா⁴வனோ. ‘‘ந வாயம் குமாரோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.154) பத³பூரணம். ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.170) விகப்போ. ‘‘ஸக்யபுத்தஸ்ஸ ஸிரீமதோ (தீ³. நி. 3.277), ஸீலவதோ ஸீலஸம்பத்தியா கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தீ’’தி (தீ³. நி. 2.150; 3.316; அ. நி. 5.213; மஹாவ. 285) ச ஆதீ³ஸு பஸம்ஸா. ‘‘பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.317, 355) அதிஸயோ. இதா⁴பி அதிஸயோ, பஸம்ஸா வா அத்தோ², தஸ்மா யஸ்ஸ பஸம்ஸிதம், அதிஸயேன வா ஸுதம் அத்தி², ஸோ ஸுதவாதி ஸம்கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²ம் பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸவனம், தம் ஸுத்வா தத²த்தாய படிபத்தி ச ‘‘ஸுதவா’’தி இமினா ஸத்³தே³ன பகாஸிதா. அத² வா ஸோதப்³ப³யுத்தம் ஸுத்வா கத்தப்³ப³னிப்ப²த்திவஸேன ஸுணீதி ஸுதவா, தப்படிக்கே²பேன ந ஸுதவாதி அஸ்ஸுதவா.

அயஞ்ஹி அ-காரோ ‘‘அஹேதுகா த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. 2.து³கமாதிகா), அபி⁴க்கு²கோ ஆவாஸோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 1046, 1047) தம்ஸஹயோக³னிவத்தியம் இச்சி²தோ. ‘‘அபச்சயா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 7.து³கமாதிகா) தம்ஸம்ப³ந்தீ⁴பா⁴வனிவத்தியம். பச்சயுப்பன்னஞ்ஹி பச்சயஸம்ப³ந்தீ⁴தி அப்பச்சயுப்பன்னத்தா அதம்ஸம்ப³ந்தி⁴தா ஏத்த² ஜோதிதா. ‘‘அனித³ஸ்ஸனா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 9.து³கமாதிகா) தம்ஸபா⁴வனிவத்தியம். நித³ஸ்ஸனஞ்ஹி த³ட்ட²ப்³ப³தா. அத² வா பஸ்ஸதீதி நித³ஸ்ஸனம், சக்கு²விஞ்ஞாணம், தக்³க³ஹேதப்³ப³பா⁴வனிவத்தியம் யதா² ‘‘அனாஸவா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 15.து³கமாதிகா), ‘‘அப்படிகா⁴ த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. 10.து³கமாதிகா), அனாரம்மணா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 55.து³கமாதிகா) தம்கிச்சனிவத்தியம், ‘‘அரூபினோ த⁴ம்மா (த⁴. ஸ. 11.து³கமாதிகா) அசேதஸிகா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 57.து³கமாதிகா) தப்³பா⁴வனிவத்தியம். தத³ஞ்ஞதா² ஹி ஏத்த² பகாஸிதா. ‘‘அமனுஸ்ஸோ’’தி தப்³பா⁴வமத்தனிவத்தியம். மனுஸ்ஸமத்தம் நத்தி², அஞ்ஞம் ஸமானந்தி. ஸதி³ஸதா ஹி ஏத்த² ஸூசிதா. ‘‘அஸ்ஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ, அனரியோ’’தி (அ. நி. 3.13) ச தம்ஸம்பா⁴வனீயகு³ணனிவத்தியம். க³ரஹா ஹி இத⁴ ஞாயதி. ‘‘கச்சி போ⁴தோ அனாமயம், அனுத³ரா கஞ்ஞா’’தி (ஜா. 2.20.129) தத³னப்பபா⁴வனிவத்தியம், ‘‘அனுப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 17.திகமாதிகா) தம்ஸதி³ஸபா⁴வனிவத்தியம். அதீதானஞ்ஹி உப்பன்னபுப்³ப³த்தா உப்பாதி³த⁴ம்மானஞ்ச பச்சயேகதே³ஸனிப்ப²த்தியா ஆரத்³து⁴ப்பாதி³பா⁴வதோ காலவிமுத்தஸ்ஸ ச விஜ்ஜமானத்தா உப்பன்னானுகூலதா பகே³வ பச்சுப்பன்னானந்தி தப்³பி³தூ³ரதாவ ஏத்த² விஞ்ஞாயதி ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 11.திகமாதிகா) தத³பரியோஸானனிவத்தியம். தன்னிட்டா²னஞ்ஹி ஏத்த² பகாஸிதந்தி. ஏவமனேகேஸம் அத்தா²னம் ஜோதகோ. இத⁴ பன ‘‘அரூபினோ த⁴ம்மா அசேதஸிகா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு விய தப்³பா⁴வனிவத்தியம் த³ட்ட²ப்³போ³, அஞ்ஞத்தே²தி அத்தோ². ஏதேனஸ்ஸ ஸுதாதி³ஞாணவிரஹதம் த³ஸ்ஸேதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஆக³மாதி⁴க³மாபா⁴வா ஞேய்யோ அஸ்ஸுதவா இதீ’’தி.

இதா³னி தஸ்ஸ அத்த²ம் விவரந்தோ யஸ்மா க²ந்த⁴தா⁴த்வாதி³கோஸல்லேனபி மஞ்ஞனாபடிஸேத⁴னஸமத்த²ம் பா³ஹுஸச்சம் ஹோதி. யதா²ஹ ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி? யதோ கோ² பி⁴க்கு² க²ந்த⁴குஸலோ ஹோதி தா⁴து, ஆயதன, படிச்சஸமுப்பாத³குஸலோ ஹோதி, ஏத்தாவதா கோ² பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதீ’’தி, தஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ ஹி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனஸச்சபச்சயாகாரஸதிபட்டா²னாதீ³ஸூதிஆதி³ வுத்தம். தத்த² வாசுக்³க³தகரணம் உக்³க³ஹோ. அத்த²பரிபுச்ச²னம் பரிபுச்சா². குஸலேஹி ஸஹ சோத³னாபரிஹரணவஸேன வினிச்ச²யகரணம் வினிச்ச²யோ. மக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி அதி⁴க³மோ.

ப³ஹூனம் (த⁴. ஸ. மூலடீ. 1007) நானப்பகாரானம் கிலேஸஸக்காயதி³ட்டீ²னம் அவிஹதத்தா தா ஜனேந்தி, தாஹி வா ஜனிதாதி புது²ஜ்ஜனா. அவிகா⁴தமேவ வா ஜன-ஸத்³தோ³ வத³தி. புது² ஸத்தா²ரானம் முக²முல்லோகிகாதி ஏத்த² புது² ஜனா ஸத்து²படிஞ்ஞா ஏதேஸந்தி புது²ஜ்ஜனாதி வசனத்தோ². புது² ஸப்³ப³க³தீஹி அவுட்டி²தாதி ஏத்த² ஜனேதப்³பா³, ஜாயந்தி வா ஏத்த² ஸத்தாதி ஜனா, நானாக³தியோ, தா புதூ² ஏதேஸந்தி புது²ஜ்ஜனா. இதோ பரே ஜாயந்தி ஏதேஹீதி ஜனா, அபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ, தே ஏதேஸம் புதூ² விஜ்ஜந்தீதி புது²ஜ்ஜனா. அபி⁴ஸங்க²ரணாதி³அத்தோ² ஏவ வா ஜன-ஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஓகா⁴ காமோகா⁴த³யோ. ராக³க்³கி³ஆத³யோ ஸந்தாபா. தே ஏவ, ஸப்³பே³பி வா கிலேஸா பரிளாஹா. புது² பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ரத்தாதி ஏத்த² ஜாயதீதி ஜனோ, ராகோ³ கே³தோ⁴தி ஏவமாதி³கோ, புது² ஜனோ ஏதேஸந்தி புது²ஜ்ஜனா. புதூ²ஸு வா ஜனா ஜாதா ரத்தாதி ஏவம் ராகா³தி³அத்தோ² ஏவ வா ஜனஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ரத்தாதி வத்த²ம் விய ரங்க³ஜாதேன சித்தஸ்ஸ விபரிணாமகரேன ச²ந்த³ராகே³ன ரத்தா ஸாரத்தா. கி³த்³தா⁴தி அபி⁴கங்க²னஸபா⁴வேன அபி⁴ஜ்ஜா²னேன கி³த்³தா⁴ கே³த⁴ம் ஆபன்னா. க³தி⁴தாதி க³ந்தி²தா விய து³ம்மோசனீயபா⁴வேன தத்த² படிப³த்³தா⁴. முச்சி²தாதி கிலேஸவஸேன விஸஞ்ஞீபூ⁴தா விய அனஞ்ஞகிச்சா முச்ச²ம் மோஹமாபன்னா. அஜ்ஜோ²ஸன்னாதி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே விய கத்வா கி³லித்வா பரினிட்ட²பேத்வா டி²தா. லக்³கா³தி வங்கத³ண்ட³கே விய ஆஸத்தா மஹாபலிபே வா யாவ நாஸிகக்³கா³ பலிபன்னபுரிஸோ விய உத்³த⁴ரிதும் அஸக்குணேய்யபா⁴வேன நிமுக்³கா³, லகி³தாதி மக்கடாலேபே ஆலக்³க³பா⁴வேன பச்சுட்³டி³தோ விய மக்கடோ பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் வஸேன ஆலக்³கி³தா. பலிபு³த்³தா⁴தி ப³த்³தா⁴, உபத்³து³தா வா. ஆவுடாதி ஆவுனிதா, நிவுதாதி நிவாரிதா. ஓவுதாதி பலிகு³ண்டி²தா, பரியோனத்³தா⁴ வா. பிஹிதாதி பித³ஹிதா, படிச்ச²ன்னாதி படிச்சா²தி³தா. படிகுஜ்ஜிதாதி ஹேட்டா²முக²ஜாதா. புதூ²னம் வா க³ணனபத²மதீதானந்திஆதி³னா புது² ஜனோ புது²ஜ்ஜனோதி த³ஸ்ஸேதி.

