10. ஸங்கீ³திஸுத்தவண்ணனா

296. த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளேதி பு³த்³த⁴கே²த்தபூ⁴தே த³ஸஸஹஸ்ஸபரிமாணே சக்கவாளே. தத்த² ஹி இமஸ்மிம் சக்கவாளே தே³வமனுஸ்ஸாயேவ கதாதி⁴காரா, இதரேஸு தே³வா விஸேஸபா⁴கி³னோ. தேன வுத்தம் ‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளே ஞாணஜாலம் பத்த²ரித்வா’’தி. ஞாணஜாலபத்த²ரணந்தி ச தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் ஆஸயாதி³விபா⁴வனவஸேன ஞாணஸ்ஸ பவத்தனமேவ. தேனாஹ ‘‘லோகம் வோலோகயமானோ’’தி, ஸத்தலோகம் ப்³யவலோகயமானோ ஆஸயானுஸயசரிதாதி⁴முத்திஆதி³கே விஸேஸதோ ஓகா³ஹேத்வா பஸ்ஸந்தோதி அத்தோ². மங்க³லம் ப⁴ணாபேஸ்ஸந்தி ‘‘தம் தேஸம் ஆயதிம் விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ விஜ்ஜாட்டா²னம் ஹுத்வா தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸா’’தி. தீஹி பிடகேஹி ஸம்மஸித்வாதி திபிடகதோ ஏககது³காதி³னா ஸங்க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ ஸங்க³ண்ஹனவஸேன ஸம்மஸித்வா வீமம்ஸித்வா. ஞாதும் இச்சி²தா அத்தா² பஞ்ஹா, தே பன இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஏககாதி³வஸேன ஆக³தா ஸஹஸ்ஸம், சுத்³த³ஸ சாதி ஆஹ ‘‘சுத்³த³ஸபஞ்ஹாதி⁴கேன பஞ்ஹஸஹஸ்ஸேன படிமண்டே³த்வா’’தி. ஏவமித⁴ ஸம்பிண்டே³த்வா த³ஸ்ஸிதே பஞ்ஹே பரதோ ஸுத்தபரியோஸானே ‘‘ஏககவஸேன த்³வே பஞ்ஹா கதி²தா’’திஆதி³னா (தீ³. நி. அட்ட². 3.349) விபா⁴கே³ன பரிக³ணேத்வா ஸயமேவ த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி.

உப்³ப⁴தகனவஸந்தா⁴கா³ரவண்ணனா

297. உச்சாதி⁴ட்டா²னதாய தம் ஸந்தா⁴கா³ரம் பூ⁴மிதோ உப்³ப⁴தம் வியாதி ‘‘உப்³ப⁴தக’’ந்தி நாமம் லப⁴தி. தேனாஹ ‘‘உச்சத்தா வா ஏவம் வுத்த’’ந்தி. ஸந்தா⁴கா³ரஸாலாதி ஏகா மஹாஸாலா. உய்யோக³கரணாதீ³ஸு ஹி ராஜானோ தத்த² ட²த்வா ‘‘ஏத்தகா புரதோ க³ச்ச²ந்து, ஏத்தகா பச்சா²’’திஆதி³னா தத்த² நிஸீதி³த்வா ஸந்த⁴ம் கரோந்தி மரியாத³ம் ப³ந்த⁴ந்தி, தஸ்மா தம் டா²னம் ‘‘ஸந்தா⁴கா³ர’’ந்தி வுச்சதி. உய்யோக³ட்டா²னதோ ச ஆக³ந்த்வா யாவ கே³ஹம் கோ³மயபரிப⁴ண்டா³தி³வஸேன படிஜக்³க³னம் கரோந்தி, தாவ ஏகம் த்³வே தி³வஸே தே ராஜானோ தத்த² ஸந்த²ம்ப⁴ந்தீதிபி ஸந்தா⁴கா³ரம், தேஸம் ராஜூனம் ஸஹ அத்தா²னுஸாஸனஅகா³ரந்திபி ஸந்தா⁴கா³ரந்தி. யஸ்மா வா தே தத்த² ஸன்னிபதித்வா ‘‘இமஸ்மிம் காலே கஸிதும் வட்டதி, இமஸ்மிம் காலேவபிது’’ந்திஆதி³னா க⁴ராவாஸகிச்சம் ஸந்த⁴ரந்தி, தஸ்மா சி²த்³தா³வசி²த்³த³ம் க⁴ராவாஸம் தத்த² ஸந்த⁴ரந்தீதிபி ஸந்தா⁴கா³ரம், ஸா ஏவ ஸாலாதி ஸந்தா⁴கா³ரஸாலா. தே³வதாதி க⁴ரதே³வதா. நிவாஸவஸேன அனஜ்ஜா²வுத்த²த்தா ‘‘கேனசி வா மனுஸ்ஸபூ⁴தேனா’’தி வுத்தம். கம்மகரணவஸேன பன மனுஸ்ஸா தத்த² நிஸஜ்ஜாதீ³னி கப்பேஸுமேவ. ‘‘ஸயமேவ பன ஸத்து² இதா⁴க³மனம் அம்ஹாகம் புஞ்ஞவஸேனேவ, அஹோ மயம் புஞ்ஞவந்தோ’’தி ஹட்ட²துட்டா² ஏவம் ஸம்மா சிந்தேஸுந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அம்ஹேஹீ’’திஆதி³மாஹ.

298. அட்டகாதி சித்தகம்மகரணத்த²ம் ப³த்³தா⁴ மஞ்சகா. முத்தமத்தாதி தாவதே³வ ஸந்தா⁴கா³ரே நவகம்மஸ்ஸ நிட்டா²பிதபா⁴வமாஹ, தேன‘‘அசிரகாரித’’ந்திஆதி³னா வுத்தமேவத்த²ம் விபா⁴வேதி. அரஞ்ஞம் ஆராமோ ஆரமிதப்³ப³ட்டா²னம் ஏதேஸந்தி அரஞ்ஞாராமா. ஸந்த²ரணம் ஸந்த²ரி, ஸப்³போ³ ஸகலோ ஸந்த²ரி ஏத்தா²தி ஸப்³ப³ஸந்த²ரி, பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோயம். தேனாஹ ‘‘யதா² ஸப்³ப³ம் ஸந்த²தம் ஹோதி, ஏவ’’ந்தி.

299. ஸமந்தபாஸாதி³கோதி ஸமந்ததோ ஸப்³ப³பா⁴கே³ன பஸாதா³வஹோ சாதுரியஸோ. ‘‘அஸீதிஹத்த²ம் டா²னம் க³ண்ஹாதீ’’தி இத³ம் பு³த்³தா⁴னம் காயப்பபா⁴ய பகதியா அஸீதிஹத்தே² டா²னே அபி⁴ப்³யாபனதோ வுத்தம். இத்³தா⁴னுபா⁴வேன பன அனந்தம் அபரிமாணம் டா²னம் விஜ்ஜோததேவ. நீலபீதலோஹிதோதா³தமஞ்ஜட்ட²பப⁴ஸ்ஸரவஸேன ச²ப்³ப³ண்ணா. ஸப்³பே³ தி³ஸாபா⁴கா³தி ஸரீரப்பபா⁴ய பா³ஹுல்லதோ வுத்தம்.

அப்³ப⁴மஹிகாதீ³ஹி உபக்கிலிட்ட²ம் ஸுஞ்ஞம் ந ஸோப⁴தி, தாரகாசிதம் பன அந்தலிக்க²ம் தாஸம் பபா⁴ஹி ஸமந்ததோ விஜ்ஜோதமானம் விரோசதீதி ஆஹ ‘‘ஸமுக்³க³ததாரகம் விய க³க³னதல’’ந்தி. ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லோதி மூலதோ பட்டா²ய யாவ ஸாக²க்³கா³ பு²ல்லோ. ‘‘படிபாடியாட²பிதான’’ந்திஆதி³ பரிகப்பூபமா. ததா² ஹி விய-ஸத்³த³க்³க³ஹணம் கதம். ஸிரியா ஸிரிம் அபி⁴ப⁴வமானம் வியாதி அத்தனோ ஸோபா⁴ய தேஸம் ஸோப⁴ந்தி அத்தோ². ‘‘பி⁴க்கூ²பி ஸப்³பே³வா’’தி இத³ம் நேஸம் ‘‘அப்பிச்சா²’’திஆதி³னா வுத்தகு³ணேஸு லோகியகு³ணானம் வஸேன யோஜேதப்³ப³ம். ந ஹி தே ஸப்³பே³வ த³ஸகதா²வத்து²லாபி⁴னோ. தேன வுத்தம் ‘‘ஸுத்தந்தம் ஆவஜ்ஜேத்வா…பே… அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸந்தீ’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 3.296). தஸ்மா யே தத்த² அரியா, தே ஸப்³பே³ஸம்பி பதா³னம் வஸேன போ³தி⁴தா ஹோந்தி. யே பன புது²ஜ்ஜனா, தே லோகியகு³ணதீ³பகேஹி பதே³ஹீதி ந ததா² ஹேட்டா² ‘‘அஸீதிமஹாதே²ரா’’திஆதி³ வுத்தம். புப்³பே³ அரஹத்தபா⁴கி³னோ க³ஹிதா.

ரூபகாயஸ்ஸ அஸீதிஅனுப்³யஞ்ஜன-படிமண்டி³த-த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணகாயப்பபா⁴ப்³யாமப்பபா⁴கேதுமாலாவிசித்ததாவ (தீ³. நி. 2.33; 3.200; ம. நி. 2.385) பு³த்³த⁴வேஸோ. ச²ப்³ப³ண்ணா பு³த்³த⁴ரஸ்மியோ விஸ்ஸஜ்ஜேந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காயஸ்ஸ ஆலோகிதவிலோகிதாதீ³ஸு பரமுக்கம்ஸக³தோ பு³த்³தா⁴வேணிகோ அச்சந்துபஸமோ பு³த்³த⁴விலாஸோ. அஸ்ஸந்தி தஸ்ஸம்.

ஸந்தா⁴கா³ரானுமோத³னபடிஸம்யுத்தாதி ‘‘ஸீதம் உண்ஹம் படிஹந்தீ’’திஆதி³னா (சூளவ. 295, 315) நயேன ஸந்தா⁴கா³ரகு³ணூபஸஞ்ஹிதா ஸந்தா⁴கா³ரகரணபுஞ்ஞானிஸம்ஸபா⁴வினீ. பகிண்ணககதா²தி ஸங்கீ³திஅனாருள்ஹா ஸுணந்தானம் அஜ்ஜா²ஸயானுரூபதாய விவித⁴விபுலஹேதூபமாஸமாலங்கதா நானானயவிசித்தா வித்தா²ரகதா². தேனாஹ ‘‘ததா³ ஹீ’’திஆதி³. ஆகாஸக³ங்க³ம் ஓதாரேந்தோ விய நிருபக்கிலேஸதாய ஸுவிஸுத்³தே⁴ன, விபுலோதா³ரதாய அபரிமேய்யேன ச அத்தே²ன ஸுணந்தானம் காயசித்தபரிளாஹவூபஸமனதோ. பத²வோஜம் ஆகட்³ட⁴ந்தோ விய அஞ்ஞேஸம் ஸுது³க்கரதாய, மஹாஸாரதாய வா அத்த²ஸ்ஸ. மஹாஜம்பு³ம் மத்த²கே க³ஹேத்வா சாலேந்தோ விய சாலனபச்சயட்டா²னவஸேன புப்³பே³னாபரம் அனுஸந்தா⁴னதோ. யோஜனிய…பே… பாயமானோ விய தே³ஸனம் சதுஸச்சயந்தே பக்கி²பித்வா அத்த²வேத³த⁴ம்மவேத³ஸ்ஸேவ லபா⁴பனேன ஸாதமது⁴ரத⁴ம்மாமதரஸூபஸம்ஹரணதோ. மது⁴க³ண்ட³ந்தி மது⁴படலம்.

300. ‘‘துண்ஹீபூ⁴தம் துண்ஹீபூ⁴த’’ந்தி ப்³யாபனிச்சா²யம் இத³ம் ஆமேடி³தவசனந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் யந்தி³ஸ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அனுவிலோகேத்வாதி ஏத்த² அனு-ஸத்³தோ³ ‘‘பரீ’’தி இமினா ஸமானத்தோ², விலோகனஞ்சேத்த² ஸத்து² சக்கு²த்³வயேனபி இச்சி²தப்³ப³ந்தி ‘‘மம்ஸசக்கு²னா…பே… ததோ ததோ விலோகேத்வா’’தி ஸங்கே²பதோ வத்வா தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மம்ஸசக்கு²னா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஹத்தே²ன குச்சி²தம் கதம் ஹத்த²குக்குச்சம் குகதமேவ குக்குச்சந்தி கத்வா. ஏவம் பாத³குக்குச்சம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிச்சலா நிஸீதி³ம்ஸு அத்தனோ ஸுவினீதபா⁴வேன, பு³த்³த⁴கா³ரவேன ச. ‘‘ஆலோகம் பன வட்³ட⁴யித்வா’’திஆதி³ கதா³சி ப⁴க³வா ஏவம்பி கரோதீதி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம். ந ஹி ஸத்து² ஸாவகானம் விய ஏவம் பயோக³ஸம்பாத³னீயமேதம் ஞாணம். திரோஹிதவிதூ³ரவத்தனிபி ரூபக³தே மம்ஸசக்கு²னோ பவத்தியா இச்சி²தத்தா வீமம்ஸிதப்³ப³ம். அரஹத்துபக³ம் அரஹத்தபத³ட்டா²னம். சக்கு²தலேஸு நிமித்தம் ட²பேத்வாதி பா⁴வனானுயோக³ஸம்பத்தியா ஸப்³பே³ஸம் தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் சக்கு²தலேஸு லப்³ப⁴மானம் ஸந்திந்த்³ரியவிக³ததி²னமித்³த⁴தாகாரஸங்கா²தம் நிமித்தம் அத்தனோ ஹத³யே ட²பேத்வா ஸல்லக்கே²த்வா. கஸ்மா ஆகி³லாயதி கோடிஸதஸஹஸ்ஸஹத்தி²னாகா³னம் ப³லம் தா⁴ரேந்தஸ்ஸாதி சோத³கஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. ஆசரியோ ஏஸ ஸங்கா²ரானம் ஸபா⁴வோ, யதி³த³ம் அனிச்சதா. யே பன அனிச்சா, தே ஏகந்தேனேவ உத³யவயபடிபீளிததாய து³க்கா² ஏவ, து³க்க²ஸபா⁴வேஸு தேஸு ஸத்து² காயே து³க்கு²ப்பத்தியா அயம் பச்சயோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப⁴க³வதோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். பிட்டி²வாதோ உப்பஜ்ஜி, ஸோ ச கோ² புப்³பே³ கதகம்மபச்சயா. ஸ்வாயமத்தோ² பரமத்த²தீ³பனியம் உதா³னட்ட²கதா²யம் ஆக³தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

பி⁴ன்னனிக³ண்ட²வத்து²வண்ணனா

301. ஹேட்டா² வுத்தமேவ பாஸாதி³கஸுத்தவண்ணனாயம் (தீ³. நி. அட்ட². 3.164).

302. ஸ்வாக்²யாதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதுகாமோதி ஸ்வாக்²யாதம் கத்வா த⁴ம்மம் கதே²துகாமோ, ஸத்தா²ரா வா ஸ்வாக்²யாதம் த⁴ம்மம் ஸயம் பி⁴க்கூ²னம் கதே²துகாமோ. ஸத்தா²ரா தே³ஸிதத⁴ம்மமேவ ஹி ததோ ததோ க³ஹேத்வா ஸாவகா ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் கதே²ந்தி.

ஏககவண்ணனா

303. ஸமக்³கே³ஹி பா⁴ஸிதப்³ப³ந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸமக்³கே³ஹி ஹுத்வா பா⁴ஸிதப்³ப³ம், ஸஜ்ஜா²யிதப்³ப³ஞ்சேவ வண்ணேதப்³ப³ஞ்சாதி அத்தோ². யதா² பன ஸமக்³கே³ஹி ஸங்கா³யனம் ஹோதி, தம்பி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகவசனேஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏகவசனேஹீதி விரோதா⁴பா⁴வேன ஸமானவசனேஹி. தேனாஹ ‘‘அவிருத்³த⁴வசனேஹீ’’திஆதி³. ஸாமக்³கி³ரஸம் த³ஸ்ஸேதுகாமோதி யஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸங்கா³யனே ஸாமக்³கி³ரஸானுப⁴வனம் இச்சி²தம் தே³ஸனாகுஸலதாய, தத்த² ஏககது³கதிகாதி³வஸேன ப³ஹுதா⁴ ஸாமக்³கி³ரஸம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ. ஸப்³பே³ ஸத்தாதி அனவஸேஸா ஸத்தா, தே பன ப⁴வபே⁴த³தோ ஸங்கே²பேனேவ பி⁴ந்தி³த்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காமப⁴வாதீ³ஸூ’’திஆதி³மாஹ. ப்³யதி⁴கரணானம்பி பா³ஹிரத்த²ஸமாஸோ ஹோதி யதா² ‘‘உரஸிலோமோ’’தி ஆஹ ‘‘ஆஹாரதோ டி²தி ஏதேஸந்தி ஆஹாரட்டி²திகா’’தி. திட்ட²தி ஏதேனாதி டி²தி, ஆஹாரோ டி²தி ஏதேஸந்தி ஆஹாரட்டி²திகாதி ஏவம் வா ஏத்த² ஸமாஸவிக்³க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஹாரட்டி²திகாதி பச்சயட்டி²திகா, பச்சயாயத்தவுத்திகாதி அத்தோ². பச்சயத்தோ² ஹேத்த² ஆஹார-ஸத்³தோ³ ‘‘அயம் ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸஉப்பாதா³யா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.183, 232) விய. ஏவஞ்ஹி ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி இமினா அஸஞ்ஞஸத்தாபி பரிக்³க³ஹிதா ஹோந்தி. ஸா பனாயம் ஆஹாரட்டி²திகதா நிப்பரியாயதோ ஸங்கா²ரத⁴ம்மோ, ந ஸத்தத⁴ம்மோ. தேனேவாஹு அட்ட²கதா²சரியா ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகாதி ஆக³தட்டா²னே ஸங்கா²ரலோகோ வேதி³தப்³போ³’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.136; பாரா. அட்ட². வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; உதா³. அட்ட². 30; சூளனி. அட்ட². 65; உதா³. அட்ட². 186) யதி³ ஏவம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி இத³ம் கத²ந்தி? புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா தே³ஸனாதி நாயம் தோ³ஸோ. யதா²ஹ ப⁴க³வா ‘‘ஏகத⁴ம்மே பி⁴க்க²வே பி⁴க்கு² ஸம்மா நிப்³பி³ந்த³மானோ ஸம்மா விரஜ்ஜமானோ ஸம்மா விமுச்சமானோ ஸம்மா பரியந்தத³ஸ்ஸாவீ ஸம்மத்தம் அபி⁴ஸமேச்ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ ஹோதி, கதமஸ்மிம் ஏகத⁴ம்மே? ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா’’தி (அ. நி. 10.27) ஏகோ த⁴ம்மோதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா’’தி ய்வாயம் புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னாய கதா²ய ஸப்³பே³ஸம் ஸங்கா²ரானம் பச்சயாயத்தவுத்திதாய ஆஹாரபரியாயேன ஸாமஞ்ஞதோ பச்சயத⁴ம்மோ வுத்தோ, அயம் ஆஹாரோ நாம ஏகோ த⁴ம்மோ. யாதா²வதோ ஞத்வாதி யதா²ஸபா⁴வதோ அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²த்வா. ஸம்மத³க்கா²தோதி தேனேவ அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴காரேன ஸம்மதே³வ தே³ஸிதோ.

