7. வத்த²ஸுத்தவண்ணனா

70. சா²தே³தப்³ப³ம் டா²னம் வஸதி படிச்சா²தே³தீதி வத்த²ம். யம் ஸமானம் விய ந ஸப்³ப³ஸோ மினோதி, மானஸ்ஸ பன ஸமீபே, தம் உபமானம். உபமீயதி ஏதாயாதி உபமா, உபமாய போ³த⁴கவசனம் உபமாவசனம். கத்த²சி ஸுத்தே. அத்த²ந்தி உபமியத்த²ம். பட²மம் உபமம் வத்வா தத³னந்தரம் அத்த²ம் வத்வா புன உபமம் வத³ந்தோ ‘‘உபமாய அத்த²ம் பரிவாரேத்வா த³ஸ்ஸேதீ’’தி வுத்தோ. அத்தே²ன உபமம் பரிவாரேத்வாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. இதா³னி தே சத்தாரோபி பகாரே ஸுத்தே ஆக³தனயேனேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸேய்யதா²பிஸ்ஸு, பி⁴க்க²வே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² த்³வே அகா³ராதி த்³வே படிவிஸ்ஸகக⁴ரா. ஸத்³வாராதி ஸம்முக²த்³வாரா.

ஸ்வாயந்தி ஸோ அயம் ஏவம் உபமாத³ஸ்ஸனவஸேனபி நானானயேனபி த⁴ம்மதே³ஸகோ ப⁴க³வா. ஏகச்சானம் வேனேய்யானம் அத்த²ஸ்ஸ ஸுகா²வபோ³தோ⁴ பட²மம் உபமாத³ஸ்ஸனே ஹேது, ஏவம் பட²மம் அத்த²த³ஸ்ஸனே, உபமாய அத்த²பரிவாரணே, அத்தே²ன உபமாபரிவாரணே சா’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்தா²’’தி இமினா. த⁴ம்மதா⁴துயாதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ. தஞ்ஹி த⁴ம்மதா⁴துபரியாபன்னத்தா யதா²வுத்தத⁴ம்மே ச ஸப்³பே³பி ஞேய்யத⁴ம்மே ச பத³ஹதி யதா²ஸபா⁴வதோ பு³ஜ்ஜ²தி போ³தே⁴தி சாதி தா⁴து, தீ⁴யந்தி வா த⁴ம்மா ஏதாய ஸப்³பா³காரதோ ஞாயந்தி ஞாபியந்தி சாதி த⁴ம்மதா⁴து. தஸ்ஸா பன ஸுட்டு² ஸச்சஸம்படிவேத⁴வஸேன லத்³த⁴த்தா ஸுப்படிவித்³த⁴த்தாதி, யத³க்³கே³ன வா ஞேய்யம் தாய ஸுப்படிவித்³த⁴ம், தத³க்³கே³ன ஸாபிஸ்ஸ ஸுப்படிவித்³தா⁴ ஏவாதி ஆஹ ‘‘ஸுப்படிவித்³த⁴த்தா’’தி.

பகதிபரியோதா³தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஆக³ந்துகேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸம்கிலிட்ட²வத்த²த³ஸ்ஸனந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘பகதிபரிஸுத்³த⁴ம் வத்த²’’ந்தி. ரஜாதி³னாதி ஏத்த²ரஜோ நாம ரேணு. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அணுதஜ்ஜாரிதூ⁴மாதி³கம் வத்த²ஸ்ஸ அபரிஸுத்³தி⁴காரணம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸப்³ப³ஸோ கிலிஸ்ஸதி வினஸ்ஸதி விஸுத்³தி⁴ ஏதேனாதி ஸம்கிலேஸோ, தேன ஸம்கிலேஸேன பம்ஸுரஜாதி³னா ஸம்கிலிட்ட²ம் வண்ணவினாஸனேன விதூ³ஸிதம். மலம் மஸி. ஜல்லிகா வுச்சதி லோணபடலாதி³ ச²வியா உபரி டி²தம் ஸரீரமலம். ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸரீரஜல்லமேவ அஸ்ஸுகே²ளஸிங்கா⁴ணிகாதி³கம் தத³ஞ்ஞமலம் ஸங்க³ண்ஹாதி. க³ஹிதத்தாதி பரியோனந்த⁴னவஸேன க³ஹிதத்தா. ரஜந்தி ஸத்தா தேனாதி ரங்க³ம், ரங்க³மேவ ரங்க³ஜாதம் யதா² கோபமேவ கோபஜாதம். உபனாமேய்யாதி பக்கி²பேய்ய. நீலகத்தா²யாதி நீலவண்ணத்தா²ய. பலாஸனீலாதி³கேதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன காளஸாமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஹலித்³தி³ககுத⁴ஸேலாதி³கே பீதகரங்கே³. லாகா²பத்தங்க³ரஸாதி³கே லோஹிதகரங்கே³. மஹாரஜனலோத்³த³கந்து³லாதி³கே மந்த³ரத்தரங்கே³. து³ட்டு² ரஜிதவண்ணம் அபப⁴ஸ்ஸரம். தேனாஹ ‘‘அபரிஸுத்³த⁴வண்ணமேவஸ்ஸா’’தி. ஈதி³ஸந்தி து³ரத்தவண்ணம். தஸ்மிம் வத்தே² ரங்க³ஜாதம் ஸயம் ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் ஸமானம் கிஸ்ஸ ஹேது கேன ரத்தவண்ணம் அபரிஸுத்³த⁴ம் ஹோதீதி ரங்க³ஜாதஸ்ஸ நித்³தோ³ஸதம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³.

ஸம்கிலேஸபக்க²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன அஸம்கிலிட்ட²மேவ வத்த²ம் உதா³ஹரிதப்³ப³ந்தி பாகடோயமத்தோ², ஸம்கிலிட்ட²வத்த²னித³ஸ்ஸனேன பன ‘‘ஸியா நு கோ² அஞ்ஞோபி கோசி விஸேஸோ’’தி அதி⁴ப்பாயேன புச்ச²தி ‘‘கஸ்மா பனா’’திஆதி³னா. இதரோ அத்த²விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வாயாமமஹப்ப²லத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச ஸம்கிலிட்ட²சித்தவிஸோத⁴னவிதா⁴னே ஸம்கிலிட்ட²வத்த²ம் நித³ஸ்ஸதப்³ப³ந்தி படிஞ்ஞா, வாயாமமஹப்ப²லத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி ஹேதுஅத்தோ². யதா² ஹீதிஆதி³ அன்வயத்தோ². ந தத்த² ஜாதிகாளகே வியாதிஆதி³ ப்³யதிரேகத்தோ². ஸதி³ஸூதா³ஹரணம் பன மலக்³க³ஹிதகம்ஸபாதிஆதி³ த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் சித்தம்பீதிஆதி³ ஓபம்மத்த²ஸ்ஸ உபமேய்யஉபனயனம். தத்த² பகதியாதி அகித்திமேன ஸபா⁴வேன. தந்தி சித்தம். ஸாமஞ்ஞக்³க³ஹணஞ்சேதம் சித்தபா⁴வாவிஸேஸதோ. தேனாஹ ‘‘ஸகலேபீ’’தி. பண்ட³ரமேவ ந ஸம்கிலிட்ட²ம் ஸம்கிலேஸேஹி அஸமன்னாக³தபா⁴வதோ. நனு கிரியாமயசித்தேஹி விபாகஸந்தானே விஸேஸாதா⁴னம் லப்³ப⁴தி, அஞ்ஞதா² கதவினாஸா கதப்³பா⁴க³மா ஆபஜ்ஜேய்யும்? கிஞ்சாபி லப்³ப⁴தி, தஸ்ஸ ஸம்கிலேஸோ வட்டுபனிஸ்ஸயோ, அஸுத்³தி⁴ வா ந ஹோதி, அஸம்கிலேஸோ விவட்டுபனிஸ்ஸயோ, விஸுத்³தி⁴ வா ந ஹோதி ஏவ. உபக்கிலிட்ட²ந்தி பனேதம் உபக்கிலேஸனாரஹஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம், ந விபாகபப³ந்த⁴ஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘பப⁴ஸ்ஸரமித³ம் பி⁴க்க²வே சித்த’’ந்தி, ‘‘பண்ட³ரமேவா’’தி ச. தஞ்ச கோ²தி பன ஸகஸந்ததிபரியாபன்னதாய நேஸம் கேவலம் ஏகத்தனயவஸேன வுத்தம், ந விபாகத⁴ம்மானம் கிலேஸாஸமங்கி³பா⁴வதோ. அத² வா உபக்கிலிட்ட²ந்தி இமினா உபக்கிலேஸஹேது தத்த² விஜ்ஜமானம் விஸேஸாதா⁴னமாஹ, ந ‘‘ஸம்கிலிட்டா² த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 77.து³கமாதிகா) விய தம்ஸமங்கி³தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். விஸோதி⁴யமானந்தி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய அனுக்கமேன ஸப்³பு³பக்கிலேஸேஹி விமோசியமானம். ஸக்கா அக்³க³மக்³க³க்க²ணே பப⁴ஸ்ஸரதரம் காதும், யதோ ந புன உபக்கிலிஸ்ஸதி. ஏவந்திஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக³மனம்.