‘‘அஸ்ஸுதவா’’தி ஏதேன அவிஜ்ஜந்த⁴தா வுத்தாதி ஆஹ ‘‘அந்த⁴புது²ஜ்ஜனோ வுத்தோ ஹோதீ’’தி. ஆரகத்தா (ஸம். நி. டீ. 2.3.1) கிலேஸேஹி மக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்னத்தா. அனயேதி அவட்³டி⁴யம், அனத்தே²தி அத்தோ². அனயே வா அனுபாயே. நஇரியனதோ அவத்தனதோ. அயேதி வட்³டி⁴யம், அத்தே², உபாயே வா. அரணீயதோதி பயிருபாஸிதப்³ப³தோ. நிருத்தினயேன பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³ புரிமேஸு அத்த²விகப்பேஸு. பச்சி²மே பன ஸத்³த³ஸத்த²வஸேனபி. யதி³பி அரிய-ஸத்³தோ³ ‘‘யே ஹி வோ அரியா பரிஸுத்³த⁴காயகம்மந்தா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.35) விஸுத்³தா⁴ஸயபயோகே³ஸு புது²ஜ்ஜனேஸுபி வத்ததி. இத⁴ பன அரியமக்³கா³தி⁴க³மேன ஸப்³ப³லோகுத்தரபா⁴வேன ச அரியபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பு³த்³தா⁴’’திஆதி³. தத்த² ‘‘பச்சேகபு³த்³தா⁴ ததா²க³தஸாவகா ச ஸப்புரிஸா’’தி இத³ம் அரியா ஸப்புரிஸாதி இத⁴ வுத்தபதா³னம் அத்த²ம் அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா பன நிப்பரியாயதோ அரியஸப்புரிஸபா⁴வா அபி⁴ன்னஸபா⁴வா. தஸ்மா ‘‘ஸப்³பே³வ வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஏத்தாவதா ஹி பு³த்³த⁴ஸாவகோ வுத்தோ. தஸ்ஸ ஹி ஏகந்தேன கல்யாணமித்தோ இச்சி²தப்³போ³ பரதோகோ⁴ஸமந்தரேன பட²மமக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. விஸேஸதோ சஸ்ஸ ப⁴க³வாவ கல்யாணமித்தோ அதி⁴ப்பேதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘மமஞ்ஹி, ஆனந்த³, கல்யாணமித்தம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 5.2). ஸோ ஏவ ச அவேச்சபஸாதா³தி⁴க³மேன த³ள்ஹப⁴த்தி நாம. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘யம் மயா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தம் மம ஸாவகா ஜீவிதஹேதுபி நாதிக்கமந்தீ’’தி (உதா³. 45). கதஞ்ஞுதாதீ³ஹி பச்சேகபு³த்³தா⁴ பு³த்³தா⁴தி ஏத்த² கதம் ஜானாதீதி கதஞ்ஞூ. கதம் விதி³தம் பாகடம் கரோதீதி கதவேதீ³. அனேகேஸுபி ஹி கப்பஸதஸஹஸ்ஸேஸு கதம் உபகாரம் ஜானந்தி பச்சேகபு³த்³தா⁴ பாகடஞ்ச கரோந்தி ஸதிஜனனஆமிஸபடிக்³க³ஹணாதி³னா, ததா² ஸம்ஸாரது³க்க²து³க்கி²தஸ்ஸ ஸக்கச்சம் கரோந்தி கிச்சம், யம் அத்தனா காதும் ஸக்கா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பன கப்பானம் அஸங்க்²யேய்யஸஹஸ்ஸேஸுபி கதம் உபகாரம் மக்³க³ப²லானம் உபனிஸ்ஸயஞ்ச ஜானாதி, பாகடஞ்ச கரோதி, ஸீஹோ விய ச ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸக்கச்சமேவ த⁴ம்மதே³ஸனம் கரோந்தோ பு³த்³த⁴கிச்சம் கரோதி. யாய படிபத்தியா தி³ட்டா² நாம ஹோந்தி, தஸ்ஸா அப்படிபஜ்ஜனபா⁴வோ, தத்த² ச ஆத³ராபா⁴வோ அரியானம் அத³ஸ்ஸனஸீலதா ச, ந ச த³ஸ்ஸனே ஸாது⁴காரிதா ச வேதி³தப்³பா³. சக்கு²னா அத³ஸ்ஸாவீதி ஏத்த சக்கு² நாம ந மம்ஸசக்கு² ஏவ, அத² கோ² தி³ப்³ப³சக்கு²பீதி ஆஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²னா வா’’தி. அரியபா⁴வோதி யேஹி யோக³தோ ‘‘அரியா’’தி வுச்சந்தி. தே மக்³க³ப²லத⁴ம்மா த³ட்ட²ப்³பா³.

தத்ராதி ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனபா⁴வே. வத்தூ²தி அதி⁴ப்பேதத்த²ஞாபனகாரணம். ஏவம் வுத்தேபீதி ஏவம் அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்தூபனாயிகம் கத்வா வுத்தேபி. த⁴ம்மந்தி லோகுத்தரத⁴ம்மம், சதுஸச்சத⁴ம்மம் வா. அரியகரத⁴ம்மா அனிச்சானுபஸ்ஸனாத³யோ விபஸ்ஸியமானா அனிச்சாத³யோ, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி.

அவினீதோதி ந வினீதோ, அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தி³வஸேன ந ஸிக்கி²தோ. யேஸம் ஸம்வரவினயாதீ³னம் அபா⁴வேன அயம் அவினீதோதி வுச்சதி, தே தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³விதோ⁴ வினயோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸீலஸம்வரோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரோ வேதி³தப்³போ³, ஸோ ச அத்த²தோ காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ. ஸதிஸம்வரோதி இந்த்³ரியரக்கா², ஸா ச ததா²பவத்தா ஸதி ஏவ. ஞாணஸம்வரோதி ‘‘ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூமீ’’தி (ஸு. நி. 1040) வத்வா ‘‘பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி வசனதோ ஸோதஸங்கா²தானம் தண்ஹாதி³ட்டி²து³ச்சரிதஅவிஜ்ஜாஅவஸிட்ட²கிலேஸானம் ஸம்வரோ பித³ஹனம் ஸமுச்சே²த³ஞாணந்தி வேதி³தப்³ப³ம். க²ந்திஸம்வரோதி அதி⁴வாஸனா, ஸா ச ததா²பவத்தா க²ந்தா⁴, அதோ³ஸோ வா. பஞ்ஞாதி ஏகே, தம் அட்ட²கதா²ய விருஜ்ஜ²தி. வீரியஸம்வரோ காமவிதக்காதீ³னம் வினோத³னவஸேன பவத்தம் வீரியமேவ. தேன தேன கு³ணங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அகு³ணங்க³ஸ்ஸ பஹானம் தத³ங்க³பஹானம். விக்க²ம்ப⁴னேன பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னபஹானம். ஸேஸபத³த்த²யேபி ஏஸேவ நயோ.

இமினா பாதிமோக்க²ஸம்வரேனாதிஆதி³ ஸீலஸம்வராதீ³னம் விவரணம். தத்த² ஸமுபேதோதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³ஸத்தோ². தேன ‘‘ஸஹக³தோ ஸமுபக³தோ’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 511) ஆக³தம் ஸம்வரவிப⁴ங்க³ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் அனந்தரஸுத்தே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி.

காயது³ச்சரிதாதீ³னந்தி து³ஸ்ஸீல்யஸங்கா²தானம் காயவசீது³ச்சரிதாதீ³னம் முட்ட²ஸ்ஸச்சஸங்கா²தஸ்ஸ பமாத³ஸ்ஸ அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³னம் வா அக்க²ந்திஅஞ்ஞாணகோஸஜ்ஜானஞ்ச. ஸம்வரணதோதி பித³ஹனதோ த²கனதோ. வினயனதோதி காயவாசாசித்தானம் விரூபப்பவத்தியா வினயனதோ அபனயனதோ, காயது³ச்சரிதாதீ³னம் வா வினயனதோ, காயாதீ³னம் வா ஜிம்ஹப்பவத்திம் விச்சி²ந்தி³த்வா உஜுகம் நயனதோதி அத்தோ². பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹானம் காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ததா² ததா² அனுப்பாத³னமேவ ஸம்வரணம் வினயனஞ்ச வேதி³தப்³ப³ம்.

யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘நாமரூபபரிச்சே²தா³தீ³ஸு விபஸ்ஸனாஞாணேஸூ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு நாமரூபபரிச்சே²த³பச்சயபரிக்³க³ஹகங்கா²விதரணானி ந விபஸ்ஸனாஞாணானி ஸம்மஸனாகாரேன அப்பவத்தனதோ? ஸச்சமேதம். விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ பன அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ஏவம் வுத்தம். ‘‘நாமரூபமத்தமித³ம், நத்தி² ஏத்த² அத்தா வா அத்தனியம் வா’’தி ஏவம் பவத்தஞாணம் நாமரூபவவத்தா²னம். ஸதி விஜ்ஜமானே க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தே காயே, ஸயம் வா ஸதீ தஸ்மிம் காயே தி³ட்டீ²தி ஸக்காயதி³ட்டி². ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 3.81; 4.345) ஏவம் பவத்தா மிச்சா²தி³ட்டி². தஸ்ஸேவ ரூபாரூபஸ்ஸ கம்மாவிஜ்ஜாதி³பச்சயபரிக்³க³ண்ஹனஞாணம் பச்சயபரிக்³க³ஹோ. ‘‘நத்தி² ஹேது நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாயா’’தி (தீ³. நி. 1.168) ஆதி³னயப்பவத்தா அஹேதுகதி³ட்டி². ‘‘இஸ்ஸரபுரிஸபஜாபதிபகதிஅணுகாலாதீ³ஹி லோகோ பவத்ததி நிவத்ததி சா’’தி பவத்தா விஸமஹேதுதி³ட்டி². தஸ்ஸேவாதி பச்சயபரிக்³க³ஹஸ்ஸேவ. கங்கா²விதரணேனாதி யதா² ஏதரஹி நாமரூபஸ்ஸ கம்மாதி³பச்சயதோ உப்பத்தி, ஏவம் அதீதானாக³தேஸுபீதி தீஸுபி காலேஸு விசிகிச்சா²பனயனஞாணேன. கத²ம்கதீ²பா⁴வஸ்ஸாதி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹமதீதமத்³தா⁴ன’’ந்தி (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) ஆதி³னயப்பவத்தாய ஸம்ஸயப்பவத்தியா. கலாபஸம்மஸனேனாதி ‘‘யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்ன’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.361; 2.113; 3.86, 89) க²ந்த⁴பஞ்சகம் ஏகாத³ஸஸு ஓகாஸேஸு பக்கி²பித்வா ஸம்மஸனவஸேன பவத்தேன நயவிபஸ்ஸனாஞாணேன. அஹம் மமாதி கா³ஹஸ்ஸாதி அத்தத்தனியக³ஹணஸ்ஸ. மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேனாதி மக்³கா³மக்³க³ஞாணவிஸுத்³தி⁴யா. அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாயாதி ஓபா⁴ஸாதி³கே அமக்³கே³ ‘‘மக்³கோ³’’தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய.

யஸ்மா ஸம்மதே³வ ஸங்கா²ரானம் உத³யம் பஸ்ஸந்தோ ‘‘ஏவமேவ ஸங்கா²ரா அனுரூபகாரணதோ உப்பஜ்ஜந்தி, ந பன உச்சி²ஜ்ஜந்தீ’’தி க³ண்ஹாதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா’’தி. யஸ்மா பன ஸங்கா²ரானம் வயம் பஸ்ஸந்தோ ‘‘யதி³பிமே ஸங்கா²ரா அவிச்சி²ன்னா வத்தந்தி, உப்பன்னுப்பன்னா பன அப்படிஸந்தி⁴கா நிருஜ்ஜ²ந்தே வா’’தி பஸ்ஸதி, தஸ்ஸேவம் பஸ்ஸதோ குதோ ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹோ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா’’தி. ப⁴யத³ஸ்ஸனேனாதி ப⁴யதுபட்டா²னஞாணேன. ஸப⁴யேதி ஸப்³ப³ப⁴யானம் ஆகரபா⁴வதோ ஸகலது³க்க²வூபஸமஸங்கா²தஸ்ஸ பரமஸ்ஸாஸஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ ச ஸப⁴யே க²ந்த⁴பஞ்சகே. அப⁴யஸஞ்ஞாயாதி ‘‘அப⁴யம் கே²ம’’ந்தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞா நாம பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்ஸாத³வஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யா ‘‘ஆலயாபி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி. அபி⁴ரதிஸஞ்ஞா தத்தே²வ அபி⁴ரதிவஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யா ‘‘நந்தீ³’’திபி வுச்சதி. அமுச்சிதுகம்யதா ஆதா³னம். அனுபேக்கா² ஸங்கா²ரேஹி அனிப்³பி³ந்த³னம், ஸாலயதாதி அத்தோ². த⁴ம்மட்டி²தியம் படிச்சஸமுப்பாதே³ படிலோமபா⁴வோ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³க்³கா³ஹோ, பச்சயாகாரபடிச்சா²த³கமோஹோ வா, நிப்³பா³னே படிலோமபா⁴வோ ஸங்கா²ரேஸு ரதி, நிப்³பா³னபடிச்சா²த³கமோஹோ வா. ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹோதி யாதி³ஸஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ அப்பஹீனத்தா விபஸ்ஸனா ஸங்கா²ரனிமித்தம் ந முஞ்சதி, ஸோ கிலேஸோ, யோ ‘‘ஸம்யோகா³பி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி. ஸங்கா²ரனிமித்தக்³க³ஹணஸ்ஸ அதிக்கமனமேவ வா பஹானம்.

பவத்தி ஏவ பவத்திபா⁴வோ, பரியுட்டா²னந்தி அத்தோ². நீவரணாதி³த⁴ம்மானந்தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன நீவரணபக்கி²யா கிலேஸா விதக்கவிசாராத³யோ ச க³ய்ஹந்தி.

சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா அச்சந்தம் அப்பவத்திபா⁴வேன யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கேன பஹானந்தி? அரியமக்³கே³ஹேவாதி விஞ்ஞாயமானோயமத்தோ² தேஸம் பா⁴விதத்தா அப்பவத்திவசனதோ. ஸமுத³யபக்கி²கஸ்ஸாதி ஏத்த² சத்தாரோபி மக்³கா³ சதுஸச்சாபி⁴ஸமயாதி கத்வா தேஹி பஹாதப்³பே³ன தேன தேன ஸமுத³யேன ஸஹ பஹாதப்³ப³த்தா ஸமுத³யஸபா⁴க³த்தா, ஸச்சவிப⁴ங்கே³ ச ஸப்³ப³கிலேஸானம் ஸமுத³யபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா ‘‘ஸமுத³யபக்கி²கா’’தி தி³ட்டி²ஆத³யோ வுச்சந்தி. படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தம் வுபஸந்ததா. ஸங்க²தனிஸ்ஸடதா ஸங்கா²ரஸபா⁴வாபா⁴வோ. பஹீனஸப்³ப³ஸங்க²தந்தி விரஹிதஸப்³ப³ஸங்க²தம், விஸங்கா²ரந்தி அத்தோ². பஹானஞ்ச தம் வினயோ சாதி பஹானவினயோ புரிமேன அத்தே²ன, து³தியேன பன பஹீயதீதி பஹானம், தஸ்ஸ வினயோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

பி⁴ன்னஸம்வரத்தாதி நட்ட²ஸம்வரத்தா, ஸம்வராபா⁴வதோதி அத்தோ². தேன அஸமாதி³ன்னஸம்வரோபி ஸங்க³ஹிதோ ஹோதி. ஸமாதா³னேன ஹி ஸம்பாதே³தப்³போ³ ஸம்வரோ தத³பா⁴வே ந ஹோதீதி. ஏவஞ்ஹி லோகே வத்தாரோ ஹோந்தி ‘‘மஹா வத நோ போ⁴கோ³, ஸோ நட்டோ² ததா² அகதத்தா’’தி. அரியேதி அரியோ. பச்சத்தவசனஞ்ஹேதம். ஏஸேஸேதி ஏஸோ ஸோ ஏவ, அத்த²தோ அனஞ்ஞோதி அத்தோ². தஜ்ஜாதேதி அத்த²தோ தம்ஸபா⁴வோ, ஸப்புரிஸோ அரியஸபா⁴வோ, அரியோ ச ஸப்புரிஸஸபா⁴வோதி அத்தோ².

தம் அத்த²ந்தி ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மமூலபரியாய’’ந்தி ஏவம் வுத்தமத்த²ம். கஸ்மா பனேத்த² புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா தே³ஸனா கதாதி? யதே³த்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ‘‘யஸ்மா புது²ஜ்ஜனோ அபரிஞ்ஞாதவத்து²கோ’’திஆதி³னா (ம. நி. அட்ட². 1.2) ஸயமேவ வக்க²தி. த⁴ம்மோ அதி⁴ட்டா²னம் ஏதிஸ்ஸாதி த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னா, ஸபா⁴வத⁴ம்மே நிஸ்ஸாய பவத்திததே³ஸனா. த⁴ம்மவஸேனேவ பவத்தா பட²மா, புக்³க³லவஸேன உட்ட²ஹித்வா புக்³க³லவஸேனேவ க³தா ததியா, இதரா த⁴ம்மபுக்³க³லானம் வோமிஸ்ஸகவஸேன. கஸ்மா பன ப⁴க³வா ஏவம் விபா⁴கே³ன த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி? வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயேன தே³ஸனாவிலாஸேன ச. யே ஹி வேனேய்யா த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னாய த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸுகே²ன அத்த²ம் படிவிஜ்ஜ²ந்தி, தேஸம் ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². யஸ்ஸா ச த⁴ம்மதா⁴துயா ஸுப்படிவித்³த⁴த்தா தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தோ ஹோதி, ஸாயம் ஸுப்படிவித்³தா⁴, தஸ்மா தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தோ த⁴ம்மிஸ்ஸரோ த⁴ம்மராஜா யதா² யதா² இச்ச²தி, ததா² ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி ஏவம் இமினா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயேன தே³ஸனாவிலாஸேன ச ஏவம் விபா⁴கே³ன த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி வேதி³தப்³போ³.