சோத³கோ வுத்தம்பி அத்த²ம் யாதா²வதோ அப்படிபஜ்ஜமானோ நேய்யத்த²ம் ஸுத்தபத³ம் நீதத்த²தோ த³ஹந்தோ ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி வசனமத்தே ட²த்வா ‘‘நனு சா’’திஆதி³னா சோதே³தி. ஆசரியோ அவிபரீதம் தத்த² யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் பவேதே³ந்தோ ‘‘ந விருஜ்ஜ²தீ’’தி வத்வா ‘‘தேஸஞ்ஹி ஜா²னம் ஆஹாரோ ஹோதீ’’தி ஆஹ. ஜா²னந்தி ஏகவோகாரப⁴வாவஹம் ஸஞ்ஞாய விரஜ்ஜனவஸேன பவத்தம் ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னம். பாளியம் பன ‘‘அனாஹாரா’’தி வசனம் அஸஞ்ஞப⁴வே சதுன்னம் ஆஹாரானம் அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந பச்சயாஹாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’தி இத³ம் ஸாஸனே யேஸு த⁴ம்மேஸு விஸேஸதோ ஆஹார-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ, ‘‘ஆஹாரட்டி²திகா’’தி ஏத்த² யதி³ தே ஏவ க³ய்ஹந்தி, அப்³யாபிததோ³ஸோ ஆபன்னோ. அத² ஸப்³போ³பி பச்சயத⁴ம்மோ ஆஹாரோதி அதி⁴ப்பேதோ, இமாய ஆஹாரபாளியா விரோதோ⁴ ஆபன்னோதி த³ஸ்ஸேதும் ஆரத்³த⁴ம். ‘‘ந விருஜ்ஜ²தீ’’தி யேனாதி⁴ப்பாயேன வுத்தம், தம் விவரந்தோ ‘‘ஏதஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே’’திஆதி³மாஹ. கப³ளீகாராஹாராதீ³னம் ஓஜட்ட²மகரூபாஹரணாதி³ நிப்பரியாயேன ஆஹாரபா⁴வோ. யதா² ஹி கப³ளீகாராஹாரோ ஓஜட்ட²மகரூபாஹரணேன ரூபகாயம் உபத்த²ம்பே⁴தி, ஏவம் ப²ஸ்ஸாத³யோ ச வேத³னாதி³ஆஹரணேன நாமகாயம் உபத்த²ம்பே⁴ந்தி, தஸ்மா ஸதிபி ஜனகபா⁴வே உபத்த²ம்ப⁴கபா⁴வோ ஓஜாதீ³ஸு ஸாதிஸயோ லப்³ப⁴மானோ முக்²யோ ஆஹாரட்டோ²தி தே ஏவ நிப்பரியாயேன ஆஹாரலக்க²ணா த⁴ம்மா வுத்தா. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸங்கீ³திஸுத்தே. பரியாயேன பச்சயோ ஆஹாரோதி வுத்தோ ஸப்³போ³ பச்சயோ த⁴ம்மோ அத்தனோ ப²லம் ஆஹரதீதி இமம் பரியாயம் லப⁴தீதி. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மானஞ்ஹீ’’திஆதி³. தத்த² ஸப்³ப³த⁴ம்மானந்தி ஸப்³பே³ஸம் ஸங்க²தத⁴ம்மானம். இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் ஸுத்தேன (அ. நி. 10.61) ஸமத்தே²தும் ‘‘தேனேவாஹா’’திஆதி³ வுத்தம். அயந்தி பச்சயாஹாரோ.

நிப்பரியாயாஹாரோபி க³ஹிதோவ ஹோதி, யாவதா ஸோபி பச்சயபா⁴வேனேவ ஜனகோ, உபத்த²ம்ப⁴கோ ச ஹுத்வா தம் தம் ப²லம் ஆஹரதீதி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தீதி. தத்தா²தி பரியாயாஹாரோ, நிப்பரியாயாஹாரோதி த்³வீஸு ஆஹாரேஸு. அஸஞ்ஞப⁴வே யதி³பி நிப்பரியாயாஹாரோ ந லப்³ப⁴தி, பச்சயாஹாரோ பன லப்³ப⁴தி பரியாயாஹாரலக்க²ணோ. இதா³னி இமமேவத்த²ம் வித்தா²ரேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனுப்பன்னே ஹி பு³த்³தே⁴’’திஆதி³ வுத்தம். உப்பன்னே பு³த்³தே⁴ தித்த²கரமதனிஸ்ஸிதானம் ஜா²னபா⁴வனாய அஸிஜ்ஜ²னதோ ‘‘அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴’’தி வுத்தம். ஸாஸனிகா தாதி³ஸம் ஜா²னம் ந நிப்³ப³த்தேந்தீதி ‘‘தித்தா²யதனே பப்³ப³ஜிதா’’தி வுத்தம். தித்தி²யா ஹி உபத்திவிஸேஸே விமுத்திஸஞ்ஞினோ, அஞ்ஞாவிராகா³விராகே³ஸு ஆதீ³னவானிஸம்ஸத³ஸ்ஸினோ வா ஹுத்வா அஸஞ்ஞஸமாபத்திம் நிப்³ப³த்தேத்வா அக்க²ணபூ⁴மியம் உப்பஜ்ஜந்தி, ந ஸாஸனிகா. வாயோகஸிணே பரிகம்மம் கத்வாதி வாயோகஸிணே பட²மாதீ³னி தீணி ஜா²னானி நிப்³ப³த்தேத்வா ததியஜ்ஜா²னே சிண்ணவஸீ ஹுத்வா ததோ வுட்டா²ய சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதி⁴க³மாய பரிகம்மம் கத்வா. தேனாஹ ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா’’தி. கஸ்மா பனேத்த² வாயோகஸிணேயேவ பரிகம்மம் வுத்தந்தி? யதே³த்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ப்³ரஹ்மஜாலடீகாயம் (தீ³. நி. டீ. 1.41) வித்தா²ரிதமேவ. தீ⁴தி ஜிகு³ச்ச²னத்தே² நிபாதோ, தஸ்மா தீ⁴ சித்தந்தி சித்தம் ஜிகு³ச்சா²மீதி அத்தோ². தி⁴ப்³ப³தேதம் சித்தந்தி ஏதம் மம சித்தம் ஜிகு³ச்சி²தம் வத ஹோது. வதாதி ஸம்பா⁴வனே, தேன ஜிகு³ச்ச²ம் ஸம்பா⁴வேந்தோ வத³தி. நாமாதி ச ஸம்பா⁴வனே ஏவ, தேன சித்தஸ்ஸ அபா⁴வம் ஸம்பா⁴வேதி. சித்தஸ்ஸ பா⁴வாபா⁴வேஸு ஆதீ³னவானிஸம்ஸே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சித்தஞ்ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். க²ந்திம் ருசிம் உப்பாதே³த்வாதி ‘‘சித்தஸ்ஸ அபா⁴வோ ஏவ ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’தி இமம் தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்திம், தத்த² ச அபி⁴ருசிம் உப்பாதே³த்வா.

ததா² பா⁴விதஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ டி²திபா⁴கி³யபா⁴வப்பத்தியா அபரிஹீனஜ்ஜா²னஸ்ஸ தித்தா²யதனே பப்³ப³ஜிதஸ்ஸேவ ததா² ஜா²னபா⁴வனா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘மனுஸ்ஸலோகே’’தி. பணிஹிதோ அஹோஸீதி மரணஸ்ஸ ஆஸன்னகாலே ட²பிதோ அஹோஸி. யதி³ டா²னாதி³னா ஆகாரேன நிப்³ப³த்தேய்ய, கம்மப³லேன யாவ பே⁴தா³ தேனேவாகாரேன திட்டே²ய்ய வாதி ஆஹ ‘‘ஸோ தேன இரியாபதே²னா’’திஆதி³.

ஏவ ரூபானம்பீதி ஏவம் அசேதனானம்பி. பி-ஸத்³தே³ன பகே³வ ஸசேதனானந்தி த³ஸ்ஸேதி. கத²ம் பன அசேதனானம் நேஸம் பச்சயாஹாரஸ்ஸ உபகப்பனந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴ய தத்த² நித³ஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²’’திஆதி³மாஹ.

யே உட்டா²னவீரியேனேவ தி³வஸம் வீதினாமேத்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸந்த³ப²லமத்தம் கிஞ்சிதே³வ லபி⁴த்வா ஜீவிகம் கப்பேந்தி, தே உட்டா²னப²லூபஜீவினோ. யே பன அத்தனோ புஞ்ஞப²லமேவ உபஜீவேந்தி, தே புஞ்ஞப²லூபஜீவினோ. நேரயிகானம் பன நேவ உட்டா²னவீரியவஸேன ஜீவிகாகப்பனம், புஞ்ஞப²லஸ்ஸ பன லேஸோபி நத்தீ²தி வுத்தம் ‘‘யே பன தே நேரயிகா…பே… ந புஞ்ஞப²லூபஜீவீதி வுத்தா’’தி. படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆஹரணேன மனோஸஞ்சேதனாஹாரோதி வுத்தா, ந யஸ்ஸ கஸ்ஸசி ப²லஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘கிம் பஞ்ச ஆஹாரா அத்தீ²’’தி சோதே³தி. ஆசரியோ நிப்பரியாயாஹாரே அதி⁴ப்பேதே ஸியா தவ சோத³னாயாவஸரோ, ஸா பன ஏத்த² அனவஸராதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பஞ்ச ந பஞ்சாதி இத³ம் ந வத்தப்³ப³’’ந்தி வத்வா பரியாயாஹாரஸ்ஸேவ பனேத்த² அதி⁴ப்பேதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நனு பச்சயோ ஆஹாரோதி வுத்தமேத’’ந்தி ஆஹ. தஸ்மாதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பச்சயஸ்ஸ ‘‘ஆஹாரோ’’தி இச்சி²தத்தா. இதா³னி வுத்தமேவத்த²ம் பாளியா ஸமத்தே²ந்தோ ‘‘யம் ஸந்தா⁴யா’’திஆதி³மாஹ.

முக்²யாஹாரவஸேனபி நேரயிகானம் ஆஹாரட்டி²திகதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கப³ளீகாரம் ஆஹாரம்…பே… ஸாதே⁴தீ’’தி வுத்தம். யதி³ ஏவம் நேரயிகா ஸுக²படிஸம்வேதி³னோபி ஹோந்தீதி? நோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கே²ளோபி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தயோதி தயோ அரூபாஹாரா கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. அவஸேஸானந்தி அஸஞ்ஞஸத்தேஹி அவஸேஸானம். காமப⁴வாதீ³ஸு நிப்³ப³த்தஸத்தானம் பச்சயாஹாரோ ஹி ஸப்³பே³ஸம் ஸாதா⁴ரணோதி. ஏதம் பஞ்ஹந்தி ‘‘கதமோ ஏகோ த⁴ம்மோ’’தி ஏவம் சோதி³தமேதம் பஞ்ஹம். கதே²த்வாதி விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா.

‘‘தத்த² தத்த²…பே… து³க்க²ம் ஹோதீ’’தி ஏதேன யதா² இத⁴ பட²மஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ நிய்யாதனம், து³தியஸ்ஸ உத்³த⁴ரணம் ந கதம், ஏவம் இமினா ஏவ அதி⁴ப்பாயேன இதோ பரேஸு து³கதிகாதி³பஞ்ஹேஸு தத்த² தத்த² ஆதி³பரியோஸானேஸு ஏவ உத்³த⁴ரணனிய்யாதனானி கத்வா ஸேஸேஸு ந கதந்தி த³ஸ்ஸேதி. படிச்ச ஏதஸ்மா ப²லம் ஏதீதி பச்சயோ, காரணம், ததே³வ அத்தனோ ப²லம் ஸங்க²ரோதீதி ஸங்கா²ரோதி ஆஹ ‘‘இமஸ்மிம்பி…பே… ஸங்கா²ரோதி வுத்தோ’’தி. ஆஹாரபச்சயோதி ஆஹரணட்ட²விஸிட்டோ² பச்சயோ. ஆஹரணஞ்சேத்த² உப்பாத³கத்தப்பதா⁴னம், ஸங்க²ரணம் உபத்த²ம்ப⁴கத்தப்பதா⁴னந்தி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. தேனாஹ ‘‘அயமேத்த² ஹேட்டி²மதோ விஸேஸோ’’தி. நிப்பரியாயாஹாரே க³ஹிதே ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி வுத்தேபி அஸஞ்ஞஸத்தா ந க³ஹிதா ஏவ ப⁴விஸ்ஸந்தீதி பதே³ஸவிஸயோ ஸப்³ப³-ஸத்³தோ³ ஹோதி யதா² ‘‘ஸப்³பே³ தஸந்தித³ண்ட³ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 130). ந ஹேத்த² கீ²ணாஸவாதீ³னம் க³ஹணம் ஹோதி. பாகடோ ப⁴வேய்ய விஸேஸஸாமஞ்ஞஸ்ஸ விஸயத்தா பஞ்ஹானம். நோ ச க³ண்ஹிம்ஸு அட்ட²கதா²சரியா. த⁴ம்மோ நாம நத்தி² ஸங்க²தோதி அதி⁴ப்பாயோ. இத⁴ து³தியபஞ்ஹே ‘‘ஸங்கா²ரோ’’தி பச்சயோ ஏவ கதி²தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

யதா³ ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ஸமதி⁴க³தோ, ததா³ ஏவ ஸப்³ப³ஞேய்யம் ஸச்சி²கதம் ஜாதந்தி ஆஹ ‘‘மஹாபோ³தி⁴மண்டே³ நிஸீதி³த்வா’’தி. ஸயந்தி ஸாமம்யேவ. அத்³த⁴னியந்தி அத்³தா⁴னக்க²மம் சிரகாலாவட்டா²யி பாரம்பரியவஸேன. தேனாஹ ‘‘ஏகேன ஹீ’’திஆதி³. பரம்பரகதா²னியமேனாதி பரம்பரகதா²கத²னனியமேன, நியமிதத்த²ப்³யஞ்ஜனானுபுப்³பி³யா கதா²யாதி அத்தோ². ஏககவஸேனாதி ஏகம் ஏகம் பரிமாணம் ஏதஸ்ஸாதி ஏககோ, பஞ்ஹோ. தஸ்ஸ ஏககஸ்ஸ வஸேன. ஏககம் நிட்டி²தம் விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி அதி⁴ப்பாயோதி.

ஏககவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கவண்ணனா

304. சத்தாரோ க²ந்தா⁴தி தேஸம் தாவ நாமனட்டே²ன நாமபா⁴வம் பட²மம் வத்வா பச்சா² நிப்³பா³னஸ்ஸ வத்துகாமோ ஆஹ. தஸ்ஸாபி ஹி ததா² நாமபா⁴வம் பரதோ வக்க²தி. ‘‘நாமம் கரோதி நாமயதீ’’தி ஏத்த² யம் நாமகரணம், தம் நாமந்தி ஆஹ ‘‘நாமனட்டே²னாதி நாமகரணட்டே²னா’’தி, அத்தனோவாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏவஞ்ஹி ஸாதிஸயமித³ம் தேஸம் நாமகரணம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அத்தனோ நாமம் கரோந்தாவ உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதி³. இதா³னி தமத்த²ம் ப்³யதிரேகமுகே²ன விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். யஸ்ஸ நாமஸ்ஸ கரணேனேவ தே ‘‘நாம’’ந்தி வுச்சந்தி, தம் ஸாமஞ்ஞனாமம், கித்திமனாமம், கு³ணனாமம் வா ந ஹோதி, அத² கோ² ஓபபாதிகனாமந்தி புரிமானி தீணி நாமானி உதா³ஹரணவஸேன த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ந ஏவம் வேத³னாதீ³ன’’ந்தி தே படிக்கி²பித்வா இதரனாமமேவ நாமகரணட்டே²ன நாமந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வேத³னாத³யோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ‘‘மஹாபத²விஆத³யோ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு பத²விஆபாத³யோ இத⁴ நாமந்தி அனதி⁴ப்பேதா, ரூபந்தி பன அதி⁴ப்பேதாதி? ஸச்சமேதம், ப²ஸ்ஸவேத³னாதீ³னம் விய பன பத²விஆதீ³னம் ஓபபாதிகனாமதாஸாமஞ்ஞேன ‘‘பத²விஆத³யோ வியா’’தி நித³ஸ்ஸனம் கதம், ந அரூபத⁴ம்மா விய ரூபத⁴ம்மானம் நாமஸபா⁴வத்தா. ப²ஸ்ஸவேத³னாதீ³னஞ்ஹி அரூபத⁴ம்மானம் ஸப்³ப³தா³பி ப²ஸ்ஸாதி³னாமகத்தா, பத²விஆதீ³னம் கேஸகும்பா⁴தி³னாமந்தராபத்தி விய நாமந்தரானாபஜ்ஜனதோ ச ஸதா³ அத்தனாவ கதனாமதாய சதுக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னானி நாமகரணட்டே²ன நாமம். அத² வா அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸோ விய அதி⁴வசனனாமமந்தரேன யே அனுபசிதஸம்பா⁴ரானம் க³ஹணம் ந க³ச்ச²ந்தி, தே நாமாயத்தக்³க³ஹணா நாமம். ரூபம் பன வினாபி நாமஸாத⁴னம் அத்தனோ ருப்பனஸபா⁴வேன க³ஹணம் உபயாதீதி ரூபம். தேனாஹ ‘‘தேஸு உப்பன்னேஸூ’’திஆதி³. இதா⁴பி ‘‘யதா²பத²வியா’’திஆதீ³ஸு வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³ நித³ஸ்ஸனவஸேன ஆக³தத்தா. ‘‘அதீதேபீ’’திஆதி³னா வேத³னாதீ³ஸு நாமஸஞ்ஞா நிருள்ஹா, அனாதி³காலிகா சாதி த³ஸ்ஸேதி.