து³ட்ட²க³திபரிபூரணவஸேன படிபஜ்ஜனம் படிபத்தி. ஸா ஏவ கிலேஸத³ரத²பரிளாஹாதி³வஸேன உபாயாஸது³க்கா², குச்சி²தா வா க³தி பவத்தி, து³க்³க³திஹேதூதி வா து³க்³க³தி, து³க்³க³தியா பன படிபத்தியா க³ந்த⁴ப்³ப³தோ, தஸ்ஸா வா நிப்ப²ன்னபா⁴வதோ குச்சி²தோ, து³க்கா² ச க³தீதி து³க்³க³தி. ஸம்கிலிட்ட²சித்தோதி இத³ம் தஸ்ஸா படிபத்தியா து³க்³க³திபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், ந விஸேஸனத்த²ம். ந ஹி அஸம்கிலிட்ட²சித்தஸ்ஸ பாணகா⁴தாதி³வஸேன பவத்தி. ஸம்கிலிட்ட²சித்தோதி லாபா⁴ஸாய ஸப்³ப³ஸோ கிலிட்ட²சித்தோ. தூ³தேய்யபஹிணக³மனந்தி தூ³தேய்யம் வுச்சதி து³தகம்மம், கி³ஹீனம் பண்ணம் வா ஸாஸனம் வா க³ஹேத்வா தத்த² தத்த² க³மனம், பஹிணக³மனம் க⁴ராக⁴ரம் பேஸிதஸ்ஸ கு²த்³த³கக³மனம், தூ³தேய்யக³மனம் பஹிணக³மனஞ்ச க³ச்ச²தி. வேஜ்ஜகம்மந்தி அனனுஞ்ஞாதே டா²னே லாபா⁴ஸாய க³ஹட்டா²னம் பே⁴ஸஜ்ஜம் கரோதி. ஸங்க⁴பே⁴த³கதா² பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி. வேளுதா³னாதீ³ஹீதி வேளுதா³னபத்ததா³னபுப்ப²தா³னாதீ³ஹி மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேதி. ஸகலம்பீதி ‘‘அத்தி² அனாசாரோ, அத்தி² அகோ³சரோ’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 513, 514) ஆக³தம் ஸப்³ப³ம்பி அனாசாரம் அகோ³சரஞ்ச சரணவஸேன பரிபூரேதி.

‘‘நிரயம்பி …பே… பேத்திவிஸயம்பி க³ச்ச²தீ’’தி வத்வா தத்த² பேத்திவிஸயக³மனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமணயக்கோ² நாம ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ.

ஸுக்கபக்கே² பரிஸுத்³த⁴ந்தி ஸப்³ப³ஸோ விஸுத்³த⁴ம் அஸம்கிலிட்ட²ம். பரிஸுத்³த⁴த்தா ஏவ பரியோதா³தம், பப⁴ஸ்ஸரந்தி அத்தோ². ஸுரத்தவண்ணமேவஸ்ஸாதி ஸுட்டு² ரத்தவண்ணமேவ அஸ்ஸ. பரிஸுத்³த⁴வண்ணமேவஸ்ஸாதி நீலவண்ணோபிஸ்ஸ பரிஸுத்³தோ⁴ ச ப⁴வேய்யாதி ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கண்ஹபக்கே² வுத்தபச்சனீகேனேவ வேதி³தப்³பா³’’தி. ரங்க³ஜாதந்திஆதி³ பன தத்த² வுத்தவஸேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். படிபத்திஸுக³திஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் படிபத்திது³க்³க³திஆதீ³ஸு வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³ப³ம். பரிஸுத்³த⁴சித்தோதி ஸுத்³தா⁴ஸயோ. த³ஸ குஸலகம்மபதே² பரிபூரேதீதி இத³ம் கண்ஹபக்கே² ‘‘த³ஸ அகுஸலகம்மபதே² பரிபூரேதீ’’தி வுத்தஸ்ஸ படிபக்க²த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். யதா² ஹி தத்த² அபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாத³மிச்சா²தி³ட்டி²க்³க³ஹணேன கம்மபத²ஸம்ஸந்த³னனயேன கம்மபத²ம் அப்பத்தாய ச அகா³ரியஸ்ஸ ததா²ரூபாய மிச்சா²படிபத்தியா ஸங்க³ஹோ இச்சி²தோ, ஏவம் இதா⁴பி அனபி⁴ஜ்ஜா²அப்³யாபாத³ஸம்மாதி³ட்டி²க்³க³ஹணேன அலோபா⁴தோ³ஸாமோஹவஸேன பவத்தா அகா³ரியஸ்ஸ ஸம்மாபடிபத்தி ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந கம்மபத²ப்பத்தாவாதி. மனுஸ்ஸமஹந்ததந்தி ஜாதிரூபபோ⁴கா³தி⁴பதேய்யாதி³வஸேன மனுஸ்ஸேஸு மஹந்தபா⁴வம். த³ஸஹி டா²னேஹி அஞ்ஞேஸம் தே³வானம் அபி⁴ப⁴வோ தே³வமஹந்ததா. படிபத்தி ஸுக³தியா பா⁴ஜியமானத்தா ‘‘அனாகா³மிமக்³க³ம் பா⁴வேதீ’’தி ததா² அனாகா³மிபா⁴வனம் பாபேத்வா ட²பிதா. க³ஹிதக்³க³ஹணேன ஸுகா²னுப⁴வட்டா²னஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா தத³பா⁴வதோ அஸஞ்ஞிப⁴வம் அனாதி³யந்தோ ‘‘த³ஸஸு வா ப்³ரஹ்மப⁴வனேஸூ’’திஆதி³மாஹ.

