3. நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா

4. நித்³தே³ஸவாரே ஸாமஞ்ஞதோதி ஸாதா⁴ரணதோ. விஸேஸேனாதி அஸாதா⁴ரணதோ. பத³த்தோ²தி ஸத்³த³த்தோ². லக்க²ணந்தி ஸபா⁴வோ. கமோதி அனுபுப்³பீ³. ஏத்தாவதாதி ஏத்தகப்பமாணபா⁴வோ. ஹேத்வாதீ³தி ஹேதுப²லபூ⁴மிஉபனிஸாஸபா⁴க³விஸபா⁴க³லக்க²ணனயா. விஸேஸதோ பன லக்க²ணந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஹாரஸங்கே²பவண்ணனா

1. யம், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² யந்தி பச்சத்தவசனம், தஞ்ச ஸுக²ம், ஸோமனஸ்ஸந்தி த்³வயேன ஸமானாதி⁴கரணந்தி கத்வா ‘‘அஸ்ஸாதீ³யதீதி அஸ்ஸாதோ³, ஸுக²ம், ஸோமனஸ்ஸஞ்சா’’தி வுத்தம். ஸுகா²தி³வேத³னா விய மனாபியரூபாதி³பி அவீதராக³ஸ்ஸ அஸ்ஸாதே³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஏவம் இட்டா²ரம்மணம்பீ’’தி. ‘‘அஸ்ஸாதே³தி ஏதாயாதி வா அஸ்ஸாதோ³, தண்ஹா’’தி ஏதேன ‘‘ய’’ந்தி ஹேதுஅத்தே² நிபாதோதி த³ஸ்ஸேதி. தத்ராயமத்தோ² – யேன ஹேதுனா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ படிச்ச அஸ்ஸாத³னீயபா⁴வேன உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் தண்ஹாஸங்கா²தோ அஸ்ஸாதோ³ அஸ்ஸாத³னகிரியாய காரணந்தி. இதி கத்வா அயமத்தோ² தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாதி³பா⁴வதோ விபல்லாஸேஸுபி ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் விபல்லாஸாபீ’’தி. அனிட்ட²ம்பீதி பி-ஸத்³தே³ன இட்ட²ம்பீதி யோஜேதப்³ப³ம், அனவஸேஸா ஸாஸவா த⁴ம்மா இத⁴ ஆரம்மணக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘ஸப்³பே³ஸம் தேபூ⁴மகஸங்கா²ரான’’ந்தி.

து³க்கா²து³க்க²மஸுக²வேத³னானந்தி ஏத்த² து³க்க²ஸபா⁴வா ஏவ அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா க³ஹிதா அனிட்டா²ரம்மணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, ந ஸுக²ஸபா⁴வா. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி (ம. நி. 2.88; ஸம். நி. 4.267). ‘‘ஸுக²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ’’தி இமினா இட்ட²தாமத்ததோபி லேஸேன ஸத்தானம் ஆரம்மணஸ்ஸ அஸ்ஸாத³னீயதா ஸம்ப⁴வதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ஆதீ³னவோ தோ³ஸனிஸ்ஸந்த³னதாய தோ³ஸோ, ஸ்வாயம் பீளனவுத்தியா வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஆதீ³னவோ து³க்கா² வேத³னா, திஸ்ஸோபி வா து³க்க²தா’’தி. ஏவம் தோ³ஸத்த²தம் ஆதீ³னவஸ்ஸ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி கபணத்த²தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். யதோதி யஸ்மா தோ³ஸகபணஸபா⁴வத்தாதி வுத்தம் ஹோதி.

நிஸ்ஸரதீதி விவித்தி, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரவிவேகோதி அத்தோ². ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேனாதி நிஸ்ஸரணஸத்³த³வசனீயதாஸாமஞ்ஞேன. புரிமானந்தி அஸ்ஸாதா³தீ³னவதானம். உபாயோ சாதிஆதீ³ஸு ச-ஸத்³தோ³ பத³பூரணமத்தந்தி கத்வா ஆஹ ‘‘பச்சி²மானஞ்சா’’தி, ப²லாதீ³னந்தி அத்தோ². தத³ந்தோக³த⁴பே⁴தா³னந்தி அரியமக்³க³பரியாபன்னவிஸேஸானம்.

காமப⁴வாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந ரூபாரூபப⁴வா ஏவ க³ஹிதா, அத² கோ² தே ச ஸஞ்ஞீப⁴வாத³யோ ச ஏகவோகாரப⁴வாத³யோ ச க³ஹிதா. தேனாஹ ‘‘திண்ணம் திண்ணம் ப⁴வான’’ந்தி.

யாவதே³வ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்தா² ப⁴க³வதோ தே³ஸனாதி ஆஹ ‘‘நனு ச…பே… நிப்பா²தீ³யதீ’’தி. ‘‘வுத்தமேவா’’தி இமினா புனருத்திதோ³ஸம் சோதே³தி. இதரோ ‘‘ஸச்சமேத’’ந்தி அனுஜானித்வா ‘‘தஞ்ச கோ²’’திஆதி³னா பரிஹரதி. ‘‘பரம்பராயா’’தி ஏதேன அஜ்ஜ²த்தம் யோனிஸோமனஸிகாரோ விய ந பரதோகோ⁴ஸோ ஆஸன்னகாரணம் த⁴ம்மாதி⁴க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சத்தம் வேத³னீயத்தாதி த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி ‘‘அக்கா²தாரோ ததா²க³தா, படிபன்னா பமோக்க²ந்தி, ஜா²யினோ மாரப³ந்த⁴னா’’தி (த⁴. ப. 276) வுத்தம். தத³தி⁴க³மகாரணம் அரியமக்³கா³தி⁴க³மகாரணம் ஸியா. கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்பத்திப⁴வஹேதூ’’தி, தேன சரிமத்தபா⁴வஹேதுபூ⁴தம் புஞ்ஞஸம்பத்திம் வத³தி.

‘‘அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச, ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா’’தி இத³ம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ய ப²லபா⁴வஸாத⁴னம். யேன ஹி விதி⁴னா அத்தானுதி³ட்டி²ஸமுக்³கா⁴தோ, மச்சுதரணஞ்ச ஸியா, ஸோ ‘‘ஏவ’’ந்தி இமினா பகாஸிதோதி. அத்தானுதி³ட்டி²ஸமுக்³கா⁴தமச்சுதரணானம் ப²லபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி².

‘‘த⁴ம்மோ ஹவே’’தி பன கா³தா²யம் லோகியஸ்ஸ புஞ்ஞப²லஸ்ஸ வுத்தத்தா ஆஹ ‘‘இத³ம் ப²ல’’ந்தி. யம் நிப்³ப³த்தேதப்³ப³ம், தம் ப²லம். யம் நிப்³ப³த்தகம், ஸோ உபாயோ. அயமேத்த² வினிச்ச²யோ. தேனாஹ ‘‘ஏதேன நயேனா’’திஆதி³. உபதி⁴ஸம்பத்தீதி அத்தபா⁴வஸோபா⁴.

விஸுத்³தீ⁴தி ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ – ‘‘ஏத்தா²பி…பே… விஞ்ஞாது’’ந்தி. ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³னாபி தமேவத்த²ம் வசனந்தரே பாகடதரம் கரோதி.

ஸரூபதோ ஆக³தானி ‘‘யதோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.26-28). ஏகதே³ஸேன ஆக³தானி ‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ விஹரதோ (ஸம். நி. 2.53), ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ (ம. நி. 1.117), ஸங்கா²ரானமேதம் நிஸ்ஸரணம், யதி³த³ம் நிப்³பா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.24; 3.41). ந ஸரூபேன ஆக³தானி யதா² ஸாமஞ்ஞப²லஸுத்தாதீ³ஸு. அத்த²வஸேனாதி அஸ்ஸாதே³தப்³பா³தி³அத்த²வஸேன. ந பபஞ்சிதோதி ந வித்தா²ரிதோ.