இதி அதீதாதி³விபா⁴க³வந்தானம்பி வேத³னாதீ³னம் நாமகரணட்டே²ன நாமபா⁴வோ ஏகந்திகோ, தப்³பி³பா⁴க³ரஹிதே பன ஏகஸபா⁴வே நிச்சே நிப்³பா³னே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நிப்³பா³னம் பன…பே… நாமனட்டே²ன நாம’’ந்தி ஆஹ. நாமனட்டே²னாதி நாமகரணட்டே²ன. நமந்தீதி ஏகந்ததோ ஸாரம்மணத்தா தன்னின்னா ஹோந்தி, தேஹி வினா நப்பவத்தந்தீதி அத்தோ². ஸப்³ப³ந்தி க²ந்த⁴சதுக்கம், நிப்³பா³னஞ்ச. யஸ்மிம் ஆரம்மணேயேவ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, தம்ஸம்பயுத்ததாய ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴த³யோபி தத்த² பவத்தந்தீதி ஸோ நே தத்த² நாமேந்தோ விய ஹோதி வினா அப்பவத்தனதோ. ஏஸ நயோ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபீதி வுத்தம் ‘‘ஆரம்மணே அஞ்ஞமஞ்ஞம் நாமேந்தீ’’தி. அனவஜ்ஜத⁴ம்மே மக்³க³ப²லாதி³கே. காமம் கேஸுசி ரூபத⁴ம்மேஸுபி ஆரம்மணாதி⁴பதிபா⁴வோ லப்³ப⁴தேவ, நிப்³பா³னே பனேஸ ஸாதிஸயோ தஸ்ஸ அச்சந்தஸந்தபணீததாகப்பபா⁴வதோதி ததே³வ ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயதாய ‘‘அத்தனி நாமேதீ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி அரியா ஸகலம்பி தி³வஸபா⁴க³ம் தம் ஆரப்³ப⁴ வீதினாமேந்தாபி தித்திம் ந க³ச்ச²ந்தி.

‘‘ருப்பனட்டே²னா’’தி ஏதேன ருப்பதீதி ரூபந்தி த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸீதாதி³விரோதி⁴பச்சயஸன்னிபாதே விஸதி³ஸுப்பத்தி ருப்பனம். நனு ச அரூபத⁴ம்மானம்பி விரோதி⁴பச்சயஸமாக³மே விஸதி³ஸுப்பத்தி லப்³ப⁴தீதி? ஸச்சம் லப்³ப⁴தி, ந பன விபூ⁴ததரம். விபூ⁴ததரஞ்ஹேத்த² ருப்பனம் அதி⁴ப்பேதம் ஸீதாதி³க்³க³ஹணதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ருப்பதீதி கோ² பி⁴க்க²வே தஸ்மா ‘ரூப’ந்தி வுச்சதி. கேன ருப்பதி? ஸீதேனபி ருப்பதி, உண்ஹேனபி ருப்பதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 3.79). யதி³ ஏவம் கத²ம் ப்³ரஹ்மலோகே ரூபஸமஞ்ஞாதி? தத்தா²பி தம்ஸபா⁴வானதிவத்தனதோ ஹோதியேவ ரூபஸமஞ்ஞா. அனுக்³கா³ஹகபச்சயவஸேன வா விஸதி³ஸபச்சயஸன்னிபாதேதி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ‘‘யோ அத்தனோ ஸந்தானே விஜ்ஜமானஸ்ஸயேவ விஸதி³ஸுப்பத்திஹேதுபா⁴வோ, தம் ருப்பன’’ந்தி அஞ்ஞே. இமஸ்மிம் பக்கே² ரூபயதி விகாரமாபாதே³தீதி ரூபம். ‘‘ஸங்க⁴ட்டனேன விகாராபத்தியம் ருப்பன-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ’’தி கேசி. ஏதஸ்மிம் பக்கே² அரூபத⁴ம்மேஸு ரூபஸமஞ்ஞாய பஸங்கோ³ ஏவ நத்தி² ஸங்க⁴ட்டனாபா⁴வதோ. ‘‘படிக⁴தோ ருப்பன’’ந்தி அபரே. ‘‘தஸ்ஸாதி ரூபஸ்ஸா’’தி வத³ந்தி, நாமரூபஸ்ஸாதி பன யுத்தம். யதா² ஹி ரூபஸ்ஸ, ஏவம் நாமஸ்ஸாபி வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³வஸேன, மத³னிம்மத³னாதி³வஸேன ச வித்தா²ரகதா² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.456) வுத்தா ஏவாதி. இதி அயம் து³கோ குஸலத்திகேன ஸங்க³ஹிதே ஸபா⁴வத⁴ம்மே பரிக்³க³ஹேத்வா பவத்தோதி.

அவிஜ்ஜாதி அவிந்தி³யம் ‘‘அத்தா, ஜீவோ, இத்தீ², புரிஸோ’’தி ஏவமாதி³கம் விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா. விந்தி³யம் ‘‘து³க்க²ம், ஸமுத³யோ’’தி ஏவமாதி³கம் ந விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா. ஸப்³ப³ம்பி த⁴ம்மஜாதம் அவிதி³தகரணட்டே²ன அவிஜ்ஜா. அந்தரஹிதே ஸம்ஸாரே ஸத்தே ஜவாபேதீதி அவிஜ்ஜா. அத்த²தோ பன ஸா து³க்கா²தீ³னம் சதுன்னம் ஸச்சானம் ஸபா⁴வச்சா²த³கோ ஸம்மோஹோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாண’’ந்தி. ப⁴வபத்த²னா நாம காமப⁴வாதீ³னம் பத்த²னாவஸேன பவத்ததண்ஹா. தேனாஹ ‘‘யோ ப⁴வேஸு ப⁴வச்ச²ந்தோ³’’திஆதி³. இதி ‘‘அயம் து³கோ வட்டமூலஸமுதா³சாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் க³ஹிதோ.

ப⁴வதி³ட்டீ²தி க²ந்த⁴பஞ்சகம் ‘‘அத்தா ச லோகோ சா’’தி கா³ஹேத்வா தம் ‘‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி க³ண்ஹனவஸேன நிவிட்டா² ஸஸ்ஸததி³ட்டீ²தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ப⁴வோ வுச்சதீ’’திஆதி³. ப⁴விஸ்ஸதீதி ப⁴வோ, திட்ட²தி ஸப்³ப³காலம் அத்தீ²தி அத்தோ². ஸஸ்ஸதந்தி ஸஸ்ஸதபா⁴வோ. விப⁴வதி³ட்டீ²தி க²ந்த⁴பஞ்சகமேவ ‘‘அத்தா’’தி ச ‘‘லோகோ’’தி ச க³ஹேத்வா தம் ‘‘ந ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி க³ண்ஹனவஸேன நிவிட்டா² உச்சே²த³தி³ட்டீ²தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘விப⁴வோ வுச்சதீ’’திஆதி³. விப⁴விஸ்ஸதி வினஸ்ஸதி உச்சி²ஜ்ஜதீதி விப⁴வோ, உச்சே²தோ³.

யம் ந ஹிரீயதீதி யேன த⁴ம்மேன தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸமூஹோ, புக்³க³லோ வா ந ஹிரீயதி ந லஜ்ஜதி, லிங்க³விபல்லாஸம் வா கத்வா யோ த⁴ம்மோதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஹிரீயிதப்³பே³னாதி உபயோக³த்தே² கரணவசனம், ஹிரீயிதப்³ப³யுத்தகம் காயது³ச்சரிதாதி³த⁴ம்மம் ந ஜிகு³ச்ச²தீதி அத்தோ². நில்லஜ்ஜதாதி பாபஸ்ஸ அஜிகு³ச்ச²னா. யம் ந ஓத்தப்பதீதி ஏத்தா²பி வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஓத்தப்பிதப்³பே³னாதி பன ஹேதுஅத்தே² கரணவசனம், ஓத்தப்பிதப்³ப³யுத்தகேன ஓத்தப்பஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தேன காயது³ச்சரிதாதி³னாதி அத்தோ². ஹிரீயிதப்³பே³னாதி ஏத்தா²பி வா ஏவமேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபா⁴யனகஆகாரோதி பாபதோ அனுத்தாஸனாகாரோ.

‘‘யம் ஹிரீயதீ’’திஆதீ³ஸு அனந்தரது³கே வுத்தனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. நியகஜ்ஜ²த்தம் ஜாதிஆதி³ஸமுட்டா²னம் ஏதிஸ்ஸாதி அஜ்ஜ²த்தஸமுட்டா²னா. நியகஜ்ஜ²த்ததோ ப³ஹிபா⁴வதோ ப³ஹித்³தா⁴ பரஸந்தானே ஸமுட்டா²னம் ஏதிஸ்ஸாதி ப³ஹித்³தா⁴ ஸமுட்டா²னா. அத்தா ஏவ அதி⁴பதி அத்தாதி⁴பதி, அஜ்ஜ²த்தஸமுட்டா²னத்தா ஏவ அத்தாதி⁴பதிதோ ஆக³மனதோ அத்தாதி⁴பதேய்யா. லோகாதி⁴பதேய்யந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. லஜ்ஜாஸபா⁴வஸண்டி²தாதி பாபதோ ஜிகு³ச்ச²னரூபேன அவட்டி²தா. ப⁴யஸபா⁴வஸண்டி²தந்தி ததோ உத்தாஸனரூபேன அவட்டி²தம். அஜ்ஜ²த்தஸமுட்டா²னாதி³தா ச ஹிரோத்தப்பானம் தத்த² தத்த² பாகடபா⁴வேன வுத்தா, ந பன தேஸம் கதா³சிபி அஞ்ஞமஞ்ஞவிப்பயோக³தோ. ந ஹி லஜ்ஜனம் நிப்³ப⁴யம், பாபப⁴யம் வா அலஜ்ஜனம் அத்தீ²தி.

து³க்க²ந்தி கிச்ச²ம், அனிட்ட²ந்தி வா அத்தோ². விப்படிகூலகா³ஹிம்ஹீதி த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தியா விலோமகா³ஹகே. தஸ்ஸா ஏவ விபச்சனீகம் து³ப்படிபத்தி ஸாதம் இட்ட²ம் ஏதஸ்ஸாதி விபச்சனீகஸாதோ, தஸ்மிம் விபச்சனீகஸாதே. ஏவம்பூ⁴தோ ச ஓவாத³பூ⁴தே ஸாஸனக்கமே ஓவாத³கே ச ஆத³ரபா⁴வரஹிதோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனாத³ரே’’தி. தஸ்ஸ கம்மந்தி தஸ்ஸ து³ப்³ப³சஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனாத³ரியவஸேன பவத்தசேதனா தோ³வசஸ்ஸம். தஸ்ஸ பா⁴வோதி தஸ்ஸ யதா²வுத்தஸ்ஸ தோ³வசஸ்ஸஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வோ தோ³வசஸ்ஸதா, அத்த²தோ தோ³வசஸ்ஸமேவ. தேனேவாஹ ‘‘ஸா அத்த²தோ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ ஹோதீ’’தி. சேதனாப்பதா⁴னதாய ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஏவம் வுத்தம். ஏதேனாகாரேனாதி அப்பத³க்கி²ணக்³கா³ஹிதாகாரேன. அஸ்ஸத்³தி⁴யது³ஸ்ஸீல்யாதி³பாபத⁴ம்மயோக³தோ புக்³க³லா பாபா நாம ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே தே புக்³க³லா அஸ்ஸத்³தா⁴’’திஆதி³ வுத்தம். யாய சேதனாய புக்³க³லோ பாபஸம்பவங்கோ நாம ஹோதி, ஸா சேதனா பாபமித்ததா, சத்தாரோபி வா அரூபினோ க²ந்தா⁴ ததா³காரப்பவத்தா பாபமித்ததாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸாபி அத்த²தோ தோ³வசஸ்ஸதா விய த³ட்ட²ப்³பா³’’தி ஆஹ.

‘‘ஸுக²ம் வசோ ஏதஸ்மிம் பத³க்கி²ணக்³கா³ஹிம்ஹி அனுலோமஸாதே ஸாத³ரே புக்³க³லேதி ஸுப்³ப³சோதிஆதி³னா, ‘‘கல்யாணா ஸத்³தா⁴த³யோ புக்³க³லா ஏதஸ்ஸ மித்தாதி கல்யாணமித்தோ’’திஆதி³னா ச அனந்தரது³கஸ்ஸ அத்தோ² இச்சி²தோதி ஆஹ ஸோவசஸ்ஸதா…பே… வுத்தபடிபக்க²னயேன வேதி³தப்³பா³’’தி. உபோ⁴தி ஸோவசஸ்ஸதா, கல்யாணமித்ததா ச. தேஸம் க²ந்தா⁴னம் பவத்திஆகாரவிஸேஸா ‘‘ஸோவசஸ்ஸதா, கல்யாணமித்ததா’’தி ச வுச்சந்தி, தே லோகியாபி ஹோந்தி லோகுத்தராபீதி ஆஹ ‘‘லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா கதி²தா’’தி.

வத்து²பே⁴தா³தி³னா அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னா தம்தம்ஜாதிவஸேன ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா ராஸிதோ க³ய்ஹமானா ஆபத்தியோவ ஆபத்திக்க²ந்தா⁴. தா பன அந்தராபத்தீனம் அக்³க³ஹணே பஞ்சபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தியோ, தாஸம் பன க³ஹணே ஸத்தபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தியோ. ‘‘இமா ஆபத்தியோ, ஏத்தகா ஆபத்தியோ, ஏவஞ்ச தேஸம் ஆபஜ்ஜனம் ஹோதீ’’தி ஜானனபஞ்ஞா ஆபத்திகுஸலதாதி ஆஹ ‘‘யா தாஸ’’ந்திஆதி³. தாஸம் ஆபத்தீனந்தி தாஸு ஆபத்தீஸு. தத்த² யம் ஸம்பி⁴ன்னவத்து²காஸு விய டி²தாஸு, து³விஞ்ஞேய்யவிபா⁴கா³ஸு ச ஆபத்தீஸு அஸங்கரதோ வவத்தா²ன, அயம் விஸேஸதோ ஆபத்திகுஸலதாதி த³ஸ்ஸேதும் து³தியம் ஆபத்திக்³க³ஹணம் கதம். ஸஹ கம்மவாசாயாதி கம்மவாசாய ஸஹேவ. ஆபத்திதோ வுட்டா²பனபயோக³தாய கம்மபூ⁴தா வாசா கம்மவாசா, ததா²பூ⁴தா அனுஸாவனவாசா சேவ ‘‘பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் பவத்தவாசா ச. தாய கம்மவாசாய ஸத்³தி⁴ம் ஸமகாலமேவ ‘‘இமாய கம்மவாசாய இதோ ஆபத்திதோ வுட்டா²னம் ஹோதி, ஹோந்தஞ்ச பட²மே வா ததியே வா அனுஸாவனேய்யகாரப்பத்தே, ‘ஸம்வரிஸ்ஸாமீ’தி வா பதே³ பரியோஸிதே ஹோதீ’’தி ஏவம் தம் தம் ஆபத்தீஹி வுட்டா²னபரிச்சே²த³பரிஜானனபஞ்ஞா ஆபத்திவுட்டா²னகுஸலதா. வுட்டா²னந்தி ச யதா²பன்னாய ஆபத்தியா யதா² ததா² அனந்தராயதாபாத³னம், ஏவம் வுட்டா²னக்³க³ஹணேனேவ தே³ஸனாயபி ஸங்க³ஹோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி.

‘‘இதோ புப்³பே³ பரிகம்மம் பவத்தம், இதோ பரம் ப⁴வங்க³ மஜ்ஜே² ஸமாபத்தீ’’தி ஏவம் ஸமாபத்தீனம் அப்பனாபரிச்சே²த³ஜானனபஞ்ஞா ஸமாபத்திகுஸலதா. வுட்டா²னே குஸலபா⁴வோ வுட்டா²னகுஸலதா, பகே³வ வுட்டா²ன பரிச்சே²த³கரம் ஞாணம். தேனாஹ ‘‘யதா²பரிச்சி²ன்னஸமயவஸேனேவா’’திஆதி³. வுட்டா²னஸமத்தா²தி வுட்டா²பனே ஸமத்தா².

‘‘தா⁴துகுஸலதா’’தி ஏத்த² பத²வீதா⁴துஆத³யோ, ஸுக²தா⁴துஆத³யோ, காமதா⁴துஆத³யோ ச தா⁴துயோ ஏதாஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴தி ஏதாஸு கோஸல்லே த³ஸ்ஸிதே தாஸுபி கோஸல்லம் த³ஸ்ஸிதமேவ ஹோதீதி ‘‘அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ சக்கு²தா⁴து…பே… மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூ’’தி வத்வா ‘‘அட்டா²ரஸன்னம் தா⁴தூனம் ஸபா⁴வபரிச்சே²த³கா’’தி வுத்தம். தத்த² ஸபா⁴வபரிச்சே²த³காதி யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³தி⁴னீ. ‘‘ஸவனபஞ்ஞா தா⁴ரணபஞ்ஞா’’திஆதி³னா பச்சேகம் பஞ்ஞா-ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³. தா⁴தூனம் ஸவனதா⁴ரணபஞ்ஞா ஸுதமயா, இதரா பா⁴வனாமயா. தத்தா²பி ஸம்மஸனபஞ்ஞா லோகியா. விபஸ்ஸனா பஞ்ஞா ஹி ஸா, இதரா லோகுத்தரா. லக்க²ணாதி³வஸேன, அனிச்சாதி³வஸேன ச மனஸிகரணம் மனஸிகாரோ, தத்த² கோஸல்லம் மனஸிகாரகுஸலதா. தம் பன ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானவஸேன திதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணபஞ்ஞா’’தி ஆஹ. ஸம்மஸனபஞ்ஞா ஹி தஸ்ஸா ஆதி³, படிவேத⁴பஞ்ஞா மஜ்ஜே², பச்சவேக்க²ணபஞ்ஞா பரியோஸானம்.