71. ஸகப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகோ³ அபி⁴ஜ்ஜா²யனட்டே²ன அபி⁴ஜ்ஜா², அபி⁴ஜ்ஜா²யனாதி அத்தோ². பரப⁴ண்டே³ ச²ந்த³ராகோ³ விஸமம் லுப்³ப⁴தீதி விஸமலோபோ⁴. ஏவம்பி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴னம் விஸேஸோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அத்தனோ ஸந்தகம் தம்ஸதி³ஸஞ்ச யுத்தட்டா²னம். யம் யாசிதம், அப்பகஸிரேன வா ஸக்கா லத்³து⁴ம், தம் பத்தட்டா²னம். பரதா³ரக³ருதா³ராதி அயுத்தட்டா²னம். யம் அபத்த²னியம், யஸ்ஸ வா பத்த²னாய ப்³யஸனம் ஆபஜ்ஜதி, தம் அப்பத்தட்டா²னம். தே²ரோதி மஹாஸங்க⁴ரக்கி²தத்தே²ரோ, யேன அட்ட²கதா² போத்த²கம் ஆரோபிதா. ஸோ ஹி அந்தேவாஸிகேஸு ஸாகச்ச²ந்தேஸு ஏவமாஹ. ஸோபி இமஸ்மிம்யேவ ஸுத்தே வினிப்³போ⁴கோ³ ந லப்³ப⁴தி சித்தஸம்கிலேஸஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தேனாஹ ‘‘யுத்தே வா’’திஆதி³. அயோனிஸோமனஸிகாரவஸேன உப்பஜ்ஜனதோ ஸம்பத்தி ஆயதிஞ்ச து³க்க²ஸ்ஸேவ உப்பாத³னதோ ந கோசி லோபோ⁴ அவிஸமோ நாம. அபி⁴ஜ்ஜா²யனட்டே²னாதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ஆரம்மணஸ்ஸ யுத்தஸ்ஸ அயுத்தஸ்ஸ அப்பத்தஸ்ஸ ச அபி⁴ஜ்ஜாயனவஸேன அபி⁴பத்த²னாவஸேன ச பவத்தா தண்ஹா அபி⁴ஜ்ஜா²தி லோப⁴தோ நிப்³பி³ஸேஸந்தி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘ஏகத்த²மேதம் ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி. தூ³ஸேதீதி ஸபா⁴வஸந்தம் அஸம்கிலேஸம் வினாஸேதி அவிஸுத்³த⁴ம் கரோதி. தேனாஹ ‘‘ஓபா⁴ஸிதும் ந தே³தீ’’தி. ‘‘இமே ஸத்தா உச்சி²ஜ்ஜந்து வினஸ்ஸந்தூ’’தி ஸத்தேஸு ப்³யாபஜ்ஜனாகாரப்பவத்தியா ப்³யாபாதோ³ நவவித⁴ஆகா⁴தவத்து²ஸம்ப⁴வோ வுத்தோ. கோதோ⁴ பன ஸங்கா²ரேஸுபி பவத்தனதோ த³ஸவித⁴ஆகா⁴தவத்து²ஸம்ப⁴வோ வுத்தோ. உப⁴யம்பி படிக⁴மேவ, பவத்தனானத்ததோ பி⁴ந்தி³த்வா வுத்தோ. குஜ்ஜ²னவஸேனேவ சித்தபரியோனந்த⁴னோ ‘‘அக்கோச்சி² மம் அவதி⁴ ம’’ந்திஆதி³னா.

ஸுட்டு² கதம் கரணம் ஸுகதம், தஸ்ஸ புப்³ப³காரிதாலக்க²ணஸ்ஸ கு³ணஸ்ஸ வினாஸனோ உத³கபுஞ்ச²னியா விய ஸரீரானுக³தம் உத³கம் புஞ்ச²ந்தோ மக்கோ². ததா² ஹி ஸோ பரேஸம் கு³ணானம் மக்க²னட்டே²ன ‘‘மக்கோ²’’தி வுச்சதி. இதா³னி அனகா³ரியஸ்ஸ வாதிஆதி³னா ஸங்கே²பேன வுத்தத்த²ம் வித்தா²ரேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனகா³ரியோபீ’’திஆதி³ வுத்தம். நிஸின்னகதா²பரிகதா²தி³வஸேன த⁴ம்மஸ்ஸ கதா² த⁴ம்மகதா²னயோ, ஏகத்தாதி³த⁴ம்மனீதி ஏவ வா. பகரணம் ஸத்த பகரணானி, தத்த² கோஸல்லம் த⁴ம்மகதா²னயபகரணகோஸல்லம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன வினயக்கமே சதூஸு மஹானிகாயேஸு ச கோஸல்லம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அசித்தீகதோதி சித்தீகாரரஹிதோ. யதா² சாயந்தி இமினா யதா²யம் மக்கோ² சித்தம் தூ³ஸேதி, ஏவம் பளாஸோபி சித்தம் தூ³ஸேதி, தஸ்மா உபக்கிலேஸோதி த³ஸ்ஸேதி. அனியதா க³தி நியாமோக்கமனாபா⁴வதோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதே புக்³க³லே அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா ‘த்வம்பி இமஸ்மிம் ஸாஸனே பப்³ப³ஜிதோ, அஹம்பி பப்³ப³ஜிதோ, த்வம்பி ஸீலமத்தே டி²தோ அஹம்பீ’தி’’ ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. யுக³க்³கா³ஹகா³ஹீதி ‘‘தவ வா மம வா கோ விஸேஸோ’’தி அஸமம்பி ஸமம் கத்வா ஸமது⁴ரக்³கா³ஹக³ண்ஹனகோ. கீ²யனா உஸூயனா. அத்தனோ ஸம்பத்தியா நிகூ³ஹனம் தஸ்ஸ பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வாஸஹனேன ஹோதீதி ‘‘பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வம் அஸஹமானம்’’இச்சேவ வுத்தம். காரணே ஹி க³ஹிதே ப²லம்பி க³ஹிதமேவ ஹோதீதி. அஞ்ஞதா² அத்தனோ பவேத³னகபுக்³க³லோ கேராடிகோ, ‘‘நேகதிகவாணிஜோ’’திபி வத³ந்தி. ஸப்பமுகா² மச்ச²வாலா ஏகா மச்ச²ஜாதி ஆயதனமச்சோ². தேனாஹ ‘‘ஆயதனமச்சோ² நாமா’’திஆதி³. ப³த்³த⁴சரோதி அந்தேவாஸீ.

ஸப்³ப³ஸோ அமத்³தி³தஸபா⁴வேன வா தப⁴ரிதப⁴த்தஸதி³ஸஸ்ஸ த²த்³த⁴பா⁴வஸ்ஸ அனோனமிதத³ண்ட³ஸதி³ஸதாய பக்³க³ஹிதஸிரஅனிவாதவுத்திகாரஸ்ஸ ச கரணதோ வா தப⁴ரித…பே… கரணோ. தது³த்தரிகரணோதி யம் யேன கதம் து³ச்சரிதம் வா ஸுசரிதம் வா, தது³த்தரி, தஸ்ஸ த்³விகு³ணம் வா கரணோ. அத்தனோ மண்ட³னாதி³அத்த²ம் பரேன கதம் அலங்காராதி³ம். பரியாபுணாதி வா கதே²தி வா அத்தனோ ப³லானுரூபம். காமம் நிகாயத்³வயக்³க³ஹணாதி³வஸேன பவத்தோ ஸேவிதப்³ப³மானோ ஏவ, ததா²பிஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபக்க²த்தா வுத்தம் ‘‘மானம் அனிஸ்ஸாயா’’தி.

உண்ணதிவஸேனாதி ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’திஆதி³னா சித்தஸ்ஸ பக்³க³ஹணவஸேன. புப்³பே³ கேனசி அத்தானம் ஸதி³ஸம் கத்வா பச்சா² ததோ அதி⁴கதோ த³ஹனதோ உப்பஜ்ஜனகோ அதிமானோ. மத³க்³க³ஹணாகாரோ ஜாதிஆதி³ம் படிச்ச மஜ்ஜனாகாரோ, ஸோபி அத்த²தோ மானோ ஏவ. பமாதோ³ ததா²பவத்தோ சித்துப்பாதோ³.

தஸ்மா லோப⁴மாதி³ம் கத்வா த³ஸ்ஸேதீதி லோப⁴ஸ்ஸ ஆதி³தோ க³ஹணே காரணம் விபா⁴வேதுகாமோ புச்ச²தி. பட²முப்பத்திதோதி தத்த² தத்த² ப⁴வே ஸப்³ப³பட²மம் உப்பஜ்ஜனதோ. ஸத்தானஞ்ஹி யதா²தி⁴க³தம் ஜா²னாதி³விஸேஸம் ஆரப்³ப⁴ பச்சவேக்க²ணா விய யதா²லத்³த⁴ம் உபபதிப⁴வம் ஆரப்³ப⁴ நிகந்தி ஏவ. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஸத்தான’’ந்திஆதி³. யதா²ஸம்ப⁴வம் இதரேதி இதரே ப்³யாபாதா³த³யோ யதா²பச்சயம் உப்பஜ்ஜந்தி, லோப⁴ஸ்ஸ விய ஆதி³தோ அஸுகஸ்ஸ அனந்தரம் அஸுகோதி வா ந நேஸம் நியமோ அத்தீ²தி அத்தோ². கிம் பன ஏதே ஸோளஸேவ சித்தஸ்ஸ உபக்கிலேஸா, உதா³ஹு அஞ்ஞேபி ஸந்தீதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴ய அஞ்ஞேபி ஸந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந ச ஏதே’’திஆதி³மாஹ. யதி³ ஏவம் கஸ்மா ஏத்தகா ஏவ இத⁴ வுத்தாதி. நயத³ஸ்ஸனவஸேனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏதேன பன…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி. தேன தி²னமித்³த⁴உத்³த⁴ச்சகுக்குச்ச-விசிகிச்சா²-அத்துக்கம்ஸன-பரவப்³ப⁴னச²ம்பி⁴தத்தா- பீ⁴ருகதா-அஹிரிகானோத்தப்ப-அத்திச்ச²தா-பாபிச்ச²தா-மஹிச்ச²தாத³யோ ஸங்க³ஹிதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