ச²தா⁴துரோதி பத²விதா⁴து ஆபோ-தேஜோ-வாயோ-ஆகாஸதா⁴து விஞ்ஞாணதா⁴தூதி இமேஸம் ச²ன்னம் தா⁴தூனம் வஸேன ச²தா⁴துரோ. ‘‘சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியம் ரூபம் உபவிசரதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.324) வுத்தானம் ச²ன்னம் ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரானம், ச²ன்னம் தோ³மனஸ்ஸஉபேக்கூ²பவிசாரானஞ்ச வஸேன அட்டா²ரஸமனோபவிசாரோ. ஸச்சாதி⁴ட்டா²னாதி³வஸேன சதுராதி⁴ட்டா²னோ. பஞ்ஞாசக்கு²னா தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ ஸம்பராயிகஸ்ஸ ச அத்த²ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனதோ அந்தோ⁴, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனதோ ஏகசக்கு², த்³வின்னம்பி த³ஸ்ஸனதோ த்³விசக்கு², வேதி³தப்³போ³.

ஸ்வாயம் நித்³தி³ஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸ்வாயந்தி ச ஸோ அயம், யதா²வுத்ததே³ஸனாவிபா⁴க³குஸலோ ப⁴க³வாதி அத்தோ². அபரிஞ்ஞாதவத்து²கோதி தீஹி பரிஞ்ஞாஹி அபரிஞ்ஞாதக்க²ந்தோ⁴. க²ந்தா⁴ ஹி பரிஞ்ஞாதவத்து². அபரிஞ்ஞாமூலிகாதி பரிஜானனாபா⁴வனிமித்தா தஸ்மிம் ஸதி பா⁴வதோ. பரிஞ்ஞானஞ்ஹி அவிஜ்ஜாத³யோ கிலேஸா படிபக்கா² தம்மூலிகா ச ஸப்³ப³மஞ்ஞனாதி. அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³’’திஆதி³கம் புது²ஜனஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன பவத்தம் பாளிஸேஸம் க³ண்ஹாதி புது²ஜ்ஜனனித்³தே³ஸபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘ஏவம் புது²ஜ்ஜனம் நித்³தி³ஸீ’’தி.

ஸுத்தனிக்கே²பவண்ணனா நிட்டி²தா.

பத²வீவாரவண்ணனா

தஸ்ஸாதி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. வஸதி ஏத்த² ஆரம்மணகரணவஸேனாதி ஆரம்மணம்பி வத்தூ²தி வுச்சதி பவத்திட்டா²னபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘பத²வீஆதீ³ஸு வத்தூ²ஸூ’’தி. ஸக்காயத⁴ம்மானம்பி ஆரம்மணாதி³னா ஸதிபி மஞ்ஞனாஹேதுபா⁴வே மஞ்ஞனாஹேதுகத்தேனேவ தேஸம் நிப்³ப³த்திதோதி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³ஸக்காயத⁴ம்மஜனிதம் மஞ்ஞன’’ந்தி. ஏத்த² ச பத²வீதா⁴து ஸேஸதா⁴தூனம் ஸஸம்பா⁴ராஸம்பா⁴ரபா⁴வா ஸதிபி பமாணதோ ஸமபா⁴வே ஸாமத்தி²யதோ அதி⁴கானதி⁴கபா⁴வேன வேதி³தப்³பா³. ஸம்பா⁴ரந்தீதி ஸம்பா⁴ரா, பரிவாரா. தம்தம்கலாபேஹி லக்க²ணபத²வியா ஸேஸத⁴ம்மா யதா²ரஹம் பச்சயபா⁴வேன பரிவாரபா⁴வேன ச பவத்தந்தி. தேனாஹ ‘‘ஸா ஹி வண்ணாதீ³ஹி ஸம்பா⁴ரேஹி ஸத்³தி⁴ம் பத²வீதி ஸஸம்பா⁴ரபத²வீ’’தி. பத²விதோதி ஏத்த² புது²லட்டே²ன புது²வீ, புது²வீ ஏவ பத²வீ. ஸா ஹி ஸதிபி பரிச்சி²ன்னவுத்தியம் ஸப்³பே³ஸம் ஸகலாபபா⁴வானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பவத்தமானா புது²லா பத்த²டா வித்தி²ண்ணாதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ந பன தம் அனுபவிஸித்வா பவத்தமானா ஆபாத³யோ. ஸஸம்பா⁴ரபத²வியா பன புது²லபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². ஆரம்மணபத²வியம் வட்³ட⁴னப²ரணட்டே²ஹி புது²லட்டோ², இதரஸ்மிம் ருள்ஹியாவ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆரம்மணபத²வீதி ஜா²னஸ்ஸ ஆரம்மணபூ⁴தம் பத²வீஸங்கா²தம் படிபா⁴க³னிமித்தம். தேனாஹ ‘‘நிமித்தபத²வீதிபி வுச்சதீ’’தி. ஆக³மனவஸேனாதி பத²வீகஸிணபா⁴வனாக³மனவஸேன. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஆபோ ச தே³வா பத²வீ, தேஜோ வாயோ ததா³க³மு’’ந்தி (தீ³. நி. 2.340).

ஸப்³பா³பீதி சதுப்³பி³தா⁴ பத²வீபி. அனுஸ்ஸவாதி³மத்தலத்³தா⁴ மஞ்ஞனா வத்து² ஹோதியேவ. ததா² ஹி ‘‘கக்க²ளம் க²ரிக³த’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 173) லக்க²ணபத²வீபி உத்³த⁴ரீயதி. யம் பனேகே வத³ந்தி ‘‘லக்க²ணே தி³ட்டே² மஞ்ஞனா நத்தி², ஸஞ்ஜானாதீதி வுத்தஸஞ்ஞா ச தி³ட்டி²க்³கா³ஹஸ்ஸ மூலபூ⁴தா பிண்ட³க்³கா³ஹிதா, ஸா லக்க²ணே நக்க²மதி, தஸ்மா லக்க²ணபத²வீ ந க³ஹேதப்³பா³’’தி, தத³யுத்தம் லக்க²ணபடிவேத⁴ஸ்ஸ இத⁴ அனதி⁴ப்பேதத்தா. தேனாஹ ‘‘லோகவோஹாரம் க³ஹேத்வா’’தி. ந ச ஸப்³ப³ஸஞ்ஞா பிண்ட³க்³கா³ஹிகா, நாபி தி³ட்டி²க்³கா³ஹஸ்ஸேவ மூலபூ⁴தா, தஸ்மா லக்க²ணபத²வியாபி காயத்³வாரானுஸாரேன அஞ்ஞதா² ச உபட்டி²தாய மஞ்ஞனா பவத்ததேவ. தேனேவ ச ‘‘அனுஸ்ஸவாதி³மத்தலத்³தா⁴’’தி வுத்தம். பத²விதோதி பச்சதே நிஸ்ஸக்கவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பத²வீதி ஸஞ்ஜானாதீ’’தி ஆஹ. யஸ்மா சதுப்³பி³த⁴ம்பி பத²விம் ‘‘பத²வீ’தி ஸஞ்ஜானந்தோ தேன தேன நயேன பத²வீகோட்டா²ஸேனேவ ஸஞ்ஜானாதீதி வுச்சதி, ந ஆபாதி³கோட்டா²ஸேன, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பத²விபா⁴கே³ன ஸஞ்ஜானாதீ’’தி. லோகவோஹாரம் க³ஹேத்வாதி லோகஸமஞ்ஞம் அவிஜஹித்வா. ஏதேன லக்க²ணபத²வியம்பி வோஹாரமுகே²னேவஸ்ஸா பவத்தீதி த³ஸ்ஸேதி.