2. ஏஸேவ நயோதி அதிதே³ஸேன விசியமானவசனஸேஸோ அதிதி³ட்டோ². பா⁴வத்தே² தோஹி ஆஹ ‘‘விஸ்ஸஜ்ஜிதந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனா’’தி. ஸுத்தே ஆக³தம் ந அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன அட்ட²கதா²யம் ஆக³தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. புச்சா²னுரூபதா இத⁴ புப்³பா³பரந்தி சதுப்³யூஹபுப்³பா³பரதோ இமம் விஸேஸேத்வா த³ஸ்ஸேதி. புச்சா²னுஸந்தீ⁴தி புச்சா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனேன அனுஸந்தா⁴னம். அட்ட²கதா²யம் பன ஹேட்டி²மதே³ஸனாய புச்சா²னிமித்தபவத்தஉபரிதே³ஸனாய ஸம்ப³ந்தோ⁴ ‘‘புச்சா²னுஸந்தீ⁴’’தி வுத்தம். புப்³பா³பேக்க²ந்தி புச்சி²தவிஸ்ஸஜ்ஜிதபதா³பேக்க²ம். ‘‘ஸுத்தஸ்ஸா’’தி வா இமினா புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனாஅனுகீ³தியோ ட²பேத்வா ஸேஸோ விசயஹாரபத³த்தோ² ஸங்க³ஹிதோதி பத³ஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் பக்கே² கா³தா²யம் ச-ஸத்³தோ³ பத³பூரணமத்தே த³ட்ட²ப்³போ³.

‘‘சக்கு² அனிச்ச’’ந்தி புட்டே² ‘‘ஆம, சக்கு² அனிச்சமேவா’’தி ஏகந்ததோ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ஏகம்ஸப்³யாகரணம். ‘‘அஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴வேதப்³ப³ம், ஸச்சி²காதப்³ப³ஞ்சா’’தி புட்டே² ‘‘மக்³க³பரியாபன்னம் பா⁴வேதப்³ப³ம், ப²லபரியாபன்னம் ஸச்சி²காதப்³ப³’’ந்தி விப⁴ஜித்வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணம். ‘‘அஞ்ஞிந்த்³ரியம் குஸல’’ந்தி புட்டே² ‘‘கிம் அனவஜ்ஜட்டோ² குஸலட்டோ², உதா³ஹு ஸுக²விபாகட்டோ²’’தி படிபுச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் படிபுச்சா²ப்³யாகரணம். ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா, அஸஸ்ஸதோ வா’’தி வுத்தே ‘‘அப்³யாகதமேத’’ந்திஆதி³னா அவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ட²பனம். ‘‘கிம் பனேதே குஸலாதி வா த⁴ம்மாதி வா ஏகத்தா², உதா³ஹு நானத்தா²’’தி இத³ம் புச்ச²னம் ஸாவஸேஸம். விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ பன ஸாவஸேஸதா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன தே³ஸனாயம் வேதி³தப்³பா³. அப்பாடிஹீரகம் ஸஉத்தரம். ஸப்பாடிஹீரகம் நிருத்தரம். ஸேஸம் விசயஹாரனித்³தே³ஸே ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஏத்த² ச அஸ்ஸாதோ³ அஸ்ஸாத³ஹேது யாவ ஆணத்திஹேதூதி ஏவம் ஹேதூனம்பி அஸ்ஸாதா³த³யோ வேதி³தப்³பா³. தத்த² ஸங்கே²பதோ ஸுக²ஸுக²பச்சயலக்க²ணோ அஸ்ஸாதோ³, ஸோ விஸேஸதோ ஸக்³க³ஸம்பத்தியா தீ³பேதப்³போ³. ஸா ஹி தஸ்ஸ உக்கம்ஸோ, ஸேஸா பனேத்த² ப⁴வஸம்பத்தி தத³ன்வாயிகா வேதி³தப்³பா³. தஸ்ஸ ஹேது தா³னமயம், ஸீலமயஞ்ச புஞ்ஞகிரியவத்து². து³க்க²து³க்க²பச்சயலக்க²ணோ ஆதீ³னவோ. விபரிணாமஸங்கா²ரது³க்க²தானம் தத³வரோத⁴தோ வட்டது³க்க²ஸ்ஸாபி ஏத்த² ஸங்க³ஹோ. விஸேஸதோ பன காமானம் ஓகாரோதி த³ட்ட²ப்³போ³, ஸ்வாயம் ஸம்கிலேஸவத்து²னா, இத்தரபச்சுபட்டா²னதாதீ³ஹி ச விபா⁴வேதப்³போ³, தஸ்ஸ ஹேது த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². நேக்க²ம்மம் நிஸ்ஸரணம், தஸ்ஸ ஹேது யதா²ரஹம் தத³னுச்ச²விகா புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³. ப²லம் தே³ஸனாப²லமேவ, தஸ்ஸ ஹேது தே³ஸனா. உபாயோ யதா²வுத்தஉபாயோவ, தஸ்ஸ ஹேது சத்தாரி சக்கானி. ஆணத்தி உபதே³ஸோ, தஸ்ஸ ராக³க்³கி³ஆதீ³ஹி லோகஸ்ஸ ஆதி³த்ததா, ஸத்து² மஹாகருணாயோகோ³ ச ஹேது.

ததா² சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஸமுத³யேன அஸ்ஸாதோ³, து³க்கே²ன ஆதீ³னவோ, மக்³க³னிரோதே⁴ஹி நிஸ்ஸரணம், மக்³கோ³ வா உபாயோ, தது³பதே³ஸோ ஆணத்தி, அனுபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து ப²லம். இதி அனுபுப்³ப³கதா²ய ஸத்³தி⁴ம் பு³த்³தா⁴னம் ஸாமுக்கம்ஸிகாய த⁴ம்மதே³ஸனாய நித்³தா⁴ரணபா⁴வேன விசயோ வேதி³தப்³போ³. பத³ஸ்ஸ பத³த்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஹேது. ஸோ ஹி தஸ்ஸ பவத்தினிமித்தம், பஞ்ஹஸ்ஸ ஞாதுகாமதா, கதே²குகாமதா ச. அதி³ட்ட²ஜோதனாதீ³னஞ்ஹி சதுன்னம் ஞாதுகாமதா, இதரஸ்ஸ இதரா. விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ பஞ்ஹோ ஹேது. ஏவம் ஸேஸானம்பி யதா²ரஹம் வத்தப்³ப³ம்.

3. ப்³யஞ்ஜனத்தா²னம் யுத்தாயுத்தபரிக்கா²தி ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணேன பத³ம் க³ஹிதம், அத்த²க்³க³ஹணேன பஞ்ஹாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் அஸ்ஸாதா³த³யோ க³ஹிதா. விசயஹாரபத³த்தா² ஏவ ஹி யுத்தாயுத்தாதி³விஸேஸஸஹிதா யுத்திஹாராதீ³னம் பத³த்தா². ததா² ஹி பத³ட்டா²னபத³ட்டா²னிகபா⁴வவிஸிட்டா² தேயேவ பத³ட்டா²னஹாரஸ்ஸ பத³த்தா². லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³தாவிஸிட்டா², நித்³தா⁴ரிதா ச லக்க²ணஹாரஸ்ஸ, நிப்³ப³சனாதி³விபா⁴வனாவிஸிட்டா² சதுப்³யூஹஹாரஸ்ஸ, ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன, விஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன ச ஆவட்டனவிஸிட்டா² ஆவட்டஹாரஸ்ஸ, பூ⁴மிவிபா⁴கா³தி³விஸிட்டா² விப⁴த்திஹாரஸ்ஸ, படிபக்க²தோ பரிவத்தனவிஸிட்டா² பரிவத்தனஹாரஸ்ஸ, பரியாயவேவசனவிஸிட்டா² வேவசனஹாரஸ்ஸ, பப⁴வாதி³பஞ்ஞாபனவிஸிட்டா² பஞ்ஞத்திஹாரஸ்ஸ, க²ந்தா⁴தி³முகே²ஹி ஓதரணவிஸிட்டா² ஓதரணஹாரஸ்ஸ, பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்ப⁴ஸோத⁴னவிஸிட்டா² ஸோத⁴னஹாரஸ்ஸ, ஸாமஞ்ஞவிஸேஸனித்³தா⁴ரணவிஸிட்டா² அதி⁴ட்டா²னஹாரஸ்ஸ, பச்சயத⁴ம்மேஹி பரிக்க²ரணவிஸிட்டா² பரிக்கா²ரஹாரஸ்ஸ, பஹாதப்³ப³பா⁴வேதப்³ப³தானித்³தா⁴ரணவிஸிட்டா² ஸமாரோபனஹாரஸ்ஸ பத³த்தா². ‘‘ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ ஸபா⁴வனிருத்திதா, அத்த²ஸ்ஸ ஸுத்தாதீ³ஹி அவிலோமனம் யுத்தபா⁴வோ’’தி இமினா அஸபா⁴வனிருத்திதா, ஸுத்தாதீ³ஹி விலோமனஞ்ச அயுத்தபா⁴வோதி தீ³பேதி, தேன யுத்தாயுத்தீனம் ஹேதும் த³ஸ்ஸேதி.