72. ஸம்கிலேஸம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஸம்கிலிட்ட²வத்தனித³ஸ்ஸனேன ஸங்கே²பேன வுத்தம் ஸம்கிலேஸம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேத்வா. வோதா³னம் த³ஸ்ஸேந்தோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஏவம் ஜானித்வாதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா² விஸமலோபோ⁴ ஏகந்தேனேவ சித்தஸ்ஸ உப்பக்கிலேஸோ’’தி ஸபா⁴வதோ ஸமுத³யதோ நிரோத⁴தோ நிரோதூ⁴பாயதோ ச புப்³ப³பா⁴க³பஞ்ஞாய சேவ ஹேட்டி²மமக்³க³த்³வயபஞ்ஞாய ச ஜானித்வா. பஜஹதீதி ஏத்த² அச்சந்தப்பஹானமேவ அதி⁴ப்பேதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன அரியமக்³கே³ன பஜஹதீ’’தி ஆஹ. அரியமக்³கே³னாதி அனாகா³மிமக்³கே³ன. தேன ஹி பஹானம் இத⁴ ஸப்³ப³வாரேஸு அதி⁴ப்பேதம். கிலேஸபடிபாடி இத⁴ கிலேஸானம் தே³ஸனாக்கமோ. மக்³க³படிபாடிபன சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் தே³ஸனாக்கமோபி தாய தே³ஸனாய படிபஜ்ஜனக்கமோபி தாய படிபத்தியா உப்பத்திக்கமோபி. தத்த² யே யே கிலேஸா யேன யேன மக்³கே³ன பஹீயந்தி, மக்³க³படிபாடிம் அனோலோகேத்வா தேஸம் தேஸம் கிலேஸானம் தேன தேன மக்³கே³ன பஹானத³ஸ்ஸனம் கிலேஸபடிபாடி ந கிலேஸானம் உப்பத்திக்கமோ இத⁴ தே³ஸனாக்கமோ சாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா² விஸமலோபோ⁴’’திஆதி³மாஹ. யேன யேன பன மக்³கே³ன யே யே கிலேஸா பஹீயந்தி மக்³கா³னுபுப்³பி³யா, தேன தேன மக்³கே³ன தேஸம் தேஸம் கிலேஸானம் பஹானத³ஸ்ஸனம் மக்³க³படிபாடியா பஹானத³ஸ்ஸனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³னா’’திஆதி³மாஹ.

இமஸ்மிம் பன டா²னேதி ‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா ஆக³தோ இமஸ்மிம் பஹானவாரே. இமே கிலேஸாதி இமே யதா²வுத்தா கிலேஸா. ஸோதாபத்திமக்³க³வஜ்ஜா² வா ஹோந்து ஸேஸமக்³க³வஜ்ஜா² வாஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதமக்³க³படிபாடிவஸேன. தத்த² பன யே ததியமக்³க³வஜ்ஜா², தேஸம் அனாகா³மிமக்³கே³னேவ பஹானே வத்தப்³ப³ம் நத்தி², யேஸம் பனேத்த² ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜா²னம் இத⁴ ஸங்க³ஹே காரணம் பச்சா² வத்துகாமேன அக்³க³மக்³க³வஜ்ஜா²னம் அனாதி³யித்வா கஸ்மா ததியமக்³க³வஜ்ஜா²னமேவ க³ஹணம் கதந்தி ஆஹ ‘‘அயமேத்த² பவேணிமக்³கா³க³தோ ஸம்ப⁴வோ’’தி, அயம் இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஏதஸ்மிம் டா²னே ஆசரியபவேணியா கதா²மக்³கோ³ ததோ ஆக³தோ அத்த²ஸம்ப⁴வோ அத்த²தத்வந்தி அத்தோ². தத்த² ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜா²னம் இத⁴ ஸங்க³ஹே காரணம் பச்சா² வத்துகாமோ அக்³க³மக்³க³வஜ்ஜா²னம் அக்³க³ஹணே யுத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோ சா’’திஆதி³மாஹ. தேனாதி சதுத்த²மக்³கே³ன. ஸேஸானந்தி ப்³யாபாதா³தீ³னம். யேபீதி மக்கா²தி³கே ஸந்தா⁴யாஹ. தம்ஸமுட்டா²பகசித்தானந்தி தேஸம் மக்கா²தீ³னம் ஸமுட்டா²பகசித்துப்பாதா³னம். தத்த² மக்க²-பளாஸ-இஸ்ஸா-மச்ச²ரிய-ஸமுட்டா²பகம் படிக⁴த்³வயசித்தம், விஸேஸதோ பஞ்சகாமகு³ணலோபே⁴ன ஸடோ² மாயாவீ ச ஹோதி, பஞ்சகாமகு³ணிகராகோ³ ச அனாகா³மிமக்³கே³னேவ நிரவஸேஸதோ பஹீயதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘தம்ஸமுட்டா²பகசித்தானம் அப்பஹீனத்தா’’தி. தேபி ஸுப்பஹீனா ஹோந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தந்தி பட²மமக்³கே³னேவ பஹானம் புப்³பா³பரேன ந ஸந்தி⁴யதி ‘‘யதோ²தி⁴ கோ²’’தி ஏத்த² ஓதி⁴வசனஸ்ஸ மக்³க³த்தயவாசகத்தா. ரதனத்தயே அவேச்சப்பஸாதோ³ நாம அரியகந்தஸீலம் விய ஸோதாபன்னஸ்ஸ அங்கா³னி, தே ச பஹானதோ பச்சா² நித்³தி³ட்டா², தஸ்மா இத⁴ வுத்தப்பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னபஹானமேவாதி கேசி வத³ந்தி. தேஸம் இச்சா²மத்தமேவ யதா²வுத்தபஹானஸ்ஸேவ வஸேன அவேச்சப்பஸாதா³னம் ஓதி⁴ஸோ பஹானஸ்ஸ விபா⁴விதத்தா, ஸ்வாயமத்தோ² ஹேட்டா² யுத்திதோபி பகாஸிதோயேவ.

74. ஏகமேகேன பதே³ன யோஜேதப்³ப³ம், யதோ ஏகமேகஸ்ஸபி உபக்கிலேஸஸ்ஸ ஸபா⁴வாதி³தோ த³ஸ்ஸனம் நிய்யானமுக²ம் ஹோதி, ததா² சேவ ஹேட்டா² ஸம்வண்ணிதம். அனாகா³மிமக்³க³வஸேன பஹானம் வத்வா பஸாத³ஸ்ஸ உத்³த⁴டத்தா வுத்தம் ‘‘அனாகா³மிமக்³கே³ன லோகுத்தரப்பஸாதோ³ ஆக³தோ’’தி. யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘லோகியோ உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தந்தி? ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னயப்பவத்தஸ்ஸ லோகியத்தா. நிப்³பா³னாரம்மணோ ஏவ ஹி லோகுத்தரோ பஸாதோ³. ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³வசனேன லோகியம், அவேச்சப்பஸாத³வசனேன லோகுத்தரந்தி லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகம் பஸாத³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ. அவேச்ச ரதனத்தயகு³ணே யாதா²வதோ ஞத்வா பஸாதோ³ அவேச்சப்பஸாதோ³. ஸோ பன யஸ்மா மக்³கே³னாக³தத்தா கேனசி அகம்பனியோ அப்பத⁴ம்ஸியோ ச ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அசலேன அச்சுதேனா’’தி. தத்த² லோகுத்தரோ ஸப்³ப³ஸோ பு³த்³த⁴கு³ணாதீ³ஸு ஸம்மோஹம் வித்³த⁴ம்ஸேந்தோ தத்த² கிச்சதோ பவத்ததி, இதரோ ஆரம்மணவஸேன தே ஆரப்³ப⁴. தம் விதி⁴ந்தி தம் தஸ்ஸ உப்பன்னப்பகாரம். அனுஸ்ஸதிட்டா²னானீதி அனுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னானி.