யதி³ லோகவோஹாரேன தத்த² பவத்தி, கோ ஏத்த² தோ³ஸோ, நனு அரியாபி ‘‘அயஞ்ஹி ப⁴ந்தே மஹாபத²வீ’’திஆதி³னா லோகவோஹாரேன பவத்தந்தீதி? ந ஏத்த² வோஹாரமத்தே அவட்டா²னம் அதி⁴ப்பேதம், அத² கோ² வோஹாரமுகே²ன மிச்சா²பி⁴னிவேஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸேன ஸஞ்ஜானாதீ’’தி ஆஹ. தஸ்ஸத்தோ² – அயோனிஸோமனஸிகாரஸம்பூ⁴தாய ‘‘ஸுப⁴’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தாய விபரீதஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஜானாதீதி. ஏதேன து³ப்³ப³லா தண்ஹாமானதி³ட்டி²மஞ்ஞனா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதி³ ஏவம் கஸ்மா ஸஞ்ஞா க³ஹிதாதி? பாகடபா⁴வதோ. யதா² நாம அக்³கி³ம்ஹி மதி²யமானே யதா³ தூ⁴மோ உபலப்³ப⁴தி, கிஞ்சாபி ததா³ விஜ்ஜதேவ பாவகோ அவினாபா⁴வதோ, பாகடபா⁴வதோ பன தூ⁴மோ ஜாதோதி வுச்சதி, ந அக்³கி³ ஜாதோதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதி³பி தத்த² மஞ்ஞனாகிச்சம் அத்தி², ந பன விபூ⁴தம் அபாகடபா⁴வதோ ஸஞ்ஞாகிச்சமேவ விபூ⁴தம், தம் பன மஞ்ஞனானுகூலம் மஞ்ஞனாஸஹிதம் சாதி ஆஹ ‘‘ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸேன ஸஞ்ஜானாதீ’’தி. ஏவம் பத²வீபா⁴க³ம் அமுஞ்சந்தோயேவ வா ஸஞ்ஜானாதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோ ஹி வுத்தப்பபே⁴தா³ய பத²வியா பத²விபா⁴க³ம் அமுஞ்சந்தோயேவ அவிஜஹந்தோயேவ ஸீஸபிண்டே³ ஸுவண்ணஸஞ்ஞீ விய அனத்தாதி³ஸபா⁴வம்யேவ தம் அத்தாதி³வஸேன ஸஞ்ஜானாதி, தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம் ‘‘பத²வீ’’திஆதி³. ந வத்தப்³ப³ம் புது²ஜ்ஜனக்³கா³ஹஸ்ஸ யுத்திமக்³க³னனிவாரணதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘உம்மத்தகோ விய…பே… க³ண்ஹாதீ’’தி. அரியானம் அத³ஸ்ஸாவிதாதி³பே⁴த³ந்தி அரியானம் அத³ஸ்ஸாவிதாதி³விஸேஸம் வத³ந்தேன ப⁴க³வதாவ ஏத்த² யதா²வுத்தஸஞ்ஜானனே காரணம் வுத்தந்தி யோஜனா.

ஏவந்தி ‘‘பத²விபா⁴கே³ன ஸஞ்ஜானாதீ’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன. ஸஞ்ஜானித்வாதி புப்³ப³காலகிரியானித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘அபரபா⁴கே³…பே… க³ண்ஹாதீ’’தி. பபஞ்சஸங்கா²தி பபஞ்சகோட்டா²ஸா. பபஞ்சந்தி ஸத்தா ஸம்ஸாரே சிராயந்தி ஏதேஹீதி பபஞ்சா, மஞ்ஞந்தி ‘‘ஏதம் மமா’’திஆதி³னா பரிகப்பேந்தி ஏதாஹீதி மஞ்ஞனாதி த்³வீஹிபி பரியாயேஹி தண்ஹாத³யோவ வுத்தாதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாமானதி³ட்டி²பபஞ்சேஹி இத⁴ மஞ்ஞனானாமேன வுத்தேஹீ’’தி. அஜஞ்ஞஸ்ஸ ஜஞ்ஞதோ, அஸேய்யாதி³கஸ்ஸ ஸேய்யாதி³தோ க³ஹணதோ தி³ட்டி²மஞ்ஞனா விய தண்ஹாமானமஞ்ஞனாபி அஞ்ஞதா² கா³ஹோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞதா² க³ண்ஹாதீ’’தி. ஆரம்மணாபி⁴னிரோபனாதி³னா பி⁴ன்னஸபா⁴வானம்பி விதக்காதீ³னம் ஸாதா⁴ரணோ உபனிஜ்ஜா²யனஸபா⁴வோ விய அனுகி³ஜ்ஜ²னுண்ணதிபராமஸனஸபா⁴வானம்பி தண்ஹாதீ³னம் ஸாதா⁴ரணேன ஆரம்மணபரிகப்பனாகாரேன பவத்தி மஞ்ஞனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘தீஹி மஞ்ஞனாஹி மஞ்ஞதீ’’திஆதி³. அஸ்ஸாதி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ, உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதீ³ஸு விய ஸுகு²மனயேனபி மஞ்ஞனாபவத்தி அத்தீ²தி விபா⁴வனஸுக²தாய தூ²லம்யேவ தம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ ‘‘ஓளாரிகனயேனா’’திஆஹ. ஓளாரிகே ஹி விபா⁴கே³ த³ஸ்ஸிதே ஸுகு²மவிபா⁴வனா ஸுகராதி த³ஸ்ஸேதும் அயமத்த²யோஜனா வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஜ்ஜ²த்திகாதி இந்த்³ரியப³த்³தா⁴ ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னா நியகஜ்ஜ²த்தா வுத்தா விப⁴ங்கே³ படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ச.

விப⁴ங்கே³தி தா⁴துவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 173). பா³ஹிராதி அனிந்த்³ரியப³த்³தா⁴ ஸங்கா²ரஸந்தானபரியாபன்னா. கக்க²ளந்தி த²த்³த⁴ம். க²ரிக³தந்தி ப²ருஸம். கக்க²ளபா⁴வோ கக்க²ளத்தம். கக்க²ளபா⁴வோதி கக்க²ளஸபா⁴வோ. ப³ஹித்³தா⁴தி இந்த்³ரியப³த்³த⁴தோ ப³ஹித்³தா⁴பூ⁴தம். அனுபாதி³ன்னந்தி ந உபாதி³ன்னம். அயோதி காளலோஹம். லோஹந்தி ஜாதிலோஹம் விஜாதிலோஹம் கித்திமலோஹம் பிஸாசலோஹந்தி சதுப்³பி³த⁴ம். தத்த² அயோ ஸஜ்ஜு² ஸுவண்ணம் திபு ஸீஸம் தம்ப³லோஹம் வேகந்தகலோஹந்தி இமானி ஸத்த ஜாதிலோஹானி நாம. நாக³னாஸிகாலோஹம் விஜாதிலோஹம் நாம. கம்ஸலோஹம் வட்டலோஹம் ஆரகுடந்தி தீணி கித்திமலோஹானி நாம. மோரக்க²கம் புது²கம் மலினகம் சபலகம் ஸலகம் ஆடலம் ப⁴த்தகம் து³ஸிலோஹந்தி அட்ட² பிஸாசலோஹானி நாம. தேஸு வேகந்தகலோஹம் நாம ஸப்³ப³லோஹச்சே²த³னஸமத்தா² ஏகா லோஹஜாதி. ததா² ஹி தம் விகந்ததி சி²ந்த³தீதி விகந்தகந்தி வுச்சதி. விகந்தகமேவ வேகந்தகம். நாக³னாஸிகாலோஹம் லோஹஸதி³ஸம் லோஹவிஜாதி ஹலித்³தா³தி³விஜாதி விய. ததா² ஹி தம் லோஹாகாரம் லோஹமலம் விய க⁴னஸம்ஹதம் ஹுத்வா திட்ட²தி, தாபேத்வா தாளிதம் பன பி⁴ன்னம் பி⁴ன்னம் ஹுத்வா விஸரதி முது³ மட்ட²ம் கம்மனியம் வா ந ஹோதி. திபுதம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் கம்ஸலோஹம். ஸீஸதம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் வட்டலோஹம். ஜஸதம்பே³ மிஸ்ஸேத்வா கதம் ஆரகுடம். தேனேவ தம் கரணேன நிப்³ப³த்தத்தா கித்திமலோஹந்தி வுச்சதி. யம் பன கேவலம் ரஸகதா⁴து வினிக்³க³தம், தம் ‘‘பித்தல’’ந்திபி வத³ந்தி. தம் இத⁴ நாதி⁴ப்பேதம், யதா²வுத்தம் மிஸ்ஸகமேவ கத்வா யோஜிதம் கித்திமந்தி வுத்தம். மோரக்க²காதீ³னி ஏவம்னாமானேவேதானி. தேஸு யஸ்மா பஞ்ச ஜாதிலோஹானி பாளியம் விஸும் வுத்தானேவ, தஸ்மா வேகந்தகலோஹேன ஸத்³தி⁴ம் வுத்தாவஸேஸம் ஸப்³ப³ம் இத⁴ லோஹந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

