நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

கு²த்³த³கனிகாயே

நேத்திப்பகரண-டீகா

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ (தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா; ம. நி. டீ. 1.1 க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா; ஸம். நி. டீ. 1.1.1 க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா) ரதனத்தயவந்த³னா ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பப⁴வனிஸ்ஸயவிஸுத்³தி⁴படிவேத³னத்த²ம், தம் பன த⁴ம்மஸம்வண்ணனாஸு விஞ்ஞூனம் ப³ஹுமானுப்பாத³னத்த²ம், தம் ஸம்மதே³வ தேஸம் உக்³க³ஹணதா⁴ரணாதி³க்கமலத்³த⁴ப்³பா³ய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸப்³ப³ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னத்த²ம். அத² வா மங்க³லபா⁴வதோ, ஸப்³ப³கிரியாஸு புப்³ப³கிச்சபா⁴வதோ, பண்டி³தேஹி ஸம்மாசரிதபா⁴வதோ, ஆயதிம் பரேஸம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனதோ ச ஸம்வண்ணனாயம் ரதனத்தயபணாமகிரியா. அத² வா ரதனத்தயபணாமகரணம் பூஜனீயபூஜாபுஞ்ஞவிஸேஸனிப்³ப³த்தனத்த²ம், தம் அத்தனோ யதா²லத்³த⁴ஸம்பத்தினிமித்தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ப³லானுப்பதா³னத்த²ம், அந்தரா ச தஸ்ஸ அஸங்கோசனத்த²ம், தது³ப⁴யம் அனந்தராயேன அட்ட²கதா²ய பரிஸமாபனத்த²ம். இத³மேவ ச பயோஜனம் ஆசரியேன இதா⁴தி⁴ப்பேதம். ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘வந்த³னாஜனிதம்…பே… தஸ்ஸ தேஜஸா’’தி. வத்து²த்தயபூஜா ஹி நிரதிஸயபுஞ்ஞக்கே²த்தஸம்பு³த்³தி⁴யா அபரிமேய்யப்பபா⁴வோ புஞ்ஞாதிஸயோதி ப³ஹுவித⁴ந்தராயேபி லோகஸன்னிவாஸே அந்தராயனிப³ந்த⁴னஸகலஸம்கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனாய பஹோதி, ப⁴யாதி³உபத்³த³வஞ்ச நிவாரேதி. யதா²ஹ –

‘‘பூஜாரஹே பூஜயதோ, பு³த்³தே⁴ யதி³ வ ஸாவகே’’தி. (த⁴. ப. 195; அப. தே²ர 1.10.1) ச,

ததா² –

‘‘யே, பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா, அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 4.34; இதிவு. 90) ச,

ததா² –

‘‘‘பு³த்³தோ⁴’தி கித்தயந்தஸ்ஸ, காயே ப⁴வதி யா பீதி;

வரமேவ ஹி ஸா பீதி, கஸிணேனபி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸ;

‘‘‘த⁴ம்மோ’தி…பே… ‘ஸங்கோ⁴’தி…பே… தீ³பஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.6; இதிவு. அட்ட² 90; தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா; ம. நி. டீ. 1.1; அ. நி. டீ. 2.4.34) ச,

ததா² –

‘‘யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸ…பே… ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதீ’’தி (அ. நி. 6.10; 11.11) ச,

ததா² –

‘‘அரஞ்ஞே ருக்க²மூலே வா…பே…;

ப⁴யம் வா ச²ம்பி⁴தத்தம் வா, லோமஹம்ஸோ ந ஹேஸ்ஸதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.249) ச;

தத்த² யஸ்ஸ ரதனத்தயஸ்ஸ வந்த³னம் கத்துகாமோ, தஸ்ஸ கு³ணாதிஸயயோக³ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘மஹாகாருணிக’’ந்திஆதி³னா கா³தா²த்தயமாஹ. கு³ணாதிஸயயோகே³ன ஹி வந்த³னாரஹபா⁴வோ, வந்த³னாரஹே ச கதா வந்த³னா யதா²தி⁴ப்பேதப்பயோஜனம் ஸாதே⁴தீதி. தத்த² யஸ்ஸா ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, ஸா நேத்தி விஸேஸதோ யதா²னுலோமஸாஸனஸன்னிஸ்ஸயா, தஸ்ஸ ச விசித்தாகாரப்பவத்திவிபா⁴வினீ. ததா² ஹி ஸுத்தந்ததே³ஸனா ந வினயதே³ஸனா விய கருணாப்பதா⁴னா, நாபி அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனா விய பஞ்ஞாப்பதா⁴னா, அத² கோ² கருணாபஞ்ஞாப்பதா⁴னாதி தது³ப⁴யப்பதா⁴னதே³ஸனாவிஸேஸவிபா⁴வனம் தாவ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தோ²மனம் காதும் தம்மூலகத்தா ஸேஸரதனானம் ‘‘மஹாகாருணிகம் நாத²’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² கிரதீதி (தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா; ம. நி. டீ. 1.1; ஸம். நி. டீ. 1.1.1; அ. நி. டீ. 1.1.1) கருணா, பரது³க்க²ம் விக்கி²பதி அபனேதீதி அத்தோ². அத² வா கிணாதீதி கருணா, பரது³க்கே² ஸதி காருணிகம் ஹிம்ஸதி விபா³த⁴தீதி அத்தோ². கம்பனம் கரோதீதி வா கருணா, பரது³க்கே² ஸதி ஸாதூ⁴னம் ஹத³யகே²த³ம் கரோதீதி அத்தோ². கமிதி வா ஸுக²ம், தம் ருந்த⁴தீதி கருணா. ஏஸா ஹி பரது³க்கா²பனயனகாமதாலக்க²ணா, அத்தஸுக²னிரபேக்க²தாய காருணிகானம் ஸுக²ம் ருந்த⁴தி விப³ந்த⁴தீதி அத்தோ². கிரியதி து³க்கி²தேஸு பஸாரியதீதி வா கருணா, கருணாய நியுத்தோதி காருணிகோ யதா² ‘‘தோ³வாரிகோ’’தி (அ. நி. 7.67). யதா² ஹி த்³வாரட்டா²னதோ அஞ்ஞத்த² வத்தமானோபி த்³வாரபடிப³த்³த⁴ஜீவிகோ புரிஸோ த்³வாரானதிவத்தவுத்திதாய த்³வாரே நியுத்தோதி ‘‘தோ³வாரிகோ’’தி வுச்சதி, ஏவம் ப⁴க³வா மேத்தாதி³வஸேன கருணாவிஹாரதோ அஞ்ஞத்த² வத்தமானோபி கருணானதிவத்தவுத்திதாய கருணாய நியுத்தோதி ‘‘காருணிகோ’’தி வுச்சதி. மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய ஹி யாவ மஹாபரினிப்³பா³னா லோகஹிதத்த²மேவ லோகனாதா² திட்ட²ந்தீதி. மஹந்தோ காருணிகோதி மஹாகாருணிகோ. ஸதிபி ப⁴க³வதோ தத³ஞ்ஞகு³ணானம்பி வஸேன மஹந்தபா⁴வே காருணிகஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னேன வுத்தத்தா கருணாவஸேனேவேத்த² மஹந்தபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³ யதா² ‘‘மஹாவேய்யாகரணோ’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘மஹாகாருணிகோ’’தி இமினா பதே³ன புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னேன ஸத்து² மஹாகருணா வுத்தா ஹோதி.

அபரோ நயோ – அத்த²ஸாத⁴னதோ கருணம் கருணாயனம் கருணாஸம்பவத்தனம் அரஹதீதி காருணிகோ. ப⁴க³வதோ ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய அனவஸேஸதோ ஸத்தானம் ஹிதம், ஹிதுபாயஞ்ச ஜானதோ, தத்த² ச அகிலாஸுனோ ஹிதேஸிதா ஸத்தி²கா, ந ததா² அஞ்ஞேஸந்தி. அத² வா கருணா கருணாயனம் ஸீலம் பகதி ஸபா⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி காருணிகோ. ப⁴க³வா ஹி பத²வீப²ஸ்ஸாத³யோ விய கக்க²ளபு²ஸனாதி³ஸபா⁴வா கருணாஸபா⁴வோ ஸபா⁴வபூ⁴தகருணோதி அத்தோ². ஸேஸம் புரிமஸதி³ஸமேவ. அத² வா மஹாவிஸயதாய, மஹானுபா⁴வதாய, மஹப்ப²லதாய ச மஹதீ கருணாதி மஹாகருணா. ப⁴க³வதோ ஹி கருணா நிரவஸேஸேஸு ஸத்தேஸு பவத்ததி, பவத்தமானா ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா பவத்ததி, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³பே⁴த³ஞ்ச மஹந்தமேவ ஸத்தானம் ஹிதஸுக²ம் ஏகந்ததோ நிப்பா²தே³தி, மஹாகருணாய நியுத்தோதி மஹாகாருணிகோ, தம் மஹாகாருணிகம். ஸேஸம் ஸப்³ப³ம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸுமாக³தா⁴தி³பதா³னம் விய சேத்த² ஸத்³த³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³.

நாத²தீதி நாதோ², வேனேய்யானம் ஹிதஸுக²ம் ஆஸீஸதி பத்தே²தீதி அத்தோ², மேத்தாயனவஸேன சேத்த² ஹிதஸுகா²ஸீஸனம் வேதி³தப்³ப³ம், ந கருணாயனவஸேன பட²மபதே³ன வுத்தத்தா. அத² வா நாத²தி வேனேய்யக³தம் கிலேஸப்³யஸனம் உபதாபேதீதி நாதோ², நாத²தீதி வா நாதோ², யாசதீதி அத்தோ². ப⁴க³வா ஹி ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காலேன காலம் அத்தஸம்பத்திம் பச்சவேக்கி²தா’’திஆதி³னா (அ. நி. 8.7, 8) ஸத்தானம் தம் தம் ஹிதப்படிபத்திம் யாசித்வாபி மஹாகருணாய ஸமுஸ்ஸாஹிதோ தே தத்த² நியோஜேதி. பரமேன வா சித்திஸ்ஸரியேன ஸமன்னாக³தோ, ஸப்³ப³ஸத்தே வா ஸீலாதி³கு³ணேஹி ஈஸதி அபி⁴ப⁴வதீதி பரமிஸ்ஸரோ ப⁴க³வா ‘‘நாதோ²’’தி வுச்சதி, தம் நாத²ம்.

ஞாதப்³ப³ந்தி ஞேய்யம், அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தம், அஸங்க²தஞ்ச. ஸங்க³ரணட்டே²ன ஸாக³ரோ, பதிதபதிதானம் அத்தனோ புது²லக³ம்பீ⁴ரபா⁴வேஹி ஸம்ஸீத³னம் நிம்முஜ்ஜனம் கரோதீதி அத்தோ². ஸம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ சேத்த² ‘‘ஸாபா⁴வோ, ஸாராகோ³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 389, 391) விய நிருத்தினயேன த³ட்ட²ப்³போ³. ஸங்க³ரணட்டே²னாதி வா ஸங்க³ரகரணட்டே²ன, டி²தத⁴ம்மதாய ‘‘அயம் மே மரியாதா³, இமம் வேலம் நாதிக்கமாமீ’’தி லோகேன ஸங்க³ரம் ஸங்கேதம் கரோந்தோ விய ஹோதீதி அத்தோ². ஸங்க³ரணம் வா ஸமந்ததோ க³லனம் ஸந்த³னம் உத³கேன கரோதீதி ஸாக³ரோ. கப்பவுட்டா²னகாலே ஹி மஹாஸமுத்³தோ³ இதோ சிதோ ச பக்³க⁴ரித்வா ஸகலம் லோகதா⁴தும் ஏகோக⁴ம் கரோதீதி. லோகியா பன வத³ந்தி ‘‘ஸாக³ரஸ்ஸ ரஞ்ஞோ புத்தேஹி ஸாக³ரேஹி நிப்³ப³த்திதோ க²தோதி ஸாக³ரோ, புரத்தி²மோ ஸமுத்³த³ப்பதே³ஸோ, தம்ஸம்ப³ந்த⁴தாய ருள்ஹிவஸேன ஸப்³போ³பி ஸமுத்³தோ³ ததா² வோஹரீயதீ’’தி. ஸாக³ரஸதி³ஸத்தா ஸாக³ரோ, ஞேய்யமேவ ஸாக³ரோதி ஞேய்யஸாக³ரோ. ஸதி³ஸதா சேத்த² புது²லது³த்தரக³ம்பீ⁴ரானாதி³காலிகதாஹி வேதி³தப்³பா³, நிஹீனம் சேதமோபம்மம். ததா² ஹி ஞேய்யஸ்ஸேவ ஸாதிஸயா புது²லதா அபரிமாணலோகதா⁴துப்³யாபனதோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸேவ தரணீயதாய து³த்தரதா, க³ம்பீ⁴ரதா, ஆதி³கோடிரஹிதா ச பவத்தி, ந இதரஸ்ஸ பரிச்சி²ன்னதே³ஸத்தா பா³ஹிரகவீதராகே³ஹிபி இத்தரேன க²ணேன அதிக்கமிதப்³ப³த்தா, பரிமிதக³ம்பீ⁴ரத்தா, பரிமிதகாலத்தா ச. ஞேய்யஸாக³ரஸ்ஸ பாரம் பரியந்தம் க³தோதி ஞேய்யஸாக³ரபாரகூ³, தம் ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³ம்.

க³மனஞ்சேத்த² ஞாணக³மனமேவ, ந இதரம் ஞேய்யக்³க³ஹணதோ, தம் பன ஞாணம் து³வித⁴ம் ஸம்மஸனபடிவேத⁴பே⁴த³தோ, ததா² ஹேதுப²லபே⁴த³தோ. தத்த² ‘‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.57; ஸம். நி. 2.4, 10; பேடகோ. 23) கருணாயனவஸேனேவ அபி⁴னிவிஸித்வா அனேகாகாரவோகாரே ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தம் ப⁴க³வதோ ஸம்மஸனஞாணம் ச²த்திம்ஸகோடிஸதஸஹஸ்ஸமுகே²ன ஞேய்யஸாக³ரம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா தஸ்ஸ பாரம் பரியந்தம் அக³மாஸி, யம் ‘‘மஹாவஜிரஞாண’’ந்தி வுச்சதி. படிவேத⁴ஞாணம் பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம் ஆஸவக்க²யஞாணம், ஆஸவக்க²யஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், யம் ‘‘மஹாபோ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. பாரக³மனஞ்ச தஸ்ஸ கிச்சஸித்³தி⁴யா, ஸமத்த²தாய ச வேதி³தப்³ப³ம். ததா² யதா²வுத்தம் ஸம்மஸனஞாணம் ஹேது, இதரம் ப²லம். ஸஹ ஸம்மஸனஞாணேன வா ஆஸவக்க²யஞாணம் ஹேது, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ப²லம் ததா³னிஸம்ஸபா⁴வதோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

வந்தே³தி நமாமி, அபி⁴த்த²வாமி வா. ஸண்ஹட்டே²ன நிபுணா, அனுபசிதஞாணஸம்பா⁴ரானம் அகா³த⁴ட்டே²ன க³ம்பீ⁴ரா, ஏகத்தாதி³பே⁴த³தோ நந்தி³யாவட்டாதி³விபா⁴க³தோ ச விசித்ரா விஸிட்டா² நானாவிதா⁴ நயா ஏதிஸ்ஸாதி நிபுணக³ம்பீ⁴ரவிசித்ரனயா, நிபுணக³ம்பீ⁴ரவிசித்ரனயா தே³ஸனா அஸ்ஸாதி நிபுணக³ம்பீ⁴ரவிசித்ரனயதே³ஸனோ, தம் நிபுண…பே… தே³ஸனம். நயதீதி வா நயோ, பாளிக³தி, ஸா ச வுத்தனயேன அத்த²தோ நிபுணா, அத்த²தோ ப்³யஞ்ஜனதோ ச க³ம்பீ⁴ரா, ஸங்கே²பவித்தா²ரானுலோமாதி³ப்பவத்தியா நானாவித⁴தாய விசித்ரா. ததா² ஹி பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன, ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸதாதி³வஸேன, குஸலாதி³க²ந்தா⁴தி³ஸங்க³ஹாதி³ஸமயவிமுத்தாதி³ட²பனாதி³குஸலமூலாதி³திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச அனேகவிதா⁴ பாளிக³தீதி.