75. ஸோமனஸ்ஸாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஞாணாதீ³னி ஸங்க³ண்ஹாதி. சோரானம் அபி⁴ண்ஹம் ஸஞ்சரணட்டா²னதாய பச்சந்தக்³க³ஹணம். பச்சவேக்க²தோதி ‘‘அஸுகஸ்மிஞ்ச டா²னே இமே சிமே சோரா ஏவஞ்ச ஏவஞ்ச வினாஸிதா’’தி பச்சவேக்க²தோ ரஞ்ஞோ விய.

யோ யோ ஓதி⁴ யதோ²தி⁴. யதா²-ஸத்³தோ³ ப்³யாபனிச்சா²யம், கோ² ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணேதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸகஸகஓதி⁴வஸேன சத்தமேவ ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ. தேன ‘‘வந்த’’ந்திஆதீ³ஸுபி அவதா⁴ரேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸகஸகஓதி⁴வஸேனாதி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘த்³வே ஓதீ⁴’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யம்மக்³க³வஜ்ஜா²தி யேன மக்³கே³ன அனவஸேஸதோ பஹாதப்³பா³. அனவஸேஸப்பஹானவஸேன ஹி தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜா²னம் கிலேஸானம் தத³ஞ்ஞமக்³க³வஜ்ஜே²ஹி அஸம்மிஸ்ஸதா, அஞ்ஞதா² யே ஸகஸகஓதி⁴வஸேன உபரிமக்³க³வஜ்ஜா², தே ஹேட்டி²மமக்³கே³ஹி பஹீனாபாயக³மனீயாதி³ஸபா⁴வா ஏவ தேஹி பஹீயந்தீதி பஹானவஸேன ஸம்மிஸ்ஸா ஸியும். தேன தேயேவ பஹீனா ஹோந்தீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ததுத்தரிபீதி ததோ பஹானனிமித்தஸோமனஸ்ஸுப்பத்திதோ உத்³த⁴ம்பி. படிபக்கே²ஸு ஓதி⁴ஸோ பவத்திகிச்சத்தா ஓதீ⁴தி ஹேட்டா² தயோ மக்³கா³ வுச்சந்தி. தே ஹீதிஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ விவரணம். இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோதி அனாகா³மிம் ஸந்தா⁴யாஹ. தேன வுத்தம் ‘‘ஹேட்டா²மக்³க³த்தயேன சத்த’’ந்தி.

கேசி சத்தம்பி க³ண்ஹந்தி, நயித³மேவந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘வந்த’’ந்தி வுத்தம். ந ஹி யம் யேன வந்தம், ஸோ புன தம் ஆதி³யதி. தேனாஹ ‘‘அனாதி³யனபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேனா’’தி. வந்தம்பி கிஞ்சி ஸஸந்ததிலக்³க³ம் ஸியா, நயித³மேவந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘முத்த’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ஸந்ததிதோ வினிமோசனவஸேனா’’தி. முத்தம்பி கிஞ்சி முத்தப³ந்த⁴னா விய ப²லம் குஹிஞ்சி திட்ட²தி, ந ஏவமித³ந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பஹீன’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘க்வசி அனவட்டா²னத³ஸ்ஸனவஸேனா’’தி. யதா² கிஞ்சி து³ன்னிஸ்ஸட்ட²ம் புன ஆதா³ய ஸம்மதே³வ நிஸ்ஸட்ட²ம் படினிஸ்ஸட்ட²ந்தி வுச்சதி, ஏவம் விபஸ்ஸனாய நிஸ்ஸட்ட²ம் ஆதி³ன்னஸதி³ஸம் மக்³கே³ன பஹீனம் படினிஸ்ஸட்ட²ம் நாம ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘படினிஸ்ஸட்ட²’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ஆதி³ன்னபுப்³ப³ஸ்ஸ படினிஸ்ஸக்³க³த³ஸ்ஸனவஸேனா’’தி. ந காபுரிஸேன விய பரம்முகே²ன நிஸ்ஸட்ட²ம், அத² கோ² அபி⁴முகே²னேவ நிஸ்ஸட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘படினிஸ்ஸட்ட²’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘படிமுக²ம் வா’’திஆதி³. உபக³ந்தப்³ப³தோதி அத்தனோ ஹிதஸுக²ம் பச்சாஸீஸந்தேன ஏகந்தேன அதி⁴க³ந்தப்³ப³தோ. தா⁴ரணதோதி தம்ஸமங்கீ³னம் அபாயபாததோ ஸந்தா⁴ரணேன. க³ந்தோ²‘‘வேதோ³’’தி வுச்சதி ‘‘வித³ந்தி ஏதேனா’’தி, வேதே³ஹி ஞாணேஹி க³தோ படிபன்னோதி வேத³கூ³. அபி⁴ஜஞ்ஞாதி ஜானேய்ய. வேத³ஜாதாதி உப்பன்னஸோமனஸ்ஸா. ஞாணம் ‘‘வேதோ³’’தி வுச்சதி ‘‘வேதி³தப்³ப³ம் வேதே³தீ’’தி. ஸோமனஸ்ஸம் ‘‘வேதோ³’’தி வுச்சதி ஆரம்மணரஸம் விந்த³தி அனுப⁴வதீதி.

உப்பன்னந்தி அவேச்சப்பஸாத³ம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னம். வுத்தப்பகாரமேவ வேத³ந்தி ‘‘ஸோமனஸ்ஸம் ஸோமனஸ்ஸமயஞாணஞ்சா’’தி ஏவம் வுத்தப்பகாரமேவ. அத்த²வேத³ந்தி அத்தே² ஹேதுப²லே வேத³ம். த⁴ம்மவேத³ந்தி த⁴ம்மே ஹேதும்ஹி வேத³ம். தேனாஹ ‘‘அவேச்சப்பஸாத³ஸ்ஸ ஹேது’’ந்திஆதி³. இத⁴ த⁴ம்மத்த²ஸத்³தா³ ஹேதுப²லபரியாயாதி இமமத்த²ம் பாளியா ஏவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தமேவ அத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஞ்சாதி அத்தோ² த⁴ம்மோதி ச வுத்தம் அவேச்சப்பஸாத³னிமித்தம் யதா²வுத்தம் கிலேஸப்பஹானஞ்ச. அத்த²த⁴ம்மானிஸம்ஸபூ⁴தம் வேத³ந்தி யதா²வுத்தஅத்த²த⁴ம்மானிஸம்ஸபூ⁴தம் ஸோமனஸ்ஸமயஞாணஸங்கா²தம் வேத³ஞ்ச. பாமோஜ்ஜந்தி தருணபீதிம் ஆஹ. பச்சவேக்க²ணாகாரப்பவத்தேனாதி ஏதேன பச்சவேக்க²ணா ஏவேத்த² அனவஜ்ஜஸபா⁴வதாய த⁴ம்மோதி வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பீதி ஜாயதீதி பரப்பச்சயம் ப³லவபீதிமாஹ. பீணிதமனஸ்ஸாதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஆவஹேஹி உளாரேஹி பீதிவேகே³ஹி தித்தசித்தஸ்ஸ. காயோதி நாமகாயோ. வூபஸந்தத³ரதோ²தி கிலேஸபரிளாஹானம் தூ³ரீபா⁴வேன ஸுட்டு² உபஸந்தத³ரதோ². பச்சவேக்க²ணஹேதுகம் சித்தஸ்ஸ ஸமாதா⁴னம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘அப்பிதம் விய அசலம் திட்ட²தீ’’தி.