4. யோனிஸோமனஸிகாராதீ³தி ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயாதி³ஸாதா⁴ரணம், அஸாதா⁴ரணஞ்ச தே³ய்யபடிக்³கா³ஹகாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸம்ப⁴வதோதி யதா²ரஹம் தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனுரூபம். யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி ஏத்த² ஸப்³ப³ம் நாம பதே³ஸஸப்³ப³ம், ந ஸப்³ப³ஸப்³ப³ந்தி. அயஞ்ஹி ஸப்³ப³ஸத்³தோ³ யதா² பட²மவிகப்பே ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மவஸேன பதே³ஸவிஸயோ, ஏவம் து³தியவிகப்பே பத³ட்டா²னபத³ட்டா²னிகனித்³தா⁴ரணேன தம்தம்பகரணபரிச்சி²ன்னத⁴ம்மக்³க³ஹணதோ பதே³ஸவிஸயோ ஏவ, ந அனவஸேஸத⁴ம்மவிஸயோதி. ஸுத்தாக³தத⁴ம்மானம் யானி பத³ட்டா²னானி, தேஸஞ்ச யானீதி ஏவம் காரணபரம்பரானித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ பத³ட்டா²னஹாரோ, பரிக்கா²ரஹாரோ பன ஸுத்தாக³தத⁴ம்மானம் தம்தம்பச்சயுப்பன்னானம் படிஹேதுபச்சயதாவிஸேஸவிபா⁴வனலக்க²ணோதி ஸதிபி காரணவிசாரணபா⁴வே அயம் பத³ட்டா²னஹாரபரிக்கா²ரஹாரானம் விஸேஸோ.

5. யதா² ‘‘ஸமானாதி⁴கரணஸமானபதே³’’திஆதீ³ஸு ஏகஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² ஸமானஸத்³தோ³, ஏவம் ஏகரஸட்டே²ன பா⁴வனா ‘‘ஏகுப்பாதா³’’திஆதீ³ஸு (கதா². 473) விய ஏகலக்க²ணாதி ஏத்த² ஏகஸத்³தோ³ ஸமானத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸமானலக்க²ணா’’தி. ஸம்வண்ணனாவஸேனாதி ஏத்த² கம்மத்தே² அன-ஸத்³தோ³, ஸம்வண்ணேதப்³ப³தாவஸேனாதி அத்தோ². லக்க²ணாதி உபலக்க²ணா. ‘‘நானத்தகாயனானத்தஸஞ்ஞினோ (தீ³. நி. 3.341, 357, 359; அ. நி. 9.24), நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா’’திஆதீ³ஸு ஸஹசாரிதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸஞ்ஞாஸஹக³தா ஹி த⁴ம்மா தத்த² ஸஞ்ஞாக்³க³ஹணேன க³ஹிதா. ‘‘த³த³ம் மித்தானி க³ந்த²தீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 189) ஸமானகிச்சதா. பியவசனத்த²சரியா ஸமானத்ததாபி ஹி தத்த² மித்தக³ந்த²னகிச்சேன ஸமானகிச்சா க³ய்ஹந்தி ஸங்க³ஹவத்து²பா⁴வதோ. ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஸமானஹேதுதா. யதா² ஹி ப²ஸ்ஸோ வேத³னாய, ஏவம் ஸஞ்ஞாதீ³னம்பி ஸஹஜாதாதி³னா பச்சயோ ஹோதி ஏவாதி தேபி ஸமானஹேதுதாய வுத்தா ஏவ ஹோந்தி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘தஜ்ஜாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸம்ப²ஸ்ஸஜா சேதனா’’தி (த⁴. ஸ. 5), ‘‘பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 4.93). ஏவம் ‘‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்தி (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஏவமாதி³பி உதா³ஹரிதப்³ப³ம். ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஸமானப²லதா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² ஹி ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜாய ப²லம், ஏவம் தண்ஹுபாதா³தீ³னம்பீதி தேபி தத்த² க³ஹிதாவ ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா ஆயூஹனா ஸங்கா²ரா நிகந்தி தண்ஹா உபக³மனம் உபாதா³ன’’ந்தி. ‘‘ரூபம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி, தம் ஆரப்³ப⁴ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதீ’’தி (பட்டா². 1.1.424) வுத்தே தம்ஸம்பயுத்தா வேத³னாத³யோ வுத்தா ஏவ ஹோந்தி ஸமானாரம்மணபா⁴வதோ. ந ஹி தேஹி வினா தஸ்ஸ உப்பத்தி அத்தி². ஏவமாதீ³ஹீதி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன அத்த²ப்பகரணலிங்க³ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னஸாமத்தி²யாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அத்தா²தி³வஸேனபி ஹி ஸுத்தே அவுத்தானம்பி வுத்தானம் விய நித்³தா⁴ரணம் ஸம்ப⁴வதீதி. வுத்தப்பகாரேனாதி ‘‘வத⁴கட்டே²ன ஏகலக்க²ணானீ’’திஆதி³னா பாளியம், ‘‘ஸஹசாரிதா’’திஆதி³னா அட்ட²கதா²யஞ்ச வுத்தேன பகாரேன.

6. ‘‘பு²ஸனட்டே²ன ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா நித்³தா⁴ரேத்வா வசனம் நிப்³ப³சனம், தம் பன பத³ஸ்ஸேவ, ந வாக்யஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘பத³னிப்³ப³சன’’ந்தி. அதி⁴ப்பாயனிதா³னானிபேத்த² ப்³யஞ்ஜனமுகே²னேவ நித்³தா⁴ரேதப்³பா³னி. நிப்³ப³சனபுப்³பா³பரஸந்தீ⁴ஸு வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘விஸேஸதோ ப்³யஞ்ஜனத்³வாரேனேவ அத்த²பரியேஸனா’’தி. பவத்தினிமித்தம் அஜ்ஜா²ஸயாதி³.

7. ‘‘பத³ட்டா²னே’’தி இத³ம் ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் காரணபூ⁴தேபி த⁴ம்மே நித்³தா⁴ரேத்வா ஸபா⁴க³தோ, விஸபா⁴க³தோ ச ஆவட்டனம் காதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம், ந தந்திவஸேன. தஸ்மா பத³ட்டா²னனித்³தா⁴ரணாய வினாபி ஆவட்டனம் யுத்தமேவாதி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. பத³ஸ்ஸ வா ஸத்³த³பவத்திட்டா²னம் பத³ட்டா²னம் பத³த்தோ². ஏதஸ்மிம் பக்கே² ‘‘ஆரம்ப⁴த² நிக்கமதா²தி (ஸம். நி. 1.185; நேத்தி. 29; பேடகோ. 38; மி. ப. 5.1.4) வீரியஸ்ஸ பத³ட்டா²ன’’ந்தி (நேத்தி. 29) ஏத்த² ய்வாயமாரம்ப⁴தா⁴துஆதி³கோ அத்தோ² வுத்தோ, தம் வீரியஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்திட்டா²னம் வீரியஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யோ அத்தோ²தி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸகம் நாமக³ஹிததோ இதரம், தம் பன தஸ்ஸ படிபக்க²பூ⁴தம் வா ஸியா, அஞ்ஞம் வாதி ஆஹ ‘‘விஸபா⁴க³தாய அக்³க³ஹணேன வா’’தி. ஸம்வண்ணனாய யோஜேந்தோதி யதா²வுத்தவிஸபா⁴க³த⁴ம்மனித்³தா⁴ரணபூ⁴தேன அத்த²கத²னேன பாளியம் யோஜேந்தோ. தேனாஹ ‘‘தே³ஸன’’ந்தி. ‘‘படிபக்கே²’’தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேனபி ஆவட்டனஸ்ஸ இச்சி²தத்தா.