தத்த² (தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா) த்³வீஹாகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ அத்தஹிதஸம்பத்திதோ, பரஹிதப்படிபத்திதோ ச. தேஸு அத்தஹிதஸம்பத்தி அனாவரணஞாணாதி⁴க³மதோ, ஸவாஸனானம் ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸானம் அச்சந்தப்பஹானதோ ச வேதி³தப்³பா³, பரஹிதப்படிபத்தி லாப⁴ஸக்காராதி³னிரபேக்க²சித்தஸ்ஸ ஸப்³ப³து³க்க²னிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனதோ, படிவிருத்³தே⁴ஸுபி நிச்சம் ஹிதஜ்ஜா²ஸயஞாணபரிபாககாலாக³மனதோ ச வேதி³தப்³பா³. ஸா பனேத்த² பயோக³தோ, ஆஸயதோ ச து³விதா⁴, பரஹிதப்படிபத்தி, யதா²வுத்தபே⁴தா³ து³விதா⁴ ச அத்தஹிதஸம்பத்தி பகாஸிதா ஹோதி. கத²ம்? ‘‘மஹாகாருணிக’’ந்தி இமினா ஆஸயதோ, ‘‘நிபுண…பே… தே³ஸன’’ந்தி இமினா பயோக³தோ, ‘‘நாத²’’ந்தி இமினா பன உப⁴யதா²பி ப⁴க³வதோ பரஹிதப்படிபத்தி பகாஸிதா கருணாகிச்சதீ³பனதோ, ‘‘ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³’’ந்தி இமினா ஸாதிஸயம் அத்தஹிதஸம்பத்தி பரமுக்கம்ஸக³தஞாணகிச்சதீ³பனதோ.

அத² வா தீஹாகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ ஹேதுதோ, ப²லதோ, உபகாரதோ ச. தத்த² ஹேது மஹாகருணா, ஸா பன பட²மபதே³ன ஸரூபேனேவ த³ஸ்ஸிதா. ப²லம் சதுப்³பி³த⁴ம் ஞாணஸம்பதா³ பஹானஸம்பதா³ ஆனுபா⁴வஸம்பதா³ ரூபகாயஸம்பதா³ சாதி. தாஸு பதா⁴னபூ⁴தா ஞாணபஹானஸம்பதா³ ‘‘ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³’’ந்தி இமினா பதே³ன பகாஸிதா. பதா⁴னே ஹி த³ஸ்ஸிதே அவினாபா⁴வதோ இதரம்பி த்³வயம் த³ஸ்ஸிதமேவ ஹோதி. ந ஹி பு³த்³தா⁴னம் ஆனுபா⁴வரூபகாயஸம்பத்தீஹி வினா கதா³சிபி த⁴ம்மகாயஸிரீ வத்ததீதி. உபகாரோ அனந்தரம் அபா³ஹிரம் கத்வா திவித⁴யானமுகே²ன விமுத்தித⁴ம்மதே³ஸனா, ஸா ‘‘நாத²ம், நிபுண…பே… தே³ஸன’’ந்தி பத³த்³வயேன பகாஸிதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

தத்த² (தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா) ‘‘மஹாகாருணிக’’ந்தி ஏதேன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம் த³ஸ்ஸேதி. மஹாகருணாஸஞ்சோதி³தமானஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸம்ஸாரபங்கதோ ஸத்தானம் ஸமுத்³த⁴ரணத்த²ம் கதாபி⁴னீஹாரோ அனுபுப்³பே³ன பாரமியோ பூரேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அதி⁴க³தோதி கருணா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம். ‘‘ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³’’ந்தி ஏதேன புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத்தியா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. அனாவரணஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச அனாவரணஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. வுத்தப்பபே⁴த³ம் பன ஸம்மஸனஞாணம் ஸஹ பஞ்ஞாபாரமியா தஸ்ஸா புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³. தஸ்ஸா ஹி ஆனுபா⁴வேன லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²ல்லிகத்தகிலமதா²னுயோக³ஸஸ்ஸதுச்சே²தா³தி³அந்தத்³வயவிரஹிதா உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தா மஜ்ஜி²மா படிபதா³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³தா. ‘‘நாத²’’ந்தி இமினா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா ப²லம் த³ஸ்ஸேதி லோகத்தயனாயகபா⁴வதீ³பனதோ. ததா² ஹி ஸப்³பா³னத்த²பரிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா, ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்துபகாரிதாய அபரிமிதனிருபமபா⁴வகு³ணவிஸேஸஸமங்கி³தாய ச ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ ப⁴க³வா அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் அனுத்தரகா³ரவட்டா²னபூ⁴ததாய ச ‘‘நாதோ²’’தி வுச்சதீதி. ‘‘நிபுண…பே… தே³ஸன’’ந்தி இமினா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ ஸத்தஸந்தாரணத்த²ஞ்ஹி ப⁴க³வதா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ அபி⁴பத்தி²தா, தஞ்ச ஸத்தஸந்தாரணம் யதா²வுத்ததே³ஸனாஸம்பத்தியா ஸமிஜ்ஜ²தி தத³வினாபா⁴வதோ. இமினா ப⁴க³வதோ ஸாதிஸயா பரஹிதப்படிபத்தி த³ஸ்ஸிதா, இதரேஹி அத்தஹிதஸம்பத்தீதி தது³ப⁴யேன அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு சதூஸு புக்³க³லேஸு ப⁴க³வதோ சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வம் தீ³பேதி, தேன ச அனுத்தரத³க்கி²ணேய்யபா⁴வம், உத்தமவந்த³னீயபா⁴வம், அத்தனோ ச வந்த³னகிரியாய கே²த்தங்க³தபா⁴வம் தீ³பேதி.

ஏத்த² ச யதா² ‘‘மஹாகாருணிக’’ந்தி இமினா பதே³ன ப⁴க³வதோ மஹாகருணா த³ஸ்ஸிதா, ஏவம் ‘‘ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³’’ந்தி ஏதேன மஹாபஞ்ஞா த³ஸ்ஸிதா. தேஸு கருணாக்³க³ஹணேன லோகியேஸு மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தாஸாதா⁴ரணகு³ணதீ³பனதோ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³லோகியகு³ணஸம்பத்தி த³ஸ்ஸிதா ஹோதி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னமக்³க³ஞாணதீ³பனதோ ஸப்³ப³லோகுத்தரகு³ணஸம்பத்தி. தது³ப⁴யக்³க³ஹணஸித்³தோ⁴ ஏவ சத்தோ² நாத²ஸத்³தே³ன பகாஸீயதி. கருணாவசனேன உபக³மனம் நிருபக்கிலேஸம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாவசனேன அபக³மனம். ததா² கருணாக்³க³ஹணேன லோகஸமஞ்ஞானுரூபம் ப⁴க³வதோ பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி லோகவோஹாரவிஸயத்தா கருணாய, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸமஞ்ஞாய அனதிதா⁴வனம். ஸபா⁴வானவபோ³தே⁴ன ஹி த⁴ம்மானம் ஸமஞ்ஞம் அதிதா⁴வித்வா ஸத்தாதி³ஸம்மஸனம் ஹோதீதி. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திவிஹாரம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணம், சதுஸச்சஞாணம், சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணம், சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணம். கருணாக்³க³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணானி, ச² அபி⁴ஞ்ஞா, அட்ட²ஸு பரிஸாஸு (ம. நி. 1.151, 178) அகம்பனஞாணானி, த³ஸ ப³லானி, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, ஸோளஸ ஞாணசரியா, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மா (மஹானி. 69, 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. ம. 3.5; தீ³. நி. அட்ட². 3.305; விப⁴. மூலடீ. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா; தீ³. நி. டீ. 3.141), சதுசத்தாலீஸ ஞாணவத்தூ²னி ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னீதி (ஸம். நி. 2.34) ஏவமாதீ³னம் அனேகேஸம் பஞ்ஞாப்பபே⁴தா³னம் வஸேன ஞாணசாரம் த³ஸ்ஸேதி.

ததா² கருணாக்³க³ஹணேன சரணஸம்பத்தி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன விஜ்ஜாஸம்பத்தி. கருணாக்³க³ஹணேன ஸத்தாதி⁴பதிதா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன த⁴ம்மாதி⁴பதிதா. கருணாக்³க³ஹணேன லோகனாத²பா⁴வோ, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன அத்தனாத²பா⁴வோ. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன புப்³ப³காரிபா⁴வோ, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன கதஞ்ஞுதா. கருணாக்³க³ஹணேன அபரந்தபதா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன அனத்தந்தபதா. கருணாக்³க³ஹணேன வா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸித்³தி⁴, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன பரேஸம் தாரணம், பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸயம் தாரணம். ததா² கருணாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ஸத்தேஸு அனுக்³க³ஹசித்ததா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விரத்தசித்ததா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. ஸப்³பே³ஸஞ்ச பு³த்³த⁴கு³ணானம் கருணா ஆதி³ தம்னிதா³னபா⁴வதோ, பஞ்ஞா பரியோஸானம் ததோ உத்தரி கரணீயாபா⁴வதோ, இதி ஆதி³பரியோஸானத³ஸ்ஸனேன ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. ததா² கருணாவசனேன ஸீலக்க²ந்த⁴புப்³ப³ங்க³மோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. கருணானிதா³னஞ்ஹி ஸீலம் ததோ பாணாதிபாதாதி³விரதிப்பவத்திதோ, ஸா ச ஜா²னத்தயஸம்பயோகி³னீதி. பஞ்ஞாவசனேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஸீலஞ்ச ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணானம் ஆதி³, ஸமாதி⁴ மஜ்ஜே², பஞ்ஞா பரியோஸானந்தி ஏவம்பி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி நயதோ த³ஸ்ஸிதத்தா. ஏஸோ ஏவ ஹி நிரவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கு³ணானம் த³ஸ்ஸனுபாயோ, யதி³த³ம் நயக்³கா³ஹணம், அஞ்ஞதா² கோ நாம ஸமத்தோ² ப⁴க³வதோ கு³ணே அனுபத³ம் நிரவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதும். தேனேவாஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴ணேய்ய வண்ணம், கப்பம்பி சே அஞ்ஞமபா⁴ஸமானோ;

கீ²யேத² கப்போ சிரதீ³க⁴மந்தரே, வண்ணோ ந கீ²யேத² ததா²க³தஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.304; 3.141; ம. நி. அட்ட². 3.425; உதா³. அட்ட². 53; அப. அட்ட². 2.7.20; பு³. வம். அட்ட². 4.4; சரியா. அட்ட². நிதா³னகதா², பகிண்ணககதா²; தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா; ம. நி. டீ. 1.1; ஸம். நி. டீ. 1.1.1; அ. நி. டீ. 1.1.1; வஜிர. டீ. க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²; ஸாரத்த². டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா);

தேனேவ ச ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தத்தே²ரேனாபி பு³த்³த⁴கு³ணபரிச்சே²த³னம் பதி அனுயுத்தேன ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’தி (தீ³. நி. 2.145) படிக்கி²பித்வா ‘‘அபிச மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி (தீ³. நி. 2.146) வுத்தம்.

ஏவம் ஸங்கே²பேன ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி ப⁴க³வந்தம் அபி⁴த்த²வித்வா இதா³னி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேதும் ‘‘விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா ஹுத்வாதி வசனஸேஸோ. விந்தி³யம் த⁴ம்மானம் ஸலக்க²ணம், ஸாமஞ்ஞலக்க²ணஞ்ச விந்த³தீதி விஜ்ஜா, லோப⁴க்க²ந்தா⁴தீ³னி வா விஜ்ஜ²னட்டே²ன விஜ்ஜா, சதுன்னம் வா அரியஸச்சானம் விதி³தகரணட்டே²ன விஜ்ஜாதி ஏவம் தாவேத்த² வசனத்த²தோ விஜ்ஜா வேதி³தப்³பா³. பபே⁴த³தோ பன திஸ்ஸோபி விஜ்ஜா விஜ்ஜா ப⁴யபே⁴ரவஸுத்தே ஆக³தனியாமேனேவ, அட்ட²பி விஜ்ஜா விஜ்ஜா அம்ப³ட்ட²ஸுத்தாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.278 ஆத³யோ) ஆக³தனியாமேனேவ. சரந்தி தேஹீதி சரணானி, ஸீலஸம்வராத³யோ பஞ்சத³ஸ த⁴ம்மா, இதி இமாஹி விஜ்ஜாஹி, இமேஹி ச சரணேஹி ஸம்பன்னா ஸம்பன்னாக³தாதி விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா.

யேனாதி யேன த⁴ம்மேன கரணபூ⁴தேன, ஹேதுபூ⁴தேன ச. தத்த² மக்³க³த⁴ம்மஸ்ஸ கரணத்தோ² வேதி³தப்³போ³ நிய்யானகிரியாஸாத⁴கதமபா⁴வதோ, நிப்³பா³னத⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுஅத்தோ² ஆரம்மணபச்சயபா⁴வதோ. பச்சயத்தோ² ஹி அயம் ஹேத்வத்தோ². பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸபி ஹேதுஅத்தோ² யுஜ்ஜதேவ பரம்பராய ஹேதுபா⁴வதோ. ப²லத⁴ம்மே பன உப⁴யம்பி ஸம்ப⁴வதி. கத²ம்? ‘‘தாய ஸத்³தா⁴ய அவூபஸந்தாயா’’தி வசனதோ மக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்னானம் கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ப்பஹானகிச்சதாய ப²லஸ்ஸ நிய்யானானுகு³ணதா, நிய்யானபரியோஸானதா சாதி இமினா பரியாயேன ஸியா கரணத்தோ² நிய்யானகிரியாய. ஸகதா³கா³மிமக்³க³விபஸ்ஸனாதீ³னம் பன உபனிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வதோ ஸியா ஹேதுஅத்தோ². ஏவஞ்ச கத்வா அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தாதீ³ஸு (இதிவு. 90) அக்³கா³தி³பா⁴வேன அக்³க³ஹிதாபி ப²லபரியத்தித⁴ம்மா ச²த்தமாணவகவிமானாதீ³ஸு (வி. வ. 886 ஆத³யோ) ஸரணீயபா⁴வேன க³ஹிதாதி தேஸம் மக்³க³னிப்³பா³னானம் விய மஹாஅட்ட²கதா²யம் ஸரணபா⁴வோ உத்³த⁴டோ. விஸேஸதோ சேத்த² மக்³க³பரியாபன்னா ஏவ விஜ்ஜாசரணத⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. தே ஹி நிப்பரியாயேன நிய்யானகிரியாய ஸாத⁴கதமபூ⁴தா, ந இதரே. இதரேஸம் பன நிய்யானத்த²தாய நிய்யானதா. யதி³ ஏவம் கஸ்மா ‘‘விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா ஹுத்வா’’தி வுத்தம், நிய்யானஸமகாலமேவ ஹி யதா²வுத்தவிஜ்ஜாசரணஸம்பத்திஸமதி⁴க³மோதி? நாயம் விரோதோ⁴ ஸமானகாலதாய ஏவ அதி⁴ப்பேதத்தா யதா² ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்தி (ம. நி. 1.204, 400; 3.421, 425, 426; ஸம். நி. 2.43-45; 4.60; கதா². 465, 467). ஸம்பன்னாதி வா பத³ஸ்ஸ வத்தமானகாலத்த²தா வேதி³தப்³பா³ ‘‘உப்பன்னா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 17) ஏத்த² உப்பன்னஸத்³த³ஸ்ஸ விய. ஏவஞ்ச கத்வா வசனஸேஸமந்தரேனேவ பத³யோஜனா ஸித்³தா⁴ ஹோதி. ‘‘யேனா’’தி ச பத³ம் உப⁴யத்த² ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம் ‘‘யேன த⁴ம்மேன விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா, யேன த⁴ம்மேன நிய்யந்தீ’’தி.

லோகதோதி க²ந்தா⁴தி³லோகதோ, வட்டதோதி அத்தோ². ந்தி தம் மக்³க³னிப்³பா³னப²லபரியத்திபே⁴த³ம் த⁴ம்மம். உத்தமந்தி ஸேட்ட²ம். ததா² ஹேஸ அத்தனா உத்தரிதரஸ்ஸ அபா⁴வேன ‘‘அனுத்தரோ’’தி வுச்சதி. தத்த² மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானஹேதுஆதி³அத்தே²ன, நிப்³பா³னஸ்ஸ நிஸ்ஸரணவிவேகாதி³அத்தே²ன, ப²லஸ்ஸ அரியஸந்தபா⁴வாதி³அத்தே²ன ச ஸேட்ட²தா வேதி³தப்³பா³. ஸ்வாயமத்தோ² ‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதீ’’தி (இதிவு. 90; அ. நி. 4.34) ஆதி³ஸுத்தபதா³னுஸாரேன விபா⁴வேதப்³போ³.

த⁴ம்மந்தி யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயதோ, ஸம்ஸாரதோ ச அபதமானே கத்வா தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. ஸம்மா, ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாஅனாவரணஞாணோ ஸமந்தசக்கு² ப⁴க³வா, தேன யதா² ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ஸமதி⁴க³மேனேவ ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா ஸம்பாபுணீயந்தி, ஏவம் ஸம்மதே³வ ஆஸேவனாய பா⁴வனாய ப³ஹுலீகிரியாய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸம்மதே³வ பச்சவேக்க²ணாய ஸக்கச்சம் த⁴ம்மதே³ஸனாய வேனேய்யஸந்தானேஸு பதிட்டா²பனேன –

‘‘அரியம், வோ பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி (ம. நி. 3.136; பேடகோ. 24). மக்³கா³னட்ட²ங்கி³கோ ஸேட்டோ² (த⁴. ப. 273; நேத்தி. 170; பேடகோ. 30). யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா வா அஸங்க²தா வா, விராகோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி (இதிவு. 90; அ. நி. 4.34). ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.106; ஸம். நி. 5.367, 384). த⁴ம்மம், வோ பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஆதி³கல்யாண’’ந்தி (ம. நி. 3.420; நேத்தி. 5) –

ஆதி³வசனேஹி, அபி⁴த்த²வனேன ச பூஜிதோ மானிதோ அபசிதோதி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பூஜிதோ, தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பூஜிதம் த⁴ம்மம் வந்தே³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அயம் பனேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – யஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அதி⁴க³மனே விஜ்ஜாஸம்பன்னா சேவ ஹோந்தி சரணஸம்பன்னா ச, ஸப்³ப³வட்டது³க்க²தோ ச நிய்யந்தி, தமேவ அரியானம் ஸகலகு³ணஸமங்கி³பா⁴வனிமித்தம், அனவஸேஸது³க்க²னிஸ்ஸரணஹேதுபூ⁴தஞ்ச உத்தமம் பவரம் ஸத்³தி⁴ம் பரியத்தித⁴ம்மேன நவவித⁴ம் லோகுத்தரத⁴ம்மம் ப⁴க³வதாபி ஸம்மாபடிபத்திஆதி³விதி⁴னா பூஜிதம் நமாமி, அபி⁴த்த²வாமி வாதி.