76. காமம் ‘‘பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோம்ஹி, த⁴ம்மே ஸங்கே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோம்ஹீ’’தி இத³ம்பி தஸ்ஸா பச்சவேக்க²ணாய பவத்திஆகாரபகாஸனமேவ, இத³ம் பன விஸேஸதோ ரதனத்தயே உப்பன்னஸோமனஸ்ஸாதி³ப்பகாஸனபத³ம். ‘‘யதோ²தி⁴ கோ² பனா’’தி இத³ம்பி ஸவிஸேஸம் பச்சவேக்க²ணாகாரப்பகாஸனபத³ந்தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘இதா³னி யதோ²தி⁴…பே… பகாஸேத்வா’’தி வுத்தம். சத்தாரோபி பன வாரா பச்சவேக்க²ணாகாரப்பகாஸனவஸேன சேவ ஸோமனஸ்ஸாதி³ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸனவஸேன ச வுத்தாதி ஸக்கா விஞ்ஞாதும் உப⁴யத்தா²பி உப⁴யஸ்ஸ வுத்தத்தா. யதி³பி அரியமக்³கோ³ ஏகசித்தக்க²ணிகோ ந புன உப்பஜ்ஜதி, படிபக்க²ஸ்ஸ பன தேன ஸுப்பஹீனத்தா தம்ஸமங்கீ³ அபரிஹானத⁴ம்மோ தம்ஸீலாதி³பா⁴வேனேவ வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ அனாகா³மிமக்³க³ஸம்பயுத்தம் ஸீலக்க²ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேதீ’’திஆதி³. ‘‘ஏவம்த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.13; ம. நி. 3.197-198; ஸம். நி. 5.378) விய இத⁴ த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஸமாதி⁴பரியாயோதி ஆஹ ‘‘ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஞ்ச த³ஸ்ஸேதீ’’தி. ததா² ஹி ஸோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஏகாரம்மணே அவிக்கி²பமானே அவிப்பகிண்ணே அவிஸடே கத்வா ஸமம், ஸம்மா ச ஆத³ஹந்தோ ததா² தே தா⁴ரேதீதி ச வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி த⁴ம்மோதி ச வுச்சதி. அனேகரூபானந்தி அனேகப்பகாரானம். அந்தராயோ நாம அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ வா அலப்³ப⁴னவஸேன, படிலத்³த⁴ஸ்ஸ வா பரிஹானவஸேன, தது³ப⁴யம்பி இத⁴ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மக்³க³ஸ்ஸ வா’’திஆதி³மாஹ. நேவஸ்ஸ தம் ஹோதி அந்தராயாயாதி தஸ்ஸ அனாகா³மினோ பிண்ட³பாதபோ⁴ஜனம் நேவ ஹோதி அந்தராயாய உக்கம்ஸக³தாய பச்சவேக்க²ணாய பச்சவேக்கி²த்வா பரிபு⁴ஞ்ஜனதோ. தஞ்சஸ்ஸா உக்கம்ஸக³மனம் ஹதபடிபக்க²த்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மக்³கே³ன விஸுத்³த⁴சித்தத்தா’’தி ஆஹ.

ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் அந்தராயாபா⁴வே. ஏததே³வ விஸுத்³த⁴சித்தத்தமேவ காரணம். ஏத்த² ச ‘‘நேவஸ்ஸ தம் ஹோதி அந்தராயாயா’’தி இமினா ஹேட்டா² வுத்தப்பஹானம் அனாகா³மிமக்³கே³னேவாதி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. அனாகா³மினோ ஹி ஸப்³ப³ஸோ காமராகோ³ பஹீனோ ஹோதி, ரஸதண்ஹாய அபா⁴வதோ தாதி³ஸபிண்ட³பாதபரிபோ⁴கோ³ அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மே கத²ஞ்சிபி அந்தராயாய ந ஹோதீதி. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, வத்த²’’ந்தி வத³ந்தோ ப⁴க³வாஆதி³ம்ஹி அத்தனா உபனீதவத்தூ²பமம் அனுஸந்தே⁴தி. உத³கஸ்ஸ அச்ச²பா⁴வோ பங்கஸேவாலபணகாதி³மலாபா⁴வேன பஸன்னதாய, தப்³பி³பரியாயதோ ப³ஹலதாதி ஆஹ ‘‘அச்ச²ந்தி விப்பஸன்ன’’ந்தி. வண்ணனிபா⁴ய விக³தஸம்கிலேஸதாய ஸமுஜ்ஜலனம் பப⁴ஸ்ஸரதாய வத்த²ஸ்ஸ, தம் பரியோதா³தந்தி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘பரியோதா³தம் பப⁴ஸ்ஸரதாயா’’தி. உக்கம் ப³ந்தே⁴ய்யாதி அங்கா³ரகபல்லம் யதா² தா³ருக⁴டிகங்கா³ராதி³கேன ந பி⁴ஜ்ஜதி, ஏவம் தனுமத்திகாலேபாதி³னா ப³ந்தே⁴ய்ய. மேக⁴படலதோ வேரம்ப⁴வாததா⁴ராஸங்க⁴ட்டனதோ விஜ்ஜுதா விய கேவலம் வாததா⁴ராஸங்க⁴ட்டனஜனிதா பபா⁴ உக்காபபா⁴, ஸா பன யஸ்மா த்³வின்னம் வாததா⁴ரானம் வேக³ஸம்பூ⁴தஸங்க⁴ட்டனஹேதுகா, தஸ்மா காரணவஸேன ‘‘வாதவேகோ³ உக்கா’’தி வுத்தம்.

77. யதா²னுஸந்தி⁴வஸேனாதிஆதி³ம்ஹி உட்டி²ததே³ஸனாய அனுரூபா அனுஸந்தி⁴ யதா²னுஸந்தி⁴, தஸ்ஸா வஸேன. ப்³யதிரேகத³ஸ்ஸனம் விய ஹி ஸாதே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ ஆதி³ம்ஹி உட்டி²ததே³ஸனாய படிபக்க²த³ஸ்ஸனம்பி அனுரூபதே³ஸனாவ ஸம்மதே³வ பதிட்டா²பனபா⁴வதோ, யதா² தம் ஆவத்தஹாரயோஜனாயம் விஸபா⁴க³த⁴ம்மாவத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘யதா²னுஸந்தி⁴வஸேன தே³ஸனா ஆக³தா’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரேந்தோ தப்பஸங்கே³ன இதரேபி அனுஸந்தீ⁴ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தயோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ப³ஹித்³தா⁴தி பா³ஹிரேஸு வத்தூ²ஸு. அஸதி பரிதஸ்ஸனாதி தண்ஹாதி³ட்டி²பரிதஸ்ஸனாபா⁴வோ. விஸ்ஸஜ்ஜிதஸுத்தவஸேனாதி ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² ஏகச்சஸ்ஸா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.242) விஸ்ஸஜ்ஜிதஸுத்தவஸேன. யேன த⁴ம்மேனாதி ஸீலாதி³வோதா³னத⁴ம்மேஸு அக்க²ந்தியாதி³ஸம்கிலேஸத⁴ம்மேஸு ச யேன யேன த⁴ம்மேன. ச² அபி⁴ஞ்ஞா ஆக³தாதி இமினா ‘‘அனுரூபத⁴ம்மவஸேன வா’’தி வுத்தவிகப்பம் த³ஸ்ஸேதி, ஸேஸேஹி ‘‘படிபக்க²வஸேன வா’’தி வுத்தவிகப்பம். அக்க²ந்தியா ஹி ககசூபமோவாதோ³ (ம. நி. 1.222) படிபக்கோ², ததா² தி³ட்டி²யா ‘‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’’தி ஏவம் படிபா⁴கா³ ஸுஞ்ஞதாகாரேன. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. ‘‘சித்தே ஸம்கிலிட்டே² து³க்³க³தி பாடிகங்கா²’’தி (ம. நி. 1.70) ஹேட்டா² கிலேஸதே³ஸனா ஆக³தா. ஸப்³போ³தி அனவஸேஸோ. ஸப்³பா³காரேனாதி ஆதீ³னவானிஸம்ஸபச்சவேக்க²ணபுக்³க³லதோ³ஸஜானனாதி³னா ஸப்³ப³ப்பகாரேன.

78. ‘‘மேத்தா பா⁴வேதப்³பா³ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பஹானாயா’’திஆதி³வசனதோ (அ. நி. 9.1) மேத்தாத³யோ ப்³யாபாத³விஹேஸாரதிராகா³னம் படிபக்கா². யஸ்மா ‘‘ஸோ அத்தீ²’’திஆதி³னா ப⁴க³வதா அனாகா³மினோ அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மனம் சதுஸச்சகம்மட்டா²னம் மத்த²கம் பாபேத்வா கதி²தம், தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதா³னிஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ.