8. நாமவஸேனாதி ஸாதா⁴ரணனாமவஸேன. பாளியம் பன ‘‘மிச்ச²த்தனியதானம் ஸத்தானம், அனியதானஞ்ச ஸத்தானம் த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³ கிலேஸா ஸாதா⁴ரணா’’திஆக³தத்தா (நேத்தி. 34) ‘‘த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³தி³னாமவஸேனா’’தி வுத்தம். வத்து²வஸேனாதி ஸத்தஸந்தானவஸேன. ஸோ ஹி த⁴ம்மானம் பவத்திட்டா²னதாய இத⁴ ‘‘வத்தூ²’’தி அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ – ‘‘புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ, ஸோதாபன்னஸ்ஸ ச காமராக³ப்³யாபாதா³ ஸாதா⁴ரணா’’திஆதி³ (நேத்தி. 34). வுத்தவிபரியாயேனாதி நாமதோ, வத்து²தோ ச ஆவேணிகதாய. தம்தம்மக்³க³ப²லட்டா²னஞ்ஹி தம்தம்மக்³க³ப²லட்ட²தா, ப⁴ப்³பா³னம் ப⁴ப்³ப³தா, அப⁴ப்³பா³னம் அப⁴ப்³ப³தா அஸாதா⁴ரணா.

9. ‘‘பா⁴விதே’’தி இத³ம் பா⁴வனாகிரியாய உபலக்க²ணம், ந ஏத்த² காலவசனிச்சா²தி ஆஹ ‘‘பா⁴வேதப்³பே³தி அத்தோ²’’தி. பா⁴வனா சேத்த² ஆஸேவனாதி, குஸலஸத்³தோ³பி அனவஜ்ஜட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. படிபக்க²தோதி விபக்க²தோ. விஸதி³ஸூதா³ஹரணேன ப்³யதிரேகதோ யதா²தி⁴ப்பேதத⁴ம்மப்பதிட்டா²னா ஹேஸா.

10. பத³த்த²ஸ்ஸாதி பதா³பி⁴தே⁴ய்யஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ, ஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ வா.

11. நிக்கே²போ தே³ஸனா. பப⁴வோ ஸமுத³யோ.

12. ‘‘அவுத்தானம்பி ஸங்க³ஹோ’’தி இமினா அவுத்தஸமுச்சயத்தோ² ச-ஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேதி.

13. ‘‘கா³தா²ருள்ஹே’’தி இமினா பாளிஆக³தோவ பஞ்ஹோ வேதி³தப்³போ³, ந இதரோதி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ப்³யாகதே’’தி. தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸாதி ஆரத்³த⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ, தேன ஆரம்ப⁴ஸோத⁴னஸ்ஸ விஸயமாஹ. ஏத்த² ச அத்த²த்³வாரேனேவ பத³புச்சா²ஸோத⁴னம்பி கரீயதீதி புன ‘‘தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸா’’தி வுத்தம். அத² வா விஸ்ஸஜ்ஜிதம்ஹீதி விஸ்ஸஜ்ஜனே. விஸ்ஸஜ்ஜனஸோத⁴னேன ஹி பஞ்ஹாஸோத⁴னம். பஞ்ஹேதி புச்சா²யம். கா³தா²யந்தி உபலக்க²ணம், தேன கா³தா²யம், ஸுத்தகே³ய்யாதீ³ஸு சாதி வுத்தம் ஹோதி. யமாரப்³பா⁴தி யம் ஸீலாதி³மாரப்³ப⁴ கா³தா²தீ³ஸு தே³ஸிதம், தஸ்மிம் ஆரம்பே⁴தி அத்தோ². புச்சி²தாதி புச்சா²காரினீ, ‘‘கா ஏத்த² பத³ஸுத்³தி⁴, கா பஞ்ஹாஸுத்³தி⁴, கா ஆரம்ப⁴ஸுத்³தீ⁴’’தி ஏவம் புச்சா²காரினீ புச்ச²ம் கத்வா பவத்திதா ஸுத்³தா⁴ஸுத்³த⁴பரிக்கா²தி யோஜனா.

14. ந விகப்பயிதப்³பா³தி யதா² லோகே ‘‘ஜாதி ஸாமஞ்ஞம், பே⁴தோ³ ஸாமஞ்ஞம், ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸாமஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா ஸாமஞ்ஞம் ஜாதிஆதி³ம், தப்³பி³து⁴ரஞ்ச விஸேஸம் விகப்பேந்தி பரிகப்பேந்தி, ஏவம் ந விகப்பயிதப்³பா³தி அத்தோ². யதா³ யோ காலவிஸேஸோ ‘‘ஸ்வே’’தி லத்³த⁴வோஹாரோ, ததா³ ஸோ தம்தி³வஸாதிக்கமே ‘‘அஜ்ஜா’’தி, புன தம்தி³வஸாதிக்கமே ‘‘ஹிய்யோ’’தி வோஹரீயதீதி அனவட்டி²தஸபா⁴வா ஏதே காலவிஸேஸா. தி³ஸாயபி ‘‘ஏகம் அவதி⁴ம் அபேக்கி²த்வா புரத்தி²மா தி³ஸா, ததோ அஞ்ஞம் அபேக்கி²த்வா பச்சி²மா நாம ஹோதீ’’திஆதி³னா அனவட்டி²தஸபா⁴வதா வேதி³தப்³பா³. ஜாதிஆதி³அபேக்கா²யாதி ஜாதிஆதி³து³க்க²விஸேஸாபேக்கா²ய. ஸச்சாபேக்கா²யாதி ஸச்சஸாமஞ்ஞாபேக்கா²ய. ‘‘தண்ஹா’’தி வுச்சமானம் காமதண்ஹாதி³அபேக்கா²ய ஸாமஞ்ஞம்பி ஸமானம் ஸச்சாபேக்கா²ய விஸேஸோ ஹோதீதி ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸ நயோ ஸமுத³யாதீ³ஸுபீ’’தி.

16. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் பு³த்³த⁴வசனே. தேனாஹ ‘‘ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தஸ்ஸா’’திஆதி³. யதா²ருதம் யதா²கதி²தம் ஸத்³த³தோ அதி⁴க³தம் நித்³தா⁴ரிதம், ந அத்த²ப்பகரணலிங்க³ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னாதி³ப்பமாணந்தராதி⁴க³தம். ‘‘அத்த²தோ த³ஸ்ஸிதா’’தி இத³ம் யஸ்மிம் ஸுத்தே பா⁴வனாவ கதி²தா, ந பஹானம், தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

நயஸங்கே²பவண்ணனா

17. தண்ஹாவிஜ்ஜாஹி கரணபூ⁴தாஹி. ஸம்கிலேஸோ பக்கோ² ஏதஸ்ஸாதி ஸம்கிலேஸபக்கோ², ஸம்கிலேஸபக்கி²கோ ஸுத்தத்தோ², தஸ்ஸ நயனலக்க²ணோதி யோஜனா. வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வுட்டா²னகா³மினியா, ப³லவவிபஸ்ஸனாய ச து³க்கா²தீ³ஸு பரிஞ்ஞேய்யதாதீ³னி மக்³கா³னுகு³ணோ க³ஹணாகாரோ அனுகா³ஹணனயோ. யதி³ ஏவம் கத²ம் நயோதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘நயவோஹாரோ’’தி இமினா நயாதி⁴ட்டா²னம் நயோதி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி.