ஏத்த² ச ‘‘யேன லோகதோ நிய்யந்தி, விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா ச ஹோந்தீ’’தி பத³த்³வயேன யதா²க்கமம் த⁴ம்மஸ்ஸ பா⁴வேதப்³ப³பா⁴வோ, ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வோ ச வுத்தோ. தேஸு பட²மேன விஜ்ஜாஸம்பத்தியா த⁴ம்மம் தோ²மேதி, து³தியேன விமுத்திஸம்பத்தியா. ததா² பட²மேன ஜா²னஸம்பதா³ய, து³தியேன விமோக்க²ஸம்பதா³ய. பட²மேன வா ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய, து³தியேன ஸமாபத்திஸம்பதா³ய. பட²மேன வா க²யஞாணபா⁴வேன, து³தியேன அனுப்பாத³ஞாணபா⁴வேன. அத² வா புரிமேன விஜ்ஜூபமதாய, து³தியேன வஜிரூபமதாய. புரிமேன வா விராக³ஸம்பத்தியா, து³தியேன நிரோத⁴ஸம்பத்தியா. ததா² பட²மேன நிய்யானபா⁴வேன, து³தியேன நிஸ்ஸரணபா⁴வேன. பட²மேன வா ஹேதுபா⁴வேன, து³தியேன அஸங்க²தபா⁴வேன. பட²மேன வா த³ஸ்ஸனபா⁴வேன, து³தியேன விவேகபா⁴வேன. பட²மேன வா அதி⁴பதிபா⁴வேன, து³தியேன அமதபா⁴வேன த⁴ம்மம் தோ²மேதி. அத² வா பட²மேன நிய்யானிகபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ ஸ்வாக்கா²ததாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, து³தியேன ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வதோ ஸந்தி³ட்டி²கதாய. ததா² புரிமேன அகாலிகதாய, பச்சி²மேன ஏஹிபஸ்ஸிகதாய. புரிமேன வா ஓபனேய்யிகதாய, பச்சி²மேன பச்சத்தம் வேதி³தப்³ப³தாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி.

‘‘உத்தம’’ந்தி ச ஏதேன அஞ்ஞஸ்ஸ விஸிட்ட²ஸ்ஸ அபா⁴வதீ³பனேன பரிபுண்ணதாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பூஜித’’ந்தி ஏதேன பரிஸுத்³த⁴தாய. ஸப்³ப³தோ³ஸாபக³மேன ஹிஸ்ஸ பூஜனீயதா. பரிஸுத்³த⁴தாய சஸ்ஸ பஹானஸம்பதா³, பரிபுண்ணதாய பப⁴வஸம்பதா³. பஹானஸம்பத்தியா ச பா⁴வனாபாரிபூரீ அனவஸேஸதோ³ஸஸமுக்³கா⁴டனதோ, பப⁴வஸம்பத்தியா ஸச்சி²கிரியனிப்³ப³த்தி ததுத்தரி கரணீயாபா⁴வதோ. அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய ஹி உத்தமோதி. ததா² பா⁴வேதப்³ப³பா⁴வேனஸ்ஸ ஸஹ புப்³ப³பா⁴க³ஸீலாதீ³ஹி ஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴, ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வேன ஸஹ அஸங்க²தாய தா⁴துயா அஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தீதி.

ஏவம் ஸங்கே²பேன ஸப்³ப³ஸத்³த⁴ம்மகு³ணேஹி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேத்வா இதா³னி அரியஸங்க⁴ம் தோ²மேதும் ‘‘ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோதி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்தியாதி³கு³ணேஹி ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ, ஸம்பன்னஸீலாதி³கு³ணோ வா. அரியானஞ்ஹி தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜ²கிலேஸப்பஹானேன ஹதபடிபக்கா² ஸுவிஸுத்³தா⁴ ஸீலாத³யோ ‘‘ஸம்பன்னா’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி, ந புதூ²ஜ்ஜனானம், யதோ ‘‘ஸுப்படிபன்னோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.74; அ. நி. 6.10; உதா³. 18) அரியஸங்கோ⁴ தோ²மீயதி. அத² வா ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோதி பரிபுண்ணஸீலாதி³கு³ணோ. அரியபுக்³க³லானஞ்ஹி அரியஸச்சப்படிவேதே⁴ன ஸஹேவ யதா²ரஹம் ஸேக்கா²ஸேக்கா² ஸீலாதி³த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ பாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தீதி. டி²தோ மக்³க³ப²லேஸூதி மக்³கே³ஸு, ப²லேஸு ச டி²தோ, மக்³க³ட்டோ², ப²லட்டோ² சாதி அத்தோ². யோதி அனியமதோ அரியஸங்க⁴ம் நித்³தி³ஸதி, தஸ்ஸ ‘‘த’’ந்தி இமினா நியமம் வேதி³தப்³ப³ம்.

நனு ச அரியஸங்கே⁴ ந ஸப்³பே³ அரியபுக்³க³லா மக்³க³ட்டா², நாபி ஸப்³பே³ ப²லட்டா²தி? ஸச்சமேதம், அவயவத⁴ம்மேன பன ஸமுதா³யம் நித்³தி³ஸந்தோ ஏவமாஹ யதா² ‘‘ஸமம் சுண்ண’’ந்தி. யதா² ஹி யோக³சுண்ணஸ்ஸ அவயவேஸு லப்³ப⁴மானோ ஸமபா⁴வோ ஸமுதா³யே அபதி³ஸீயதி ‘‘ஸமம் சுண்ண’’ந்தி, ஏவம் அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ அவயவபூ⁴தேஸு அரியபுக்³க³லேஸு லப்³ப⁴மானோ மக்³க³ட்ட²ப²லட்ட²பா⁴வோ ஸமுதா³யபூ⁴தே அரியஸங்கே⁴ டி²தோ ‘‘மக்³க³ப²லேஸூ’’தி அபதி³ட்டோ²தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே ந இரியனதோ, அயே ச இரியனதோ, ஸதே³வகேன ச லோகேன ‘‘ஸரண’’ந்தி அரணீயதோ அரியோ, தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதத்தா ஸங்கோ⁴, அரியோ ச ஸோ ஸங்கோ⁴ சாதி அரியஸங்கோ⁴, தம் அரியஸங்க⁴ம். புஜ்ஜப⁴வப²லனிப்³ப³த்தனதோ அத்தனோ ஸந்தானம் புனாதீதி வா புஞ்ஞம், கி²த்தம் வுத்தம் பீ³ஜம் விருஹனட்டா²னதாய தாயதி ரக்க²தீதி கே²த்தம் கேதா³ராதி³, கே²த்தம் வியாதி கே²த்தம், ஸத்தானம் புஞ்ஞஸ்ஸ மஹப்ப²லபா⁴வகரணேன விருஹனட்டா²னதாய கே²த்தந்தி புஞ்ஞக்கே²த்தம். அனுத்தரம் வந்தே³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஏத்த² ச ‘‘ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ’’தி ஏதேன அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அனுஜாதபுத்ததம் த³ஸ்ஸேதி, தேனஸ்ஸ பப⁴வஸம்பதா³ தீ³பிதா ஹோதி. ‘‘டி²தோ மக்³க³ப²லேஸூ’’தி ஏதேன பஹானஸம்பத³ம், ஞாணஸம்பத³ஞ்ச த³ஸ்ஸேதி கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³ப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ப்பஹானதீ³பனதோ, மக்³க³ப²லஞாணாதி⁴க³மதீ³பனதோ ச. ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி ஏதேன பப⁴வஸம்பத³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா⁴னம் அக்³க³பா⁴வதீ³பனதோ, ஸதே³வகேன ச லோகேன அரணீயபா⁴வதீ³பனதோ. ‘‘புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தர’’ந்தி ஏதேன லோகஸ்ஸ ப³ஹூபகாரதம் த³ஸ்ஸேதி அக்³க³த³க்கி²ணேய்யபா⁴வதீ³பனதோ.

ததா² ‘‘ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ’’தி இத³ம் அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸம்மாஉஜுஞாயஸாமீசிப்படிபன்னபா⁴வதீ³பனம். ‘‘டி²தோ மக்³க³ப²லேஸூ’’தி இத³ம் ஸதிபி ஸந்தானவிபா⁴கே³ன அனேகபா⁴வே சதுபுரிஸயுக³அட்ட²புரிஸபுக்³க³லபா⁴வதீ³பனம். ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி இத³ம் ஆஹுனேய்யாதி³பா⁴வதீ³பனம். ‘‘புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தர’’ந்தி இத³ம் லோகஸ்ஸ ஹிதஸுகா²ய படிபன்னதாதீ³பனம். ததா² ‘‘டி²தோ மக்³க³ப²லேஸூ’’தி இத³ம் அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ லோகுத்தரஸரணக³மனஸப்³பா⁴வதீ³பனம், தேனஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. ‘‘ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ’’தி இமினா பனஸ்ஸ விஹதவித⁴ஸ்தகிலேஸா அனவஸேஸா ஸேக்கா²ஸேக்கா² ஸீலாதி³த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா. ‘‘அரியஸங்க⁴ம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தர’’ந்தி இமினா தேஸம் தேஸஞ்ஞேவ யதா²வுத்தகு³ணவிஸேஸானம் ஸுபரிஸுத்³த⁴தம் தீ³பேதி. தேனஸ்ஸ மஹானுபா⁴வதம், அனுத்தரத³க்கி²ணேய்யபா⁴வம், வந்த³னாரஹபா⁴வம், அத்தனோ ச வந்த³னாகிரியாய கே²த்தங்க³தபா⁴வம் தீ³பேதி. ஸரணக³மனஞ்ச ஸாவகானம் ஸப்³ப³கு³ணானம் ஆதி³, ஸபுப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ ஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ மஜ்ஜே², அஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ பரியோஸானந்தி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸப்³பே³ அரியஸங்க⁴கு³ணா இமாய கா³தா²ய பகாஸிதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் கா³தா²த்தயேன ஸங்கே²பதோ ஸகலகு³ணஸம்கித்தனமுகே²ன ரதனத்தயஸ்ஸ பணாமம் கத்வா இதா³னி தம் நிபச்சகாரம் யதா²தி⁴ப்பேதே பயோஜனே பரிணாமேந்தோ ‘‘வந்த³னாஜனித’’ந்தி கா³த²மாஹ. தத்த² வந்த³னாஜனிதந்தி வந்த³னாகாரேன நிப்³ப³த்திதம், ரதனத்தயகு³ணாபி⁴த்த²வனவஸேன, நிபச்சகாரவஸேன வா உப்பாதி³தந்தி அத்தோ². இதீதி ஏவம் ‘‘மஹாகாருணிக’’ந்திஆதி³ப்பகாரேன. ரதிஜனனட்டே²ன ரதனம், பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்கா⁴, சித்தீகதாதி³பா⁴வோ வா ரதனட்டோ². வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘சித்தீகதம் மஹக்³க⁴ஞ்ச, அதுலம் து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனம்;

அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ம், ரதனம் தேன வுச்சதீ’’தி. (கு². பா. அட்ட². 6.3; தீ³. நி. அட்ட². 2.33; ஸம். நி. 5.223; ஸு. நி. அட்ட². 1.226; மஹானி. அட்ட². 50; தீ³. நி. டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²; ம. நி. டீ. 1.4; ஸம். நி. டீ. 1.1.4; அ. நி. டீ. 1.1.4; ஸாரத்த². டீ. 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா);

சித்தீகதபா⁴வாத³யோ ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா பு³த்³தா⁴தீ³ஸு ஏவ லப்³ப⁴ந்தி, ரதனானம் தயம் ரதனத்தயம், தஸ்மிம் ரதனத்தயே. ஹதந்தராயோதி வித⁴ஸ்தஉபத்³த³வோ ஹுத்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏதேன அத்தனோ பஸாத³ஸம்பத்தியா, ரதனத்தயஸ்ஸ ச கே²த்தபா⁴வஸம்பத்தியா தஸ்ஸ புஞ்ஞஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாய உபகா⁴தகஉபத்³த³வானம் விஹனனே ஸமத்த²தம் த³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³ப³ஸ்மிம் அந்தோ சேவ ப³ஹி ச, அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரவத்தூ²ஸூதி அத்தோ². ஸப்³ப³த்தா²தி வா ஸப்³ப³ஸ்மிம் காலே, ஸம்வண்ணனாய ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகாலேஸூதி வுத்தம் ஹோதி. ஹுத்வாதி புப்³ப³காலகிரியா, தஸ்ஸ ‘‘கரிஸ்ஸாமத்த²வண்ணன’’ந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி யம் ரதனத்தயே வந்த³னாஜனிதம் புஞ்ஞம், தஸ்ஸ. தேஜஸாதி ஆனுபா⁴வேன ப³லேன.

ஏவம் ரதனத்தயவந்த³னாய பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி நேத்திப்பகரணஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரத்த²த்தா அத்த²ஸம்வண்ணனாய து³க்கரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘டி²தி’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² டி²திந்தி டா²னம் அனந்தரதா⁴னம் அவிச்சே²த³ப்பவத்திம். ஆகங்க²மானேனாதி இச்ச²மானேன பத்த²யந்தேன, ‘‘அஹோவதாயம் ஸத்³த⁴ம்மனேத்தி சிரம் திட்டே²ய்யா’’தி ஏவம் பத்த²யந்தேனாதி வுத்தம் ஹோதி. சிரந்தி தீ³க⁴காலம், பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸபரிமாணம் காலந்தி அத்தோ². ஸத்³த⁴ம்மனேத்தியாதி ஸத்³த⁴ம்மஸங்கா²தாய நேத்தியா. ஸத்³த⁴ம்மோ ஹி வேனேய்யஸந்தானேஸு அரியகு³ணானம் நயனதோ நேத்தி, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ வா நேத்தி ஸத்³த⁴ம்மனேத்தி, தஸ்ஸா ஸத்³த⁴ம்மனேத்தியா, ஸ்வாயமத்தோ² அட்ட²கதா²யம் விசாரிதோ ஏவ. தே²ரேனாதி தி²ரகு³ணயுத்தேன. அபி⁴யாசிதோதி ஆத³ரகா³ரவேன யாசிதோ. அபி⁴முக²ம் வா யாசிதோ, அனுத்தரம் கத்வா யாசிதோதி அத்தோ². உத்³தி³ஸ்ஸ வா யாசிதோ, க³ருதரம் கத்வா யாசிதோதி அத்தோ², ‘‘கரோது ஆயஸ்மா நேத்திப்பகரணஸ்ஸ கஞ்சி அத்த²ஸம்வண்ணன’’ந்தி ஏவம் நேத்தியா அத்த²ஸம்வண்ணனம் பதி அஜ்ஜே²ஸிதோதி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்த² ச ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ சிரம் டி²திகாமேன அஜ்ஜா²ஸயஸம்பன்னேன ஸாஸனே தி²ரகு³ணயுத்தேன ஸப்³ரஹ்மசாரினா ஆத³ரகா³ரவேன, அபி⁴முக²ம் வா யாசிதேன மே ந ஸக்கா தஸ்ஸ அபி⁴யாசனம் படிக்கி²பிதுந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘டி²திம் ஆகங்க²மானேனா’’தி கா³தா²ய.

பது³முத்தரனாத²ஸ்ஸாதி பது³முத்தரஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. பஸ்ஸதாதி புப்³பே³னிவாஸசக்கு²னா, ஸமந்தசக்கு²னா ஏவ வா ஹத்த²தலே ட²பிதஆமலகம் விய அபி⁴னீஹாரம் பஸ்ஸந்தேன. தாதி³னாதி தாதி³பா⁴வயுத்தேன, ஸப்³ப³த்த² வா நிப்³பி³காரேன, ‘‘அம்ஹாகம் ப⁴க³வதா’’தி வசனஸேஸோ. யஸ்ஸாதி ஆயஸ்மதோ மஹாகச்சானத்தே²ரஸ்ஸ. ட²பிதோதி –

‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் விப⁴ஜந்தானம் யதி³த³ம் மஹாகச்சானோ’’தி (அ. நி. 1.188, 197) –

ஏவம் ட²பிதோ. ஸீலாதி³கு³ணவிஸேஸேஹி மஹந்தா ஸாவகாதி மஹாஸாவகா (தே²ரகா³. அட்ட². 2.1288; அ. நி. டீ. 2.3.59), மஹாகஸ்ஸபாத³யோ, தேஸு அயமாயஸ்மா அஞ்ஞதரோதி, மஹாஸாவகோ ச ஸோ கு³ணவிஸேஸயோக³தோ உத்தமோ சாதி மஹாஸாவகுத்தமோ.