ஆயதனானம் க³ந்த²தோ ச அத்த²தோ ச உக்³க³ண்ஹனவஸேன தேஸம் தா⁴துலக்க²ணாதி³விபா⁴க³ஸ்ஸ ஜானனபஞ்ஞா உக்³க³ஹஜானனபஞ்ஞா. ஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணவிதி⁴னோ ஜானனபஞ்ஞா மனஸிகாரஜானனபஞ்ஞா. யஸ்மா ஆயதனானிபி அத்த²தோ தா⁴துயோவ மனஸிகாரோ ச உக்³க³ண்ஹனாதி³வஸேன தேஸமேவ மனஸிகாரவிதி⁴, தஸ்மா தா⁴துகுஸலதாதி³கா திஸ்ஸோபி குஸலதா ஏகதே³ஸே கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸவனம் விய உக்³க³ண்ஹனபச்சவேக்க²ணானிபி பரித்தஞாணகத்துகானீதி ஆஹ ‘‘ஸவன உக்³க³ஹணபச்சவேக்க²ணா லோகியா’’தி. அரியமக்³க³க்க²ணே ஸம்மஸனமனஸிகாரானம் நிப்ப²த்தி பரினிட்டா²னந்தி தேஸம் லோகுத்தரதாபரியாயோபி லப்³ப⁴தீதி வுத்தம் ‘‘ஸம்மஸனமனஸிகாரா லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா’’தி. பச்சயத⁴ம்மானம் ஹேதுஆதீ³னம் அத்தனோ பச்சயுப்பன்னானம் ஹேதுபச்சயாதி³பா⁴வேன பச்சயபா⁴வோ பச்சயாகாரோ, ஸோ பன அவிஜ்ஜாதீ³னம் த்³வாத³ஸன்னம் படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னம் வஸேன த்³வாத³ஸவிதோ⁴தி ஆஹ ‘‘த்³வாத³ஸன்னம் பச்சயாகாரான’’ந்தி. உக்³க³ஹாதி³வஸேனாதி உக்³க³ஹமனஸிகாரஸவனஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணவஸேன.

டா²னஞ்சேவ திட்ட²தி ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி காரணஞ்ச ஹேதுபச்சயபா⁴வேன கரணதோ நிப்பா²த³னதோ. தேஸம் ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³னம். ஏதஸ்மிம் து³கே அத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யே த⁴ம்மா யஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ டா²னம், தேவ த⁴ம்மா தம்விது⁴ரஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அகாரணபா⁴வதோ அட்டா²னந்தி பட²மனயே ப²லபே⁴தே³ன தஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ டா²னாட்டா²னதா தீ³பிதா; து³தியனயே பன அபி⁴ன்னேபி ப²லே பச்சயத⁴ம்மபே⁴தே³ன தேஸம் டா²னாட்டா²னதா தீ³பிதாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ந ஹி கதா³சி அரியா தி³ட்டி²ஸம்பதா³ நிச்சக்³கா³ஹஸ்ஸ காரணம் ஹோதி, அகிரியதா பன ஸியா தஸ்ஸ காரணந்தி.

உஜுனோ பா⁴வோ அஜ்ஜவம், அஜிம்ஹதா அகுடிலதா அவங்கதாதி அத்தோ²தி தமத்த²ம் அனஜ்ஜவபடிக்கே²பமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கோ³முத்தவங்கதா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸ்வாயம் அனஜ்ஜவோ பி⁴க்கூ²னம் யேபு⁴ய்யேன அனேஸனாய, அகோ³சரசாரிதாய ச ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏகச்சோ ஹி…பே… சரதீ’’தி. அயம் கோ³முத்தவங்கதா நாம ஆதி³தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா படிபத்தியா வங்கபா⁴வதோ. புரிமஸதி³ஸோதி பட²மம் வுத்தபி⁴க்கு²ஸதி³ஸோ. சந்த³வங்கதா நாம படிபத்தியா மஜ்ஜ²ட்டா²னே வங்கபா⁴வாபத்திதோ. நங்க³லகோடிவங்கதா நாம பரியோஸானே வங்கபா⁴வாபத்திதோ. இத³ம் அஜ்ஜவம் நாம ஸப்³ப³த்த²கமேவ உஜுபா⁴வஸித்³தி⁴தோ. அஜ்ஜவதாதி ஆகாரனித்³தே³ஸோ, யேனாகாரேனஸ்ஸ அஜ்ஜவோ பவத்ததி, ததா³காரனித்³தே³ஸோதி அத்தோ². லஜ்ஜதீதி லஜ்ஜீ, ஹிரிமா, தஸ்ஸ பா⁴வோ லஜ்ஜவம், ஹிரீதி அத்தோ². லஜ்ஜா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி லஜ்ஜீ யதா² ‘‘மாலீ, மாயீ’’தி ச, தஸ்ஸ பா⁴வோ லஜ்ஜீபா⁴வோ, ஸா ஏவ லஜ்ஜா.

பராபராதா⁴தீ³னம் அதி⁴வாஸனக்க²மம் அதி⁴வாஸனக²ந்தி. ஸுசிஸீலதா ஸோரச்சம். ஸா ஹி ஸோப⁴னகம்மரததா, ஸுட்டு² வா பாபதோ ஓரதபா⁴வோ விரததா ஸோரச்சம். தேனாஹ ‘‘ஸுரதபா⁴வோ’’தி.

‘‘நாமஞ்ச ரூபஞ்சா’’திஆதீ³ஸு அயம் அபரோ நயோ – நாமகரணட்டே²னாதி அஞ்ஞம் அனபேக்கி²த்வா ஸயமேவ அத்தனோ நாமகரணஸபா⁴வதோதி அத்தோ². யஞ்ஹி பரஸ்ஸ நாமம் கரோதி, தஸ்ஸ ச தத³பேக்க²த்தா அஞ்ஞாபேக்க²ம் நாமகரணந்தி நாமகரணஸபா⁴வதா ந ஹோதி, தஸ்மா மஹாஜனஸ்ஸ ஞாதீனம், கு³ணானஞ்ச ஸாமஞ்ஞனாமாதி³காரகானம் நாமபா⁴வோ நாபஜ்ஜதி. யஸ்ஸ ச அஞ்ஞேஹி நாமம் கரீயதி, தஸ்ஸ ச நாமகரணஸபா⁴வதா நத்தீ²தி, நத்தி²யேவ நாமபா⁴வோ. வேத³னாதீ³னம் பன ஸபா⁴வஸித்³த⁴த்தா வேத³னாதி³னாமஸ்ஸ நாமகரணஸபா⁴வதோ நாமதா வுத்தா. பத²வீஆதி³ நித³ஸ்ஸனேன நாமஸ்ஸ ஸபா⁴வஸித்³த⁴தம்யேவ நித³ஸ்ஸேதி, ந நாமபா⁴வஸாமஞ்ஞம், நிருள்ஹத்தா பன நாம-ஸத்³தோ³ அரூபத⁴ம்மேஸு ஏவ வத்ததி, ந பத²வீஆதீ³ஸூதி ந தேஸம் நாமபா⁴வோ. ந ஹி பத²வீஆதி³னாமம் விஜஹித்வா கேஸாதி³னாமேஹி ரூபத⁴ம்மானம் விய வேத³னாதி³னாமம் விஜஹித்வா அஞ்ஞேன நாமேன அரூபத⁴ம்மானம் வோஹரிதப்³பே³ன பிண்டா³காரேன பவத்தி அத்தீ²தி.

அத² வா ரூபத⁴ம்மா சக்கா²த³யோ ரூபாத³யோ ச, தேஸம் பகாஸகபகாஸிதப்³ப³பா⁴வதோ வினாபி நாமேன பாகடா ஹோந்தி, ந ஏவம் அரூபத⁴ம்மாதி தே அதி⁴வசனஸம்ப²ஸ்ஸோ விய நாமாயத்தக்³க³ஹணீயபா⁴வேன ‘‘நாம’’ந்தி வுத்தா. படிக⁴ஸம்ப²ஸ்ஸோ ச ந சக்கா²தீ³னி விய நாமேன வினா பாகடோதி ‘‘நாம’’ந்தி வுத்தோ, அரூபதாய வா அஞ்ஞனாமஸபா⁴க³த்தா ஸங்க³ஹிதோயம், அஞ்ஞப²ஸ்ஸஸபா⁴க³த்தா வா. வசனத்தோ²பி ஹி ரூபயதீதி ரூபம், நாமயதீதி நாமந்தி இத⁴ பச்சி²மபுரிமானம் ஸம்ப⁴வதி. ரூபயதீதி வினாபி நாமேன அத்தானம் பகாஸேதீதி அத்தோ². நாமயதீதி நாமேன வினா அபாகடபா⁴வதோ அத்தனோ பகாஸகம் நாமம் கரோதீதி அத்தோ². ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயதாயாதி ஸதிபி ரூபஸ்ஸ ஆரம்மணாதி⁴பதிபச்சயபா⁴வே ந தம் பரமஸ்ஸாஸபூ⁴தம் நிப்³பா³னம் விய ஸாதிஸயம் நாமனபா⁴வேன பச்சயோதி நிப்³பா³னமேவ ‘‘நாம’’ந்தி வுத்தம்.

‘‘அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா சா’’தி அயம் து³கோ ஸத்தானம் வட்டமூலஸமுதா³சாரத³ஸ்ஸனத்தோ². ஸமுதா³சரதீதி ஹி ஸமுதா³சாரோ, வட்டமூலமேவ ஸமுதா³சாரோ வட்டமூலஸமுதா³சாரோ, வட்டமூலத³ஸ்ஸனேன வா வட்டமூலானம் பவத்தி த³ஸ்ஸிதா ஹோதீதி வட்டமூலானம் ஸமுதா³சாரோ வட்டமூலஸமுதா³சாரோ, தம்த³ஸ்ஸனத்தோ²தி அத்தோ².

ஏகேகஸ்மிஞ்ச ‘‘அத்தா’’தி ச ‘‘லோகோ’’தி ச க³ஹணவிஸேஸம் உபாதா³ய ‘‘அத்தா ச லோகோ சா’’தி வுத்தம், ஏகம் வா க²ந்த⁴ம் ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வா அஞ்ஞம் அத்தனோ உபபோ⁴க³பூ⁴தம் ‘‘லோகோ’’தி க³ண்ஹந்தஸ்ஸ, அத்தனோ அத்தானம் ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வா பரஸ்ஸ அத்தானம் ‘‘லோகோ’’தி க³ண்ஹந்தஸ்ஸ வா வஸேன ‘‘அத்தா ச லோகோ சா’’தி வுத்தம்.

ஸஹ ஸிக்கி²தப்³போ³ த⁴ம்மோ ஸஹத⁴ம்மோ, தத்த² ப⁴வம் ஸஹத⁴ம்மிகம், தஸ்மிம் ஸஹத⁴ம்மிகே. தோ³வசஸ்ஸ-ஸத்³த³தோ ஆய-ஸத்³த³ம் அனஞ்ஞத்தம் கத்வா ‘‘தோ³வசஸ்ஸாய’’ந்தி வுத்தம், தோ³வசஸ்ஸஸ்ஸ வா அயனம் பவத்தி தோ³வசஸ்ஸாயம். ஆஸேவந்தஸ்ஸாபி அனுஸிக்க²னா அஜ்ஜா²ஸயேன ப⁴ஜனாதி ஆஹ ‘‘ஸேவனா…பே… ப⁴ஜனா’’தி. ஸப்³ப³தோபா⁴கே³ன ப⁴த்தி ஸம்ப⁴த்தி.

ஸஹ கம்மவாசாயாதி அப்³பா⁴னதிணவத்தா²ரககம்மவாசாய, ‘‘அஹம் ப⁴ந்தே இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜி’’ந்திஆதி³காய ச ஸஹேவ. ஸஹேவ ஹி கம்மவாசாய ஆபத்திவுட்டா²னஞ்ச பரிச்சி²ஜ்ஜதி, ‘‘பஞ்ஞத்திலக்க²ணாய ஆபத்தியா வா காரணம் வீதிக்கமலக்க²ணம் காயகம்மம், வசீகம்மம் வா, வுட்டா²னஸ்ஸ காரணம் கம்மவாசா’’தி காரணேன ஸஹ ப²லஸ்ஸ ஜானனவஸேன ‘‘ஸஹ கம்மவாசாயா’’தி வுத்தம்.‘‘ஸஹ கம்மவாசாயா’’தி. இமினா நயேன ஸஹ பரிகம்மேனாதி ஏத்தா²பி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

தா⁴துவிஸயா ஸப்³பா³பி பஞ்ஞா தா⁴துகுஸலதா. ததே³கதே³ஸா மனஸிகாரகுஸலதாதி அதி⁴ப்பாயேன புரிமபதே³பி ஸம்மஸனபடிவேத⁴பஞ்ஞா வுத்தா. யஸ்மா பன நிப்பரியாயதோ விபஸ்ஸனாதி³பஞ்ஞா ஏவ மனஸிகாரகோஸல்லம், தஸ்மா ‘‘தாஸம்யேவ தா⁴தூனம் ஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணபஞ்ஞா’’தி வுத்தம்.

ஆயதனவிஸயா ஸப்³பா³பி பஞ்ஞா ஆயதனகுஸலதாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘த்³வாத³ஸன்னம் ஆயதனானம் உக்³க³ஹமனஸிகாரஜானனபஞ்ஞா’’தி வத்வா புன ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். த்³வீஸுபி வா பதே³ஸு வாசுக்³க³தாய ஆயதனபாளியா, தா⁴துபாளியா ச மனஸிகரணம் மனஸிகாரோ. ததா² உக்³க³ண்ஹந்தீ, மனஸி கரோந்தீ, தத³த்த²ம் ஸுணந்தீ, க³ந்த²தோ ச அத்த²தோ ச தா⁴ரேந்தீ, ‘‘இத³ம் சக்கா²யதனம் நாம, அயம் சக்கு²தா⁴து நாமா’’திஆதி³னா ஸபா⁴வதோ, க³ணனதோ ச பரிச்சே²த³ம் ஜானந்தீ ச பஞ்ஞா உக்³க³ஹபஞ்ஞாதி³கா வுத்தா. மனஸிகாரபதே³ பன சதுப்³பி³தா⁴பி பஞ்ஞா உக்³க³ஹோதி ததோ பவத்தோ அனிச்சாதி³மனஸிகாரோ ‘‘உக்³க³ஹமனஸிகாரோ’’தி வுத்தோ. தஸ்ஸ ஜானனம் பவத்தனமேவ, ‘‘யதா² பவத்தம் வா உக்³க³ஹம், ஏவமேவ பவத்தோ உக்³க³ஹோ’’தி ஜானனம் உக்³க³ஹஜானனம். ‘‘மனஸிகாரோ ஏவம் பவத்தேதப்³போ³, ஏவஞ்ச பவத்தோ’’தி ஜானனம் மனஸிகாரஜானனம். தது³ப⁴யம்பி ‘‘மனஸிகாரகோஸல்ல’’ந்தி வுத்தம். உக்³க³ஹோபி ஹி மனஸிகாரஸம்பயோக³தோ மனஸிகாரனிருத்திம் லத்³து⁴ம் அரஹதி. யோ ச மனஸிகாதப்³போ³, யோ ச மனஸிகரணூபாயோ, ஸப்³போ³ ஸோ ‘‘மனஸிகாரோ’’தி வத்தும் வட்டதி, தத்த² கோஸல்லம் மனஸிகாரகுஸலதாதி. ஸம்மஸனம் பஞ்ஞா, ஸா மக்³க³ஸம்பயுத்தா அனிச்சாதி³ஸம்மஸனகிச்சம் ஸாதே⁴தி நிச்சஸஞ்ஞாதி³பஜஹனதோ. மனஸிகாரோ ஸம்மஸனஸம்பயுத்தோ, ஸோ தத்தே²வ அனிச்சாதி³மனஸிகாரகிச்சம் மக்³க³ஸம்பயுத்தோ ஸாதே⁴தீதி ஆஹ ‘‘ஸம்மஸனமனஸிகாரா லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா’’தி. ‘‘இமினா பச்சயேனித³ம் ஹோதீ’’தி ஏவம் அவிஜ்ஜாதீ³னம் ஸங்கா²ராதி³பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ பச்சயபா⁴வஜானனம் படிச்சஸமுப்பாத³குஸலதா.

அதி⁴வாஸனம் க²மனம். தஞ்ஹி பரேஸம் து³க்கடம் து³ருத்தஞ்ச படிவிரோதா⁴கரணேன அத்தனோ உபரி ஆரோபேத்வா வாஸனம் ‘‘அதி⁴வாஸன’’ந்தி வுச்சதி. அசண்டி³க்கந்தி அகுஜ்ஜ²னம். தோ³மனஸ்ஸவஸேன பரேஸம் அக்கீ²ஸு அஸ்ஸூனம் அனுப்பாத³னா அனஸ்ஸுரோபோ. அத்தமனதாதி ஸகமனதா. சித்தஸ்ஸ அப்³யாபன்னோ ஸகோ மனோபா⁴வோ அத்தமனதா. சித்தந்தி வா சித்தப்பப³ந்த⁴ம் ஏகத்தேன க³ஹேத்வா தஸ்ஸ அந்தரா உப்பன்னேன பீதிஸஹக³தமனேன ஸகமனதா. அத்தமனோ வா புக்³க³லோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அத்தமனதா, ஸா ந ஸத்தஸ்ஸாதி புக்³க³லதி³ட்டி²னிவாரணத்த²ம் ‘‘சித்தஸ்ஸா’’தி வுத்தம். அதி⁴வாஸனலக்க²ணா க²ந்தி அதி⁴வாஸனக²ந்தி. ஸுசிஸீலதா ஸோரச்சம். ஸா ஹி ஸோப⁴னகம்மரததா. ஸுட்டு² பாபதோ ஓரதபா⁴வோ விரததா ஸோரச்சம். தேனாஹ ‘‘ஸுரதபா⁴வோ’’தி.