18. பா³த⁴காதி³பா⁴வதோதி பா³த⁴கபப⁴வஸந்தினிய்யானபா⁴வதோ. அஞ்ஞதா²பா⁴வாபா⁴வேனாதி அபா³த⁴கஅப்பப⁴வஅஸந்தி அனிய்யானபா⁴வாபா⁴வேன. ஸச்சஸபா⁴வத்தாதி அமுஸாஸபா⁴வத்தா. அவிஸம்வாத³னதோதி அரியஸபா⁴வாதி³பா⁴வஸ்ஸ ந விஸம்வாத³னதோ ஏகந்திகத்தாதி அத்தோ².

19. ஸம்கிலிட்ட²த⁴ம்மாதி ஸம்கிலேஸஸமன்னாக³தா த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மனயகோவிதா³தி ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³த⁴ம்மனயகுஸலா, ஏகத்தாதி³னயகுஸலா வா.

20. அத்த²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸூதி ‘‘இமே த⁴ம்மா குஸலா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1) ஸுத்தே கதபஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸு சேவ அட்ட²கதா²ய கதஅத்த²ஸம்வண்ணனாஸு ச. ‘‘வோதா³னியா’’தி இமினா அனவஜ்ஜத⁴ம்மா இத⁴ குஸலாதி அதி⁴ப்பேதா, ந ஸுக²விபாகாதி த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²னயஸ்ஸ யோஜனத்த²ம் மனஸா வோலோகயதேதி யோஜனா.

21. யதி³ கரணபூ⁴தம், கத²ம் தஸ்ஸ அத்த²ந்தராபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘யேன ஹீ’’திஆதி³. தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மானம் வோலோகயனஸமானயனபா⁴வதோ வோஹாரபூ⁴தோ, கம்மபூ⁴தோ ச நயோ, ந நந்தி³யாவட்டாத³யோ விய அத்த²பூ⁴தோதி ‘‘வோஹாரனயோ, கம்மனயோ’’தி ச வுச்சதி.

த்³வாத³ஸபத³வண்ணனா

23. அபரியோஸிதே பதே³தி உச்சாரணவேலாயம் பதே³ அஸமத்தே, விப்பகதேதி அத்தோ². பரியோஸிதே ஹி ‘‘பத³’’ந்த்வே ஸமஞ்ஞா ஸியா, ந ‘‘அக்க²ர’’ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. பத³ஸ்ஸ வேவசனதாய அத்த²வஸேன பரியாயம் க²ரந்தம் ஸஞ்சரந்தம் விய ஹோதி, ந ஏவம் வண்ணோ அவேவசனத்தாதி ஆஹ பரியாயவஸேன அக்க²ரணதோ’’தி. ந ஹி வண்ணஸ்ஸ பரியாயோ விஜ்ஜதீ’’தி இத³ம் அகாராதி³வண்ணவிஸேஸம் ஸந்தா⁴ய வத³தி, ந வண்ணஸாமஞ்ஞம். தஸ்ஸ ஹி வண்ணோ அக்க²ரந்தி பரியாயோ வுத்தோ ஏவாதி.

அக்க²ரஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா தப்பஸங்கே³ன வண்ணஸத்³த³ஸ்ஸபி வத்தும் ‘‘கேனட்டே²ன வண்ணோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நனு பதே³ன, வாக்யேன வா அத்தோ² ஸம்வண்ணீயதி, ந அக்க²ரேனாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘வண்ணோ ஏவ ஹீ’’திஆதி³. பதா³தி³பா⁴வேனாதி பத³வாக்யபா⁴வேன. யதா²ஸம்ப³ந்த⁴ந்தி யதா²ஸங்கேதம். அயம்-ஸத்³தோ³ இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ வாசகோ, அயம் அத்தோ² இமஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ வசனீயோதி யதா²க³ஹிதஸங்கேதானுரூபம் ஸத்³த³த்தா²னம் வாசகவசனீயபா⁴வோ. அத² வா ய்வாயம் ஸத்³த³த்தா²னம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவினாபா⁴வோ, ஸோ ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத³னுரூபம் ஏகக்க²ரம் நாமபத³ம் ‘‘மா ஏவம் மஞ்ஞஸீ’’திஆதீ³ஸு மா-காராதி³. கேசீதி அப⁴யகி³ரிவாஸினோ. தே ஹி அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனம் ‘‘மனஸாதே³ஸனா’’தி வத³ந்தி, யதோ ராஹுலாசரியோ ‘‘விஸுத்³த⁴கருணானம் மனஸாதே³ஸனா வாசாய அக்க²ரணதோ அக்க²ரஸஞ்ஞிதா’’தி ஆஹ.

ஸத்வப்பதா⁴னந்தி த்³ரப்³யப்பதா⁴னம். நாமபதே³ ஹி த்³ரப்³யமாவிபூ⁴தரூபம், கிரியா அனாவிபூ⁴தரூபா யதா² ‘‘ப²ஸ்ஸோ’’தி (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24). ஆக்²யாதபதே³ பன கிரியா ஆவிபூ⁴தரூபா, த்³ரப்³யமனாவிபூ⁴தரூபம் யதா² ‘‘பு²ஸதீ’’தி. தேன நேஸம் ஸத்வகிரியாப்பதா⁴னதா வுத்தா. கிரியாவிஸேஸக்³க³ஹணனிமித்தந்தி கிரியாவிஸேஸாவபோ³த⁴ஹேது கிரியாவிஸேஸதீ³பனதோ, யதா² ‘‘சிரப்பவாஸி’’ந்தி (த⁴. ப. 219) ஏத்த² ப-ஸத்³தோ³ வஸனகிரியாய வியோக³விஸிட்ட²தம் தீ³பேதி. ‘‘ஏவம் மனஸி கரோத², மா ஏவம் மனஸாகத்தா²’’திஆதீ³ஸு கிரியாவிஸேஸஸ்ஸ ஜோதகோ ஏவம்-ஸத்³தோ³. ‘‘ஏவம்ஸீலா (தீ³. நி. 3.142) ஏவம்த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.13; ம. நி. 3. 198; ஸம். நி. 5.378) ஸத்வவிஸேஸஸ்ஸ. ஏவம் ஸேஸனிபாதபதா³னம்பீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘கிரியாய…பே… நிபாதபத³’’ந்தி.

ஸங்கே²பதோ வுத்தம், கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘பதா³பி⁴ஹித’’ந்தி. அத² வா ஸங்கே²பதோ வுத்தம், யோ அக்க²ரேஹி ஸங்காஸிதோதி வுச்சதி. பதா³பி⁴ஹிதம் பதே³ஹி கதி²தம், யோ பதே³ஹி பகாஸிதோதி வுச்சதி. தது³ப⁴யம், யதி³ பத³ஸமுதா³யோ வாக்யம், தஸ்ஸ கோ பரிச்சே²தோ³. யாவதா அதி⁴ப்பேதத்த²பரியோஸானம், தாவதா ஏகவாக்யந்திபி வத³ந்தி, ப³ஹூபேத்த² பகாரே வண்ணேந்தி. கிம் தேஹி, ஸாக்²யாதம் ஸாப்³யயம் ஸகாரகம் ஸவிஸேஸனம் ‘‘வாக்ய’’ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நனு ச பதே³னபி அத்தோ² ப்³யஞ்ஜீயதீதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘பத³மத்தஸவனேபி ஹீ’’திஆதி³. ஆகாரேஸு வாக்யவிபா⁴கே³ஸு அபி⁴ஹிதம் கதி²தம் நிப்³ப³சனம் ஆகாராபி⁴ஹிதம் நிப்³ப³சனம். ‘‘அபி⁴ஹிதந்தி ச பாளிஆக³த’’ந்தி வத³ந்தி.