ஜா²னாதீ³ஸு ஸாதிஸயானம் ஆவஜ்ஜனாதி³வஸீபா⁴வானம், அரியித்³தி⁴வஸேன பரமஸ்ஸ ச சேதோவஸீபா⁴வஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா வஸிப்பத்தோ. அத்தா²தீ³ஸு ஸவிஸேஸபே⁴த³க³தபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணத்தா பபி⁴ன்னபடிஸம்பி⁴தோ³. ‘‘பண்டி³தோ, பி⁴க்க²வே, மஹாகச்சானோ, மஹாபஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, மஹாகச்சானோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.205) அனேகேஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா பஸம்ஸிதத்தா ஸம்பு³த்³தே⁴ன பஸம்ஸிதோ. தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்து² சேவ ஸம்வண்ணிதோ ஸம்பா⁴விதோ, விஞ்ஞூனஞ்ச ஸப்³ரஹ்மசாரின’’ந்தி.

அனுமோதி³தாதி ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, கச்சான, ஸாது⁴ கோ², த்வம் கச்சான, இமம் த⁴ம்மஸம்வண்ணனம் அபா⁴ஸீ’’தி ஏவம் அனுமோதி³தா. ஏகஸ்மிம் கிர ஸமயே அயம் மஹாதே²ரோ ஜம்பு³வனஸண்டே³ விஹரந்தோ அத்தனோ ஸந்திகாவசரானம் பி⁴க்கூ²னம் இமம் ஹாரனயபடிமண்டி³தம் பகரணம் அபா⁴ஸி. பா⁴ஸித்வா ச ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸின்னோ யதா²பா⁴ஸிதம் இமம் பகரணம் ப⁴க³வதோ நிவேதே³ஸி. தம் ஸுத்வா ப⁴க³வா ‘‘ஸாது⁴ ஸாதூ⁴’’திஆதி³னா அனுமோதி³த்வா ‘‘தஸ்மாதிஹ, த்வம் கச்சான, இமம் த⁴ம்மஸம்வண்ணனம் த⁴ம்மனேத்தித்வேவ தா⁴ரேஹீ’’தி நாமக்³க³ஹணம் அகாஸீதி வத³ந்தி. தே³ஸனாஹாராதி³னந்தி³யாவட்டனயாதி³ஹாரனயானுஸாரேனேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸம்வண்ணனானம் க³தியோதி ஆஹ ‘‘ஸாஸனஸ்ஸ ஸதா³யத்தா, நவங்க³ஸ்ஸத்த²வண்ணனா’’தி.

க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹீஹி க³ம்பீ⁴ரேஹி ஞாணேஹி, ந ஸத்³தா⁴மத்தகேன, க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹி வா மஹாபஞ்ஞேஹி அரியேஹி. பகரணஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரத்த²தம், அத்தனோ ச ஞாணஸ்ஸ நாதிவிஸயதம் விதி³த்வா ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ஸம்ஸீத³ந்தம்பி மம் ஸாஸனகு³ணாதி³உபனிஸ்ஸயஸம்பதா³ உஸ்ஸாஹேஸீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘கிஞ்சாபீ’’திஆதி³னா.

‘‘பஞ்சபி நிகாயே ஓகா³ஹேத்வா’’தி இமினா நேத்தியா பஞ்சபி மஹானிகாயே அனுபவிஸித்வா அவட்டா²னம், தேஸம் ஸம்வண்ணனாபா⁴வஞ்ச தீ³பேதி. தத்த² ‘‘கதமோ அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ சா’’திஆதி³பேடகோபதே³ஸபாளிம் (பேடகோ. 23) ஆனேத்வா இத⁴ தே³ஸனாஹாராதீ³னம் பத³த்த²வினிச்ச²யோ பேடகேன ஸம்ஸந்த³னம் நாம. ‘‘யதா²ப³ல’’ந்தி இமினா ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³பா⁴கே³னாபி நேத்தியா ஸம்வண்ணனா மயா ந ஸுகரா காதும், அத்தனோ பன ஞாணப³லானுரூபம் கரிஸ்ஸாமீதி நிரதிமானதம் தீ³பேதி.

ஸுவிஸுத்³த⁴ந்தி ஸுட்டு² விஸுத்³த⁴ம், நிகாயந்தரலத்³தி⁴தோ³ஸேஹி அந்தரந்தரா அனுப்பவேஸிதேஹி அஸம்மிஸ்ஸந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அஸம்கிண்ணந்தி ஸனிகாயேபி பத³த்த²ந்தரபரிகப்பனாதி³னா அஸம்கிண்ணம் தாதி³ஸஸங்கரரஹிதம் அனாகுலம் ஸுபரிச்சி²ன்னம். விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி நிச்சி²னோதீதி வினிச்ச²யோ. அத்தா²னம் வினிச்ச²யோ அத்த²வினிச்ச²யோ. க³ண்டி²ட்டா²னபூ⁴தேஸு அத்தே²ஸு கி²லமத்³த³னாகாரேன பவத்தா விமதிச்சே²த³கதா², நிபுணோ ஸுகு²மோ ஸண்ஹோ அத்த²வினிச்ச²யோ ஏதஸ்ஸாதி நிபுணத்த²வினிச்ச²யோ. அத² வா அத்தே² வினிச்சி²னோதீதி அத்த²வினிச்ச²யோ, யதா²வுத்தஅத்த²விஸயஞாணம், நிபுணோ சே²கோ அத்த²வினிச்ச²யோ ஏதஸ்ஸாதி நிபுணத்த²வினிச்ச²யோ, தம் நிபுணத்த²வினிச்ச²யம். ஸமயந்தி ஸித்³த⁴ந்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – மஹாவிஹாரவாஸீனம் ஸித்³த⁴ந்தோ வுத்தனயேன ஸுபரிஸுத்³தோ⁴, அனாகுலோ, ஸண்ஹஸுகு²மவினிச்ச²யோ ச, ஸித்³த⁴ந்தம் தம் அவிலோமேந்தோ அனுகூலதோ தத்த² ஸித்³த⁴ம்யேவ த⁴ம்மனேத்திம் பகாஸயந்தோ நேத்திப்பகரணஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமீதி.

பமாத³லேக²ந்தி அபரபா⁴கே³ போத்த²காருள்ஹகாலே பமஜ்ஜித்வா லிக²னவஸேன பவத்தப்பமாத³பாட²ம். வஜ்ஜேத்வாதி அபனேத்வா. பாளிம் ஸம்மா நியோஜயந்தி தம் தம் நேத்திபாளிம் தத்த² தத்த² உதா³ஹரணபா⁴வேன ஆனீதஸுத்தே ஸம்மதே³வ நியோஜேந்தோ, அத்த²ஸம்வண்ணனாய வா தம் தம் உதா³ஹரணஸுத்தஸங்கா²தம் பாளிம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் லக்க²ணபூ⁴தே நேத்திக³ந்தே² ஸம்மதே³வ நியோஜேந்தோ. உபதே³ஸந்தி நேத்திஉபனிஸம் நேத்திஹத³யம். ய்வாயம் ஸபட்டா²னவிபா⁴க³ஸ்ஸ தேத்திம்ஸவித⁴ஸ்ஸ நேத்திபத³த்த²ஸ்ஸ ஸஹ நிமித்தவிபா⁴கே³ன அஸங்கரதோ வவத்தி²தோ விஸயோ, தம். விபா⁴வேந்தோ பகாஸேந்தோ. தஸ்ஸா நேத்தியா கரிஸ்ஸாமி அத்த²வண்ணனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஏத்த² ச ‘‘அபி⁴யாசிதோ’’தி இமினா அத்த²ஸம்வண்ணனாய நிமித்தம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘டி²திம் ஆகங்க²மானேன சிரம் ஸத்³த⁴ம்மனேத்தியா’’தி இமினா பயோஜனம், ‘‘கரிஸ்ஸாமத்த²வண்ணன’’ந்தி இமினா பிண்ட³த்த²ம். ஸம்வண்ணியமானா ஹி பகரணத்தா² ஸம்வண்ணனாய பிண்ட³த்தோ². ‘‘தமுபனிஸ்ஸாயா’’திஆதி³னா கரணப்பகாரம்.

இதா³னி ஸம்வண்ணனாய ஸவனே நியோஜேந்தோ ‘‘இதி அத்த²’’ந்தி ஓஸானகா³த²மாஹ. தத்த² ‘‘ஸக்கச்ச’’ந்தி பத³ம் உப⁴யத்த² யோஜேதப்³ப³ம் ‘‘ஸக்கச்சம் விப⁴ஜந்தஸ்ஸ, ஸக்கச்சம் நிஸாமயதா²’’தி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நிதா³னகதா²வண்ணனா

வசனத்த²ஜானனேன விதி³தப்பகரணத்த²ஸாமஞ்ஞத்த²ஸ்ஸ பகரணகதா² வுச்சமானா ஸோபே⁴ய்யாதி நேத்திபத³த்த²பரிஜானனமேவ ஆதி³ம்ஹி யுத்தரூபந்தி தத³த்த²ம் புச்ச²தி ‘‘தத்த² கேனட்டே²ன நேத்தீ’’தி. தத்த² தத்தா²தி ‘‘தஸ்ஸா நேத்தியா கரிஸ்ஸாமத்த²வண்ணன’’ந்தி யதி³த³ம் வுத்தம், தஸ்மிம்; யஸ்ஸா கரிஸ்ஸாமத்த²வண்ணனந்தி படிஞ்ஞாதம், ஸா நேத்தி கேனட்டே²ன நேத்தீதி அத்தோ². தத்தா²தி வா ‘‘நேத்திப்பகரணஸ்ஸா’’தி ஏதஸ்மிம் வசனே யா நேத்தி வுத்தா, ஸா கேனட்டே²ன நேத்தீதி அத்தோ². ‘‘நயனட்டே²னா’’தி இத³ம் கத்துகரணாதி⁴கரணஸாத⁴னானம் ஸாதா⁴ரணவசனந்தி ‘‘அரியத⁴ம்மம் நயதீ’’தி கத்துஸாத⁴னவஸேன தாவ நேத்திஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா இதா³னி கரணாதி⁴கரணஸாத⁴னவஸேன வத்தும் ‘‘நயந்தி தாயா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ததா² ஹி வுத்தந்தி நேத்திஉபதே³ஸாதீ⁴னத்தா ஏவ ஸுத்தாவபோ³த⁴ஸ்ஸ வுத்தம். பேடகே ‘‘தஸ்மா நிப்³பா³யிதுகாமேன ஸுதமயேன அத்தா² பரியேஸிதப்³பா³, தத்த² பரியேஸனாய அயம் அனுபுப்³பீ³ ப⁴வதி ஸோளஸ ஹாரா பஞ்ச நயா அட்டா²ரஸ மூலபதா³னீ’’திஆதி³ (பேடகோ. 3). ஹாரனயவிசாரணா வினிமுத்தோ அத்த²ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனா நேத்திஉபதே³ஸாயத்தா’’தி. ஸ்வாயமத்தோ² பரதோ பகிண்ணககதா²யம் ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஏவம் மஹாவிஸயா சாயம் நேத்தி குதோ பப⁴வாதி ஆஹ ‘‘ஸுத்தப்பப⁴வா’’தி, ஏதேன நேத்தியா பமாணபூ⁴ததம் த³ஸ்ஸேதி. இத³ஞ்ச ஸுத்தஸ்ஸ நேத்திஸன்னிஸ்ஸயதாபரிதீ³பனபரம், ந தே²ரப்பப⁴வதாபடிக்கே²பபரம். தே²ரோ ஹி பஞ்ச மஹானிகாயே ஓகா³ஹேத்வா தம்ஸன்னிஸ்ஸயேனேவ தேஸம் ஸம்வண்ணனாபூ⁴தம் இமம் பகரணம் அபா⁴ஸி, தஸ்மா அயமேவ ஸம்வண்ணனாத⁴ம்மோ, யதி³த³ம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³த⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸயதா.

பகரணபரிச்சே²த³தோதி பகரணஸ்ஸ விபா⁴க³தோ. ஹாரவிசாராத³யோ ஹி தயோ நேத்திப்பகரணஸ்ஸ விபா⁴கா³, பகரணபூ⁴தபரிச்சே²த³தோ வா. தீணி ஹி ஏதானி பகரணானி தயோ அதி⁴காரா, யதி³த³ம் ஹாரவிசாராத³யோ. பாளிவவத்தா²னதோதி பாட²ஸன்னிவேஸதோ.

‘‘ஸப்³போ³ ஹி பகரணத்தோ²’’திஆதி³னா ஸங்க³ஹவாரஸ்ஸ அன்வத்த²ஸஞ்ஞதம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘நனு சேத்த² பட்டா²னம் அஸங்க³ஹித’’ந்தி சோத³கோ ப்³யபி⁴சாரமாஹ. இதரோ யதி³பி ஸரூபதோ அஸங்க³ஹிதம், அத்த²தோ பன ஸங்க³ஹிதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நயித³மேவ’’திஆதி³னா பரிஹரதி. புன ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³னா தமேவத்த²ம் பாளியா பாகடதரம் கரோதி. அத்த²னயா நந்தி³யாவட்டாத³யோ. ஸங்கா²ரத்திகா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ, காயஸங்கா²ராத³யோ ச. தேஸு அத்த²னயானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்க³ஹோ பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. இதரே பன காமாவசரா, ரூபாவசரா ச குஸலா சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, அகுஸலா சேதனா அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, அரூபாவசரா குஸலா சேதனா ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ச அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ச காயத்³வாரப்பவத்தோ காயஸங்கா²ரோ, ஸோ ஏவ வசீத்³வாரப்பவத்தோ வசீஸங்கா²ரோ, மனோத்³வாரப்பவத்தோ பன திவிதோ⁴பி சித்தஸங்கா²ரோ. இதி ஜாதிவஸேன புரிமத்திகே வுத்தா ஏவ த⁴ம்மா த்³வாரவஸேன து³தியத்திகே வுத்தா, தே ஏவ ச புரிமத்திகேதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³.

யத்தா²தி யஸ்மிம் வாரே. பேடகேதி பேடகோபதே³ஸே. ஸம்பதமானாதி ஸம்வண்ணனாவஸேன ஸன்னிபதந்தா. ‘‘ப்³யஞ்ஜனவிதி⁴புது²த்தா’’தி இத³ம் ஏகஸ்மிம் ஸுத்தே அனேகேஸம் ஹாரானம் ஸன்னிபதனஸ்ஸ காரணவசனம். ததா² ஹி ‘‘அனேகஸாமத்தி²யனிசிதா ஸத்³தா³’’தி அக்க²ரசிந்தகா வத³ந்தி.

‘‘ந ஸரூபதோ’’தி இமினா ஸங்க³ஹவாரே விய உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவாரேஸுபி பட்டா²னஸ்ஸ அத்த²தோ உத்³த⁴டதம் த³ஸ்ஸேதி. மூலபத³க்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதத்தா உத்³தே³ஸவாரே தாவ ஏவம் ஹோது, நித்³தே³ஸவாரே பன கத²ந்தி? தத்தா²பி நயக்³க³ஹணேனேவ மூலபதா³னிபி க³ஹிதானீதி வேதி³தப்³ப³ம். ந ஹி மூலபதே³ஹி வினா காசி நயயோஜனா ஸம்ப⁴வதி. அபரே பன ‘‘ஹாரனயா விய பட்டா²னம் ந ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, அத² கோ² தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸுத்தே ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யதாதி³லப்³ப⁴மானவிஸேஸமத்தந்தி ந தஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ பத³த்த²ஸங்க³ஹோ. ஏவஞ்ச கத்வா தேத்திம்ஸாய நேத்திபத³த்தே²ஸு பட்டா²னம் அஸங்க³ஹிதம், உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவாரேஸு ச அனுத்³த⁴டமேவா’’தி வத³ந்தி.