ப்³ரஹ்மவிஹாரத⁴ம்மேதி ப்³ரஹ்மவிஹாரே சேவ ப்³ரஹ்மவிஹாரஸஹக³தத⁴ம்மே ச. தேனாஹ ‘‘நாமவஸேனா’’தி. வவத்த²பேத்வாதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். நாமந்திபி ஹி ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ வுச்சந்தி. இமினா நயேனாதி ஏதேன பூ⁴தனிஸ்ஸிதானம் ஸேஸுபாதா³யத⁴ம்மானம் ஸப்³பே³ஸம்பி பஹாதப்³ப³தண்ஹாவஜ்ஜானம் தேபூ⁴மகத⁴ம்மானம் பரிக்³க³ஹவிதி⁴ம் உல்லிங்கே³தி. ஸபா⁴வதோ விஜ்ஜமானம் தம் அத்தபச்சக்க²ம் கத்வா ஞாணேன யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜி²யமானதம் உபாதா³ய ‘‘அத்தி² இத³’’ந்தி யதா²வவத்தா²பிதம் நாமரூபம். தேனேவாஹ ‘‘ஏத்தாவதானேன து³க்க²ஸச்சவவத்தா²னம் கதம் ஹோதீ’’தி. ஸாவதா⁴ரணஞ்சேதம் வசனம், லோகஸமஞ்ஞாஸித்³த⁴ம் ஸத்தஇத்தி²புரிஸாதி³ விய, இதோ பா³ஹிரகபரிகப்பிதம் பகதிஆதி³ த்³ரப்³யாதி³ ஜீவாதி³ காயாதி³ விய ச ந பரமத்த²தோ நத்தி², அத்தே²வாதி வுத்தம் ஹோதி. பஜானாதீதி புப்³ப³பா⁴கே³ தாவ லக்க²ணரஸாதி³வஸேன சேவ படிக்³க³ஹவிபா⁴க³வஸேன ச பகாரதோ ஜானாதி, அபரபா⁴கே³ பன பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன படிவிஜ்ஜ²ந்தோ ஜானாதி. ஏகந்தஹீனா நாம அகுஸலத⁴ம்மா ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச து³க்க²மூலத்தா, தத்தா²பி விஸேஸதோ தண்ஹாதி ஆஹ ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ ஸமுத³யம் படிவிஜ்ஜ²ந்தோ அத்தி² ஹீனந்தி பஜானாதீ’’தி. அத்தனோ பச்சயேஹி பதா⁴னபா⁴வம் நீதத்தா பணீதந்தி இமினா அத்தே²ன அரியமக்³கோ³வ ‘‘பணீத’’ந்தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘பஹானுபாயம் விசினந்தோ அத்தி² பணீதந்தி பஜானாதீ’’தி. ‘‘உத்தமட்டே²ன ச பணீத’’ந்தி வுச்சமானே நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸபி ஸங்க³ஹோ ஸியா, தஸ்ஸ பன பத³ந்தரேன ஸங்க³ஹிதத்தா வுத்தனயேனேவேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அப்பமஞ்ஞாமுகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸஸ்ஸேவ கதத்தா ‘‘ப்³ரஹ்மவிஹாரஸஞ்ஞாக³தஸ்ஸா’’தி வுத்தம். ‘‘ஸப்³ப³ஸ்ஸபி தேபூ⁴மகஸ்ஸ ஸஞ்ஞாக³தஸ்ஸா’’தி வத்தும் வட்டதியேவ. ந சேத்த² அஸங்க³ஹோ தஸ்ஸாபி ஸஞ்ஞாய ஆக³தபா⁴வதோ. லோகம் உத்தரித்வா ஸமதிக்கமித்வா நிஸ்ஸரித்வா விஸம்யுத்தம் ஹுத்வா டி²தத்தா வுத்தம் ‘‘உத்தரி நிஸ்ஸரணம் நிப்³பா³ன’’ந்தி.

சதூஹி ஆகாரேஹீதி ‘‘அத்தி² ஹீன’’ந்திஆதீ³ஹி சதூஹி பகாரேஹி. அன்வயஞாணதாய அனுபோ³த⁴பூ⁴தாய விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய ஜானனத்தோ² த⁴ம்மஞாணதாய படிவேத⁴பூ⁴தாய மக்³க³பஞ்ஞாய த³ஸ்ஸனத்தோ² ஸபா⁴வஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய சத்தாரி ஸச்சானி ஜானனதோ மக்³க³பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ’’தி வுத்தம். ப⁴யபே⁴ரவே வுத்தனயேனேவாதி ப⁴யபே⁴ரவஸுத்தவண்ணனாயம் அத்தனா வுத்தஅத்த²வசனத்த²பாடே²ன இத⁴ பாட²ஸ்ஸ ஸதி³ஸத்தா அதிதி³ஸந்தோ ‘‘காமாஸவாபி…பே… பஜானாதீ’’தி ஆஹ. ஏத்த² ச யஸ்மா ‘‘காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி…பே… அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதீ’’தி ‘‘கீ²ணா ஜாதீ’’திஆதீ³னி வத³தா ப⁴க³வதா சதுத்த²மக்³கோ³ நித்³தி³ட்டோ², தஸ்மா யம் ஹேட்டா² அட்ட²கதா²யம் வுத்தம் ‘‘ஸோ ச உபரி சதுத்த²மக்³க³ஸ்ஸேவ நித்³தி³ட்ட²த்தா யுஜ்ஜதீ’’தி, தம் ஸுவுத்தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தஸ்ஸ சோத³னத்தா²யாதி தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ப⁴க³வா அத்தனோ சோத³னத்தா²ய ‘‘புச்ச² மம் த்வம் ப்³ராஹ்மண யதே³த்த² தயா மனஸாபி⁴ஸமீஹித’’ந்தி சோத³னாய, ஓகாஸதா³னத்தா²யாதி அதி⁴ப்பாயோ. தே³ஸனாஸன்னிஸ்ஸயோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ததா²ரூபோ ஏத்த² அஜ்ஜா²ஸயோபி நத்தீ²தி யதா²வுத்தஅனுஸந்தி⁴த்தயவினிமுத்தத்தா ‘‘பாடியேக்கம் அனுஸந்தி⁴ம் ஆஹா’’தி வுத்தம். சித்தக³தத்தா அப்³ப⁴ந்தரேன. கிலேஸவுட்டா²னஸினானேனாதி கிலேஸமலபவாஹனேன ராக³பரிளாஹாதி³வூபஸமகரேன ச அட்ட²ங்கி³கஅரியமக்³க³ஸலிலஸினானேன.

79. த⁴ம்மஸபா⁴மண்ட³பம் தாவதே³வ உபக³தத்தா பா³ஹுகா நதி³தோ ஆக³தம் விய மஞ்ஞமானோ. அரியப²லமத்³த³னசுண்ணாத³யோ தேலஸினேஹஸ்ஸ விவேசனேன. லூக²பா⁴வோ லோகம், தம் ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி லோகாதி ஸம்மதா. லோக்க²ஸம்மதக்³க³ஹணேன ‘‘ததா² ஸா நதீ³ லோகே பாகடா’’தி ஏவம் பவத்தம் அத்தனோ மிச்சா²கா³ஹம் தீ³பேதி. தேனாஹ ‘‘விஸுத்³த⁴பா⁴வம் தே³தீதி ஏவம் ஸம்மதா’’தி. பாபபவாஹனேன ஸம்பராயிகாதி³ஸம்பத்திஆவஹதோ லோகஸ்ஸ ஹிதா லோக்யா. லோக்யாதி ஸம்மதாதி ஸப்³ப³ம் புரிமஸதி³ஸம். தேனாஹ ‘‘ஸேட்ட²ம் லோகம் க³மயதீதி ஏவம் ஸம்மதா’’தி. புஞ்ஞஸம்மதாதி புஜ்ஜப⁴வப²லனிப்³ப³த்தனேன ஸத்தானம் புனனேன விஸோத⁴னேன புஞ்ஞாதி ஸம்மதா. தத³த்த²தீ³பனத்த²மேவாதி தஸ்ஸா புப்³பே³ ஆக³ததே³ஸனாய அத்த²தீ³பனத்த²மேவ. வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ புன தீ³பனம் கிமத்தி²யந்தி ஆஹ ‘‘கா³தா²ருசிகான’’ந்தி. சுண்ணிகவசனம் அஸம்பா⁴வேந்தா ததா² ச வுத்தே அத்த²மபு³ஜ்ஜ²னகா பஜ்ஜவசனம் ஸம்பா⁴வேந்தா ததா² ச வுத்தே பு³ஜ்ஜ²னகா கா³தா²ருசிகா. விஸேஸத்த²தீ³பனத்த²ந்தி விஸிட்ட²தீ³பனத்த²ம், புரிமதே³ஸனாய அஞ்ஞதீ³பனத்த²ந்தி அத்தோ².