‘‘நிப்³பா³னம் மக்³க³தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி வா மக்³கீ³யதி, கிலேஸே வா மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி மக்³கோ³’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. அட்ட². 16) நிப்³ப³சனானம் வித்தா²ரோ. தம்னித்³தே³ஸகத²னத்தா நித்³தே³ஸோதி இமமத்த²மாஹ ‘‘நிப்³ப³சனவித்தா²ரோ நிரவஸேஸதே³ஸனத்தா நித்³தே³ஸோ’’தி. பதே³ஹீதி வாக்யாவயவபூ⁴தேஹி, வாக்யதோ விப⁴ஜ்ஜமானேஹி வா ஆக்²யாதாதி³பதே³ஹி. தேனாஹ ‘‘வாக்யஸ்ஸ விபா⁴கோ³’’தி, ததா² சாஹ ‘‘அபரியோஸிதே’’திஆதி³. அபரே பன ‘‘பகதிபச்சயலோபாதே³ஸாதி³வஸேன அக்க²ரவிபா⁴கோ³ ஆகாரோ, நிருத்தினயேன பத³விபா⁴கோ³ நிப்³ப³சனம், வாக்யவிபா⁴கோ³ நித்³தே³ஸோ. வண்ணபத³வாக்யானி ஹி அவிப⁴த்தானி, விப⁴த்தானி ச ச² ப்³யஞ்ஜனபதா³னீ’’தி வத³ந்தி. ச²ட்ட²ம் வசனந்தி ச²ட்ட²ம் பத³ம். காதப்³ப³ந்தி ‘‘அக்க²ரம் பத³ம் ப்³யஞ்ஜனம் ஆகாரோ ததே²வ நிருத்தி நித்³தே³ஸோ ச²ட்ட²வசன’’ந்தி கா³தா²யம் ஏவம் கத்தப்³ப³ம், ஸம்வண்ணனாவஸேன வா ஆகாரபத³ம் சதுத்த²ம் காதப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஸப்³போ³ ஸத்³த³வோஹாரோ விப⁴த்தேஹி, அவிப⁴த்தேஹி ச அக்க²ரபத³வாக்யேஹேவ, தத³ஞ்ஞப்பகாரோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘யானிமானீ’’திஆதி³.

24. காஸனாஸத்³தோ³ கம்மத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘காஸீயதீ’’திஆதி³ வுத்தம். பதே³ஹி தாவ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்காஸனா, பகாஸனா ச ஹோது, பதா³வதி⁴காபி ஸம்வண்ணனா இச்சி²தாதி அக்க²ரேஹி பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘அக்க²ரேஹி ஸுய்யமானேஹீ’’திஆதி³. பத³த்த²ஸம்படிபத்தீதி பதா³பி⁴தே⁴ய்யஅத்தா²வபோ³தோ⁴. ‘‘அக்க²ரேஹி ஸங்காஸேதீ’’திஆதி³னா அக்க²ரகரணம் ஸங்காஸனபூ⁴தம் உக்³க⁴டனகிரியம் வத³ந்தேன யதா²வுத்தோ அத்தோ² ஸாதி⁴தோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

விப⁴ஜனுத்தானீகம்மபஞ்ஞத்தீதி ஏகத்தனித்³தே³ஸோ ஸமாஹாரோதி அயம் த்³வந்த³ஸமாஸோ. உப⁴யேனாதி ‘‘விவரணா, விப⁴ஜனா’’தி இமினா த்³வயேன. ஏதேஹீதி ஏத்த² ஏவ-காரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி ஆஹ ‘‘ஏதேஹி ஏவா’’தி. ‘‘ஸங்காஸனா…பே… அபா⁴வதோ’’தி இமினா யதா²தி⁴ப்பேதஅனூனாவதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதி. உக்³க⁴டனாதீ³தி ஆதி³ஸத்³தே³ன விபஞ்சனனயானி ஸங்க³ண்ஹாதி.

25. ஸம்மா யுத்தோதி ஸம்மா அவிபரீதம், அனவஸேஸதோ ச யுத்தோ ஸஹிதோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘அனூனா’’தி. ஸப்³போ³ ஹி பாளிஅத்தோ² அத்த²பத³அத்த²னயேஹி அனவஸேஸதோ ஸங்க³ஹிதோ. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³.

26. கஸ்மா பனேத்த² மூலபத³பத³ட்டா²னானி அஸங்க³ஹிதானீதி? பத³த்த²ந்தராபா⁴வதோ. மூலபதா³னி ஹி நயானம் ஸமுட்டா²னமத்தத்தா பத³ட்டா²னானீதி த³ஸ்ஸிதோயம் நயோ. தேன வுத்தம் ‘‘இதோ வினிமுத்தோ கோசி நேத்திபத³த்தோ² நத்தீ²’’தி.

நேத்தியா காரணபூ⁴தாய. ஹாரா ஸம்வண்ணேதப்³பா³தி ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன ஹாரா வித்தா²ரேதப்³பா³. ஸ்வாயந்தி ஸோ அயம் ஸம்வண்ணனாக்கமோ. யேன அனுக்கமேன நேத்தியம் தே³ஸிதா, தேனேவ ஸுத்தே அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன யோஜேதப்³பா³தி. ஏவம் ஸித்³தே⁴தி தே³ஸனாக்கமேனேவ ஸித்³தே⁴. அயம் ஆரம்போ⁴தி ‘‘ஸோளஸ ஹாரா பட²ம’’ந்தி ஏவம் பவத்தோ ஆரம்போ⁴. இமமத்த²ந்தி இமம் வுச்சமானனியமஸங்கா²தம் அத்த²ம்.

யதி³ தே³ஸிதக்கமேனேவ ஹாரனயா ஸுத்தே யோஜேதப்³பா³ ஸியும், கிம் ஸோ கமோ காரணனிரபேக்கோ², உதா³ஹு காரணஸாபேக்கோ²தி? கிஞ்சேத்த² – யதி³ தாவ காரணனிரபேக்கோ² ஹாரனயானம் அனுக்கமோ, அனேகே அத்தா² வுச்சமானா அவஸ்ஸம் ஏகேன கமேன வுச்சந்தீதி. ஏவம் ஸந்தே யேன கேனசி கமேன ஸுத்தே யோஜேதப்³பா³ ஸியும், ததா² ஸதி நியமோ நிரத்த²கோ ஸியா. அத² காரணஸாபேக்கோ², கிம் தம் காரணந்தி? இதரோ காரணக³வேஸனம் அகத்வா அத்தோ² ஏவேத்த² க³வேஸிதப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘நாயமனுயோகோ³ ந கத்த²சி அனுக்கமே நிவிஸதீ’’தி வத்வா ‘‘ந பன மயம் தே³வானம்பியஸ்ஸ மனோரத²விகா⁴தாய சேதேமா’’தி கமகாரணம் விசாரேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³னா தே³ஸனாஹாரஸ்ஸ தாவ ஆதி³தோ தே³ஸனாய காரணம் பதிட்ட²பேதி. தத்த² த⁴ம்மதே³ஸனாய நிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணானி, ஸரீரம் ஆணத்தி. பகதியா ஸபா⁴வேன. நித்³தா⁴ரணேன வினாபி பதிட்டா²பா⁴வதோ நிஸ்ஸயபா⁴வதோ.

‘‘ததா² ஹி வக்க²தீ’’திஆதி³னா யதா²வுத்தம் அத்த²ம் பாகடதரம் கரோதி. ஏஸ நயோ இதரேஸுபி.

விசயானந்தரந்தி விசயஹாரானந்தரம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ததா² ஹீதி லக்க²ணஹாரவிப⁴ங்கே³ யுத்தாயுத்தானம் காரணபரம்பராய பரிக்³க³ஹிதஸபா⁴வானம் அவுத்தானம்பி ஏகலக்க²ணதாய க³ஹணம் வுத்தம்.