‘‘பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயதீ’’தி வுத்தமத்த²ம் ஸமத்தே²ந்தோ ‘‘ததா² ஹி…பே… ஆப⁴த’’ந்தி ஆஹ, தேன தே²ரேன பா⁴ஸிதபா⁴வோ விய ப⁴க³வதா அனுமோதி³தபா⁴வோபி பாளிஅனுக³தோ ஏவாதி த³ஸ்ஸேதி. ஸாவகபா⁴ஸிதத்தா நிதா³னம் ந வுத்தந்தி ந ஸக்கா வத்துந்தி சோதே³ந்தோ ‘‘ஸாவக…பே… பா⁴ஸித’’ந்தி ஆஹ. நயித³ம் ஏகந்திகந்தி ச ஸாவகபா⁴ஸிதபு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வோ நிதா³னாவசனஸ்ஸ, நிதா³னவசனஸ்ஸ ச அகாரணம் உப⁴யத்தா²பி உப⁴யஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ. தஸ்மா நிதா³னாவசனேன நேத்தியா அஸாவகபா⁴ஸிததா ந ஸிஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘ந ச தாவதா தானி அப்பமாணம், ஏவமிதா⁴பி த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

யேனேவ காரணேன நிதா³னாவசனஸ்ஸ பமாணபா⁴வஸாத⁴னதா, தேனேவ காரணேன இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ பமாணபா⁴வஸித்³தீ⁴தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘நிதா³னஞ்ச நாமா’’திஆதி³னா. இதா³னி ‘‘அத² வா’’திஆதி³னா நேத்தியா நிதா³னாவசனேன அப்³யபி⁴சாரஹேதுமாஹ. அயஞ்ஹேத்த² பயோகோ³ ந நேத்தியா நிதா³னம் வத்தப்³ப³ம் பாளியா அத்த²ஸம்வண்ணனாபா⁴வதோ. யா ஹி பாளியா அத்த²ஸம்வண்ணனா ந தஸ்ஸா நிதா³னவசனம் தி³ட்ட²ம் யதா² படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ஸ்ஸ, நித்³தே³ஸாதீ³னஞ்சாதி.

‘‘அயம் விபா⁴கோ³’’திஆதி³னா ஏகவித⁴தோ பட்டா²ய யாவ சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸப்பபே⁴தா³, தாவ யதா²த³ஸ்ஸிதஸ்ஸ பகரணவிபா⁴க³ஸ்ஸ புன ‘‘ஆதி³னா நயேன பகரணவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³’’தி இத³ம் நிக³மனம். தத்த² ஆதி³னா நயேனாதி ஆதி³ஸத்³தே³ன அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மனித்³தே³ஸதோ பஞ்ஞத்திபஞ்ஞபேதப்³ப³த⁴ம்மவிப⁴ஜனதோ தியத்³த⁴பரியாபன்னத⁴ம்மவிசாரதோ சதுரோக⁴னித்த²ரணத்த²தோ பஞ்சாபி⁴னந்த³னாதி³ப்பஹானதோ ச²தண்ஹாகாயுபஸமனதோ ஸங்க³ஹவாராதி³ஸத்தவாரஸங்க³ஹதோ அட்ட²மிச்ச²த்தஸமுக்³கா⁴ததீ³பனதோதி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

1. ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா

யந்தி அனியமத்தோ² ஸப்³ப³னாமஸத்³தோ³ கம்மஸாத⁴னவஸேன வுத்தோ. அத்தா²வபோ³த⁴னத்தோ² ஸத்³த³ப்பயோகோ³ அத்த²பராதீ⁴னோ கேவலோ அத்த²பத³த்த²கோ, ஸோ பத³த்த²விபரியேஸகாரினா இதி-ஸத்³தே³ன பரபூ⁴தேன ஸத்³த³பத³த்த²கோ ஜாயதீதி ஆஹ ‘‘யந்தி அனியமதோ உபயோக³னித்³தே³ஸோ’’தி. லோகோதி கத்துனித்³தே³ஸோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ஏவம் ‘‘ய’’ந்திஆதீ³னம் கா³தா²பதா³னம் கம்மகத்துகிரியாகத்துவிஸேஸனாதி³த³ஸ்ஸனவஸேன அத்த²ம் வத்வா இதா³னி அவயவஜோதனவஸேன பத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லோகியந்தி ஏத்தா²’’திஆதி³மாஹ. லோகஸத்³தோ³ இத⁴ ஸாமத்தி²யதோ ஸத்தலோகவசனோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேனாஹ ‘‘பூஜனகிரியாயோக்³யபூ⁴ததாவஸேனா’’தி. ஸாஸனந்தரதா⁴னதோ பரம் பூஜனா அஞ்ஞபு³த்³து⁴ப்பாதே³ன வேதி³தப்³பா³, யதே²தரஹி விபஸ்ஸீஆதி³ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம். ‘‘தீ³பங்கரோ’’திஆதி³னா யதி³பி பு³த்³த⁴வம்ஸதே³ஸனாயம் (பு³. வம். 2.75) ப⁴க³வதாவ வுத்தம், ஸுமேத⁴பண்டி³தத்தபா⁴வேன பன பவத்திம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘யதா²ஹ ப⁴க³வா ஸுமேத⁴பூ⁴தோ’’தி.

பரிஞ்ஞாக்கமேனாதி ஞாதபரிஞ்ஞாதி³படிபாடியா. லக்க²ணாவபோ³த⁴ப்படிபத்தியாதி விபஸ்ஸனாய. தேன வுத்தம் ‘‘ஸுஞ்ஞதமுகா²தீ³ஹீ’’தி. ததா² ச வுத்தந்தி விஞ்ஞூஹி வேத³னீயதாய ஏவ ஸாஸனவரஸ்ஸ வுத்தம் ப⁴க³வதா –

‘‘ஏது விஞ்ஞூ புரிஸோ அஸடோ² அமாயாவீ உஜுஜாதிகோ, அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி, யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானோ ந சிரஸ்ஸேவ ஸாமஞ்ஞேவ உஸ்ஸதி, ஸாமம் த³க்கி²தீ’’திஆதி³ (ம. நி. 2.281).

யம்-ஸத்³தோ³ ஸாஸனவிஸயோ, லோகபாலஸத்³தோ³ ஸத்து²விஸயோபி லோகம் பதி கு³ணீபூ⁴தோதி ‘‘தஸ்ஸா’’தி படினித்³தே³ஸஸ்ஸ கத²ம் ஸத்து²விஸயதாதி சோத³னம் மனஸிகத்வா ஆஹ ‘‘ஸலோகபாலோதி சேத்தா²’’திஆதி³, கு³ணீபூ⁴தோபி லோகபாலஸத்³தோ³ பதா⁴னபூ⁴தோ விய படினித்³தே³ஸம் அரஹதி. அஞ்ஞோ ஹி ஸத்³த³க்கமோ, அஞ்ஞோ அத்த²க்கமோதி.

த⁴ம்மகா³ரவேன ப⁴க³வா த⁴ம்மம் பூஜேந்தோ வேனேய்யப³ந்த⁴வே அசிந்தேத்வா ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனத⁴ம்மபச்சவேக்க²ணாஹி ஸத்தஸத்தாஹம் வீதினாமேஸீதி ஆஹ ‘‘ப⁴க³வதோ…பே… தீ³பேதப்³பா³’’தி. தத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸாவகேஹி த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ, தேஸம் பச்சுக்³க³மனாதீ³னஞ்ச ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³.

இச்சஸ்ஸாதி இதி அஸ்ஸ, ஏவம் ப⁴க³வதோ அவிபரீதஅனந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதானாவரணபா⁴வதீ³பனேனாதி அத்தோ². தேனாதி சதுவேஸாரஜ்ஜயோகே³ன. தத³வினாபா⁴வினா த³ஸப³ல…பே… பகாஸிதா ஹோதி. ஆவேணிகபு³த்³த⁴த⁴ம்மாதீ³தி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணானி, சதுஸச்சஞாணானி, சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி, பஞ்சக³திபரிச்சே²த³கஞாணானி, ச² அபி⁴ஞ்ஞாஞாணானி, ஸத்த அரியத⁴னானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அட்ட² விஜ்ஜா, அட்ட²ஸு பரிஸாஸு அகம்பனஞாணானி, அட்ட² விமோக்கா², நவ ஸமாதி⁴சரியா, நவ அனுபுப்³ப³விஹாரா, த³ஸ நாத²கரணா த⁴ம்மா, த³ஸ அரியவாஸா, த்³வாத³ஸ த⁴ம்மசக்காகாரா, தேரஸ து⁴தத⁴ம்மா, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, பன்னரஸ சரணத⁴ம்மா, ஸோளஸ ஞாணசரியா, ஸோளஸ ஆனாபானஸ்ஸதீ, ஏகூனவீஸதி பச்சவேக்க²ணஞாணானி, சதுவீஸதி பச்சயவிபா⁴வனஞாணானி, சதுசத்தாரீஸ ஞாணவத்தூ²னி, ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னி, சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸமாபத்திஸஞ்சாரிமஹாவஜிரஞாணம், அனந்தனயஸமந்தபட்டா²னபவிசயதே³ஸனாகாரப்பவத்தஞாணானி சாதி ஏவமாதீ³னம் ப⁴க³வதோ கு³ணவிஸேஸானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

அபரோ நயோ – கு³ணவிஸிட்ட²தம் தீ³பேதி, ஸா ச கு³ணவிஸிட்ட²தா மஹாகருணாமஹாபஞ்ஞாஹி வேதி³தப்³பா³ தாஹி ஸத்து²ஸம்பத்திஸித்³தி⁴தோ. தத்த² மஹாகருணாய பவத்திபே⁴தோ³ ‘‘ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதீ’’திஆதி³னா படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.117) வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. மஹாபஞ்ஞாய பன பவத்திபே⁴தோ³ வுத்தோ ஏவ. தத்த² கருணாய ப⁴க³வதோ சரணஸம்பத்தி, பஞ்ஞாய விஜ்ஜாஸம்பத்தி. கருணாய ஸத்தாதி⁴பதிதா, பஞ்ஞாய த⁴ம்மாதி⁴பதிதா. கருணாய லோகனாத²தா, பஞ்ஞாய அத்தனாத²தா. கருணாய புப்³ப³காரிதா, பஞ்ஞாய கதஞ்ஞுதா. கருணாய அபரந்தபதா, பஞ்ஞாய அனத்தந்தபதா. கருணாய பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸித்³தி⁴, பஞ்ஞாய பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. கருணாய பரேஸம் தாரணம், பஞ்ஞாய ஸயம் தாரணம். கருணாய ஸப்³ப³ஸத்தேஸு அனுக்³க³ஹசித்ததா, பஞ்ஞாய ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விரத்தசித்ததா பகாஸிதா ஹோதீதி அனவஸேஸதோ பரஹிதபடிபத்தியா, அத்தஹிதஸம்பத்தியா ச பாரிபூரீ வேதி³தப்³பா³. தீஸுபி அவத்தா²ஸூதி ஹேதுப²லஸத்தூபகாராவத்தா²ஸு.

அபி⁴ஸமயோ படிவேத⁴ஸாஸனஸ்ஸ, மனஸிகரணம் படிபத்திஸாஸனஸ்ஸ, ஸவனாதீ³ஹி பரிசயகரணம் பரியத்திஸாஸனஸ்ஸாதி திண்ணம்பி வஸேன யோஜேதப்³போ³. தேனாஹ ‘‘யதா²ரஹ’’ந்தி. ‘‘ஸக்கச்சம் த⁴ம்மதே³ஸனேனா’’தி இமினா இத⁴ ‘‘ஸாஸன’’ந்தி வுத்தஸ்ஸ திவித⁴ஸ்ஸாபி ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ அவிஸேஸேன தே³ஸனாபூஜம் வத்வா தோ²மனாபூஜனஸ்ஸ வஸேன தம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரியம், வோ பி⁴க்க²வே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘தோ²மனேனா’’தி பதே³னாபி ‘‘ஸக்கச்ச’’ந்தி பத³ம் யோஜேதப்³ப³ம். பூஜனாத்³வயஸ்ஸாபி வா வஸேன இதா⁴பி பத³யோஜனா வேதி³தப்³பா³. அரியபா⁴வாத³யோதி அரியஸேட்ட²அக்³க³பா⁴வாத³யோ. நிய்யானாத³யோதி நிய்யானஹேதுத³ஸ்ஸனாத³யோ. ஸ்வாக்கா²ததாத³யோதி ஸ்வாக்கா²தஸந்தி³ட்டி²கதாத³யோ.

இதா³னி அரியஸங்க⁴கு³ணானம்பி இமாய கா³தா²ய பகாஸிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பா³ல்யாதி³ஸமதிக்கமனதோதி பா³லஅப்³யத்தபா⁴வாதி³ஸமதிக்கமனதோ.

ஞாணவிஸேஸோ ஸுதசிந்தாபா⁴வனாமயஞாணானி. ஸோதப்³ப³மனஸிகாதப்³ப³படிவிஜ்ஜி²தப்³பா³வத்தா² அவத்தா²பே⁴தோ³. உப⁴யந்தி ப்³யஞ்ஜனபத³ம், அத்த²பத³ஞ்ச. உப⁴யதா²தி கரணகம்மஸாத⁴னவஸேன பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தாதி ஞாதப்³ப³த்தா.

‘‘அயஞ்ச கா³தா²’’திஆதி³ கேஸஞ்சி வாதோ³. ததா² ஹி அபரே ‘‘தே²ரேனேவாயம் கா³தா² பா⁴ஸிதா’’தி வத³ந்தி. அத்தூபனாயிகாபி ஹி கதா³சி த⁴ம்மதே³ஸனா ஹோதி ஏவ யதா² ‘‘த³ஸப³லஸமன்னாக³தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரதோ³’’திஆதி³ (ஸம். நி. 2.21-22). ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘கதமே ஸோளஸ ஹாரா’’திஆதி³வசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

யதா²வுத்தஅத்த²முகே²னேவாதி மூலபத³ஸங்கா²தஅத்து²த்³தா⁴ரேனேவ. பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதீதி நித்³தே³ஸவாரஸ்ஸ பரியோஸானே ஆக³மிஸ்ஸதி ‘‘தீணி ச நயா அனூனா’’திஆதி³னா (நேத்தி. 4 த்³வாத³ஸபத³).

வுச்சதீதி கத்தரி கம்மனித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘வத³தீ’’தி. அத² வா வுச்சதீதி கம்மகத்துனித்³தே³ஸோயம். அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – ஹாரா, நயா சாதி உப⁴யம் பரிக்³க³ஹிதம் ஸம்வண்ணகேன ஸப்³ப³தா² க³ஹிதஞ்சே, வுச்சதி ஸுத்தம், ஸயமேவ ஸுத்தம் ஸம்வண்ணேதீதி, ஏதேன ஹாரனயேஸு வஸீபா⁴வேன ஸுத்தஸம்வண்ணனாய ஸுகரதம் த³ஸ்ஸேதி.

பகாரந்தரேனாதி புப்³பே³ ‘‘ஸாஸன’’ந்தி வுத்தமத்த²ம் ‘‘தே³ஸனா, தே³ஸித’’ந்தி ததோ அஞ்ஞேன பகாரேன. நியமேத்வாதி தஸ்ஸ ஏகந்ததோ விஞ்ஞேய்யதம் அவதா⁴ரேத்வா. விஞ்ஞேய்யதா விஸிட்டே²ஸு தே³ஸனாதே³ஸிதேஸு விஞ்ஞேய்யபதே³ லப்³ப⁴மானா விஜானனகிரியா.

தே³ஸனாதே³ஸிதானி ச யாவதே³வ விஜானனத்தா²னீதி விஜானனம் பதா⁴னந்தி தமேவ நித்³தா⁴ரேந்தோ ‘‘தத்ராதி தஸ்மிம் விஜானனே’’தி ஆஹ.

ஏத்தா²ஹாதி நவங்க³ஸாஸனனவவித⁴ஸுத்தந்தாதி ஏதஸ்மிம் அத்த²வசனே ஆஹ சோத³கோ. தஸ்ஸாயம் அதி⁴ப்பாயோ – நவஹி அங்கே³ஹி வவத்தி²தேஹி அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கரரஹிதேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ததா² ச ஸதி அஸுத்தஸபா⁴வானேவ கே³ய்யங்கா³தீ³னீதி நவவித⁴ஸுத்தந்தவசனம் விருஜ்ஜே²ய்ய. அத² ஸுத்தஸபா⁴வானி கே³ய்யங்கா³தீ³னி, ஏவம் ஸதி ‘‘ஸுத்த’’ந்தி விஸும் ஸுத்தங்க³ம் ந ஸியா, ஏவம் ஸந்தே அட்ட²ங்க³ஸாஸனம் ஆபஜ்ஜதீதி. தேனாஹ ‘‘கத²ம் பனா’’திஆதி³. கே³ய்யங்கா³தீ³ஸு கதிபயானம்பி ஸுத்தபா⁴வே யதா²வுத்ததோ³ஸானதிவத்தி, பகே³வ ஸப்³பே³ஸந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘யஞ்சா’’திஆதி³னா. ஸங்க³ஹேஸூதி அட்ட²கதா²ஸு. போராணட்ட²கதா²னஞ்ஹி ஸங்கே²பபூ⁴தா இதா³னி அட்ட²கதா² ‘‘ஸங்க³ஹா’’தி வுத்தா. ஸுத்தம் நாம ஸகா³த²கம் வா ஸியா, நிக்³கா³த²கம் வாதி அங்க³த்³வயேனேவ தது³ப⁴யங்க³ம் கதந்தி விஸும் ஸுத்தங்க³ஸ்ஸ அஸம்ப⁴வோ தது³ப⁴யவினிமுத்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தேன வுத்தம் ‘‘ஸுத்தங்க³மேவ ந ஸியா’’தி. அதா²பி கத²ஞ்சி. ஸியாதி வக்க²மானம் ஸாமஞ்ஞவிதி⁴ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஏவம்பி அயம் தோ³ஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மங்க³லஸுத்தாதீ³ன’’ந்திஆதி³மாஹ.