ஸகி²லோ வுச்சதி ஸண்ஹவாசோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாக²ல்யம், ஸண்ஹவாசதா. தம் பன ப்³யதிரேகமுகே²ன விபா⁴வேந்தீ யா பாளி பவத்தா, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்த² கதமம் ஸாக²ல்ய’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அண்ட³காதி ஸதோ³ஸவணே ருக்கே² நிய்யாஸபிண்டி³யோ, அஹிச்ச²த்தகாதீ³னி வா உட்டி²தானி ‘‘அண்ட³கானீ’’தி வத³ந்தி. பே²க்³கு³ருக்க²ஸ்ஸ பன குதி²தஸ்ஸ அண்டா³னி விய உட்டி²தா சுண்ணபிண்டி³யோ, க³ண்டி²யோ வா அண்ட³கா. இத⁴ பன ப்³யாபஜ்ஜனகக்கஸாதி³பா⁴வதோ அண்ட³கபகதிபா⁴வேன வாசா ‘‘அண்ட³கா’’தி வுத்தா. பது³மனாளம் விய ஸோதம் க⁴ம்ஸயமானா பவிஸந்தீ கக்கஸா த³ட்ட²ப்³பா³. கோதே⁴ன நிப்³ப³த்தத்தா தஸ்ஸ பரிவாரபூ⁴தா கோத⁴ஸாமந்தா. புரே ஸம்வத்³த⁴னாரீ போரீ, ஸா விய ஸுகுமாரா முது³கா வாசா போரீ வியாதி போரீ. தத்தா²தி ‘‘பா⁴ஸிதா ஹோதீ’’தி வுத்தாய கிரியாயாதிபி யோஜனா ஸம்ப⁴வதி, தத்த² வாசாயாதி வா. ‘‘ஸண்ஹவாசதா’’திஆதி³னா தம் வாசம் பவத்தயமானம் சேதனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்மோத³கஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ முது³கபா⁴வோ மத்³த³வம் ஸம்மோத³கமுது³கபா⁴வோ. ஆமிஸேன அலப்³ப⁴மானேன, ததா² த⁴ம்மேன சாதி த்³வீஹி சி²த்³தோ³. ஆமிஸஸ்ஸ, த⁴ம்மஸ்ஸ ச அலாபே⁴ன அத்தனோ பரஸ்ஸ ச அந்தரே ஸம்ப⁴வந்தஸ்ஸ ஹி சி²த்³த³ஸ்ஸ விவரஸ்ஸ பே⁴த³ஸ்ஸ படிஸந்த²ரணம் பித³ஹனம் ஸங்க³ண்ஹனம் படிஸந்தா²ரோ. தம் ஸரூபதோ, படிபத்திதோ ச பாளித³ஸ்ஸனமுகே²ன விபா⁴வேதும் ‘‘அபி⁴த⁴ம்மேபீ’’திஆதி³மாஹ. அக்³க³ம் அக்³க³ஹேத்வாதி அக்³க³ம் அத்தனோ அக்³க³ஹேத்வா. உத்³தே³ஸதா³னந்தி பாளியா, அட்ட²கதா²ய ச உத்³தி³ஸனம். பாளிவண்ணனாதி பாளியா அத்த²வண்ணனா. த⁴ம்மகதா²கத²னந்தி ஸரப⁴ஞ்ஞஸரப⁴ணனாதி³வஸேன த⁴ம்மகத²னம்.

கருணாதி கருணாப்³ரஹ்மவிஹாரமாஹ. கருணாபுப்³ப³பா⁴கோ³தி தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³உபசாரஜ்ஜா²னம் வத³தி. பாளிபதே³ பன யா காசி கருணா ‘‘கருணா’’தி வுத்தா, கருணாசேதோவிமுத்தீதி பன அப்பனாப்பத்தாவ. மேத்தாயபி ஏஸேவ நயோ. ஸுசி-ஸத்³த³தோ பா⁴வே ய்ய-காரம், இ-காரஸ்ஸ ச ஏ-காராதே³ஸம் கத்வா அயம் நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘ஸோசேய்யந்தி ஸுசிபா⁴வோ’’தி. ஹோது தாவ ஸுசிபா⁴வோ ஸோசேய்யம், தஸ்ஸ பன மேத்தாபுப்³ப³பா⁴க³தா கத²ந்தி ஆஹ ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³.

முட்டா² ஸதி ஏதஸ்ஸாதி முட்ட²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ பா⁴வோ முட்ட²ஸ்ஸச்சம், ஸதிபடிபக்கோ² த⁴ம்மோ, ந ஸதியா அபா⁴வமத்தம். யஸ்மா படிபக்கே² ஸதி தஸ்ஸ வஸேன ஸதிவிக³தா விப்பவுத்தா² நாம ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸதிவிப்பவாஸோ’’தி. ‘‘அஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு அ-காரோ படிபக்கே² த³ட்ட²ப்³போ³, ந ஸத்தபடிஸேதே⁴. உத³கே லாபு³ விய யேன சித்தம் ஆரம்மணே பிலவந்தா விய திட்ட²தி, ந ஓகா³ஹதி, ஸா பிலாபனதா. யேன க³ஹிதம்பி ஆரம்மணம் ஸம்முஸ்ஸதி ந ஸரதி, ஸா ஸம்முஸ்ஸனதா. யதா² விஜ்ஜாபடிபக்கா² அவிஜ்ஜா விஜ்ஜாய பஹாதப்³ப³தோ, ஏவம் ஸம்பஜஞ்ஞபடிபக்க²ம் அஸம்பஜஞ்ஞம், அவிஜ்ஜாயேவ.

இந்த்³ரியஸம்வரபே⁴தோ³தி இந்த்³ரியஸம்வரவினாஸோ. அப்படிஸங்கா²தி அபச்சவேக்கி²த்வா அயோனிஸோ ச ஆஹாரபரிபோ⁴கே³ ஆதீ³னவானிஸம்ஸே அவீமம்ஸித்வா.

அப்படிஸங்கா²யாதி இதிகத்தப்³ப³தாஸு அப்பச்சவேக்க²ணாய நாமம். அஞ்ஞாணம் அப்படிஸங்கா²த நிமித்தம். அகம்பனஞாணந்தி தாய அனபி⁴ப⁴வனீயம் ஞாணம், தத்த² தத்த² பச்சவேக்க²ணாஞாணஞ்சேவ பச்சவேக்க²ணாய முத்³த⁴பூ⁴தம் லோகுத்தரஞாணஞ்ச. நிப்பரியாயதோ மக்³க³பா⁴வனா பா⁴வனா நாம, யா ச தத³த்தா², தது³ப⁴யஞ்ச பா⁴வேந்தஸ்ஸேவ இச்சி²தப்³ப³ம், ந பா⁴விதபா⁴வனஸ்ஸாதி வுத்தம் ‘‘பா⁴வேந்தஸ்ஸ உப்பன்னம் ப³ல’’ந்தி. தேனாஹ ‘‘யா குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஆஸேவனா பா⁴வனா ப³ஹுலீகம்ம’’ந்தி.

காமம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வோபி ப³லட்டோ² ஏவ, படிபக்கே²ஹி பன அகம்பனீயதா ஸாதிஸயம் ப³லட்டோ²தி வுத்தம் ‘‘அஸ்ஸதியா அகம்பனவஸேனா’’தி. பச்சனீகத⁴ம்மஸமனதோ ஸமதோ² ஸமாதி⁴. அனிச்சாதி³னா விவிதே⁴னாகாரேன த³ஸ்ஸனதோ விபஸ்ஸனா பஞ்ஞா. தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வாதி ஸமாதா⁴னாகாரம் க³ஹேத்வா. யேனாகாரேன புப்³பே³ அலீனம் அனுத்³த⁴தம் மஜ்ஜி²மம் பா⁴வனாவீதி²படிபன்னம் ஹுத்வா சித்தம் ஸமாஹிதம் ஹோதி, தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா ஸல்லக்கே²த்வா. நிமித்தவஸேனாதி காரணவஸேன. ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி இமினா பக்³க³ஹோவ தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா புன பவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ பக்³கா³ஹஸ்ஸ நிமித்தவஸேன பக்³கா³ஹனிமித்தந்தி இமமத்த²ம் அதிதி³ஸதி, தஸ்ஸத்தோ² ஸமதே² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³போ³. பக்³கா³ஹோ வீரியம் கோஸஜ்ஜபக்க²தோ சித்தஸ்ஸ பதிதும் அத³த்வா பக்³க³ண்ஹனதோ. அவிக்கே²போ ஏகக்³க³தா விக்கே²பஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ. படிஸங்கா²னகிச்சனிப்³ப³த்திபா⁴வதோ லோகுத்தரத⁴ம்மானம் படிஸங்கா²னப³லபா⁴வோ, ததா² புப்³பே³ பவத்தாகாரஸல்லக்க²ணவஸேன ஸமத²பக்³கா³ஹானம் உபரி பவத்திஸப்³பா⁴வதோ ஸமத²னிமித்தது³கஸ்ஸபி மிஸ்ஸகதா வுத்தா.

யதா²ஸமாதி³ன்னஸ்ஸ ஸீலஸ்ஸ பே⁴த³கரோ வீதிக்கமோ. ஸீலவினாஸகோ அஸம்வரோ. ஸம்மாதி³ட்டி²வினாஸிகாதி ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 1.441; 2.94; விப⁴. 793) நயப்பவத்தாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா தூ³ஸிகா.

ஸீலஸ்ஸ ஸம்பாத³னம் நாம ஸப்³ப³பா⁴க³தோ தஸ்ஸ அனூனதாபாத³னந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்பாத³னதோ பரிபூரணதோ’’தி. பாரிபூரத்தோ² ஹி ஸம்பதா³-ஸத்³தோ³தி. மானஸிகஸீலம் நாம ஸீலவிஸோத⁴னவஸேன அபி⁴ஜ்ஜா²தி³ப்பஹானம். தி³ட்டி²பாரிபூரிபூ⁴தம் ஞாணந்தி அத்தி²கதி³ட்டி²ஆதி³ஸம்மாதி³ட்டி²யா பாரிபூரிபா⁴வேன பவத்தம் ஞாணம்.

விஸுத்³தி⁴ம் பாபேதும் ஸமத்த²ந்தி சித்தவிஸுத்³தி⁴ஆதி³உபரிவிஸுத்³தி⁴யா பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்த²ம். ஸுவிஸுத்³த⁴மேவ ஹி ஸீலம் தஸ்ஸா பத³ட்டா²னம் ஹோதீதி. விஸுத்³தி⁴ம் பாபேதும் ஸமத்த²ம் த³ஸ்ஸனந்தி ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம், பரமத்த²விஸுத்³தி⁴னிப்³பா³னஞ்ச பாபேதும் உபனேதும் ஸமத்த²ம் கம்மஸ்ஸகதாஞாணாதி³ஸம்மாத³ஸ்ஸனம். தேனாஹ ‘‘அபி⁴த⁴ம்மே’’திஆதி³. ஏத்த² ச ‘‘இத³ம் அகுஸலம் கம்மம் நோ ஸகம், இத³ம் பன கம்மம் ஸக’’ந்தி ஏவம் ப்³யதிரேகதோ அன்வயதோ ச கம்மஸ்ஸகதாஜானனஞாணம் கம்மஸ்ஸகதாஞாணம். தேனாஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³. ‘‘பரேன கதம்பீ’’தி இத³ம் நித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம் யதா² பரேன கதம், ஏவம் அத்தனா கதம்பி ஸககம்மம் நாம ந ஹோதீதி. அத்தனா வா உஸ்ஸாஹிதேன பரேன கதம்பீதி ஏவம் வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யஞ்ஹி தம் பரஸ்ஸ உஸ்ஸாஹனவஸேன கதம், தம்பி ஸககம்மம் நாம ஹோதீதி அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. அத்த²ப⁴ஞ்ஜனதோதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³ஸப்³ப³அத்த²வினாஸனதோ. அத்த²ஜனனதோதி இத⁴லோகத்த²பரலோகத்த²பரமத்தா²னம் உப்பாத³னதோ. ஆரப்³ப⁴காலே ‘‘அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தா’’தி பவத்தம்பி வசீஸச்சஞ்ச லக்க²ணானி படிவிஜ்ஜ²ந்தம் விபஸ்ஸனாஞாணம் அனுலோமேதி தத்தே²வ படிவிஜ்ஜ²னதோ. பரமத்த²ஸச்சஞ்ச நிப்³பா³னம் ந விலோமேதி ந விரோதே⁴தி ஏகந்தேனேவ ஸம்பாபனதோ.

ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ஞாணபூ⁴தம் த³ஸ்ஸனம், தேன மக்³க³ம் வத³தி. தம்ஸம்பயுத்தமேவ வீரியந்தி பட²மமக்³க³ஸம்பயுத்தம் வீரியமாஹ. ஸப்³பா³பி மக்³க³பஞ்ஞா தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴யேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். அயமேவ ச நயோ அபி⁴த⁴ம்மபாளியா (த⁴. ஸ. 550) ஸமேதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபி⁴த⁴ம்மே பனா’’தி ஆதி³ம் அவோச.

யஸ்மா ஸம்வேகோ³ நாம ஸஹோத்தப்பஞாணம், தஸ்மா ஸம்வேக³வத்து²ம் ப⁴யதோ பா⁴யிதப்³ப³தோ த³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தஞாணம். தேனாஹ ‘‘ஜாதிப⁴ய’’ந்திஆதி³. பா⁴யந்தி ஏதஸ்மாதி ப⁴யம், ஜாதி ஏவ ப⁴யம் ஜாதிப⁴யம். ஸம்வேஜனீயந்தி ஸம்விஜ்ஜிதப்³ப³ம் பா⁴யிதப்³ப³ம் உத்தாஸிதப்³ப³ம். டா²னந்தி காரணம், வத்தூ²தி அத்தோ². ஸம்வேக³ஜாதஸ்ஸாதி உப்பன்னஸம்வேக³ஸ்ஸ. உபாயபதா⁴னந்தி உபாயேன பவத்தேதப்³ப³ம் வீரியம்.

குஸலானம் த⁴ம்மானந்தி ஸீலாதீ³னம் அனவஜ்ஜத⁴ம்மானம். பா⁴வனாயாதி உப்பாத³னேன வட்³ட⁴னேன ச. அஸந்துட்ட²ஸ்ஸாதி ‘‘அலம் ஏத்தாவதா, கத²ம் ஏத்தாவதா’’தி ஸங்கோசாபத்திவஸேன ந ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ. பி⁴ய்யோகம்யதாதி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ உப்பாத³னிச்சா². வோஸானந்தி ஸங்கோசம் அஸமத்த²ந்தி. துஸ்ஸனம் துட்டி² ஸந்துட்டி², நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸந்துட்டீ²தி அஸந்துட்டி², தஸ்ஸ பா⁴வோ அஸந்துட்டி²தா. வீரியப்பவாஹே வத்தமானே அந்தரா ஏவ படிக³மனம் நிவத்தனம் படிவானம், தம் தஸ்ஸ அத்தீ²தி படிவானீ, ந படிவானீ அப்படிவானீ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அப்படிவானிதா. ஸக்கச்சகிரியதாதி குஸலானம் கரணே ஸக்கச்சகிரியதா ஆத³ரகிரியதா. ஸாதச்சகிரியதாதி ஸததமேவ கரணம். அட்டி²தகிரியதாதி அந்தரா அட்ட²பேத்வா க²ண்ட³ம் அகத்வா கரணம். அனோலீனவுத்திதாதி ந லீனப்பவத்திதா. அனிக்கி²த்தச²ந்த³தாதி குஸலச்ச²ந்த³ஸ்ஸ அனிக்கி²பனம். அனிக்கி²த்தது⁴ரதாதி குஸலகரணே வீரியது⁴ரஸ்ஸ அனிக்கி²பனம். ஆஸேவனாதி ஆத³ரேன ஸேவனா. பா⁴வனாதி வட்³ட⁴னா ப்³ரூஹனா. ப³ஹுலீகம்மந்தி புனப்புனம் கரணம்.

திஸ்ஸோ விஜ்ஜாதி புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணம், தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் ஆஸவக்க²யஞாணந்தி இமா திஸ்ஸோ விஜ்ஜா. படிபக்க²விஜ்ஜ²னட்டே²ன புப்³பே³ நிவுத்த²க்க²ந்தா⁴தீ³னம் விதி³தகரணட்டே²ன விஸிட்டா² முத்தீதி விமுத்தி. ஸ்வாயம் விஸேஸோ படிபக்க²விக³மனேன, படியோகி³விக³மனேன ச இச்சி²தப்³போ³தி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யேன விஸேஸேன ஸமாபத்தியோ பச்சனீகத⁴ம்மேஹி ஸுட்டு² முத்தா, ததோ நிராஸங்கதாய ஆரம்மணே ச அபி⁴ரதா, தம் விஸேஸம் உபாதா³ய தா அதி⁴கம் முச்சனதோ, ஆரம்மணே அதி⁴முச்சனதோ ச அதி⁴முத்தியோ நாமாதி வுத்தம் ‘‘சித்தஸ்ஸ ச அதி⁴முத்தீ’’தி. முத்தத்தாதி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஹி விஸேஸேன நிஸ்ஸடத்தா விமுத்தி.

க²யே ஞாணந்தி ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே கே²பேதீதி க²யோ, அரியமக்³கோ³, தப்பரியாபன்னம் ஞாணம் க²யே ஞாணம்.படிஸந்தி⁴வஸேனாதி கிலேஸானம் தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜா²னம் உப்பன்னமக்³கே³ க²ந்த⁴ஸந்தானே புன ஸந்த³ஹனவஸேன. அனுப்பாத³பூ⁴தேதி தம்தம்ப²லே. அனுப்பாத³பரியோஸானேதி அனுப்பாத³கரோ மக்³கோ³ அனுப்பாதோ³, தஸ்ஸ பரியோஸானே, கிலேஸானம் வா அனுப்பஜ்ஜனஸங்கா²தே பரியோஸானே, ப⁴ங்கே³தி அத்தோ²தி.