திபூதி ஸேததிபு. ஸீஸந்தி காளதிபு. ஸஜ்ஜ²ந்தி ரஜதம். முத்தாதி ஹத்தி²கும்ப⁴ஜாதி³கா அட்ட²விதா⁴பி முத்தா. ததா² ஹி ஹத்தி²கும்ப⁴ம் வராஹதா³டா² பூ⁴ஜங்க³ஸீஸம் வலாஹகூடம் வேளூ மச்ச²ஸீரோ ஸங்கோ² ஸிப்பீதி அட்ட² முத்தாயோனியோ. தத்த² ஹத்தி²கும்ப⁴ஜா பீதவண்ணா பபா⁴ஹீனா. வராஹதா³டா² வராஹதா³ட²வண்ணாவ. பு⁴ஜங்க³ஸீஸஜா நீலாதி³வண்ணா ஸுவிஸுத்³தா⁴ வட்டலா ச. வலாஹகஜா பா⁴ஸுரா து³ப்³பி³பா⁴க³ரூபா ரத்திபா⁴கே³ அந்த⁴காரம் வித⁴மந்தியோ திட்ட²ந்தி, தே³வூபபோ⁴கா³ ஏவ ச ஹோந்தி. வேளுஜா கரகுபலஸமானவண்ணா ந பா⁴ஸுரா, தே ச வேளூ அமனுஸ்ஸகோ³சரே ஏவ பதே³ஸே ஜாயந்தி. மச்ச²ஸீரஜா பாடீ²னபிட்டி²ஸமானவண்ணா வட்டலா லக⁴வோ ச ஹோந்தி பபா⁴விஹீனா, தே ச மச்சா² ஸமுத்³த³மஜ்ஜே² ஏவ ஜாயந்தி. ஸங்க²ஜா ஸங்கோ²த³ரச்ச²விவண்ணா கோலப்பமாணாபி ஹோந்தி பபா⁴விஹீனாவ. ஸிப்பிஜா பபா⁴விஸேஸயுத்தா ஹோந்தி நானாஸண்டா²னா. ஏவம் ஜாதிதோ அட்ட²விதா⁴ஸுபி முத்தாஸு யா மச்ச²ஸங்க²ஸிப்பிஜா, தா ஸாமுத்³தி³கா ஹோந்தி, பு⁴ஜங்க³ஜாபி காசி ஸாமுத்³தி³கா ஹோந்தி, இதரா அஸாமுத்³தி³கா. யஸ்மா ப³ஹுலம் ஸாமுத்³தி³காவ முத்தா லோகே தி³ஸ்ஸந்தி, தத்தா²பி ஸிப்பிஜாவ, இதரா காதா³சிகா. தஸ்மா ஸம்மோஹவினோத³னியம் (விப⁴. அட்ட². 173) ‘‘முத்தாதி ஸாமுத்³தி³கா முத்தா’’தி வுத்தம்.

மணீதி ட²பேத்வா பாளிஆக³தே வேளுரியாதி³கே ஸேஸோ ஜோதிரஸாதி³பே⁴தோ³ ஸப்³போ³பி மணி. வேளுரியந்தி வம்ஸவண்ணமணி. ஸங்கோ²தி ஸாமுத்³தி³கஸங்கோ². ஸிலாதி காளஸிலா பண்டு³ஸிலா ஸேதஸிலாதி³பே⁴தா³ அட்ட²பி ஸிலா. ரஜதந்தி கஹாபணாதி³கம் வுத்தாவஸேஸம் ரஜதஸம்மதம். ஜாதரூபந்தி ஸுவண்ணம். லோஹிதங்கோ³தி ரத்தமணி. மஸாரக³ல்லந்தி கப³ரமணி திணாதீ³ஸு ப³ஹிபா⁴ரா தாலனாளிகேராத³யோபி திணம் நாம. அந்தோஸாரம் க²தி³ராதி³ அந்தமஸோ தா³ருக²ண்ட³ம்பி கட்ட²ம் நாம. முக்³க³மத்ததோ யாவ முட்டி²ப்பமாணா மரும்பா³ ஸக்க²ரா நாம. முக்³க³மத்ததோ பட்டா²ய ஹேட்டா² வாலிகா நாம. கட²லந்தி கபாலக²ண்ட³ம். பூ⁴மீதி ஸஸம்பா⁴ரபத²வீ. பாஸாணோதி அந்தோமுட்டி²யம் அஸண்ட²ஹனதோ பட்டா²ய யாவ ஹத்தி²ப்பமாணம் பாஸாணம், ஹத்தி²ப்பமாணதோ பன பட்டா²ய உபரி பப்³ப³தோதி. அயம் அயோஆதீ³ஸு விபா⁴க³னித்³தே³ஸோ. நிமித்தபத²வீதி படிபா⁴க³னிமித்தபூ⁴தம் பத²விகஸிணம். தம்பி ஹி ‘‘ரூபாவசரதிகசதுக்கஜ்ஜா²னம் குஸலதோ ச விபாகதோ ச கிரியதோ ச சதுத்த²ஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ விபாகோ இமே த⁴ம்மா ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா’’தி வசனதோ ‘‘பா³ஹிரா பத²வீ’’தி வுச்சதி. தேன வுத்தம் ‘‘யா ச அஜ்ஜ²த்தாரம்மணத்திகே நிமித்தபத²வீ, தம் க³ஹேத்வா’’தி. உக்³க³ஹனிமித்தஞ்சேத்த² தம்க³திகமேவ த³ட்ட²ப்³ப³ம், நிமித்துப்பத்திதோ பன புப்³பே³ பூ⁴மிக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதந்தி.

தீஹி மஞ்ஞனாஹீதி வுத்தம் மஞ்ஞனாத்தயம் ஸபரஸந்தானேஸு ஸங்கே²பதோ யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹம் பத²வீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அஹம் பத²வீதிஆதீ³னா அஜ்ஜ²த்தவிஸயம் தி³ட்டி²மஞ்ஞனம் மானமஞ்ஞனஞ்ச த³ஸ்ஸேதி அத்தாபி⁴னிவேஸாஹம்காரதீ³பனதோ. மம பத²வீதி இமினா தண்ஹாமஞ்ஞனம் மானமஞ்ஞனம்பி வா பரிக்³க³ஹபூ⁴தாயபி பத²வியா ஸேய்யாதி³தோ மானஜப்பனதோ. ஸேஸபத³த்³வயேபி இமினானயேன மஞ்ஞனாவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. தத்த² பத²விகஸிணஜ்ஜா²னலாபீ⁴ ஜா²னசக்கு²னா க³ஹிதஜா²னாரம்மணம் ‘‘அத்தா’’தி அபி⁴னிவிஸந்தோ தஞ்ச ஸேய்யாதி³தோ த³ஹந்தோ அத்த²தோ ‘‘அஹம் பத²வீ’’தி மஞ்ஞதி நாம, தமேவ ‘‘அயம் மய்ஹம் அத்தா’’தி க³ஹணே பன ‘‘மம பத²வீ’’தி மஞ்ஞதி நாம. ததா² தம் ‘‘பரபுரிஸோ’’தி வா ‘‘தே³வோ’’தி வா வாத³வஸேன ‘‘அயமேவ பரேஸம் அத்தா’’தி வா அபி⁴னிவிஸந்தோ ‘‘பரோ பத²வீ, பரஸ்ஸ பத²வீ’’தி மஞ்ஞதி நாம. இமினா நயேன ஸேஸபத²வீஸுபி யதா²ரஹம் சதுக்கம் நித்³தா⁴ரேதப்³ப³ம்.

ஏவம் ‘‘பத²விம் மஞ்ஞதீ’’தி ஏத்த² சதுக்கவஸேன மஞ்ஞனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி மஞ்ஞனாவத்து²ம் மஞ்ஞனாயோ ச விப⁴ஜித்வா அனேகவிஹிதம் தஸ்ஸ மஞ்ஞனாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அயந்தி யதா²வுத்தோ புது²ஜ்ஜனோ. ச²ந்த³ராக³ந்தி ப³ஹலராக³ம். அஸ்ஸாதே³தீதி நிகாமேதி, ‘‘இமே கேஸா முது³ஸினித்³த⁴குஞ்சிதனீலோபா⁴ஸா’’திஆதி³னா தத்த² ரஸம் விந்த³தி. அபி⁴னந்த³தீதி ஸப்பீதிகாய தண்ஹாய அபி⁴முகோ² நந்த³தி பமோத³தி. அபி⁴வத³தீதி உப்பன்னம் தண்ஹாபி⁴னந்த³னாவேக³ம் ஹத³யேன ஸந்தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தோ ‘‘அஹோ மே கேஸா’’தி வாசம் நிச்சா²ரேதி. அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தீதி ப³லவதண்ஹாபி⁴னிவேஸேன கி³லித்வா பரினிட்டா²பேத்வா திட்ட²தி. அஞ்ஞதரம் வா பன ரஜ்ஜனீயவத்து²ந்தி கேஸாதி³தோ அஞ்ஞதரம் வா கரசரணாதி³ப்பபே⁴த³ம் நியகஜ்ஜ²த்தபரியாபன்னம் ராகு³ப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் வத்து²ம். இதீதி இமினா ஸினித்³தா⁴தி³ப்பகாரேனாதி பத்த²யிதப்³பா³காரம் பராமஸதி. தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்னானேதீதி தேஸு பா⁴வீஸு கேஸாதீ³ஸு ஸித்³த⁴ம் விய கத்வா நந்தி³ம் தண்ஹம் ஸமன்னாஹரதி ஸமுபசாரேதி. பணித³ஹதீதி பத்த²னம் ட²பேதி.

ஸம்பத்திம் நிஸ்ஸாய ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’தி, விபத்திம் நிஸ்ஸாய ‘‘ஹீனோஹமஸ்மீ’’தி மானம் ஜனேதீதி யோஜனா. பத²வீகோட்டா²ஸபூ⁴தானம் கேஸாதீ³னம் ஸம்பத்திவிபத்தீஹி மானஜப்பனா பத²வியா மஞ்ஞனா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் அஜ்ஜ²த்திகம் பத²விம் மானமஞ்ஞனாய மஞ்ஞதீ’’தி. அவயவப்³யதிரேகேன ஸமுதா³யஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸமுதா³யோ ஜீவாபி⁴னிவேஸோ அவயவேபி ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி ஆக³தனயேன பன கேஸம் ‘ஜீவோ’தி அபி⁴னிவிஸதீ’’தி ஆஹ. ‘‘கேஸா நாமேதே இஸ்ஸரவிஹிதா பஜாபதினிஸ்ஸிதா அணுஸஞ்சயோ பகதிபரிணாமோ’’திஆதி³னா நயேனபேத்த² தி³ட்டி²மஞ்ஞனா வேதி³தப்³பா³.