அத்த²தோ நித்³தா⁴ரிதானந்தி அத்து²த்³தா⁴ரபுப்³பா³பரானுஸந்தி⁴ஆதி³அத்த²தோ ஸுத்தந்தரதோ உத்³த⁴டானம் ஸம்வண்ணியமானஸுத்தே ஆனீதானம் பாளித⁴ம்மானம். ஸத்³த³தோ, பமாணந்தரதோ ச லத்³தா⁴னம் இத⁴ விசாரேதப்³ப³த்தா ஆஹ ‘‘நிரவஸேஸதோ’’தி. அத்த²ஸ்ஸாதி அபி⁴தே⁴ய்யத்த²ஸ்ஸ. த⁴ம்மஸ்ஸாதி ஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ. தத்த² தத்த² தம் அபி⁴னிரோபேதீதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே², த⁴ம்மே ச தம் நாமம் அபி⁴னிரோபேதி, ‘‘அயமேவம்னாமோ’’தி வோஹரதி. ‘‘அத்த²ஸ்ஸ, த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி பத³த்³வயேன ஸாமஞ்ஞதோ அத்தோ², த⁴ம்மோ ச அனவஸேஸேத்வா க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘அனவஸேஸபரியாதா³ன’’ந்தி, யதோ வுத்தம் ‘‘தத்த² தத்தா²’’தி. ததா²தி யதா² அனவஸேஸத்தா²வபோ³த⁴தீ³பகம் அனவஸேஸபரியாதா³னம் கதம் சதுப்³யூஹபாளியம், ஏவம் புனப்புனம் க³ப்³ப⁴முபேதீதி ஏத்த² அஸத்³த³வதீ அத்தா² பவத்திவஸேன லப்³ப⁴மானா ஸம்மாபடிபத்தி உத்³த⁴டாதி உபஸம்ஹாரத்தோ² ததா²-ஸத்³தோ³.

தேனேவாதி ஸுத்தந்தரஸம்ஸந்த³னஸ்ஸ ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³த⁴ம்மந்தராவட்டனூபாயபா⁴வதோ ஏவ. யதோதி ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³த⁴ம்மாவட்டனஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணாதி³த⁴ம்மவிப⁴ஜனூபாயத்தா. படிவிப⁴த்தஸபா⁴வேதி படிபா⁴க³பா⁴வேன விப⁴த்தஸபா⁴வே.

தே த⁴ம்மாதி படிபக்க²தோ பரிவத்திதத⁴ம்மா. ந பரியாயவிபா⁴வனா பஞ்ஞத்திவிபா⁴க³பரிக்³கா³ஹிகாதி ஆஹ ‘‘பரியா…பே… ஸுபோ³த⁴னஞ்சா’’தி.

புச்சா²விஸோத⁴னம் விஸ்ஸஜ்ஜனம். ஆரம்ப⁴விஸோத⁴னம் தே³ஸனாய அத்த²கத²னம். தது³ப⁴யவிசாரோ தா⁴தாதீ³ஸு அஸம்முய்ஹந்தஸ்ஸேவ ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘தா⁴தாயதனா…பே… ஸம்பாதே³து’’ந்தி. ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்போ⁴திஆதி³பாளினித³ஸ்ஸனேனபி அயமேவத்தோ² உதா³ஹடோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘காரணாகாரோ’’தி பத³ட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. பபே⁴த³தோ தே³ஸனாகாரோதி வேவசனம். நித்³தா⁴ரேத்வா வுச்சமானானீதி உத்³த⁴ரித்வா ஸமாரோபியமானானீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ம் தத²த்தாவபோ³தா⁴யாதி ஸுத்தஸ்ஸ பத³த்தா²வக³மமுகே²ன சதுஸச்சாபி⁴ஸமயாய.

வேனேய்யத்தயயுத்தோ அத்த²னயத்தயூபதே³ஸோ ‘‘வேனேய்யத்தயப்பயோஜிதோ’’தி வுத்தோ. வேனேய்யத்தயஞ்ஹி பச்சயஸமவாயே தது³பதே³ஸப²லம் அதி⁴க³ச்ச²ந்தம் அத்த²ம் பயோஜேதி நாமாதி. தத³னுக்கமேனேவாதி தேஸம் உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஆதீ³னம் தே³ஸனானுக்கமேனேவ. தேதி தயோ அத்த²னயா. தேஸந்தி உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஆதீ³னம். யதா² உத்³தே³ஸாதீ³னம் ஸங்கே²பமஜ்ஜி²மவித்தா²ரவுத்தியா திண்ணம் புக்³க³லானம் உபகாரதா, ஏவம் தேஸம் அத்த²னயானம். தஸ்ஸாதி அத்த²னயத்த²ஸ்ஸ. தத்தா²தி தஸ்ஸம் தஸ்ஸம் பூ⁴மியம்.

ஸமுட்டா²னம் நிதா³னம். அனேகதா⁴ ஸத்³த³னயதோ, நிருத்தினயதோ சாதி அனேகப்பகாரம். பத³த்தோ² ஸத்³த³த்தோ². விதி⁴ அனுவாதோ³தி இத³மேத்த² விதி⁴வசனம், அயமனுவாதோ³தி அயம் விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. ஸமாதா⁴தப்³போ³தி பரிஹரிதப்³போ³. அனுஸந்தீ⁴யா அனுரூபம் நிக³மேதப்³ப³ந்தி யாய அனுஸந்தி⁴யா ஸுத்தே உபரி தே³ஸனா பவத்தா, தத³னுரூபம் ஸம்வண்ணனா நிக³மேதப்³பா³. பயோஜனந்தி ப²லம். பிண்ட³த்தோ²தி ஸங்கே²பத்தோ². அனுஸந்தீ⁴தி புச்சா²னுஸந்தி⁴ஆதி³அனுஸந்தி⁴. உபோக்³கா⁴டோதி நித³ஸ்ஸனம். சாலனாதி சோத³னா. பச்சுபட்டா²னம் பரிஹாரோ.

பகதிஆதி³பதா³வயவம் பி⁴ந்தி³த்வா கத²னம் பே⁴த³கதா² யதா² ‘‘தி³ப்³ப³ந்தீதி தே³வா’’தி (ம. நி. அட்ட². 1.153). பத³ஸ்ஸ அத்த²கத²னம் தத்வகதா² யதா² ‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ’’தி (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 97; படி. ம. 1.161). பரியாயவசனம் வேவசனக்³க³ஹணம் யதா² ‘‘பஞ்ஞா பஜானனா’’தி (த⁴. ஸ. 16). விசயயுத்திசதுப்³யூஹபரிவத்தனஹாரேகதே³ஸஸங்க³ஹிதா, வேவசனஹாரஸங்க³ஹிதா சாதி ஆஹ ‘‘தே இத⁴ கதிபயஹாரஸங்க³ஹிதா’’தி.

அத்தனோ ப²லம் தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோதி ஹேதுனோ த⁴ம்மபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஞாபகஹேதூபி ஞாணகரணட்டே²ன காரகே பக்கி²பித்வா ஆஹ ‘‘காரகோ ஸம்பாபகோதி து³விதோ⁴’’தி. புன சக்கு²பீ³ஜாதி³னிப்³ப³த்தகமேவ காரணம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘புன…பே… திவிதோ⁴’’திஆதி³மாஹ. ‘‘தயோ குஸலஹேதூ’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1059-1060) ஆக³தா அலோபா⁴த³யோ, லோபா⁴த³யோ ச ஹேதுஹேது நாம. ‘‘சத்தாரோ கோ², பி⁴க்க²வே, மஹாபூ⁴தா ஹேது, சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா பச்சயோ ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பஞ்ஞாபனாயா’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.86) ஆக³தோ பச்சயஹேது நாம. குஸலாகுஸலம் கம்மம் அத்தனோ விபாகம் பதி உத்தமஹேது நாம. சக்கா²தி³பீ³ஜாதி³ சக்கு²விஞ்ஞாணஅங்குராதீ³னம் அஸாதா⁴ரணஹேது நாம. குஸலாகுஸலானம் ஸதிபி பச்சயத⁴ம்மபா⁴வே இட்டா²னிட்ட²ப²லவிஸேஸஹேதுபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் விஸும் க³ஹணம், ஸத்³த³மக்³கா³னம் பன ஞாபகஸம்பாபகஹேதுபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அங்குராதி³கஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணஹேது பீ³ஜாதி³ஸமானஜாதியஹேதுதாய ஸபா⁴க³ஹேது. ஸாதா⁴ரணஹேது பு⁴ஸஸலிலாதி³அஸமானஜாதியதாய அஸபா⁴க³ஹேது. இந்த்³ரியப³த்³த⁴ஸந்தானிகோ அஜ்ஜ²த்திகஹேது, இதரோ பா³ஹிரஹேது. கேசி பன ‘‘ஸஸந்தானிகோ அஜ்ஜ²த்திகஹேது, இதரோ பா³ஹிரஹேதூ’’தி வத³ந்தி. பரிக்³கா³ஹகோ உபத்த²ம்ப⁴கோ. பரம்பரஹேது உபனிஸ்ஸயபச்சயோ.