து³கவண்ணனா நிட்டி²தா.

திகவண்ணனா

305. த⁴ம்மதோ அஞ்ஞோ கத்தா நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் கத்துஸாத⁴னவஸேன ‘‘லுப்³ப⁴தீதி லோபோ⁴’’தி வுத்தம். லுப்³ப⁴தி தேன, லுப்³ப⁴னமத்தமேதந்தி கரணபா⁴வஸாத⁴னவஸேனபி அத்தோ² யுஜ்ஜதேவ. து³ஸ்ஸதி முய்ஹதீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அகுஸலஞ்ச தம் அகோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன ஏகந்தாகுஸலபா⁴வதோ மூலஞ்ச அத்தனா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னதோ, ந அகுஸலபா⁴வஸாத⁴னதோ. ந ஹி மூலகதோ அகுஸலானம் அகுஸலபா⁴வோ, குஸலாதீ³னஞ்ச குஸலாதி³பா⁴வோ. ததா² ஸதி மோமூஹசித்தத்³வயே மோஹஸ்ஸ அகுஸலபா⁴வோ ந ஸியா. தேஸந்தி லோபா⁴தீ³னம். ‘‘ந லுப்³ப⁴தீதி அலோபோ⁴’’திஆதி³னா படிபக்க²னயேன.

து³ட்டு² சரிதானீதி பச்சயதோ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மதோ, பவத்திஆகாரதோ ச ந ஸுட்டு² அஸம்மா பவத்திதானி. விரூபானீதி பீ³ப⁴ச்சா²னி ஸம்பதி, ஆயதிஞ்ச அனிட்ட²ரூபத்தா. காயேனாதி காயத்³வாரேன கரணபூ⁴தேன. காயதோதி காயத்³வாரதோ. ‘‘ஸுட்டு² சரிதானீ’’திஆதீ³ஸு வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமே காயஸமுட்டா²னா ஆபத்தி ஹோதி, தம் காயத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³ம். அவீதிக்கமோ காயஸுசரிதந்தி வாரித்தஸீலஸ்ஸ வஸேன வத³தி, சாரித்தஸீலஸ்ஸபி வா, யஸ்ஸ அகரணே ஆபத்தி ஹோதி. வசீது³ச்சரிதஸுசரிதனித்³தா⁴ரணம்பி வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். உப⁴யத்த² பஞ்ஞத்தஸ்ஸாதி காயத்³வாரே, வசீத்³வாரே ச பஞ்ஞத்தஸ்ஸ. ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ வீதிக்கமோவ மனோது³ச்சரிதம் மனோத்³வாரே பஞ்ஞத்தஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ, தயித³ம் த்³வாரத்³வயே அகிரியஸமுட்டா²னாய ஆபத்தியா வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். அவீதிக்கமோதி யதா²வுத்தாய ஆபத்தியா அவீதிக்கமோ மனோஸுசரிதம். ‘‘ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ அவீதிக்கமோ மனோஸுசரித’’ந்தி கேசி. தது³ப⁴யஞ்ஹி சாரித்தஸீலம் உத்³தி³ஸ்ஸபஞ்ஞத்தம் ஸிக்கா²பத³ம், தஸ்ஸ அவீதிக்கமோ ஸியா காயஸுசரிதம், ஸியா வசீஸுசரிதந்தி.

பாணோ அதிபாதீயதி ஏதாயாதி பாணாதிபாதோ, ததா²பவத்தா சேதனா, ஏவம் அதி³ன்னாதா³னாத³யோபீதி ஆஹ ‘‘பாணாதிபாதாத³யோ பன திஸ்ஸோ சேதனா’’தி. வசீத்³வாரேபி உப்பன்னா காயது³ச்சரிதம் த்³வாரந்தரே உப்பன்னஸ்ஸாபி கம்மஸ்ஸ ஸனாமாபரிச்சாக³தோ யேபு⁴ய்யவுத்தியா, தப்³ப³ஹுலவுத்தியா ச. தேனாஹு அட்ட²கதா²சரியா –

‘‘த்³வாரே சரந்தி கம்மானி, ந த்³வாரா த்³வாரசாரினோ;

தஸ்மா த்³வாரேஹி கம்மானி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் வவத்தி²தா’’தி. (த⁴. ஸ. அட்ட². காமாவசரகுஸலத்³வாரகதா²);

வசீது³ச்சரிதம் காயத்³வாரேபி வசீத்³வாரேபி உப்பன்னாதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். சேதனாஸம்பயுத்தத⁴ம்மாதி மனோகம்மபூ⁴தாய சேதனாய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா. காயவசீகம்மபூ⁴தாய பன சேதனாய ஸம்பயுத்தா அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ தம் தம் பக்கி²கா வா ஹோந்தி அப்³போ³ஹாரிகா வாதி. சேதனாஸம்பயுத்தத⁴ம்மா மனோஸுசரிதந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. திவித⁴ஸ்ஸ து³ச்சரிதஸ்ஸ அகரணவஸேன பவத்தா திஸ்ஸோ சேதனாபி விரதியோபி காயஸுசரிதம் காயிகஸ்ஸ வீதிக்கமஸ்ஸ அகரணவஸேன பவத்தனதோ, காயேன பன ஸிக்கா²பதா³னம் ஸமாதி³யனே ஸீலஸ்ஸ காயஸுசரிதபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². ஏஸேவ நயோ வசீஸுசரிதே.

காமபடிஸம்யுத்தோதி ஏத்த² த்³வே காமா வத்து²காமோ ச கிலேஸகாமோ ச. தத்த² வத்து²காமபக்கே² ஆரம்மணகரணவஸேன காமேஹி படிஸம்யுத்தோ விதக்கோ காமவிதக்கோ. கிலேஸகாமபக்கே² பன ஸம்பயோக³வஸேன காமேன படிஸம்யுத்தோதி யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘ப்³யாபாத³படிஸம்யுத்தோ’’திஆதீ³ஸு ஸம்பயோக³வஸேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ப்³யாபாத³வத்து²படிஸம்யுத்தோபி ப்³யாபாத³படிஸம்யுத்தோதி க³ய்ஹமானே உப⁴யதா²பி யோஜனா லப்³ப⁴தேவ. விஹிம்ஸாபடிஸம்யுத்தோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. விஹிம்ஸந்தி ஏதாய ஸத்தே, விஹிம்ஸனம் வா ஏஸா ஸத்தானந்தி விஹிம்ஸா, தாய படிஸம்யுத்தோ விஹிம்ஸாபடிஸம்யுத்தோதி ஏவம் ஸத்³த³த்தோ² வேதி³தப்³போ³. அப்பியே அமனாபே ஸங்கா²ரே ஆரப்³ப⁴ ப்³யாபாத³விதக்கப்பவத்தி அட்டா²னாகா⁴தவஸேன தீ³பேதப்³பா³. ப்³யாபாத³விதக்கஸ்ஸ அவதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாவ வினாஸனா’’தி வுத்தம். வினாஸனம் பன பாணாதிபாதோ ஏவாதி. ‘‘ஸங்கா²ரோ’’ ஹி து³க்கா²பேதப்³போ³ நாம நத்தீ²’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு யே ‘‘து³க்கா²பேதப்³பா³’’தி இச்சி²தா ஸத்தஸஞ்ஞிதா, தேபி அத்த²தோ ஸங்கா²ரா ஏவாதி? ஸச்சமேதம், யே பன இந்த்³ரியப³த்³தா⁴ ஸவிஞ்ஞாணகதாய து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, தஸ்மா தே விஹிம்ஸாவிதக்கஸ்ஸ விஸயா இச்சி²தா ஸத்தஸஞ்ஞிதா. யே பன ந து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி வுத்தலக்க²ணாயோக³தோ, தே ஸந்தா⁴ய ‘‘விஹிம்ஸாவிதக்கோ ஸங்கா²ரேஸு நுப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். யத்த² பன உப்பஜ்ஜதி, யதா² ச உப்பஜ்ஜதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமே ஸத்தா’’திஆதி³ வுத்தம்.

நேக்க²ம்மம் வுச்சதி லோப⁴தோ நிக்க²ந்தத்தா அலோபோ⁴, நீவரணேஹி நிக்க²ந்தத்தாபி பட²மஜ்ஜா²னம், ஸப்³பா³குஸலேஹி நிக்க²ந்தத்தா ஸப்³போ³ குஸலோ த⁴ம்மோ, ஸப்³ப³ஸங்க²தேஹி பன நிக்க²ந்தத்தா, நிப்³பா³னம். உபனிஸ்ஸயதோ, ஸம்பயோக³தோ, ஆரம்மணகரணதோ ச நேக்க²ம்மேன படிஸம்யுத்தோதி நேக்க²ம்மபடிஸம்யுத்தோ. நேக்க²ம்மவிதக்கோ ஸம்மாஸங்கப்போ. இதா³னி தம் பூ⁴மிவிபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ’’திஆதி³ வுத்தம். அஸுப⁴புப்³ப³பா⁴கே³தி அஸுப⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³. அஸுப⁴க்³க³ஹணஞ்சேத்த² காமவிதக்கஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகத³ஸ்ஸனத்த²ம் கதம். காமவிதக்கபடிபக்கோ² ஹி நேக்க²ம்மவிதக்கோதி. ஏவஞ்ச கத்வா உபரிவிதக்கத்³வயஸ்ஸ பூ⁴மிம் த³ஸ்ஸேந்தேன ஸபுப்³ப³பா⁴கா³னி மேத்தாகருணாஜா²னாதீ³னி உத்³த⁴டானி. அஸுப⁴ஜ்ஜா²னேதி அஸுபா⁴ரம்மணே பட²மஜ்ஜா²னே. அவயவே ஹி ஸமுதா³யவோஹாரம் கத்வா நித்³தி³ஸதி யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. ஜா²னம் பாத³கம் கத்வாதி நித³ஸ்ஸனமத்தம். தம் ஜா²னம் ஸம்மஸித்வா உப்பன்னமக்³க³ப²லகாலேபி ஹி ஸோ லோகுத்தரோதி. ப்³யாபாத³ஸ்ஸ படிபக்கோ², கிஞ்சிபி ந ப்³யாபாதே³தி ஏதேனாதி வா அப்³யாபாதோ³, மேத்தா, தாய படிஸம்யுத்தோ அப்³யாபாத³படிஸம்யுத்தோ. மேத்தாஜா²னேதி மேத்தாபா⁴வனாவஸேன அதி⁴க³தே பட²மஜ்ஜா²னே. கருணாஜா²னேதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. விஹிம்ஸாய படிபக்கோ², ந விஹிம்ஸந்தி வா ஏதாய ஸத்தேதி அவிஹிம்ஸா, கருணா.

நனு ச அலோபா⁴தோ³ஸானம் அஞ்ஞமஞ்ஞாவிரஹதோ தேஸம் வஸேன உப்பஜ்ஜனகானம் இமேஸம் நேக்க²ம்மவிதக்காதீ³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கரணதோ வவத்தா²னம் ந ஹோதீதி? நோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். அலோபோ⁴ ஸீஸம் ஹோதீதி அலோபோ⁴ பதா⁴னோ ஹோதி. நியமிதபரிணதஸமுதா³சாராதி³வஸேன யதா³ அலோப⁴ப்பதா⁴னோ நேக்க²ம்மக³ருகோ சித்துப்பாதோ³ ஹோதி, ததா³ லத்³தா⁴வஸரோ நேக்க²ம்மவிதக்கோ பதிட்ட²ஹதி. தம்ஸம்பயுத்தஸ்ஸ பன அதோ³ஸலக்க²ணஸ்ஸ அப்³யாபாத³ஸ்ஸ வஸேன யோ தஸ்ஸேவ அப்³யாபாத³விதக்கபா⁴வோ ஸம்ப⁴வேய்ய, ஸதி ச அப்³யாபாத³விதக்கபா⁴வே கஸ்ஸசிபி அவிஹேட²னஜாதிகதாய அவிஹிம்ஸாவிதக்கபா⁴வோ ச ஸம்ப⁴வேய்ய, தே இதரே த்³வே. தத³ன்வயிகாதி தஸ்ஸேவ நேக்க²ம்மவிதக்கஸ்ஸ அனுகா³மினோ, ஸரூபதோ அதி³ஸ்ஸனதோ ‘‘தஸ்மிம் ஸதி ஹோந்தி, அஸதி ந ஹோந்தீ’’தி தத³னுமானனேய்யா ப⁴வந்தி. ஸேஸத்³வயேபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. வுத்தனயேனேவாதி ‘‘காமபடிஸம்யுத்தோ ஸங்கப்போ காமஸங்கப்போ’’திஆதி³னா விதக்கத்திகே வுத்தனயேனேவ (தீ³. நி. 3.288) வேதி³தப்³போ³ அத்த²தோ அபி⁴ன்னத்தா. யதி³ ஏவம் கஸ்மா புன தே³ஸனா கதாதி? ததா² தே³ஸனாய பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன தே³ஸனாமத்தமேவேதம்.

காமவிதக்காதீ³னம் விய உப்பஜ்ஜனாகாரோ வேதி³தப்³போ³ ‘‘தாஸு த்³வே ஸத்தேஸுபி ஸங்கா²ரேஸுபி உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதி³னா. தத்த² காரணமாஹ ‘‘தம்ஸம்பயுத்தாயேவ ஹி ஏதா’’தி. ததே²வாதி யதா² நேக்க²ம்மவிதக்காதீ³னம் ‘‘அஸுப⁴புப்³ப³பா⁴கே³ காமாவசரோ ஹோதீ’’திஆதி³னா காமாவசராதி³பா⁴வோ வுத்தோ, ததே²வ தாஸம்பி நேக்க²ம்மஸஞ்ஞாதீ³னம்பி காமாவசராதி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

காமபடிஸம்யுத்தோதி ஸம்பயோக³வஸேன காமேன படிஸம்யுத்தோ. தக்கனவஸேன தக்கோ. விஸேஸதோ தக்கனவஸேன விதக்கோ. ஸங்கப்பனபரிகப்பனவஸேன ஸங்கப்போ. அஞ்ஞேஸுபி காமபடிஸம்யுத்தேஸு த⁴ம்மேஸு விஜ்ஜமானேஸு விதக்கே ஏவ காமோபபதோ³ தா⁴து-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ வேதி³தப்³போ³ விதக்கஸ்ஸ காமஸங்கப்பப்பவத்தியா ஸாதிஸயத்தா. ஏஸ நயோ ப்³யாபாத³தா⁴துஆதீ³ஸு. ஸப்³பே³பி அகுஸலா த⁴ம்மா காமதா⁴தூ ஹீனஜ்ஜா²ஸயேஹி காமிதப்³ப³தா⁴துபா⁴வதோ கிலேஸகாமஸ்ஸ ஆரம்மணஸபா⁴வத்தாதி அத்தோ². விஹேடே²தீதி விபா³த⁴தி. தத்தா²தி தஸ்மிம் யதா²வுத்தே காமதா⁴துத்திகே. ஸப்³பா³குஸலஸங்கா³ஹிகாய காமதா⁴துயா இதரா த்³வே ஸங்க³ஹேத்வா கத²னம் ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகா கதா². திஸ்ஸோ தா⁴துயோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கரதோ கதா² அஸம்பி⁴ன்னா. இதரா த்³வே க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி இதரா த்³வே தா⁴துயோ க³ஹிதா ஏவ ஹோந்தி ஸப்³பே³பி அகுஸலா த⁴ம்மா காமதா⁴தூ’’தி வுத்தத்தா ஸாமஞ்ஞஜோதனாய ஸவிஸயஸ்ஸ அதிப்³யாபனேன. ததோதி இதரதா⁴துத்³வயஸங்கா³ஹிகாய காமதா⁴துயா. நீஹரித்வாதி நித்³தா⁴ரேத்வா. த³ஸ்ஸேதீதி ஏவம் ப⁴க³வா த³ஸ்ஸேதீதி வத்தும் வட்டதி. ப்³யாபாத³தா⁴தும்…பே… கதே²ஸி. கஸ்மா? பகே³வ அபவாதா³ அபி⁴னிவிஸந்தி, ததோ பரம் உஸ்ஸக்³கோ³ பவத்ததி, ட²பேத்வா வா அபவாத³விஸயம் தம் பரிஹரந்தோவ உஸ்ஸக்³கோ³ பவத்ததீதி, ஞாயோ ஹேஸ லோகே நிருள்ஹோதி.

த்³வே கதா²தி ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகா, அஸம்பி⁴ன்னா சா’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 3.305) அனந்தரத்திகே வுத்தா த்³வே கதா². தத்த² வுத்தனயேன ஆனேத்வா கத²னவஸேன வேதி³தப்³பா³. தஸ்மா தத்த² வுத்தஅத்தோ² இதா⁴பி ஆஹரித்வா வேதி³தப்³போ³ ‘‘நேக்க²ம்மதா⁴துயா க³ஹிதாய இதரா த்³வே க³ஹிதாவ ஹோந்தீ’’திஆதி³னா.

ஸுஞ்ஞதட்டே²னாதி அத்தஸுஞ்ஞதாய. காமப⁴வோ காமோ உத்தரபத³லோபேன ஸுஞ்ஞதட்டே²ன தா⁴து சாதி காமதா⁴து. ப்³ரஹ்மலோகந்தி பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிஸஞ்ஞிதம் ப்³ரஹ்மலோகம். தா⁴துயா ஆக³தட்டா²னம்ஹீதி ‘‘காமதா⁴து ரூபதா⁴தூ’’திஆதி³னா தா⁴துக்³க³ஹணே கதே. ப⁴வேன பரிச்சி²ந்தி³தப்³பா³தி ‘‘காமப⁴வோ ரூபப⁴வோ’’திஆதி³னா ப⁴வவஸேன தத³த்தோ² பரிச்சி²ந்தி³தப்³போ³, ந யாய காயசி தா⁴துயா வஸேன. யத³க்³கே³ன ச தா⁴துயா ஆக³தட்டா²னே ப⁴வேன பரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³, தத³க்³கே³ன ப⁴வஸ்ஸ ஆக³தட்டா²னே தா⁴துயா பரிச்சே²தோ³ காதப்³போ³ ப⁴வவஸேன தா⁴துயா பரிச்சி²ஜ்ஜனதோ. நிருஜ்ஜ²தி கிலேஸவட்டமேத்தா²தி நிரோதோ⁴, ஸா ஏவ ஸுஞ்ஞதட்டே²ன தா⁴தூதி நிரோத⁴தா⁴து, நிப்³பா³னம். நிருத்³தே⁴ ச கிலேஸவட்டே கம்மவிபாகவட்டா நிருத்³தா⁴ ஏவ ஹோந்தி.