இமிஸ்ஸா பவத்தியாதி நிகந்திமானதி³ட்டீ²னம் பரியாதா³னஸமுக்³கா⁴டப்பவத்தியா. ‘‘ஏதம் மமா’’திஆதி³னா யதி³பி திஸ்ஸன்னம்பி மஞ்ஞனானம் ஸம்ப⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ. தண்ஹாமானமஞ்ஞனானம் பன ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதத்தா தி³ட்டி²மஞ்ஞனா ஏவேத்த² விஸேஸதோ உத்³த⁴டாதி வேதி³தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஏவம்பி அஜ்ஜ²த்திகம் பத²விம் தி³ட்டி²மஞ்ஞனாய மஞ்ஞதீ’’தி.

பா³ஹிரம்பி பத²விம் தீஹி மஞ்ஞனாஹி மஞ்ஞதீதி யோஜனா. தம் பன மஞ்ஞனாவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கத²’’ந்தி ஆஹ. தஸ்ஸத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³.

அயம் ஜீவோதி அயம் காளலோஹம் ‘‘ஜீவோ அத்தா’’தி அபி⁴னிவிஸதி ஏகச்சே நிக³ண்டா² விய. ஏவம் பா³ஹிரம் பத²விம் தி³ட்டி²மஞ்ஞனாய மஞ்ஞதீதி ஏத்தா²பி ‘‘யா சேவ கோ² பன அஜ்ஜ²த்திகா பத²வீதா⁴து, யா ச பா³ஹிரா பத²வீதா⁴தூ’’திஆதி³னா நயேன ஆனேத்வா வத்தப்³போ³.

பத²வீகஸிணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அயம்பி ச நயோ ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏத்தே²வ அந்தோக³தோ⁴தி த³ட்ட²ப்³போ³ கஸிணானம்பி ரூபஸமஞ்ஞாஸம்பா⁴வதோ. பத²விம் மஞ்ஞதீதி ஏத்த² யாதி³ஸோ மஞ்ஞனாவத்து²மஞ்ஞனானம் வித்தா²ரனயோ வுத்தோ, தாதி³ஸோ இதோ பரம் வுத்தனயோவாதி ஆஹ ‘‘இதோ பரம் ஸங்கே²பேனேவ கத²யிஸ்ஸாமா’’தி, அதாதி³ஸோ பன வித்தா²ரதோபி கத²யிஸ்ஸதீதி அத்தோ².

தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘பத²வியா’’தி இத³ம் பு⁴ம்மவசனம், தஸ்மா, ஸோ அத்தபரத்தது³பகரணானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன தம் மஞ்ஞனாவத்து²ம் கப்பேதீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘அஹம் பத²வியா’’திஆதி³. நனு ச இந்த்³ரியப³த்³தா⁴னிந்த்³ரியப³த்³த⁴பபே⁴த³ஸ்ஸ த⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸஸம்பா⁴ரபத²வீ ச ஆதா⁴ரனிஸ்ஸயோ, இதரா ஆரம்மணனிஸ்ஸயோ ததா³ரம்மணஸ்ஸாதி ஏத்த² நிப்³பி³ரோதோ⁴தி? ந, மஞ்ஞனாவத்து²ம் நிஸ்ஸயபா⁴வேன பரிகப்பனதோ. அயஞ்ஹி ‘‘அஹ’’ந்தி தி³ட்டி²மஞ்ஞனாய மானமஞ்ஞனாய ச வத்து²பூ⁴தஸ்ஸ அத்தனோ பத²விஸன்னிஸ்ஸயம் கத்வா ‘‘அஹம் பத²வியா’’தி மஞ்ஞதி, தண்ஹாமஞ்ஞனாய வத்து²பூ⁴தஸ்ஸ உபகரணஸ்ஸ பத²விம் ஸன்னிஸ்ஸயம் கத்வா ‘‘மய்ஹம் கிஞ்சனம் பலிபோ³தோ⁴ பத²வியா’’தி மஞ்ஞதி. பரோதிஆதீ³ஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ய்வாயம் அத்த²னயோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வுத்தோ படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³. ஏதேனேவ நயேனாதி ய்வாயம் ‘‘ஸோ கோ² பன மே அத்தா இமஸ்மிம் ரூபே’’தி ஸமுதா³யஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வதீ³பனோ அத்த²னயோ வுத்தோ, ஏதேனேவ நயேன. ந ஹி அவயவப்³யதிரேகேன ஸமுதா³யோ லப்³ப⁴தி, தஸ்மா ஸமுதா³யே வுத்தவிதி⁴ அவயவேபி லப்³ப⁴தீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ஸோ கோ² பன மே அயம் அத்தா இமிஸ்ஸா பத²வியாதி மஞ்ஞந்தோதி. தஸ்மிம்யேவ பனஸ்ஸ அத்தனீதி ஏத்த² அஸ்ஸாதி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. தஸ்மிம்யேவ அத்தனீதி அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரபத²வீஸன்னிஸ்ஸயே அத்தனி. ‘‘பத²வியா மஞ்ஞதீ’’தி பத³ஸ்ஸாயம் வண்ணனா. ஏவம் ‘‘பத²வியா மஞ்ஞதீ’’தி ஏத்த² அத்தவஸேன தி³ட்டி²மானதண்ஹாமஞ்ஞனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பரவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அஸ்ஸாதி பரஸ்ஸ. ததா³தி பரவஸேன மஞ்ஞனாயம். தி³ட்டி²மஞ்ஞனா ஏவ யுஜ்ஜதி தத்த² நிச்சாபி⁴னிவேஸாத³யோ ஸம்ப⁴வந்தீதி கத்வா. அவதா⁴ரணேன மானதண்ஹாமஞ்ஞனா நிவத்தேதி. ந ஹி ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’திஆதி³னா, ‘‘மய்ஹ’’ந்தி ச பவத்தலக்க²ணா மானதண்ஹா பரஸ்மிம் பரஸ்ஸ ஸந்தகபா⁴வேன க³ஹிதே ச பவத்தந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. இதராயோபீதி மானதண்ஹாமஞ்ஞனாயோபி. இச்ச²ந்தி அட்ட²கதா²சரியா. பரஸ்ஸபி ஹி பத²வீஸன்னிஸ்ஸயேன ஸம்பத்திஇஸ்ஸரியாதி³கஸ்ஸ வஸேன அத்தனி ஸேய்யாதி³பா⁴வம் த³ஹதோ பணித³ஹதோ ச சித்தம் ததா²பா⁴வாய மானதண்ஹாமஞ்ஞனா ஸம்ப⁴வந்தீதி ஆசரியானம் அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘பரோ பத²வீ பரஸ்ஸ பத²வீ’’தி ஏத்தா²பி இமே த்³வே பகாரா ஸாதி⁴ப்பாயா நித்³தா⁴ரேதப்³பா³.

‘‘பத²விதோ ஸஞ்ஜானாதீ’’தி, ‘‘ஆதி³தோ’’தி ச ஆதீ³ஸு அனிஸ்ஸக்கவசனேபி தோ-ஸத்³தோ³ தி³ட்டோ²தி ஆஹ ‘‘பத²விதோதி நிஸ்ஸக்கவசன’’ந்தி. ஸஉபகரணஸ்ஸாதி ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணக³தஸ்ஸ தா³ஸபோரிஸாதி³னா வித்துபகரணேன ஸஉபகரணஸ்ஸ, அத்தனோ வா பரஸ்ஸ வா தேஸம் உபகரணஸ்ஸ வாதி அத்தோ². யதா²வுத்தப்பபே⁴த³தோதி லக்க²ணாதி³அஜ்ஜ²த்திகாதி³வுத்தப்பகாரவிபா⁴க³தோ. உப்பத்திம் வா நிக்³க³மனம் வாதி ‘‘தம் அண்ட³ம் அஹோஸி ஹேமமயம், தஸ்மிம் ஸயம் ப்³ரஹ்மா உப்பன்னோ’’தி ப்³ரஹ்மண்ட³வாத³வஸேன வா ‘‘த்³வீஹி அணூஹி த்³விஅணுக’’ந்தி ஏவம் பவத்தஅணுகவாத³வஸேன வா பத²விதோ உப்பத்திம் வா ‘‘ஸப்³போ³யம் லோகோ இஸ்ஸரதோ வினிக்³க³தோ’’தி இஸ்ஸரவாத³வஸேன இஸ்ஸரகுத்ததோ பத²விதோ நிக்³க³மனம் வா மஞ்ஞமானோதி யோஜனா. பத²விதோ வா அஞ்ஞோ ஆபாதி³கோ அத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச புரிமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே காரகலக்க²ணம் நிஸ்ஸக்கவசனம், து³தியஸ்மிம் உபபத³லக்க²ணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத்தனோ பரிக்³க³ஹபூ⁴தபத²விதோ ஸுக²ப்பத்திம் ததோ ஏவ ச பரேஹி ஸேய்யாதி³பா⁴வம் கப்பேந்தஸ்ஸ வஸேனபேத்த² தண்ஹாமானமஞ்ஞனா வேதி³தப்³பா³. அபரேதி ஸாரஸமாஸாசரியா. ததோ அஞ்ஞம் அப்பமாணம் அத்தானம் க³ஹேத்வாதி புப்³பே³ பா⁴விதஆபாதி³அப்பமாணகஸிணவஸேன வா காபிலகாணாத³தி³ட்டி²வஸேன வா அப்பமாணம் ப்³யாபினம் அத்தானம் க³ஹேத்வா. பத²விதோதி பச்சா² அபா⁴விதஅவட்³டி⁴தபத²வீகஸிணஸங்கா²தபத²விதோ. ப³ஹித்³தா⁴பி மே அத்தாதி இதோ பத²விதோ ப³ஹிபி மே அத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