தப்³பா⁴வனிமித்தந்தி கே³ய்யங்க³பா⁴வனிமித்தம். வேய்யாகரணஸ்ஸ தப்³பா⁴வனிமித்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சோத³கோ ‘‘கா³தா²விரஹே’’தி வசனம் அக்³க³ண்ஹந்தோ ‘‘புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனம் ப்³யாகரண’’ந்தி வசனமத்தமேவ க³ஹேத்வா ‘‘ஏவம் ஸந்தே’’திஆதி³னா சோதே³தி. இதரோ பன ஓகாஸவிதி⁴தோ அனோகாஸோ விதி⁴ ப³லவாதி ஞாயம் கா³தா²விரஹிதம்யேவ வேய்யாகரணந்தி, இதா⁴தி⁴ப்பேதந்தி ச த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நாபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா பரிஹரதி. ததா² ஹீதி தேனேவ காரணேன, ஸதிபி ஸஞ்ஞந்தரனிமித்தயோகே³ அனோகாஸஸஞ்ஞானம் ப³லவபா⁴வேனேவாதி அத்தோ².

ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா

1. விபா⁴கே³னாதி ஸரூபவிபா⁴கே³ன. அதி³ட்ட²ம் ஜோதீயதி ஏதாயாதி அதி³ட்ட²ஜோதனா. தி³ட்ட²ம் ஸம்ஸந்தீ³யதி ஏதாயாதி தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னா, ஸம்ஸந்த³னம் சேத்த² ஸாகச்சா²வஸேன வினிச்ச²யகரணம். விமதி சி²ஜ்ஜதி ஏதாயாதி விமதிச்சே²த³னா. அனுமதியா புச்சா² அனுமதிபுச்சா². ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²’’தி ஹி கா தும்ஹாகம் அனுமதீதி அனுமதி புச்சி²தா. கதே²துகம்யதாதி கதே²துகம்யதாய.

‘‘ஹரீயந்தி ஏதேஹீ’’திஆதி³னா கரணாதி⁴கரணகத்துபா⁴வகம்மஸாத⁴னானம் வஸேன ஹார-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா ஸதி³ஸகப்பனாவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹாரா வியா’’திஆதி³ வுத்தம். புன க³ந்த²கரணாதி³அத்தே²ன க³ந்தா²தி³ஸத்³தா³னம் விய ஹாரகரணாதி³அத்தே²ன ஹாரஸத்³த³ஸித்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹாரயந்தீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ஹரணதோ, ரமணதோ சா’’தி இமினா மனோஹரா மனோரமா சேதே ஸம்வண்ணனாவிஸேஸாதி த³ஸ்ஸேதி.

உபபத்திஸாத⁴னயுத்தீதி லக்க²ணஹேது. வுத்தனயேனாதி ‘‘நனு ச அஞ்ஞேபி ஹாரா யுத்திஸஹிதா ஏவா’’திஆதி³னா தே³ஸனாஹாரே வுத்தனயானுஸாரேன.

சதுன்னம் ப்³யூஹோ ஏத்தா²தி பி⁴ன்னாதி⁴கரணானம்பி பதா³னம் அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸோ லப்³ப⁴தி ‘‘உரஸிலோமோ’’திஆதீ³னம் (தீ³. நி. டீ. 3.54, 303) வியாதி வுத்தம்.

ஸேஸந்தி ‘‘விவசனமேவ வேவசன’’ந்தி ஏவமாதி³.

அனுப்பவேஸீயந்தீதி அவகா³ஹீயந்தி. ஸமாதீ⁴யந்தீதி பரிஹரீயந்தி. வினா விகப்பேனாதி ஜாதி ஸாமஞ்ஞம், பே⁴தோ³ ஸாமஞ்ஞம், ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸாமஞ்ஞந்திஆதி³னா பத³த்த²ந்தரபா⁴வவிகப்பனமந்தரேன.

பத³ட்டா²னாதி³முகே²னாதி பத³ட்டா²னவேவசனபா⁴வனாபஹானமுகே²ன. கேசீதி பத³ட்டா²னபரிக்கா²ரஆவட்டபரிவத்தனபஞ்ஞத்திஓதரணே ஸந்தா⁴ய வத³தி.

2. ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ஹேதுப²லபா⁴வயோகோ³. ததா²பூ⁴தானஞ்ஹி த⁴ம்மானம் ஏகஸந்தானஸித்³த⁴தா ஏகத்தனயோ. விபா⁴கோ³ ஸதிபி நேஸம் ஹேதுப²லபா⁴வே விப⁴த்தஸபா⁴வதா. அஞ்ஞோ ஏவ ஹி ஹேது, அஞ்ஞம் ப²லந்தி. ப்³யாபாரவிரஹோ நிரீஹதா. ந ஹி ஹேதுப²லானம் ஏவம் ஹோதி ‘‘அஹம் இமம் நிப்³ப³த்தேமி, இமினாஹம் நிப்³ப³த்தோ’’தி. அனுரூபப²லதா பச்சயுப்பன்னானம் பச்சயானுகூலதா. ஸமூஹாதி³ம் உபாதா³ய லோகஸங்கேதஸித்³தா⁴ வோஹாரமத்ததா ஸம்முதிஸபா⁴வோ. பத²வீப²ஸ்ஸாதீ³னம் கக்க²ளபு²ஸனாதி³லக்க²ணம் பரமத்த²ஸபா⁴வோ. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ – யஸ்மிம் பி⁴ன்னே, இதராபோஹே வா சித்தேன கதேன ததா² பு³த்³தி⁴, இத³ம் ஸம்முதிஸச்சம் யதா² க⁴டே, ஸஸம்பா⁴ரஜலே ச, தப்³பி³பரியாயேன பரமத்த²ஸச்சந்தி. பரமத்த²ஸச்சப்படிவேதா⁴யாதி நிப்³பா³னாதி⁴க³மாய.

அந்தோதி அப்³ப⁴ந்தரோ. பதா⁴னாவயவேனாதி மூலபா⁴வேன. ‘‘நந்தீ³ து³க்க²ஸ்ஸ மூல’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.13) தண்ஹா ‘‘நந்தீ³’’தி வுத்தா. ‘‘ஸங்கா³மே ச நந்தி³ம் சரதீ’’திஆதீ³ஸு பமோதோ³தி ஆஹ ‘‘தண்ஹாய, பமோத³ஸ்ஸ வா’’தி.

3. ஜாதிபே⁴த³தோதி குஸலா, அகுஸலாதி இமஸ்மா விஸேஸா. யுஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² ஹேதுஅத்தோ² அந்தோனீதோ வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘யோஜீயந்தீ’’தி. கேஹி யோஜீயந்தி? ஸம்வண்ணனகேஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. யுஜ்ஜந்தீதி வா யுத்தா ஹோந்தி, தேஹி ஸமானயோக³க்க²மா தக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதா ஹோந்தீதி அத்தோ² ததே³கட்ட²பா⁴வதோ. இமஸ்மிம் அத்தே² ‘‘நவஹி பதே³ஹீ’’தி ஸஹயோகே³ கரணவசனம், புரிமஸ்மிம் கரணே. ‘‘ஏதே கோ²’’தி ச பாடோ². தத்த² கோ²-ஸத்³த³ஸ்ஸ பத³பூரணதா, அவதா⁴ரணத்த²தா வா வேதி³தப்³பா³. ஏதே ஏவாதி ஏதே தண்ஹாத³யோ ஏவ, ந இதோ அஞ்ஞேதி அத்தோ². அட்டா²ரஸேவ ந ததோ உத்³த⁴ம், அதோ⁴ வாதி. புரிமஸ்மிம் பக்கே² மூலபத³ந்தராபா⁴வோ, து³தியஸ்மிம் தேஸம் அனூனாதி⁴கதா தீ³பிதா ஹோதி.

உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா

4. நித்³தே³ஸவாரே ஸாமஞ்ஞதோதி ஸாதா⁴ரணதோ. விஸேஸேனாதி அஸாதா⁴ரணதோ. பத³த்தோ²தி ஸத்³த³த்தோ². லக்க²ணந்தி ஸபா⁴வோ. கமோதி அனுபுப்³பீ³. ஏத்தாவதாதி ஏத்தகப்பமாணபா⁴வோ. ஹேத்வாதீ³தி ஹேதுப²லபூ⁴மிஉபனிஸாஸபா⁴க³விஸபா⁴க³லக்க²ணனயா. விஸேஸதோ பன லக்க²ணந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஹாரஸங்கே²பவண்ணனா

1. யம், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² யந்தி பச்சத்தவசனம், தஞ்ச ஸுக²ம், ஸோமனஸ்ஸந்தி த்³வயேன ஸமானாதி⁴கரணந்தி கத்வா ‘‘அஸ்ஸாதீ³யதீதி அஸ்ஸாதோ³, ஸுக²ம், ஸோமனஸ்ஸஞ்சா’’தி வுத்தம். ஸுகா²தி³வேத³னா விய மனாபியரூபாதி³பி அவீதராக³ஸ்ஸ அஸ்ஸாதே³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஏவம் இட்டா²ரம்மணம்பீ’’தி. ‘‘அஸ்ஸாதே³தி ஏதாயாதி வா அஸ்ஸாதோ³, தண்ஹா’’தி ஏதேன ‘‘ய’’ந்தி ஹேதுஅத்தே² நிபாதோதி த³ஸ்ஸேதி. தத்ராயமத்தோ² – யேன ஹேதுனா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ படிச்ச அஸ்ஸாத³னீயபா⁴வேன உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் தண்ஹாஸங்கா²தோ அஸ்ஸாதோ³ அஸ்ஸாத³னகிரியாய காரணந்தி. இதி கத்வா அயமத்தோ² தி³ட்டா²பி⁴னந்த³னாதி³பா⁴வதோ விபல்லாஸேஸுபி ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் விபல்லாஸாபீ’’தி. அனிட்ட²ம்பீதி பி-ஸத்³தே³ன இட்ட²ம்பீதி யோஜேதப்³ப³ம், அனவஸேஸா ஸாஸவா த⁴ம்மா இத⁴ ஆரம்மணக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘ஸப்³பே³ஸம் தேபூ⁴மகஸங்கா²ரான’’ந்தி.

து³க்கா²து³க்க²மஸுக²வேத³னானந்தி ஏத்த² து³க்க²ஸபா⁴வா ஏவ அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா க³ஹிதா அனிட்டா²ரம்மணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, ந ஸுக²ஸபா⁴வா. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி (ம. நி. 2.88; ஸம். நி. 4.267). ‘‘ஸுக²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ’’தி இமினா இட்ட²தாமத்ததோபி லேஸேன ஸத்தானம் ஆரம்மணஸ்ஸ அஸ்ஸாத³னீயதா ஸம்ப⁴வதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ஆதீ³னவோ தோ³ஸனிஸ்ஸந்த³னதாய தோ³ஸோ, ஸ்வாயம் பீளனவுத்தியா வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஆதீ³னவோ து³க்கா² வேத³னா, திஸ்ஸோபி வா து³க்க²தா’’தி. ஏவம் தோ³ஸத்த²தம் ஆதீ³னவஸ்ஸ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி கபணத்த²தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். யதோதி யஸ்மா தோ³ஸகபணஸபா⁴வத்தாதி வுத்தம் ஹோதி.

நிஸ்ஸரதீதி விவித்தி, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரவிவேகோதி அத்தோ². ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேனாதி நிஸ்ஸரணஸத்³த³வசனீயதாஸாமஞ்ஞேன. புரிமானந்தி அஸ்ஸாதா³தீ³னவதானம். உபாயோ சாதிஆதீ³ஸு ச-ஸத்³தோ³ பத³பூரணமத்தந்தி கத்வா ஆஹ ‘‘பச்சி²மானஞ்சா’’தி, ப²லாதீ³னந்தி அத்தோ². தத³ந்தோக³த⁴பே⁴தா³னந்தி அரியமக்³க³பரியாபன்னவிஸேஸானம்.

காமப⁴வாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந ரூபாரூபப⁴வா ஏவ க³ஹிதா, அத² கோ² தே ச ஸஞ்ஞீப⁴வாத³யோ ச ஏகவோகாரப⁴வாத³யோ ச க³ஹிதா. தேனாஹ ‘‘திண்ணம் திண்ணம் ப⁴வான’’ந்தி.

யாவதே³வ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்தா² ப⁴க³வதோ தே³ஸனாதி ஆஹ ‘‘நனு ச…பே… நிப்பா²தீ³யதீ’’தி. ‘‘வுத்தமேவா’’தி இமினா புனருத்திதோ³ஸம் சோதே³தி. இதரோ ‘‘ஸச்சமேத’’ந்தி அனுஜானித்வா ‘‘தஞ்ச கோ²’’திஆதி³னா பரிஹரதி. ‘‘பரம்பராயா’’தி ஏதேன அஜ்ஜ²த்தம் யோனிஸோமனஸிகாரோ விய ந பரதோகோ⁴ஸோ ஆஸன்னகாரணம் த⁴ம்மாதி⁴க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சத்தம் வேத³னீயத்தாதி த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி ‘‘அக்கா²தாரோ ததா²க³தா, படிபன்னா பமோக்க²ந்தி, ஜா²யினோ மாரப³ந்த⁴னா’’தி (த⁴. ப. 276) வுத்தம். தத³தி⁴க³மகாரணம் அரியமக்³கா³தி⁴க³மகாரணம் ஸியா. கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்பத்திப⁴வஹேதூ’’தி, தேன சரிமத்தபா⁴வஹேதுபூ⁴தம் புஞ்ஞஸம்பத்திம் வத³தி.

‘‘அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச, ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா’’தி இத³ம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ய ப²லபா⁴வஸாத⁴னம். யேன ஹி விதி⁴னா அத்தானுதி³ட்டி²ஸமுக்³கா⁴தோ, மச்சுதரணஞ்ச ஸியா, ஸோ ‘‘ஏவ’’ந்தி இமினா பகாஸிதோதி. அத்தானுதி³ட்டி²ஸமுக்³கா⁴தமச்சுதரணானம் ப²லபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி².

‘‘த⁴ம்மோ ஹவே’’தி பன கா³தா²யம் லோகியஸ்ஸ புஞ்ஞப²லஸ்ஸ வுத்தத்தா ஆஹ ‘‘இத³ம் ப²ல’’ந்தி. யம் நிப்³ப³த்தேதப்³ப³ம், தம் ப²லம். யம் நிப்³ப³த்தகம், ஸோ உபாயோ. அயமேத்த² வினிச்ச²யோ. தேனாஹ ‘‘ஏதேன நயேனா’’திஆதி³. உபதி⁴ஸம்பத்தீதி அத்தபா⁴வஸோபா⁴.

விஸுத்³தீ⁴தி ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ – ‘‘ஏத்தா²பி…பே… விஞ்ஞாது’’ந்தி. ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³னாபி தமேவத்த²ம் வசனந்தரே பாகடதரம் கரோதி.

ஸரூபதோ ஆக³தானி ‘‘யதோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.26-28). ஏகதே³ஸேன ஆக³தானி ‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ விஹரதோ (ஸம். நி. 2.53), ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ (ம. நி. 1.117), ஸங்கா²ரானமேதம் நிஸ்ஸரணம், யதி³த³ம் நிப்³பா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.24; 3.41). ந ஸரூபேன ஆக³தானி யதா² ஸாமஞ்ஞப²லஸுத்தாதீ³ஸு. அத்த²வஸேனாதி அஸ்ஸாதே³தப்³பா³தி³அத்த²வஸேன. ந பபஞ்சிதோதி ந வித்தா²ரிதோ.

2. ஏஸேவ நயோதி அதிதே³ஸேன விசியமானவசனஸேஸோ அதிதி³ட்டோ². பா⁴வத்தே² தோஹி ஆஹ ‘‘விஸ்ஸஜ்ஜிதந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனா’’தி. ஸுத்தே ஆக³தம் ந அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன அட்ட²கதா²யம் ஆக³தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. புச்சா²னுரூபதா இத⁴ புப்³பா³பரந்தி சதுப்³யூஹபுப்³பா³பரதோ இமம் விஸேஸேத்வா த³ஸ்ஸேதி. புச்சா²னுஸந்தீ⁴தி புச்சா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனேன அனுஸந்தா⁴னம். அட்ட²கதா²யம் பன ஹேட்டி²மதே³ஸனாய புச்சா²னிமித்தபவத்தஉபரிதே³ஸனாய ஸம்ப³ந்தோ⁴ ‘‘புச்சா²னுஸந்தீ⁴’’தி வுத்தம். புப்³பா³பேக்க²ந்தி புச்சி²தவிஸ்ஸஜ்ஜிதபதா³பேக்க²ம். ‘‘ஸுத்தஸ்ஸா’’தி வா இமினா புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனாஅனுகீ³தியோ ட²பேத்வா ஸேஸோ விசயஹாரபத³த்தோ² ஸங்க³ஹிதோதி பத³ஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் பக்கே² கா³தா²யம் ச-ஸத்³தோ³ பத³பூரணமத்தே த³ட்ட²ப்³போ³.