ஹீனதா⁴துத்திகோ அபி⁴த⁴ம்மே (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 14) ஹீனத்திகேன பரிச்சி²ந்தி³தப்³போ³தி வுத்தம் ‘‘ஹீனா தா⁴தூதி த்³வாத³ஸ அகுஸலசித்துப்பாதா³’’தி. தே ஹி லாமகட்டே²ன ஹீனதா⁴து. ஹீனபணீதானம் மஜ்ஜே² ப⁴வாதி மஜ்ஜி²மதா⁴து, அவஸேஸா தேபூ⁴மகத⁴ம்மா. உத்தமட்டே²ன அதப்பகட்டே²ன ச பணீததா⁴து, நவலோகுத்தரத⁴ம்மா.

பஞ்சகாமகு³ணா விஸயபூ⁴தா ஏதஸ்ஸ ஸந்தீதி பஞ்சகாமகு³ணிகோ, காமராகோ³. ரூபாரூபப⁴வேஸூதி ரூபாரூபூபபத்திப⁴வேஸு யதா²தி⁴க³தேஸு. அனதி⁴க³தேஸு பன ஸோ பத்த²னா நாம ந ஹோதீதி ப⁴வவஸேன பத்த²னாதி இமினாவ க³ஹிதோ. ஜா²னனிகந்தீதி ரூபாரூபஜ்ஜா²னேஸு நிகந்தி. ப⁴வவஸேன பத்த²னாதி ப⁴வேஸு பத்த²னாதி. ஏவம் சதூஹிபி பதே³ஹி யதா²க்கமம் மஹக்³க³தூபபத்திப⁴வவிஸயா, மஹக்³க³தகம்மப⁴வவிஸயா, ப⁴வதி³ட்டி²ஸஹக³தா, ப⁴வபத்த²னாபூ⁴தா ச தண்ஹா ‘‘ப⁴வதண்ஹா’’தி வுத்தா. விப⁴வதி³ட்டி² விப⁴வோ உத்தரபத³லோபேன, விப⁴வஸஹக³தா தண்ஹா விப⁴வதண்ஹா. ரூபாதி³பஞ்சவத்து² காமவிஸயா ப³லவராக³பூ⁴தா தண்ஹா காமதண்ஹாதி பட²மனயோ, ‘‘ஸப்³பே³பி தேபூ⁴மகத⁴ம்மா காமனீயட்டே²ன காமா’’தி (மஹானி. 1) வசனதோ தே ஆரப்³ப⁴ பவத்தா தி³ட்டி²விப்பயுத்தா ஸப்³பா³பி தண்ஹா காமதண்ஹாதி து³தியனயோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

அபி⁴த⁴ம்மே பனாதி பன-ஸத்³தோ³ விஸேஸத்த²ஜோதனோ, தேன பஞ்சகாமகு³ணிகராக³தோ அஞ்ஞோபி காமாவசரத⁴ம்மவிஸயோ லோபோ⁴ அபி⁴த⁴ம்மே (விப⁴. 915) ‘‘காமதண்ஹா’’தி ஆக³தோதி இமம் விஸேஸம் ஜோதேதி. திகந்தரம்பி ஸமானம் தண்ஹம்யேவ நிஸ்ஸாய பவத்திததே³ஸனானந்தரதாய தம் ‘‘வாரோ’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி ‘‘இமினா வாரேனா’’தி வுத்தம். இமினா வாரேனாதி இமினா பரியாயேனாதி அத்தோ². ரஜனீயட்டே²னாதி காமனீயட்டே²ன. பரியாதி³யித்வாதி பரிக்³க³ஹேத்வா. ததோதி காமதண்ஹாய. நீஹரித்வாதி நித்³தா⁴ரேத்வா. இதரா த்³வே தண்ஹாதி ரூபதண்ஹம், அரூபதண்ஹஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஏதேன ‘‘காமதண்ஹா’’தி ஸாதா⁴ரணவசனமேதம் ஸப்³ப³ஸ்ஸபி லோப⁴ஸ்ஸ, தஸ்ஸ பன ‘‘ரூபதண்ஹா அரூபதண்ஹா’’தி விஸேஸவசனம் யதா² காமகு³ணிகராகோ³ ரூபராகோ³ அரூபராகோ³தி த³ஸ்ஸேதி. நிரோத⁴தண்ஹாதி ப⁴வனிரோதே⁴ ப⁴வஸமுச்சே²தே³ தண்ஹா. யஸ்மா ஹி உச்சே²த³தி³ட்டி² மனுஸ்ஸத்தபா⁴வே, காமாவசரதே³வத்தபா⁴வே, ரூபாவசரஅரூபாவசரத்தபா⁴வே டி²தஸ்ஸ அத்தனோ ஸம்மா ஸமுச்சே²தோ³ ஹோதீதி ப⁴வனிரோத⁴ம் ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி, தஸ்மா தம்ஸஹக³தாபி தண்ஹா தமேவ ஆரப்³ப⁴ பவத்ததீதி.

வட்டஸ்மிந்தி திவிதே⁴பி வட்டே. யதா² தே ஹி நிஸ்ஸரிதும் அப்பதா³னவஸேன கம்மவிபாகவட்டே தம்ஸமங்கி³ஸத்தம் தேஸம் பராபருப்பத்தியா பச்சயபா⁴வேன ஸம்யோஜேந்தி, ஏவம் கிலேஸவட்டேபீதி. ஸதீதி பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானே. ரூபாதி³பே⁴தே³தி ரூபவேத³னாதி³விபா⁴கே³. காயேதி க²ந்த⁴ஸமூஹே. விஜ்ஜமானாதி ஸதீ பரமத்த²தோ உபலப்³ப⁴மானா. தி³ட்டி²யா பரிகப்பிதோ ஹி அத்தாதி³ பரமத்த²தோ நத்தி², தி³ட்டி² பன அயம் அத்தே²வாதி. விசினந்தோதி த⁴ம்மஸபா⁴வம் வீமம்ஸந்தோ. கிச்ச²தீதி கிலமதி. பராமஸதீதி பரதோ ஆமஸதி. ‘‘ஸீலேன ஸுத்³தி⁴, வதேன ஸுத்³தீ⁴’’தி க³ண்ஹந்தோ ஹி விஸுத்³தி⁴மக்³க³ம் அதிக்கமித்வா தஸ்ஸ பரதோ ஆமஸதி நாம. வீஸதிவத்து²கா தி³ட்டீ²தி ரூபாதி³-த⁴ம்மே, பச்சேகம் தே வா நிஸ்ஸிதம், தேஸம் வா நிஸ்ஸயபூ⁴தம், ஸாமிபூ⁴தம் வா கத்வா பரிகப்பனவஸேன பவத்தியா வீஸதிவத்து²கா அத்ததி³ட்டி² வீஸதி. விமதீதி த⁴ம்மேஸு ஸம்மா, மிச்சா² வா மனனாபா⁴வதோ ஸம்ஸயிதட்டே²ன அமதி, அப்படிபஜ்ஜனந்தி அத்தோ². விபரியாஸக்³கா³ஹோதி அஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ‘‘ஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’தி விபரீதக்³கா³ஹோ.

சிரபாரிவாஸியட்டே²னாதி சிரபரிவுத்த²தாய புராணபா⁴வேன. ஆஸவனட்டே²னாதி ஸந்த³னட்டே²ன, பவத்தனட்டே²னாதி அத்தோ². ஸவதீதி பவத்ததி. அவதி⁴அத்தோ² ஆ-காரோ, அவதி⁴ ச மரியாதா³பி⁴விதி⁴பே⁴த³தோ து³விதோ⁴. தத்த² மரியாதோ³ கிரியம் ப³ஹி கத்வா பவத்ததி யதா² ‘‘ஆ பாடலிபுத்தா வுட்டோ² தே³வோ’’தி. அபி⁴விதி⁴ கிரியம் ப்³யாபேத்வா பவத்ததி யதா² ‘‘ஆ ப⁴வக்³கா³ ப⁴க³வதோ யஸோ பவத்தோ’’தி. அபி⁴விதி⁴அத்தோ² அயம் ஆ-காரோ வேதி³தப்³போ³.

கத்த²சி த்³வே ஆஸவா ஆக³தாதி வினயபாளிம் (பாரா. 39) ஸந்தா⁴யாஹ. தத்த² ஹி ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மிகானம் ஆஸவானம் ஸம்வராய, ஸம்பராயிகானம் ஆஸவானம் படிகா⁴தாயா’’தி (பாரா. 39) த்³விதா⁴ ஆஸவா ஆக³தாதி. கத்த²சீதி திகனிபாதே ஆஸவஸுத்தே, (இதிவு. 56; ஸம். நி. 5.163) அஞ்ஞேஸு ச ஸளாயதனஸுத்தாதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.321). ஸளாயதனஸுத்தேஸுபி ஹி ‘‘தயோமே ஆவுஸோ ஆஸவா காமாஸவோ ப⁴வாஸவோ அவிஜ்ஜாஸவோ’’தி தயோ ஏவ ஆக³தாதி. நிரயம் க³மேந்தீதி நிரயகா³மினீயா. யஸ்மா இத⁴ ஸாஸவம் குஸலாகுஸலம் கம்மம் ஆஸவபரியாயேன தே³ஸிதம், தஸ்மா பஞ்சக³திஸம்வத்தனீயபா⁴வேன ஆஸவா ஆக³தா. இமஸ்மிம் ஸங்கீ³திஸுத்தே தயோ ஆக³தாதி. ஏத்த² யஸ்மா அஞ்ஞேஸு ச ஆ ப⁴வக்³க³ம் ஆ கோ³த்ரபு⁴ம் பவத்தந்தேஸு மானாதீ³ஸு விஜ்ஜமானேஸு அத்தத்தனியாதி³க்³கா³ஹவஸேன, அபி⁴ப்³யாபனமத³கரணவஸேன ஆஸவஸதி³ஸதா ச ஏதேஸம்யேவ, ந அஞ்ஞேஸம், தஸ்மா ஏதேஸ்வேவ ஆஸவ-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ந சேத்த² ‘‘தி³ட்டா²ஸவோ நாக³தோ’’தி சிந்தேதப்³ப³ம் ப⁴வதண்ஹாய, ப⁴வதி³ட்டி²யாபி ப⁴வாஸவக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதத்தா. காமாஸவோ நாம காமனட்டே²ன, ஆஸவனட்டே²ன ச. வுத்தாயேவ அத்த²தோ நின்னானாகரணதோ.

காமே ஏஸதி க³வேஸதி ஏதாயாதி காமேஸனா, காமானம் அபி⁴பத்த²னாவஸேன, பரியேட்டி²வஸேன, பரிபு⁴ஞ்ஜனவஸேன வா பவத்தராகோ³. ப⁴வேஸனா பன ப⁴வபத்த²னா, ப⁴வாபி⁴ரதிப⁴வஜ்ஜோ²ஸானவஸேன பவத்தராகோ³. தி³ட்டி²க³திகஸம்மதஸ்ஸாதி அஞ்ஞதித்தி²யேஹி பரிகப்பிதஸ்ஸ, ஸம்பா⁴விதஸ்ஸ ச. ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸாதி தபோபக்கமஸ்ஸ. ததே³கட்ட²ந்தி தாஹி ராக³தி³ட்டீ²ஹி ஸஹஜேகட்ட²ம். கம்மந்தி அகுஸலகம்மம். தம்பி ஹி காமாதி³கே நிப்³ப³த்தனாதி⁴ட்டா²னாதி³வஸேன பவத்தம் ‘‘ஏஸதீ’’தி வுச்சதி. அந்தக்³கா³ஹிகா தி³ட்டீ²தி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம். யா காசி பன மிச்சா²தி³ட்டி² தபோபக்கமஹேதுகா ப்³ரஹ்மசரியேஸனா ஏவ.

ஆகாரஸண்டா²னந்தி விஸிட்டா²காராவட்டா²னம் கத²ம்வித⁴ந்தி ஹி கேன பகாரேன ஸண்டி²தம், ஸமவட்டி²தந்தி அத்தோ². ஸத்³த³த்த²தோ பன வித³ஹனம் விஸிட்டா²காரேன அவட்டா²னம் விதா⁴, விதீ⁴யதி விஸதி³ஸாகாரேன ட²பீயதீதி விதா⁴, கோட்டா²ஸோ. வித³ஹனதோ ஹீனாதி³வஸேன விவிதே⁴னாகாரேன த³ஹனதோ உபதா⁴ரணதோ விதா⁴, மானோவ. ஸேய்யஸதி³ஸஹீனானம் வஸேனாதி ஸேய்யஸதி³ஸஹீனபா⁴வானம் யாதா²வா’ யாதா²வபூ⁴தானம் வஸேன. தயோ மானா வுத்தா ஸேய்யஸ்ஸேவ உப்பஜ்ஜனகா. ஏஸ நயோ ஸதி³ஸஹீனேஸுபி. தேனாஹ ‘‘அயஞ்ஹி மானோ’’திஆதி³. இதா³னி யதா²உத்³தி³ட்டே² நவவிதே⁴பி மானே வத்து²விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். ராஜூனஞ்சேவ பப்³ப³ஜிதானஞ்ச உப்பஜ்ஜதி கஸ்மா? தே விஸேஸதோ அத்தானம் ஸேய்யதோ த³ஹந்தீதி. இதா³னி தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ராஜா ஹீ’’திஆதி³மாஹ. கோ மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²தி கோ-ஸத்³தோ³ படிக்கே²பத்தோ², அஞ்ஞோ ஸதி³ஸோ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏதேஸம்யேவாதி ராஜூனம், பப்³ப³ஜிதானஞ்ச. உப்பஜ்ஜதி ஸேட்ட²வத்து²கத்தா தஸ்ஸ. ‘‘ஹீனோஹமஸ்மீ’’தி மானேபி ஏஸேவ நயோ.

‘‘கோ மயா ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ ராஜபுரிஸோ அத்தீ²’’தி வா ‘‘மய்ஹம் அஞ்ஞேஹி ஸத்³தி⁴ம் கிம் நானாகரண’’ந்தி வா ‘‘அமச்சோ தி நாமாமேவ…பே… நாமாஹ’’ந்தி வாதி ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸேய்யமானாதீ³னம் திண்ணம் பவத்திஆகாரத³ஸ்ஸனம்.

தா³ஸாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ப⁴திக கம்மகராதீ³னம் பராதீ⁴னவுத்திகானம் க³ஹணம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன வா க³ஹிதே ஏவ ‘‘புக்குஸசண்டா³லாத³யோபீ’’தி ஸயமேவ த³ஸ்ஸேதி. நனு ச மானோ நாமாயம் ஸம்பக்³க³ஹரஸோ, ஸோ கத²ம் ஓமானே ஸம்ப⁴வதீதி? ஸோபி அவகரணமுகே²ன விதா⁴னவத்து²னா பக்³க³ண்ஹனவஸேனேவ பவத்ததீதி நாயம் விரோதோ⁴. தேனேவாஹ ‘‘கிம் தா³ஸோ நாம அஹந்தி ஏதே மானே கரோதீ’’தி. ததா² ஹிஸ்ஸ யாதா²வமானதா வுத்தா.

யாதா²வமானா ப⁴வனிகந்தி விய, அத்ததி³ட்டி² விய ச ந மஹாஸாவஜ்ஜா, தஸ்மா தே ந அபாயக³மனீயா. யதா²பூ⁴தவத்து²கதாய ஹி தே யாதா²வமானா. ‘‘அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா²’’தி ச தஸ்ஸ அனவஸேஸப்பஹாயிதாய வுத்தம். து³தியததியமக்³கே³ஹி ச தே யதா²க்கமம் பஹீயந்தி, யே ஓளாரிகதரா, ஓளாரிகதமா ச. மானோ ஹி ‘‘அஹம் அஸ்மீ’’தி பவத்தியா உபரிமக்³கே³ஸு ஸம்மாதி³ட்டி²யா உஜுவிபச்சனீகோ ஹுத்வா பஹீயதி. அயாதா²வமானா நாம அயதா²பூ⁴தவத்து²கதாய, தேனேவ தே மஹாஸாவஜ்ஜபா⁴வேன பட²மமக்³க³வஜ்ஜா² வுத்தா.