கேவலந்தி அனவஸேஸம். மஹாபத²விம் தண்ஹாவஸேன மமாயதி, அயஞ்ச நயோ சதுதீ³பிஸ்ஸரியே டி²தஸ்ஸ தீ³பசக்கவத்தினோ ச லப்³பே⁴ய்ய, மண்ட³லிகராஜமஹாமத்தகுடும்பி³கானம்பி வஸேன லப்³ப⁴தேவ தேஸம்பி யதா²பரிக்³க³ஹம் அனவஸேஸேத்வா மஞ்ஞனாய ஸம்ப⁴வதோ. ‘‘ஏவம் மமா’’தி கா³ஹஸ்ஸ ‘‘ஏஸோஹமஸ்மிம், ஏஸோ மே அத்தா’’தி கா³ஹவிதூ⁴ரதாய வுத்தம் ‘‘ஏகா தண்ஹாமஞ்ஞனா ஏவ லப்³ப⁴தீ’’தி. இமினா நயேனாதி வுத்தமதிதே³ஸம் விபா⁴வேதும் ‘‘ஸா சாய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸா சாயந்தி ஸா ச அயம் தண்ஹாமஞ்ஞனா யோஜேதப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யதா² பன தி³ட்டி²மஞ்ஞனாமஞ்ஞிதே வத்து²ஸ்மிம் ஸினேஹம் மானஞ்ச உப்பாத³யதோ தண்ஹாமானமஞ்ஞனா ஸம்ப⁴வந்தி, ஏவம் தண்ஹாமஞ்ஞனாமஞ்ஞிதேன வத்து²னா அத்தானம் ஸேய்யாதி³தோ த³ஹதோ தஞ்ச அத்தனியம் நிச்சம் ததா² தம்ஸாமிபூ⁴தம் அத்தானஞ்ச பரிகப்பேந்தஸ்ஸ இதரமஞ்ஞனாபி ஸம்ப⁴வந்தீதி ஸக்கா விஞ்ஞாதும். ‘‘மே’’தி ஹி இமினா அத்த²க்³க³ஹணமுகே²னேவ அத்தனியஸம்ப³ந்தோ⁴ பகாஸீயதீதி.

அபி⁴னந்த³தீதி இமினா தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னிவேஸானம் ஸங்க³ஹிதத்தா தே த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஸ்ஸாதே³தி பராமஸதி சா’’தி ஆஹ. தி³ட்டி²விப்பயுத்தசித்துப்பாத³வஸேன சேதஸ்ஸ த்³வயஸ்ஸ அஸங்கரதோ பவத்தி வேதி³தப்³பா³, ஏகசித்துப்பாதே³பி வா அதி⁴பதித⁴ம்மானம் விய புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன தஸ்ஸ தஸ்ஸ ப³லவபா⁴வேன பவத்தி. ஏதஸ்மிம் அத்தே²தி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னந்த³னத்தே². ஏதந்தி ‘‘பத²விம் அபி⁴னந்த³தீ’’தி ஏதம் பத³ம். யேஸம் வினேய்யானம் யேஹி பகாரவிஸேஸேஹி த⁴ம்மானம் விபா⁴வனே கதே விஸேஸாதி⁴க³மோ ஹோதி, தேஸம் தேஹி பகாரவிஸேஸேஹி த⁴ம்மவிபா⁴வனம். யேஸம் பன யேன ஏகேனேவ பகாரேன த⁴ம்மவிபா⁴வனே கதே விஸேஸாதி⁴க³மோ ஹோதி, தேஸம்பி தம் வத்வா த⁴ம்மிஸ்ஸரதாய தத³ஞ்ஞனிரவஸேஸப்பகாரவிபா⁴வனஞ்ச தே³ஸனாவிலாஸோ. தேனாஹ ‘‘புப்³பே³ மஞ்ஞனாவஸேன கிலேஸுப்பத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அபி⁴னந்த³னாவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி. த⁴ம்மதா⁴துயாதி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா. ஸா ஹி ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மம் யதா²ஸபா⁴வதோ தா⁴ரேதி உபதா⁴ரேதி, ஸகலஞ்ச வினேய்யஸத்தஸங்கா²தத⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ம் அபாயது³க்க²ஸம்ஸாரது³க்க²பதனதோ தா⁴ரேதி, ஸயஞ்ச அவிபரீதபவத்திஆகாரா தா⁴தூதி த⁴ம்மதா⁴தூதி இதா⁴தி⁴ப்பேதா. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴தி. ஸுப்படிவித்³த⁴த்தாதி ஸுட்டு² படிவித்³த⁴பா⁴வதோ, ஸம்மா அதி⁴க³தத்தாதி அத்தோ². அபி⁴கங்க²னஸம்பக்³க³ஹபராமஸனானம் வஸேன ஆரம்மணே பரிகப்பனாபவத்தி மஞ்ஞனா. தத்த² ‘‘மமம், அஹ’’ந்தி ச அபி⁴னிவேஸனம் பரிகப்பனம். யேன அஜ்ஜோ²ஸானம் ஹோதி, அயம் அபி⁴னந்த³னாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ஸுத்தாதி³அவிருத்³தா⁴யேவ அத்தனோமதி இச்சி²தப்³பா³, ந இதராதி ஸுத்தேன தஸ்ஸா ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வுத்தஞ்சேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தே³ஸனாவிலாஸவிபா⁴வனஸ்ஸ பன ஸஹேதுகஹேதுஸம்பயுத்தது³காதி³தே³ஸனாய நிப³த்³த⁴தா நித்³தா⁴ரேதப்³பா³.

தஸ்ஸாதி தேன. ஞாதஸத்³த³ஸம்ப³ந்தே⁴ன ஹேதம் கத்தரி ஸாமிவசனம். தஸ்மாதி அபரிஞ்ஞாதத்தா. ‘‘அபரிஞ்ஞாத’’ந்தி படிக்கே²பமுகே²ன யம் பரிஜானனம் வுத்தம், தம் அத்த²தோ திவிதா⁴ பரிஞ்ஞா ஹோதீதி தம் ஸரூபதோ பவத்திஆகாரதோ ச விபா⁴வேந்தோ ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² யாய பஞ்ஞாய விபஸ்ஸனாபூ⁴மிம் பரிஜானாதி பரிச்சி²ந்த³தி, ஸா பரிஜானனபஞ்ஞா ஞாதபரிஞ்ஞா. ஸா ஹி தேபூ⁴மகத⁴ம்மஜாதம் ‘‘அயம் விபஸ்ஸனாபூ⁴மீ’’தி ஞாதம் விதி³தம் பாகடம் கரோந்தீயேவ லக்க²ணரஸாதி³தோ அஜ்ஜ²த்திகாதி³விபா⁴க³தோ ச பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானாதி. இத⁴ பன பத²வீதா⁴துவஸேன வேதி³தப்³பா³தி வுத்தம் ‘‘பத²வீதா⁴தும் பரிஜானாதீ’’திஆதி³. தீரணபரிஞ்ஞாதி கீரணவஸேன பரிஜானனகபஞ்ஞா. ஸா ஹி பரிவாரேஹி அனிச்சதாதி³ஆகாரேஹி அனிச்சதாதி³ஸபா⁴வஸ்ஸ உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகஸ்ஸ தீரணவஸேன ஸம்மஸனவஸேன தம் பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானாதி. அக்³க³மக்³கே³னாதி அரஹத்தமக்³கே³ன. ஸோ ஹி அனவஸேஸதோ ச²ந்த³ராக³ம் பஜஹதி. அக்³க³மக்³கே³னாதி வா அக்³க³பூ⁴தேன மக்³கே³ன, லோகுத்தரமக்³கே³னாதி அத்தோ². உப⁴யதா²பி ஹி ஸமுச்சே²த³பஹானகாரீ ஏவ பஞ்ஞா நிப்பரியாயேன பஹானபரிஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி.

நாமரூபவவத்தா²னந்தி ஏதேன பச்சயபரிக்³க³ஹோபி ஸங்க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³ நாமரூபஸ்ஸ ஹேதுவவத்தா²னபா⁴வதோ. ஸோபி ஹி ஹேதுபச்சயமுகே²ன நாமரூபஸ்ஸ வவத்தா²னமேவாதி. கலாபஸம்மஸனாதி³வஸேன தீரணபரிஞ்ஞா அனிச்சாதி³வஸேன ஸம்மஸனபா⁴வதோ. தஸ்மாதி யஸ்மா தா பரிஞ்ஞாயோ நத்தி², தஸ்மா. அத² வா தஸ்மா அபரிஞ்ஞாதத்தாதி யஸ்மா அபரிஞ்ஞாதா பத²வீ, தஸ்மா அபரிஞ்ஞாதத்தா பத²வியா தம் பத²விம் மஞ்ஞதி ச அபி⁴னந்த³தி சாதி.

பத²வீவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.