‘‘சக்கு² அனிச்ச’’ந்தி புட்டே² ‘‘ஆம, சக்கு² அனிச்சமேவா’’தி ஏகந்ததோ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ஏகம்ஸப்³யாகரணம். ‘‘அஞ்ஞிந்த்³ரியம் பா⁴வேதப்³ப³ம், ஸச்சி²காதப்³ப³ஞ்சா’’தி புட்டே² ‘‘மக்³க³பரியாபன்னம் பா⁴வேதப்³ப³ம், ப²லபரியாபன்னம் ஸச்சி²காதப்³ப³’’ந்தி விப⁴ஜித்வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணம். ‘‘அஞ்ஞிந்த்³ரியம் குஸல’’ந்தி புட்டே² ‘‘கிம் அனவஜ்ஜட்டோ² குஸலட்டோ², உதா³ஹு ஸுக²விபாகட்டோ²’’தி படிபுச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் படிபுச்சா²ப்³யாகரணம். ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா, அஸஸ்ஸதோ வா’’தி வுத்தே ‘‘அப்³யாகதமேத’’ந்திஆதி³னா அவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ட²பனம். ‘‘கிம் பனேதே குஸலாதி வா த⁴ம்மாதி வா ஏகத்தா², உதா³ஹு நானத்தா²’’தி இத³ம் புச்ச²னம் ஸாவஸேஸம். விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ பன ஸாவஸேஸதா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன தே³ஸனாயம் வேதி³தப்³பா³. அப்பாடிஹீரகம் ஸஉத்தரம். ஸப்பாடிஹீரகம் நிருத்தரம். ஸேஸம் விசயஹாரனித்³தே³ஸே ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஏத்த² ச அஸ்ஸாதோ³ அஸ்ஸாத³ஹேது யாவ ஆணத்திஹேதூதி ஏவம் ஹேதூனம்பி அஸ்ஸாதா³த³யோ வேதி³தப்³பா³. தத்த² ஸங்கே²பதோ ஸுக²ஸுக²பச்சயலக்க²ணோ அஸ்ஸாதோ³, ஸோ விஸேஸதோ ஸக்³க³ஸம்பத்தியா தீ³பேதப்³போ³. ஸா ஹி தஸ்ஸ உக்கம்ஸோ, ஸேஸா பனேத்த² ப⁴வஸம்பத்தி தத³ன்வாயிகா வேதி³தப்³பா³. தஸ்ஸ ஹேது தா³னமயம், ஸீலமயஞ்ச புஞ்ஞகிரியவத்து². து³க்க²து³க்க²பச்சயலக்க²ணோ ஆதீ³னவோ. விபரிணாமஸங்கா²ரது³க்க²தானம் தத³வரோத⁴தோ வட்டது³க்க²ஸ்ஸாபி ஏத்த² ஸங்க³ஹோ. விஸேஸதோ பன காமானம் ஓகாரோதி த³ட்ட²ப்³போ³, ஸ்வாயம் ஸம்கிலேஸவத்து²னா, இத்தரபச்சுபட்டா²னதாதீ³ஹி ச விபா⁴வேதப்³போ³, தஸ்ஸ ஹேது த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². நேக்க²ம்மம் நிஸ்ஸரணம், தஸ்ஸ ஹேது யதா²ரஹம் தத³னுச்ச²விகா புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³. ப²லம் தே³ஸனாப²லமேவ, தஸ்ஸ ஹேது தே³ஸனா. உபாயோ யதா²வுத்தஉபாயோவ, தஸ்ஸ ஹேது சத்தாரி சக்கானி. ஆணத்தி உபதே³ஸோ, தஸ்ஸ ராக³க்³கி³ஆதீ³ஹி லோகஸ்ஸ ஆதி³த்ததா, ஸத்து² மஹாகருணாயோகோ³ ச ஹேது.

ததா² சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஸமுத³யேன அஸ்ஸாதோ³, து³க்கே²ன ஆதீ³னவோ, மக்³க³னிரோதே⁴ஹி நிஸ்ஸரணம், மக்³கோ³ வா உபாயோ, தது³பதே³ஸோ ஆணத்தி, அனுபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து ப²லம். இதி அனுபுப்³ப³கதா²ய ஸத்³தி⁴ம் பு³த்³தா⁴னம் ஸாமுக்கம்ஸிகாய த⁴ம்மதே³ஸனாய நித்³தா⁴ரணபா⁴வேன விசயோ வேதி³தப்³போ³. பத³ஸ்ஸ பத³த்த²ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஹேது. ஸோ ஹி தஸ்ஸ பவத்தினிமித்தம், பஞ்ஹஸ்ஸ ஞாதுகாமதா, கதே²குகாமதா ச. அதி³ட்ட²ஜோதனாதீ³னஞ்ஹி சதுன்னம் ஞாதுகாமதா, இதரஸ்ஸ இதரா. விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ பஞ்ஹோ ஹேது. ஏவம் ஸேஸானம்பி யதா²ரஹம் வத்தப்³ப³ம்.

3. ப்³யஞ்ஜனத்தா²னம் யுத்தாயுத்தபரிக்கா²தி ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணேன பத³ம் க³ஹிதம், அத்த²க்³க³ஹணேன பஞ்ஹாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் அஸ்ஸாதா³த³யோ க³ஹிதா. விசயஹாரபத³த்தா² ஏவ ஹி யுத்தாயுத்தாதி³விஸேஸஸஹிதா யுத்திஹாராதீ³னம் பத³த்தா². ததா² ஹி பத³ட்டா²னபத³ட்டா²னிகபா⁴வவிஸிட்டா² தேயேவ பத³ட்டா²னஹாரஸ்ஸ பத³த்தா². லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³தாவிஸிட்டா², நித்³தா⁴ரிதா ச லக்க²ணஹாரஸ்ஸ, நிப்³ப³சனாதி³விபா⁴வனாவிஸிட்டா² சதுப்³யூஹஹாரஸ்ஸ, ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன, விஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன ச ஆவட்டனவிஸிட்டா² ஆவட்டஹாரஸ்ஸ, பூ⁴மிவிபா⁴கா³தி³விஸிட்டா² விப⁴த்திஹாரஸ்ஸ, படிபக்க²தோ பரிவத்தனவிஸிட்டா² பரிவத்தனஹாரஸ்ஸ, பரியாயவேவசனவிஸிட்டா² வேவசனஹாரஸ்ஸ, பப⁴வாதி³பஞ்ஞாபனவிஸிட்டா² பஞ்ஞத்திஹாரஸ்ஸ, க²ந்தா⁴தி³முகே²ஹி ஓதரணவிஸிட்டா² ஓதரணஹாரஸ்ஸ, பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்ப⁴ஸோத⁴னவிஸிட்டா² ஸோத⁴னஹாரஸ்ஸ, ஸாமஞ்ஞவிஸேஸனித்³தா⁴ரணவிஸிட்டா² அதி⁴ட்டா²னஹாரஸ்ஸ, பச்சயத⁴ம்மேஹி பரிக்க²ரணவிஸிட்டா² பரிக்கா²ரஹாரஸ்ஸ, பஹாதப்³ப³பா⁴வேதப்³ப³தானித்³தா⁴ரணவிஸிட்டா² ஸமாரோபனஹாரஸ்ஸ பத³த்தா². ‘‘ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ ஸபா⁴வனிருத்திதா, அத்த²ஸ்ஸ ஸுத்தாதீ³ஹி அவிலோமனம் யுத்தபா⁴வோ’’தி இமினா அஸபா⁴வனிருத்திதா, ஸுத்தாதீ³ஹி விலோமனஞ்ச அயுத்தபா⁴வோதி தீ³பேதி, தேன யுத்தாயுத்தீனம் ஹேதும் த³ஸ்ஸேதி.

4. யோனிஸோமனஸிகாராதீ³தி ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயாதி³ஸாதா⁴ரணம், அஸாதா⁴ரணஞ்ச தே³ய்யபடிக்³கா³ஹகாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸம்ப⁴வதோதி யதா²ரஹம் தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனுரூபம். யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி ஏத்த² ஸப்³ப³ம் நாம பதே³ஸஸப்³ப³ம், ந ஸப்³ப³ஸப்³ப³ந்தி. அயஞ்ஹி ஸப்³ப³ஸத்³தோ³ யதா² பட²மவிகப்பே ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மவஸேன பதே³ஸவிஸயோ, ஏவம் து³தியவிகப்பே பத³ட்டா²னபத³ட்டா²னிகனித்³தா⁴ரணேன தம்தம்பகரணபரிச்சி²ன்னத⁴ம்மக்³க³ஹணதோ பதே³ஸவிஸயோ ஏவ, ந அனவஸேஸத⁴ம்மவிஸயோதி. ஸுத்தாக³தத⁴ம்மானம் யானி பத³ட்டா²னானி, தேஸஞ்ச யானீதி ஏவம் காரணபரம்பரானித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ பத³ட்டா²னஹாரோ, பரிக்கா²ரஹாரோ பன ஸுத்தாக³தத⁴ம்மானம் தம்தம்பச்சயுப்பன்னானம் படிஹேதுபச்சயதாவிஸேஸவிபா⁴வனலக்க²ணோதி ஸதிபி காரணவிசாரணபா⁴வே அயம் பத³ட்டா²னஹாரபரிக்கா²ரஹாரானம் விஸேஸோ.

5. யதா² ‘‘ஸமானாதி⁴கரணஸமானபதே³’’திஆதீ³ஸு ஏகஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² ஸமானஸத்³தோ³, ஏவம் ஏகரஸட்டே²ன பா⁴வனா ‘‘ஏகுப்பாதா³’’திஆதீ³ஸு (கதா². 473) விய ஏகலக்க²ணாதி ஏத்த² ஏகஸத்³தோ³ ஸமானத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸமானலக்க²ணா’’தி. ஸம்வண்ணனாவஸேனாதி ஏத்த² கம்மத்தே² அன-ஸத்³தோ³, ஸம்வண்ணேதப்³ப³தாவஸேனாதி அத்தோ². லக்க²ணாதி உபலக்க²ணா. ‘‘நானத்தகாயனானத்தஸஞ்ஞினோ (தீ³. நி. 3.341, 357, 359; அ. நி. 9.24), நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா’’திஆதீ³ஸு ஸஹசாரிதா த³ட்ட²ப்³பா³. ஸஞ்ஞாஸஹக³தா ஹி த⁴ம்மா தத்த² ஸஞ்ஞாக்³க³ஹணேன க³ஹிதா. ‘‘த³த³ம் மித்தானி க³ந்த²தீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 189) ஸமானகிச்சதா. பியவசனத்த²சரியா ஸமானத்ததாபி ஹி தத்த² மித்தக³ந்த²னகிச்சேன ஸமானகிச்சா க³ய்ஹந்தி ஸங்க³ஹவத்து²பா⁴வதோ. ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஸமானஹேதுதா. யதா² ஹி ப²ஸ்ஸோ வேத³னாய, ஏவம் ஸஞ்ஞாதீ³னம்பி ஸஹஜாதாதி³னா பச்சயோ ஹோதி ஏவாதி தேபி ஸமானஹேதுதாய வுத்தா ஏவ ஹோந்தி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘தஜ்ஜாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸம்ப²ஸ்ஸஜா சேதனா’’தி (த⁴. ஸ. 5), ‘‘பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 4.93). ஏவம் ‘‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்தி (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஏவமாதி³பி உதா³ஹரிதப்³ப³ம். ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24) ஸமானப²லதா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² ஹி ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜாய ப²லம், ஏவம் தண்ஹுபாதா³தீ³னம்பீதி தேபி தத்த² க³ஹிதாவ ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா ஆயூஹனா ஸங்கா²ரா நிகந்தி தண்ஹா உபக³மனம் உபாதா³ன’’ந்தி. ‘‘ரூபம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி, தம் ஆரப்³ப⁴ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதீ’’தி (பட்டா². 1.1.424) வுத்தே தம்ஸம்பயுத்தா வேத³னாத³யோ வுத்தா ஏவ ஹோந்தி ஸமானாரம்மணபா⁴வதோ. ந ஹி தேஹி வினா தஸ்ஸ உப்பத்தி அத்தி². ஏவமாதீ³ஹீதி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன அத்த²ப்பகரணலிங்க³ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னஸாமத்தி²யாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அத்தா²தி³வஸேனபி ஹி ஸுத்தே அவுத்தானம்பி வுத்தானம் விய நித்³தா⁴ரணம் ஸம்ப⁴வதீதி. வுத்தப்பகாரேனாதி ‘‘வத⁴கட்டே²ன ஏகலக்க²ணானீ’’திஆதி³னா பாளியம், ‘‘ஸஹசாரிதா’’திஆதி³னா அட்ட²கதா²யஞ்ச வுத்தேன பகாரேன.

6. ‘‘பு²ஸனட்டே²ன ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³னா நித்³தா⁴ரேத்வா வசனம் நிப்³ப³சனம், தம் பன பத³ஸ்ஸேவ, ந வாக்யஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘பத³னிப்³ப³சன’’ந்தி. அதி⁴ப்பாயனிதா³னானிபேத்த² ப்³யஞ்ஜனமுகே²னேவ நித்³தா⁴ரேதப்³பா³னி. நிப்³ப³சனபுப்³பா³பரஸந்தீ⁴ஸு வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘விஸேஸதோ ப்³யஞ்ஜனத்³வாரேனேவ அத்த²பரியேஸனா’’தி. பவத்தினிமித்தம் அஜ்ஜா²ஸயாதி³.

7. ‘‘பத³ட்டா²னே’’தி இத³ம் ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் காரணபூ⁴தேபி த⁴ம்மே நித்³தா⁴ரேத்வா ஸபா⁴க³தோ, விஸபா⁴க³தோ ச ஆவட்டனம் காதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம், ந தந்திவஸேன. தஸ்மா பத³ட்டா²னனித்³தா⁴ரணாய வினாபி ஆவட்டனம் யுத்தமேவாதி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. பத³ஸ்ஸ வா ஸத்³த³பவத்திட்டா²னம் பத³ட்டா²னம் பத³த்தோ². ஏதஸ்மிம் பக்கே² ‘‘ஆரம்ப⁴த² நிக்கமதா²தி (ஸம். நி. 1.185; நேத்தி. 29; பேடகோ. 38; மி. ப. 5.1.4) வீரியஸ்ஸ பத³ட்டா²ன’’ந்தி (நேத்தி. 29) ஏத்த² ய்வாயமாரம்ப⁴தா⁴துஆதி³கோ அத்தோ² வுத்தோ, தம் வீரியஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்திட்டா²னம் வீரியஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யோ அத்தோ²தி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸகம் நாமக³ஹிததோ இதரம், தம் பன தஸ்ஸ படிபக்க²பூ⁴தம் வா ஸியா, அஞ்ஞம் வாதி ஆஹ ‘‘விஸபா⁴க³தாய அக்³க³ஹணேன வா’’தி. ஸம்வண்ணனாய யோஜேந்தோதி யதா²வுத்தவிஸபா⁴க³த⁴ம்மனித்³தா⁴ரணபூ⁴தேன அத்த²கத²னேன பாளியம் யோஜேந்தோ. தேனாஹ ‘‘தே³ஸன’’ந்தி. ‘‘படிபக்கே²’’தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேனபி ஆவட்டனஸ்ஸ இச்சி²தத்தா.

8. நாமவஸேனாதி ஸாதா⁴ரணனாமவஸேன. பாளியம் பன ‘‘மிச்ச²த்தனியதானம் ஸத்தானம், அனியதானஞ்ச ஸத்தானம் த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³ கிலேஸா ஸாதா⁴ரணா’’திஆக³தத்தா (நேத்தி. 34) ‘‘த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³தி³னாமவஸேனா’’தி வுத்தம். வத்து²வஸேனாதி ஸத்தஸந்தானவஸேன. ஸோ ஹி த⁴ம்மானம் பவத்திட்டா²னதாய இத⁴ ‘‘வத்தூ²’’தி அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ – ‘‘புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ, ஸோதாபன்னஸ்ஸ ச காமராக³ப்³யாபாதா³ ஸாதா⁴ரணா’’திஆதி³ (நேத்தி. 34). வுத்தவிபரியாயேனாதி நாமதோ, வத்து²தோ ச ஆவேணிகதாய. தம்தம்மக்³க³ப²லட்டா²னஞ்ஹி தம்தம்மக்³க³ப²லட்ட²தா, ப⁴ப்³பா³னம் ப⁴ப்³ப³தா, அப⁴ப்³பா³னம் அப⁴ப்³ப³தா அஸாதா⁴ரணா.

9. ‘‘பா⁴விதே’’தி இத³ம் பா⁴வனாகிரியாய உபலக்க²ணம், ந ஏத்த² காலவசனிச்சா²தி ஆஹ ‘‘பா⁴வேதப்³பே³தி அத்தோ²’’தி. பா⁴வனா சேத்த² ஆஸேவனாதி, குஸலஸத்³தோ³பி அனவஜ்ஜட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. படிபக்க²தோதி விபக்க²தோ. விஸதி³ஸூதா³ஹரணேன ப்³யதிரேகதோ யதா²தி⁴ப்பேதத⁴ம்மப்பதிட்டா²னா ஹேஸா.

10. பத³த்த²ஸ்ஸாதி பதா³பி⁴தே⁴ய்யஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ, ஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ வா.