நிப்³பா³னஸ்ஸ அனிப்³ப³த்தனியேபி ஸமுத³யப்பஹானஸமுத³யனிரோதா⁴னம் அதி⁴க³மாதி⁴க³ந்தப்³ப³பா⁴வதோ நிப்³பா³னம் பதி மக்³க³ஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ விய மக்³க³ம் பதி நிப்³பா³னஸ்ஸ ப²லபா⁴வோ உபசாரஸித்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘ப²லபரியாயோ லப்³ப⁴தீ’’தி.

படிபஜ்ஜமானபூ⁴மி மக்³க³த⁴ம்மா. படிபன்னபூ⁴மி ப²லத⁴ம்மா.

கிச்சதோதி ஸரஸதோ. லக்க²ணதோதி உபலக்க²ணதோ. ஸாமஞ்ஞதோதி ஸமானபா⁴வதோ. தேன ஸமானஹேதுதா, ஸமானப²லதா, ஸமானாரம்மணதா ச க³ஹிதா ஹோதீதி. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² லக்க²ணஹாரனித்³தே³ஸவண்ணனாயம் வுத்தமேவ.

அபிசேத்த² ஸம்பயோக³விப்பயோக³விரோத⁴பகரணலிங்க³ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னஸாமத்தி²யாதீ³னம்பி வஸேன நயவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஸம்பயோக³தோ தாவனயவிபா⁴கோ³ – ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யம் ஏவம் லஹுபரிவத்தம், யத²யித³ம் சித்த’’ந்தி (அ. நி. 1.48) சித்தஸ்ஸ லஹுபரிவத்திதா க³ஹிதா, தம்ஸம்பயோக³தோ சேதஸிகானம்பி க³ஹிதாவ ஹோதி அஞ்ஞத்த² நேஸம் சித்தேன ஸம்பயோக³தீ³பனதோ. அத² வா ‘‘ஸஞ்ஞினோ’’தி. ஸஞ்ஞாஸஹிததாவசனேன ஹி நேஸம் வேத³னாசேதனாதி³வந்ததாபி ஸம்பயோக³தோ தீ³பிதா ஹோதி.

விப்பயோக³தோ – ‘‘அஹேதுகா’’தி. ஹேதுஸம்பயுத்தா ஹி த⁴ம்மா ‘‘ஸஹேதுகா’’தி வுத்தாதி தப்³பி³து⁴ரா த⁴ம்மா விப்பயோக³தோ ‘‘அஹேதுகா’’தி வுத்தாதி விஞ்ஞாயதி. அத² வா ‘‘அஸஞ்ஞினோ’’தி. ஸஞ்ஞாவிப்பயுத்தா ஹி த⁴ம்மபவத்தி இதா⁴தி⁴ப்பேதா, ந ஸஞ்ஞாய அபா⁴வமத்தந்தி விஞ்ஞாயதி.

விரோத⁴தோ – ‘‘அட்ட²மகோ (யம. 3.இந்த்³ரியயமகபாளி.439), ஸத்³தா⁴னுஸாரீ’’தி (பு. ப. மாதிகா 7.36) ச வுத்தே தம் ஸந்ததியம் ஸம்யோஜனத்தயப்பஹானம் விஞ்ஞாயதி, ததா² ‘‘ஸதி வா உபாதி³ஸேஸே அனாகா³மிதா’’தி (தீ³. நி. 2.404; ம. நி. 1.137) வுத்தே பஞ்சோரம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனப்பஹானம், ‘‘தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞா’’தி (தீ³. நி. 2.404; ம. நி. 1.137) வுத்தே அனவஸேஸஸம்யோஜனப்பஹானம் விஞ்ஞாயதி.

பகரணதோ – ‘‘அப்³யாகதா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. மாதிகா). அதி⁴காரதோ ஹி குஸலாகுஸலபா⁴வேன ந கதி²தாதி ஞாயதி. ‘‘உபதீ⁴ ஹி நரஸ்ஸ ஸோசனா’’தி (ஸம். நி. 1.12, 144) ச. பா³ஹிரா ஹி த⁴ம்மா இத⁴ ‘‘உபதீ⁴’’தி அதி⁴ப்பேதாதி விஞ்ஞாயதி.

லிங்க³தோ – ‘‘ஸீதேனபி ருப்பதி, உண்ஹேனபி ருப்பதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 3.79). ஸீதாதி³க்³க³ஹணேன ஹி லிங்கே³ன பூ⁴துபாதா³யப்பகாரஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ ரூபபா⁴வோ, ந இதரஸ்ஸ.

ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னதோ – ‘‘காயபஸ்ஸத்³தி⁴, காயாயதன’’ந்தி. ‘‘யா வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸா’’திஆதி³வசனதோ ஹி புரிமோ காயஸத்³தோ³ ஸமூஹவாசீ, இதரோ ஆயதனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ பஸாத³வாசீ.

ஸாமத்தி²யதோ – ‘‘ஸப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ஆதி³த்தம் (ஸம். நி. 4.28; மஹாவ. 54), ஸப்³பே³ தஸந்தி த³ண்ட³ஸ்ஸா’’தி (த⁴. ப. 129) ச, ததா² ‘‘ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா…பே… ப²ரித்வா விஹரதீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 1.556; 3.308; ம. நி. 1.77, 232, 459, 509; 2.309; 3.230; விப⁴. 642). ஏத்த² ஹி ஸதிபி ஸப்³ப³ஸத்³த³ஸ்ஸ அனவஸேஸஸத்தவாசகத்தே ஆதி³த்ததா ஸாபேக்க²ஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ வாசகத்தா பதே³ஸவாசீ ஸப்³ப³ஸத்³தோ³, லோகஸத்³தோ³பி ஸத்தவாசீ. ஸத்தாரம்மணா ஹி அப்பமஞ்ஞாதி. ததா² ‘‘மாதரம் பிதரம் ஹந்த்வா’’தி (த⁴. ப. 294-295) ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஹி ஸபடிக்கே²பதோ, மாதுபிதுகா⁴தகம்மஸ்ஸ ச மஹாஸாவஜ்ஜதாபவேத³னதோ, இத⁴ ச தத³னுஞ்ஞாய கதாய மாதுபிதுட்டா²னியா தாதி³ஸா கேசி பாபத⁴ம்மா வேனேய்யவஸேன க³ஹிதா விஞ்ஞாயதி. கே பன தேதி? தண்ஹாமானா. தண்ஹா ஹி ஜனனீ ஸத்தானம். ‘‘தண்ஹா ஜனேதி புரிஸ’’ந்தி (ஸம். நி. 1.55-57) ஹி வுத்தம். பிதுட்டா²னியோ மானோ தம் நிஸ்ஸாய அத்தஸம்பக்³க³ண்ஹதோ ‘‘அஹம் அஸுகஸ்ஸ ருஞ்ஞோ, ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா புத்தோ’’தி யதா². ஸாமத்தி²யாதீ³னந்தி ஆதி³ஸத்³தே³ன தே³ஸபகதிஆத³யோ ஸங்க³ய்ஹந்தி.

லப்³ப⁴மானபத³த்த²னித்³தா⁴ரணமுகே²னாதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸுத்தே லப்³ப⁴மானஅஸ்ஸாதா³தி³ஹாரபத³த்த²னித்³தா⁴ரணத்³வாரேன. யதா²லக்க²ணந்தி யம் யம் லக்க²ணம், லக்க²ணானுரூபம் வா யதா²லக்க²ணம். ஹேதுப²லாதீ³னி உபதா⁴ரேத்வா யோஜேதப்³பா³னி தேஸம் வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னி ஹேதுப²லாத³யோ யே யஸ்மிம் ஹாரே ஸவிஸேஸம் இச்சி²தப்³பா³, தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விஸேஸதோ பனா’’திஆதி³மாஹ. தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.