‘‘க³ச்ச²தி பன ப⁴வம் கோ³தமோ பா³ஹுகம் நதி³ம் ஸினாயிது’’ந்தி (ம. நி. 1.78) ஹேட்டா² வுத்தத்தா பா³ஹுகந்தி இத³மேவ ஏத்த² தத³த்த²தீ³பகம். ஸேஸானி அதி⁴கக்காதி³வசனானி ததோ விஸிட்ட²ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ போ³த⁴னதோ விஸேஸத்த²தீ³பகானி. கஸ்மா பனேத்த² ப⁴க³வதா ப்³ராஹ்மணேன அவுத்தானி அதி⁴கக்காதீ³னி க³ஹிதானீதி ஆஹ ‘‘யதே²வ ஹீ’’திஆதி³. கக்கந்தி ந்ஹானபிண்ட³ம் அதி⁴ப்பேதம், ந்ஹாயித்வா அதி⁴கம் கக்கம் ஏத்த² க³ண்ஹந்தீதி அதி⁴கக்கம். தேனாஹ ‘‘ந்ஹானஸம்பா⁴ரவஸேனா’’திஆதி³. மண்ட³லவாபிஸண்டா²னந்தி வட்டபோக்க²ரணீஸண்டா²னம். நதி³யோதி விஸும் நதி³யோ, ந அதி⁴கக்காதீ³னி விய தித்த²மத்தம்.

தீஹி பதே³ஹீதி ஸுந்த³ரிகாபயாக³பா³ஹுகாபதே³ஹி. சத்தாரீதி அதி⁴கக்காதீ³னி சத்தாரி. வுத்தானேவ ஹோந்தீதி லோகஸம்மதாலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணதா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயேன, பரமத்த²தோ பன பாபபவாஹலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தா. தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. கிஞ்சி பாபஸுத்³தி⁴ம் ந கரோந்தியேவ. ந ஹி நம் ஸோத⁴யேதி நம் புக்³க³லம் ந ஸோத⁴யே. வேரகிப்³பி³ஸபா⁴வம் அப்பத்தா நாம கம்மபத²பா⁴வம் அப்பத்தா. தேனாஹ ‘‘கு²த்³த³கேஹீ’’தி.

படிஹனந்தோதி அயுத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனேன தம் தி³ட்டி²ம் படிபா³ஹந்தோ. தத்தா²யம் படிபா³ஹனவிதி⁴ யதா² யம் கிஞ்சி உத³கோரோஹனம் ந பாபபவாஹனம், ஏவம் யோ கோசி நக்க²த்தயோகோ³ பாபஹேதூனம் படிபக்கா²பா⁴வதோ. யஞ்ஹி வினாஸேதி, ஸோ தஸ்ஸ படிபக்கோ². யதா² ஆலோகோ அந்த⁴காரஸ்ஸ விஜ்ஜா ச அவிஜ்ஜாய, ந ஏவம் உத³கோரோஹனம் நக்க²த்தயோகோ³ வா பாபஹேதூனம் லோபா⁴தீ³னம் படிபக்கோ², தஸ்மா நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் ‘‘ந உத³கோரோஹனாதி³ பாபபவாஹன’’ந்தி. நிச்சம் ப²க்³கு³னீனக்க²த்தந்தி ஸுத்³த⁴ஸீலாதி³கஸ்ஸ ஸப்³ப³காலம் மங்க³லதி³வஸோ ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதரோதி ஸீலாதி³வஸேன அஸுத்³தோ⁴. நிச்சமேவ உபோஸதோ² அரியுபோஸதே²ன உபவுத்த²பா⁴வதோ. ஸுத்³த⁴ஸ்ஸாதி பரிஸுத்³த⁴மனோஸமாசாரஸ்ஸ. ஸுசிகம்மஸ்ஸாதி பரிஸுத்³த⁴காயவசீஸமாசாரஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘நிக்கிலேஸதாயா’’திஆதி³. குஸலூபஸஞ்ஹிதந்தி அனவஜ்ஜபா⁴வூபக³தம். வதஸமாதா³னந்தி து⁴தத⁴ம்மஸமாதா³னாதி³ ஸம்பன்னமேவ ஹோதி, நாஸ்ஸ விபத்தி அத்தீ²தி அத்தோ². மம ஸாஸனேயேவ ஸினாஹி, யதி³ அச்சந்தமேவ ஸுத்³தி⁴ம் இச்ச²ஸீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘ஸசே’’திஆதி³. கே²மதந்தி கே²மபா⁴வம். யதா² ஸப்³ப³பூ⁴தானி தபவஸேன கே²மப்பத்தானி அப⁴யப்பத்தானி ஹோந்தி, ஏவம் கரோஹீதி தம் ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதம் மேத்தாதி³பா⁴வனம் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஸங்கே²பேன உபதி³ஸந்தேனஸ்ஸ ஏகச்சஸமாதி⁴ஸம்பதா³ தத³வினாபா⁴வினீ பஞ்ஞாஸம்பதா³ ச த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘மனோத்³வாரஸுத்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா’’தி.

தஸ்ஸ பன ஸம்பதா³த்³வயஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தம் ஸீலஸம்பத³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸசே முஸா ந ப⁴ணஸீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏத்த² ச யதா² ‘‘ஸசே முஸா ந ப⁴ணஸீ’’திஆதி³னா முஸாவாத³-பாணாதிபாத-அதி³ன்னாதா³ன-படிவிரதிவசனேன அவஸேஸகாயவசீது³ச்சரிதவிரதீபி வுத்தா ஏவ ஹோதி லக்க²ணஹாரனயேன, ஏவம் ‘‘ஸத்³த³ஹானோ அமச்ச²ரீ’’தி ஸத்³தா⁴தி³த⁴னஸம்பதா³னியோஜனேனேவ அவஸேஸஅரியத⁴னஸம்பதா³னியோஜனம்பி ஸித்³த⁴மேவ ஹோதீதி ஸத்³தா⁴த³யோ விமுத்திபரிபாசனீயத⁴ம்மா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ பகாஸிதா ஏவாதி வேதி³தப்³பா³. தேனேவாஹ ‘‘இமாய ஏவ படிபத்தியா கிலேஸஸுத்³தீ⁴’’தி. க³யா ஸம்மததரா பா³ஹுகாதீ³ஹிபீதி அதி⁴ப்பாயோ.

80. ஏகோதி அஸஹாயோ, ஏஸா பனஸ்ஸ அஸஹாயதா ஏகீபா⁴வேனாதி. ந ஹிஸ்ஸ தாவ தண்ஹாது³தியதா விக³தா. தேனேவாஹ ‘‘ந சிரஸ்ஸேவா’’திஆதி³. ஏகக்³க³ஹணேனேவ காயேன வூபகட்ட²தா வுத்தாதி ஆஹ ‘‘வுபகட்டோ² சித்தவிவேகேனா’’தி. தேன ‘‘தி³வா சங்கமேன நிஸஜ்ஜாயா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.423; 3.75; விப⁴. 519; மஹானி. 161) ஆக³தம் ஜாக³ரியானுயோக³மாஹ. ததா²பூ⁴தஸ்ஸ சஸ்ஸ ஏகாத³ஸஹி அக்³கீ³ஹி ஆதி³த்தே தயோ ப⁴வே பஸ்ஸதோ யதா² பமாத³ஸ்ஸ லேஸோபி நாஹோஸி, ஏவம் கம்மட்டா²னம் ப்³ரூஹேந்தோ ஸம்மதே³வ பத³ஹதி. கத்த²சி ஸங்கா²ரக³தே அனபேக்க²சித்தோ நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோ ஏவ விஹாஸீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அப்பமத்தோ’’திஆதி³ வுத்தம். கீ²ணா ஜாதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

வத்த²ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.