11. நிக்கே²போ தே³ஸனா. பப⁴வோ ஸமுத³யோ.

12. ‘‘அவுத்தானம்பி ஸங்க³ஹோ’’தி இமினா அவுத்தஸமுச்சயத்தோ² ச-ஸத்³தோ³தி த³ஸ்ஸேதி.

13. ‘‘கா³தா²ருள்ஹே’’தி இமினா பாளிஆக³தோவ பஞ்ஹோ வேதி³தப்³போ³, ந இதரோதி த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ப்³யாகதே’’தி. தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸாதி ஆரத்³த⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ, தேன ஆரம்ப⁴ஸோத⁴னஸ்ஸ விஸயமாஹ. ஏத்த² ச அத்த²த்³வாரேனேவ பத³புச்சா²ஸோத⁴னம்பி கரீயதீதி புன ‘‘தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸா’’தி வுத்தம். அத² வா விஸ்ஸஜ்ஜிதம்ஹீதி விஸ்ஸஜ்ஜனே. விஸ்ஸஜ்ஜனஸோத⁴னேன ஹி பஞ்ஹாஸோத⁴னம். பஞ்ஹேதி புச்சா²யம். கா³தா²யந்தி உபலக்க²ணம், தேன கா³தா²யம், ஸுத்தகே³ய்யாதீ³ஸு சாதி வுத்தம் ஹோதி. யமாரப்³பா⁴தி யம் ஸீலாதி³மாரப்³ப⁴ கா³தா²தீ³ஸு தே³ஸிதம், தஸ்மிம் ஆரம்பே⁴தி அத்தோ². புச்சி²தாதி புச்சா²காரினீ, ‘‘கா ஏத்த² பத³ஸுத்³தி⁴, கா பஞ்ஹாஸுத்³தி⁴, கா ஆரம்ப⁴ஸுத்³தீ⁴’’தி ஏவம் புச்சா²காரினீ புச்ச²ம் கத்வா பவத்திதா ஸுத்³தா⁴ஸுத்³த⁴பரிக்கா²தி யோஜனா.

14. ந விகப்பயிதப்³பா³தி யதா² லோகே ‘‘ஜாதி ஸாமஞ்ஞம், பே⁴தோ³ ஸாமஞ்ஞம், ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸாமஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா ஸாமஞ்ஞம் ஜாதிஆதி³ம், தப்³பி³து⁴ரஞ்ச விஸேஸம் விகப்பேந்தி பரிகப்பேந்தி, ஏவம் ந விகப்பயிதப்³பா³தி அத்தோ². யதா³ யோ காலவிஸேஸோ ‘‘ஸ்வே’’தி லத்³த⁴வோஹாரோ, ததா³ ஸோ தம்தி³வஸாதிக்கமே ‘‘அஜ்ஜா’’தி, புன தம்தி³வஸாதிக்கமே ‘‘ஹிய்யோ’’தி வோஹரீயதீதி அனவட்டி²தஸபா⁴வா ஏதே காலவிஸேஸா. தி³ஸாயபி ‘‘ஏகம் அவதி⁴ம் அபேக்கி²த்வா புரத்தி²மா தி³ஸா, ததோ அஞ்ஞம் அபேக்கி²த்வா பச்சி²மா நாம ஹோதீ’’திஆதி³னா அனவட்டி²தஸபா⁴வதா வேதி³தப்³பா³. ஜாதிஆதி³அபேக்கா²யாதி ஜாதிஆதி³து³க்க²விஸேஸாபேக்கா²ய. ஸச்சாபேக்கா²யாதி ஸச்சஸாமஞ்ஞாபேக்கா²ய. ‘‘தண்ஹா’’தி வுச்சமானம் காமதண்ஹாதி³அபேக்கா²ய ஸாமஞ்ஞம்பி ஸமானம் ஸச்சாபேக்கா²ய விஸேஸோ ஹோதீதி ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸ நயோ ஸமுத³யாதீ³ஸுபீ’’தி.

16. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் பு³த்³த⁴வசனே. தேனாஹ ‘‘ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தஸ்ஸா’’திஆதி³. யதா²ருதம் யதா²கதி²தம் ஸத்³த³தோ அதி⁴க³தம் நித்³தா⁴ரிதம், ந அத்த²ப்பகரணலிங்க³ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னாதி³ப்பமாணந்தராதி⁴க³தம். ‘‘அத்த²தோ த³ஸ்ஸிதா’’தி இத³ம் யஸ்மிம் ஸுத்தே பா⁴வனாவ கதி²தா, ந பஹானம், தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

நயஸங்கே²பவண்ணனா

17. தண்ஹாவிஜ்ஜாஹி கரணபூ⁴தாஹி. ஸம்கிலேஸோ பக்கோ² ஏதஸ்ஸாதி ஸம்கிலேஸபக்கோ², ஸம்கிலேஸபக்கி²கோ ஸுத்தத்தோ², தஸ்ஸ நயனலக்க²ணோதி யோஜனா. வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வுட்டா²னகா³மினியா, ப³லவவிபஸ்ஸனாய ச து³க்கா²தீ³ஸு பரிஞ்ஞேய்யதாதீ³னி மக்³கா³னுகு³ணோ க³ஹணாகாரோ அனுகா³ஹணனயோ. யதி³ ஏவம் கத²ம் நயோதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. தத்த² ‘‘நயவோஹாரோ’’தி இமினா நயாதி⁴ட்டா²னம் நயோதி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி.

18. பா³த⁴காதி³பா⁴வதோதி பா³த⁴கபப⁴வஸந்தினிய்யானபா⁴வதோ. அஞ்ஞதா²பா⁴வாபா⁴வேனாதி அபா³த⁴கஅப்பப⁴வஅஸந்தி அனிய்யானபா⁴வாபா⁴வேன. ஸச்சஸபா⁴வத்தாதி அமுஸாஸபா⁴வத்தா. அவிஸம்வாத³னதோதி அரியஸபா⁴வாதி³பா⁴வஸ்ஸ ந விஸம்வாத³னதோ ஏகந்திகத்தாதி அத்தோ².

19. ஸம்கிலிட்ட²த⁴ம்மாதி ஸம்கிலேஸஸமன்னாக³தா த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மனயகோவிதா³தி ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³த⁴ம்மனயகுஸலா, ஏகத்தாதி³னயகுஸலா வா.

20. அத்த²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸூதி ‘‘இமே த⁴ம்மா குஸலா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1) ஸுத்தே கதபஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனேஸு சேவ அட்ட²கதா²ய கதஅத்த²ஸம்வண்ணனாஸு ச. ‘‘வோதா³னியா’’தி இமினா அனவஜ்ஜத⁴ம்மா இத⁴ குஸலாதி அதி⁴ப்பேதா, ந ஸுக²விபாகாதி த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²னயஸ்ஸ யோஜனத்த²ம் மனஸா வோலோகயதேதி யோஜனா.

21. யதி³ கரணபூ⁴தம், கத²ம் தஸ்ஸ அத்த²ந்தராபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘யேன ஹீ’’திஆதி³. தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மானம் வோலோகயனஸமானயனபா⁴வதோ வோஹாரபூ⁴தோ, கம்மபூ⁴தோ ச நயோ, ந நந்தி³யாவட்டாத³யோ விய அத்த²பூ⁴தோதி ‘‘வோஹாரனயோ, கம்மனயோ’’தி ச வுச்சதி.

த்³வாத³ஸபத³வண்ணனா

23. அபரியோஸிதே பதே³தி உச்சாரணவேலாயம் பதே³ அஸமத்தே, விப்பகதேதி அத்தோ². பரியோஸிதே ஹி ‘‘பத³’’ந்த்வே ஸமஞ்ஞா ஸியா, ந ‘‘அக்க²ர’’ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. பத³ஸ்ஸ வேவசனதாய அத்த²வஸேன பரியாயம் க²ரந்தம் ஸஞ்சரந்தம் விய ஹோதி, ந ஏவம் வண்ணோ அவேவசனத்தாதி ஆஹ பரியாயவஸேன அக்க²ரணதோ’’தி. ந ஹி வண்ணஸ்ஸ பரியாயோ விஜ்ஜதீ’’தி இத³ம் அகாராதி³வண்ணவிஸேஸம் ஸந்தா⁴ய வத³தி, ந வண்ணஸாமஞ்ஞம். தஸ்ஸ ஹி வண்ணோ அக்க²ரந்தி பரியாயோ வுத்தோ ஏவாதி.

அக்க²ரஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா தப்பஸங்கே³ன வண்ணஸத்³த³ஸ்ஸபி வத்தும் ‘‘கேனட்டே²ன வண்ணோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நனு பதே³ன, வாக்யேன வா அத்தோ² ஸம்வண்ணீயதி, ந அக்க²ரேனாதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘வண்ணோ ஏவ ஹீ’’திஆதி³. பதா³தி³பா⁴வேனாதி பத³வாக்யபா⁴வேன. யதா²ஸம்ப³ந்த⁴ந்தி யதா²ஸங்கேதம். அயம்-ஸத்³தோ³ இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ வாசகோ, அயம் அத்தோ² இமஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ வசனீயோதி யதா²க³ஹிதஸங்கேதானுரூபம் ஸத்³த³த்தா²னம் வாசகவசனீயபா⁴வோ. அத² வா ய்வாயம் ஸத்³த³த்தா²னம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவினாபா⁴வோ, ஸோ ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத³னுரூபம் ஏகக்க²ரம் நாமபத³ம் ‘‘மா ஏவம் மஞ்ஞஸீ’’திஆதீ³ஸு மா-காராதி³. கேசீதி அப⁴யகி³ரிவாஸினோ. தே ஹி அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனம் ‘‘மனஸாதே³ஸனா’’தி வத³ந்தி, யதோ ராஹுலாசரியோ ‘‘விஸுத்³த⁴கருணானம் மனஸாதே³ஸனா வாசாய அக்க²ரணதோ அக்க²ரஸஞ்ஞிதா’’தி ஆஹ.

ஸத்வப்பதா⁴னந்தி த்³ரப்³யப்பதா⁴னம். நாமபதே³ ஹி த்³ரப்³யமாவிபூ⁴தரூபம், கிரியா அனாவிபூ⁴தரூபா யதா² ‘‘ப²ஸ்ஸோ’’தி (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1, 39; மஹாவ. 1; விப⁴. 225; உதா³. 1; நேத்தி. 24). ஆக்²யாதபதே³ பன கிரியா ஆவிபூ⁴தரூபா, த்³ரப்³யமனாவிபூ⁴தரூபம் யதா² ‘‘பு²ஸதீ’’தி. தேன நேஸம் ஸத்வகிரியாப்பதா⁴னதா வுத்தா. கிரியாவிஸேஸக்³க³ஹணனிமித்தந்தி கிரியாவிஸேஸாவபோ³த⁴ஹேது கிரியாவிஸேஸதீ³பனதோ, யதா² ‘‘சிரப்பவாஸி’’ந்தி (த⁴. ப. 219) ஏத்த² ப-ஸத்³தோ³ வஸனகிரியாய வியோக³விஸிட்ட²தம் தீ³பேதி. ‘‘ஏவம் மனஸி கரோத², மா ஏவம் மனஸாகத்தா²’’திஆதீ³ஸு கிரியாவிஸேஸஸ்ஸ ஜோதகோ ஏவம்-ஸத்³தோ³. ‘‘ஏவம்ஸீலா (தீ³. நி. 3.142) ஏவம்த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.13; ம. நி. 3. 198; ஸம். நி. 5.378) ஸத்வவிஸேஸஸ்ஸ. ஏவம் ஸேஸனிபாதபதா³னம்பீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘கிரியாய…பே… நிபாதபத³’’ந்தி.

ஸங்கே²பதோ வுத்தம், கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘பதா³பி⁴ஹித’’ந்தி. அத² வா ஸங்கே²பதோ வுத்தம், யோ அக்க²ரேஹி ஸங்காஸிதோதி வுச்சதி. பதா³பி⁴ஹிதம் பதே³ஹி கதி²தம், யோ பதே³ஹி பகாஸிதோதி வுச்சதி. தது³ப⁴யம், யதி³ பத³ஸமுதா³யோ வாக்யம், தஸ்ஸ கோ பரிச்சே²தோ³. யாவதா அதி⁴ப்பேதத்த²பரியோஸானம், தாவதா ஏகவாக்யந்திபி வத³ந்தி, ப³ஹூபேத்த² பகாரே வண்ணேந்தி. கிம் தேஹி, ஸாக்²யாதம் ஸாப்³யயம் ஸகாரகம் ஸவிஸேஸனம் ‘‘வாக்ய’’ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நனு ச பதே³னபி அத்தோ² ப்³யஞ்ஜீயதீதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘பத³மத்தஸவனேபி ஹீ’’திஆதி³. ஆகாரேஸு வாக்யவிபா⁴கே³ஸு அபி⁴ஹிதம் கதி²தம் நிப்³ப³சனம் ஆகாராபி⁴ஹிதம் நிப்³ப³சனம். ‘‘அபி⁴ஹிதந்தி ச பாளிஆக³த’’ந்தி வத³ந்தி.

‘‘நிப்³பா³னம் மக்³க³தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி வா மக்³கீ³யதி, கிலேஸே வா மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி மக்³கோ³’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. அட்ட². 16) நிப்³ப³சனானம் வித்தா²ரோ. தம்னித்³தே³ஸகத²னத்தா நித்³தே³ஸோதி இமமத்த²மாஹ ‘‘நிப்³ப³சனவித்தா²ரோ நிரவஸேஸதே³ஸனத்தா நித்³தே³ஸோ’’தி. பதே³ஹீதி வாக்யாவயவபூ⁴தேஹி, வாக்யதோ விப⁴ஜ்ஜமானேஹி வா ஆக்²யாதாதி³பதே³ஹி. தேனாஹ ‘‘வாக்யஸ்ஸ விபா⁴கோ³’’தி, ததா² சாஹ ‘‘அபரியோஸிதே’’திஆதி³. அபரே பன ‘‘பகதிபச்சயலோபாதே³ஸாதி³வஸேன அக்க²ரவிபா⁴கோ³ ஆகாரோ, நிருத்தினயேன பத³விபா⁴கோ³ நிப்³ப³சனம், வாக்யவிபா⁴கோ³ நித்³தே³ஸோ. வண்ணபத³வாக்யானி ஹி அவிப⁴த்தானி, விப⁴த்தானி ச ச² ப்³யஞ்ஜனபதா³னீ’’தி வத³ந்தி. ச²ட்ட²ம் வசனந்தி ச²ட்ட²ம் பத³ம். காதப்³ப³ந்தி ‘‘அக்க²ரம் பத³ம் ப்³யஞ்ஜனம் ஆகாரோ ததே²வ நிருத்தி நித்³தே³ஸோ ச²ட்ட²வசன’’ந்தி கா³தா²யம் ஏவம் கத்தப்³ப³ம், ஸம்வண்ணனாவஸேன வா ஆகாரபத³ம் சதுத்த²ம் காதப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஸப்³போ³ ஸத்³த³வோஹாரோ விப⁴த்தேஹி, அவிப⁴த்தேஹி ச அக்க²ரபத³வாக்யேஹேவ, தத³ஞ்ஞப்பகாரோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘யானிமானீ’’திஆதி³.

24. காஸனாஸத்³தோ³ கம்மத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘காஸீயதீ’’திஆதி³ வுத்தம். பதே³ஹி தாவ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்காஸனா, பகாஸனா ச ஹோது, பதா³வதி⁴காபி ஸம்வண்ணனா இச்சி²தாதி அக்க²ரேஹி பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘அக்க²ரேஹி ஸுய்யமானேஹீ’’திஆதி³. பத³த்த²ஸம்படிபத்தீதி பதா³பி⁴தே⁴ய்யஅத்தா²வபோ³தோ⁴. ‘‘அக்க²ரேஹி ஸங்காஸேதீ’’திஆதி³னா அக்க²ரகரணம் ஸங்காஸனபூ⁴தம் உக்³க⁴டனகிரியம் வத³ந்தேன யதா²வுத்தோ அத்தோ² ஸாதி⁴தோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

விப⁴ஜனுத்தானீகம்மபஞ்ஞத்தீதி ஏகத்தனித்³தே³ஸோ ஸமாஹாரோதி அயம் த்³வந்த³ஸமாஸோ. உப⁴யேனாதி ‘‘விவரணா, விப⁴ஜனா’’தி இமினா த்³வயேன. ஏதேஹீதி ஏத்த² ஏவ-காரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி ஆஹ ‘‘ஏதேஹி ஏவா’’தி. ‘‘ஸங்காஸனா…பே… அபா⁴வதோ’’தி இமினா யதா²தி⁴ப்பேதஅனூனாவதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதி. உக்³க⁴டனாதீ³தி ஆதி³ஸத்³தே³ன விபஞ்சனனயானி ஸங்க³ண்ஹாதி.

25. ஸம்மா யுத்தோதி ஸம்மா அவிபரீதம், அனவஸேஸதோ ச யுத்தோ ஸஹிதோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘அனூனா’’தி. ஸப்³போ³ ஹி பாளிஅத்தோ² அத்த²பத³அத்த²னயேஹி அனவஸேஸதோ ஸங்க³ஹிதோ. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³.