அததி ஸததம் க³ச்ச²தி பவத்ததீதி அத்³தா⁴, காலோதி ஆஹ ‘‘தயோ அத்³தா⁴தி தயோ காலா’’தி. ஸுத்தந்தபரியாயேனாதி ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 3.283) ஆக³தனயேன. தத்த² ஹி ‘‘யோ சாவுஸோ மனோ, யே ச த⁴ம்மா, உப⁴யமேதம் பச்சுப்பன்னம், தஸ்மிம் சே பச்சுப்பன்னே ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴ம் ஹோதி விஞ்ஞாணம், ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴த்தா விஞ்ஞாணஸ்ஸ தத³பி⁴னந்த³தி, தத³பி⁴னந்த³ந்தோ பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்ஹீரதீ’’தி (ம. நி. 3.284) அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னம் ஸந்தா⁴ய ஏவம் வுத்தம். தேனாஹ ‘‘படிஸந்தி⁴தோ புப்³பே³’’திஆதி³. தத³ந்தரந்தி தேஸம் சுதிபடிஸந்தீ⁴னம் வேமஜ்ஜ²ம் பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴, யோ புப்³ப³ந்தாபரந்தானம் வேமஜ்ஜ²தாய ‘‘புப்³ப³ந்தாபரந்தே கங்க²தி, (த⁴. ஸ. 1123) புப்³ப³ந்தாபரந்தே அஞ்ஞாண’’ந்தி (த⁴. ஸ. 1067, 1106, 1128) ஏவமாதீ³ஸு ‘‘புப்³ப³ந்தாபரந்தோ’’தி ச வுச்சதி. ப⁴ங்கோ³ த⁴ம்மோ அதீதம்ஸேன ஸங்க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘ப⁴ங்க³தோ உத்³த⁴ம் அதீதோ அத்³தா⁴ நாமா’’தி. ததா² அனுப்பன்னோ த⁴ம்மோ அனாக³தம்ஸேன ஸங்க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘உப்பாத³தோ புப்³பே³ அனாக³தோ அத்³தா⁴ நாமா’’தி. க²ணத்தயேதி உப்பாதோ³, டி²தி, ப⁴ங்கோ³தி தீஸு க²ணேஸு. யதா³ ஹி த⁴ம்மோ ஹேதுபச்சயஸ்ஸ ஸமவாயே உப்பஜ்ஜதி, யதா³ ச வேதி, இதி த்³வீஸுபி க²ணேஸு டி²திக்க²ணே விய பச்சுப்பன்னோதி. த⁴ம்மானஞ்ஹி பாகபா⁴வூபாதி⁴கம் பத்தப்³ப³ம் உத³யோ, வித்³த⁴ம்ஸபா⁴வூபாதி⁴கம் வயோ, தது³ப⁴யவேமஜ்ஜ²ம் டி²தி. யதி³ ஏவம் அத்³தா⁴ நாமாயம் த⁴ம்மோ ஏவ ஆபன்னோதி? ந த⁴ம்மோ, த⁴ம்மஸ்ஸ பன அவத்தா²பே⁴தோ³, தஞ்ச உபாதா³ய லோகே காலஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அதீதாதி³பே⁴தோ³ ச நாம அய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் லோகே. தேனேவ வோஹாரேனாதி தம் தம் அவத்தா²விஸேஸம் உபாதா³ய த⁴ம்மோ ‘‘அதீதோ அனாக³தோ பச்சுப்பன்னோ’’தி யேன வோஹாரேன வோஹரீயதி, த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய ஹி பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி காலோ தஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ பவத்திஅவத்தா²விஸேஸம் உபாதா³ய தேனேவ வோஹாரேன ‘‘அதீதோ அத்³தா⁴’’திஆதி³னா வுத்தோ.

அந்த-ஸத்³தோ³ லோகே பரியோஸானே, கோடியம் நிருள்ஹோதி தத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அந்தோயேவ அந்தோ’’தி ஆஹ, கோடி அந்தோதி அத்தோ². பரபா⁴கோ³தி பாரிமந்தோ. அமதி க³ச்ச²தி ப⁴வப்பப³ந்தோ⁴ நிட்டா²னம் ஏத்தா²தி அந்தோ, கோடி. அமனம் நிட்டா²னக³மனந்தி அந்தோ, ஓஸானம். ஸோ பன ‘‘ஏஸேவந்தோ து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (ம. நி. 3.393; ஸம். நி. 2.51) வுத்தத்தா து³க்க²ண்ணவஸ்ஸ பாரிமந்தோதி ஆஹ ‘‘பரபா⁴கோ³’’தி. அம்மதி பரிபு⁴ய்யதி ஹீளீயதீதி அந்தோ, லாமகோ. அம்மதி பா⁴க³ஸோ ஞாயதீதி அந்தோ, அம்ஸோதி ஆஹ ‘‘கோட்டா²ஸோ அந்தோ’’தி. ஸந்தோ பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானோ காயோ த⁴ம்மஸமூஹோதி ஸக்காயோ, க²ந்தா⁴, தே பன அரியஸச்சபூ⁴தா இதா⁴தி⁴ப்பேதாதி வுத்தம் ‘‘பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴’’தி. புரிமதண்ஹாதி யேஸம் நிப்³ப³த்திகா, தன்னிப்³ப³த்திதோ பகே³வ ஸித்³தா⁴ தண்ஹா. அப்பவத்திபூ⁴தந்தி நப்பவத்ததி தது³ப⁴யம் ஏத்தா²தி தேஸம் அப்பவத்திட்டா²னபூ⁴தம். யதி³ ‘‘ஸக்காயோ அந்தோ’’திஆதி³னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் விப⁴த்திதாய து³க்க²ஸச்சாத³யோ க³ஹிதா, அத² கஸ்மா மக்³கோ³ ந க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘மக்³கோ³ பனா’’திஆதி³. தத்த² உபாயத்தாதி உபாயபா⁴வதோ, ஸம்பாபகஹேதுபா⁴வதோதி அத்தோ².

யதி³ பன ஹேதுமந்தக்³க³ஹணேனேவ ஹேது க³ஹிதோ ஹோதி, நனு ஏவம் ஸக்காயக்³க³ஹணேனேவ தஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தோ ஸக்காயஸமுத³யோ க³ஹிதோ ஹோதீதி? தஸ்ஸ க³ஹணே ஸங்க²தது³கோ விய, ஸப்பச்சயது³கோ விய ச து³கோவாயம் ஆபஜ்ஜதி, ந திகோ. யதா² பன ஸக்காயம் க³ஹேத்வா ஸக்காயஸமுத³யோபி க³ஹிதோ, ஏவம் ஸக்காயனிரோத⁴ம் க³ஹேத்வா ஸக்காயனிரோது⁴பாயோ க³ய்ஹேய்ய, ஏவம் ஸதி சதுக்கோ அயம் ஆபஜ்ஜேய்ய, ந திகோ, தஸ்மா ஹேதுமந்தக்³க³ஹணேன ஹேதுக்³க³ஹணம் ந சிந்தேதப்³ப³ம். அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ ஸியா – இத⁴ ஸக்காயஸக்காயஸமுத³யா அனாதி³காலிகா, அஸதி மக்³க³பா⁴வனாயம் பச்சயானுபரமேன அபரியந்தா ச, நிப்³பா³னம் பன அப்பச்சயத்தா அத்தனோ நிச்சதாய ஏவ ஸப்³ப³தா³பா⁴வீதி அனாதி³காலிகோ, அபரியந்தோ ச. இதி இமானி தீணி ஸச்சானி மஹாதே²ரோ இமாய ஸபா⁴க³தாய ‘‘தயோ அந்தா’’தி திகம் கத்வா த³ஸ்ஸேதி. அரியமக்³கோ³ பன கதா³சி கரஹசி லப்³ப⁴மானோ ந ததா²தி தஸ்ஸ அதிவிய து³ல்லப⁴பாதுபா⁴வதம் தீ³பேதும் திகதோ ப³ஹிகதோதி அயமேத்த² அத்தனோமதி.

து³க்க²தாதி து³க்க²பா⁴வோ, து³க்க²ம்யேவ வா யதா² தே³வோ ஏவ தே³வதா. து³க்க²-ஸத்³தோ³ சாயம் அது³க்க²ஸபா⁴வேஸுபி ஸுகு²பேக்கா²ஸு கஞ்சி அனிட்ட²தாவிஸேஸம் உபாதா³ய பவத்ததீதி ததோ நிவத்தேந்தோ ஸபா⁴வது³க்க²வாசினா ஏகேன து³க்க²-ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா ‘‘து³க்க²து³க்க²தா’’தி ஆஹ. ப⁴வதி ஹி ஏகந்ததோ தம்ஸபா⁴வேபி அத்தே² அஞ்ஞஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ யேன கேனசி ஸதி³ஸதாலேஸேன ப்³யபி⁴சாராஸங்காதி விஸேஸிதப்³ப³தா யதா² ‘‘ரூபரூபம் திலதேல’’ந்தி (விப⁴. அட்ட². பகிண்ணகதா²) ச. ஸங்கா²ரபா⁴வேனாதி ஸங்க²தபா⁴வேன. பச்சயேஹி ஸங்க²ரீயந்தீதி ஸங்கா²ரா, அது³க்க²மஸுக²வேத³னா. ஸங்க²ரியமானத்தா ஏவ ஹி அஸாரகதாய பரிது³ப்³ப³லபா⁴வேன ப⁴ங்க³ப⁴ங்கா³பி⁴முக²க்க²ணேஸு விய அத்தலாப⁴க்க²ணேபி விபா³த⁴ப்பத்தா ஏவ ஹுத்வா ஸங்கா²ரா பவத்தந்தீதி ஆஹ ‘‘ஸங்க²தத்தா உப்பாத³ஜராப⁴ங்க³பீளிதா’’தி. தஸ்மாதி யதா²வுத்தகாரணதோ. அஞ்ஞது³க்க²ஸபா⁴வவிரஹதோதி து³க்க²து³க்க²தாவிபரிணாமது³க்க²தாஸங்கா²தஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ து³க்க²ஸபா⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ. விபரிணாமேதி பரிணாமே, விக³மேதி அத்தோ². தேனாஹ பபஞ்சஸூத³னியம் ‘‘விபரிணாமது³க்கா²தி நத்தி²பா⁴வோ து³க்க²’’ந்தி. அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானஞ்ஹி ஸுக²வேத³னுபரமோ து³க்க²தோ உபட்டா²தி, ஸ்வாயமத்தோ² பியவிப்பயோகே³ன தீ³பேதப்³போ³. தேனாஹ ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. புப்³பே³ வுத்தனயோ பதே³ஸனிஸ்ஸிதோ வேத³னாவிஸேஸமத்தவிஸயத்தாதி அனவஸேஸதோ ஸங்கா²ரது³க்க²தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’தி து³தியனயோ வுத்தோ. நனு ச ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி (த⁴. ப. 278) வசனதோ ஸுக²து³க்க²வேத³னானம்பி ஸங்கா²ரது³க்க²தா ஆபன்னாதி? ஸச்சமேதம், ஸா பன ஸாமஞ்ஞஜோதனாஅபவாத³பூ⁴தேன இதரது³க்க²தாவசனேன நிவத்தீயதீதி நாயம் விரோதோ⁴. தேனேவாஹ ‘‘ட²பேத்வா து³க்க²வேத³னம் ஸுக²வேத³னஞ்சா’’தி.

மிச்சா²ஸபா⁴வோதி ‘‘ஹிதஸுகா²வஹோ மே ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் ஆஸீஸிதோபி ததா² அபா⁴வதோ, அஸுபா⁴தீ³ஸுயேவ ‘‘ஸுப⁴’’ந்திஆதி³விபரீதப்பவத்திதோ ச மிச்சா²ஸபா⁴வோ, முஸாஸபா⁴வோதி அத்தோ². மாதுகா⁴தகாதீ³ஸு பவத்தமானாபி ஹி ஹிதஸுக²ம் இச்ச²ந்தாவ பவத்தந்தீதி தே த⁴ம்மா ‘‘ஹிதஸுகா²வஹா மே ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி ஆஸீஸிதா ஹோந்தி. ததா² அஸுபா⁴ஸுகா²னிச்சானத்தேஸு ஸுபா⁴தி³விபரியாஸத³ள்ஹதாய ஆனந்தரியகம்மனியதமிச்சா²தி³ட்டீ²ஸு பவத்தி ஹோதீதி தே த⁴ம்மா அஸுபா⁴தீ³ஸு ஸுபா⁴தி³விபரீதப்பவத்திகா ஹோந்தி. விபாகதா³னே ஸதி க²ந்த⁴பே⁴தா³னந்தரமேவ விபாகதா³னதோ நியதோ, மிச்ச²த்தோ ச ஸோ நியதோ சாதி மிச்ச²த்தனியதோ. அனேகேஸு ஆனந்தரியேஸு கதேஸு யம் தத்த² ப³லவம், தம் விபச்சதி, ந இதரானீதி ஏகந்தவிபாகஜனகதாய நியததா ந ஸக்கா வத்துந்தி ‘‘விபாகதா³னே ஸதீ’’தி வுத்தம். க²ந்த⁴பே⁴தா³னந்தரந்தி சுதிஅனந்தரந்தி அத்தோ². சுதி ஹி மரணனித்³தே³ஸே ‘‘க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³’’தி (தீ³. நி. 2.390; ம. நி. 1.123; 3.373; விப⁴. 193) வுத்தா, ஏதேன வசனேன ஸதி ப²லதா³னே சுதிஅனந்தரோ ஏவ ஏதேஸம் ப²லகாலோ, ந அஞ்ஞோதி ப²லகாலனியமேன நியததா வுத்தா ஹோதி, ந ப²லதா³னனியமேனாதி நியதப²லகாலானம் அஞ்ஞேஸம்பி உபபஜ்ஜவேத³னீயானம், தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயானம்பி நியததா ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மானம் பச்சயந்தரவிகலதாதீ³ஹி அவிபச்சமானானம்பி அத்தனோ ஸபா⁴வேன விபாகத⁴ம்மதா விய ப³லவதா ஆனந்தரியேன விபாகே தி³ன்னே அவிபச்சமானானம்பி ஆனந்தரியானம் ப²லதா³னே நியதஸபா⁴வா, ஆனந்தரியஸபா⁴வா ச பவத்தீதி அத்தனோ ஸபா⁴வேன ப²லதா³னனியமேனேவ நியததா, ஆனந்தரியதா ச வேதி³தப்³பா³. அவஸ்ஸஞ்ச நியதஸபா⁴வா, ஆனந்தரியஸபா⁴வா ச தேஸம் பவத்தீதி ஸம்படிச்சி²தப்³ப³மேதம் அஞ்ஞஸ்ஸ ப³லவதோ ஆனந்தரியஸ்ஸ அபா⁴வே சுதிஅனந்தரம் ஏகந்தேன ப²லதா³னதோ.

நனு ஏவம் அஞ்ஞேஸம்பி உபபஜ்ஜவேத³னீயானம் அஞ்ஞஸ்மிம் விபாகதா³யகே அஸதி சுதிஅனந்தரமேவ ஏகந்தேன ப²லதா³னதோ ஆனந்தரியஸபா⁴வா, நியதஸபா⁴வா ச பவத்தி ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி அஸமானஜாதிகேன சேதோபணிதி⁴வஸேன, உபகா⁴தகேன ச நிவத்தேதப்³ப³விபாகத்தா அனந்தரேகந்தப²லதா³யகத்தாபா⁴வா, ந பன ஆனந்தரியானம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னி விய அஸமானஜாதிகம் ப²லனிவத்தகம் அத்தி² ஸப்³பா³னந்தரியானம் அவீசிப²லத்தா, ந ச ஹேட்டூ²பபத்திம் இச்ச²தோ ஸீலவதோ சேதோபணிதி⁴ விய உபரூபபத்திஜனககம்மப³லம் ஆனந்தரியப³லம் நிவத்தேதும் ஸமத்தோ² சேதோபணிதி⁴ அத்தி² அனிச்ச²ந்தஸ்ஸேவ அவீசிபாதனதோ, ந ச ஆனந்தரியுபகா⁴தகம் கிஞ்சி கம்மம் அத்தி². தஸ்மா தேஸம்யேவ அனந்தரேகந்தவிபாகஜனகஸபா⁴வா பவத்தீதி. அனேகானி ச ஆனந்தரியானி கதானி ஏகந்தே விபாகே நியதத்தா உபரதாவிபச்சனஸபா⁴வாஸங்கத்தா நிச்சி²தானி ஸபா⁴வதோ நியதானேவ. சுதிஅனந்தரம் பன ப²லம் அனந்தரம் நாம, தஸ்மிம் அனந்தரே நியுத்தானி, தன்னிப்³ப³த்தனேன அனந்தரகரணஸீலானி அனந்தரபயோஜனானி சாதி ஸபா⁴வதோ ஆனந்தரியானேவ ச ஹோந்தி. தேஸு பன ஸமானஸபா⁴வேஸு ஏகேன விபாகே தி³ன்னே இதரானி அத்தனா காதப்³ப³கிச்சஸ்ஸ தேனேவ கதத்தா ந து³தியம் ததியஞ்ச படிஸந்தி⁴ம் கரோந்தி, ந ஸமத்த²தாவிகா⁴தத்தாதி நத்தி² தேஸம் நியதானந்தரியதானிவத்தீதி. ந ஹி ஸமானஸபா⁴வம் ஸமானஸபா⁴வஸ்ஸ ஸமத்த²தம் விஹனதீதி. ஏகஸ்ஸ பன அஞ்ஞானிபி உபத்த²ம்ப⁴கானி ஹோந்தீதி த³ட்ட²ப்³பா³னீதி. ஸம்மாஸபா⁴வேதி ஸச்சஸபா⁴வே. நியதோ ஏகந்திகோ அனந்தரமேவ ப²லதா³னேனாதி ஸம்மத்தனியமதோ.ந நியதோதி உப⁴யதா²பி ந நியதோ. அவஸேஸானம் த⁴ம்மானந்தி கிலேஸானந்தரியகம்மனிய்யானிகத⁴ம்மேஹி அஞ்ஞேஸம் த⁴ம்மானம்.

தமந்த⁴காரோதி தமோ அந்த⁴காரோதி பத³விபா⁴கோ³. அவிஜ்ஜா தமோ நாம ஆரம்மணஸ்ஸ சா²த³னட்டே²ன. தேனேவாஹ ‘‘தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ (ம. நி. 1.385; பாரா. 12), தமோக்க²ந்தோ⁴ பதா³லிதோ’’தி (ஸம். நி. 1.164) ச ஆதி³. அவிஜ்ஜாஸீஸேன விசிகிச்சா² வுத்தா மஹதா ஸம்மோஹேன ஸப்³ப³காலம் அவியுஜ்ஜனதோ. ஆக³ம்மாதி பத்வா. கங்க²தீதி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) கங்க²ம் உப்பாதே³தி ஸம்ஸயம் ஆபஜ்ஜதி. அதி⁴முச்சிதும் ந ஸக்கோதீதி பஸாதா³தி⁴மோக்க²வஸேன அதி⁴முச்சிதும் ந ஸக்கோதி. தேனாஹ ‘‘ந ஸம்பஸீத³தீ’’தி. யாவத்தகஞ்ஹி யஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் விசிகிச்சா² ந விக³ச்ச²தி, தாவ தத்த² ஸத்³தா⁴தி⁴மோக்கோ² அனவஸரோவ. ந கேவலம் ஸத்³தா⁴தி⁴மோக்கோ², நிச்ச²யாதி⁴மோக்கோ²பி தத்த² ந பதிட்ட²ஹதி ஏவ.

ந ரக்கி²தப்³பா³னீதி ‘‘இமானி மயா ரக்கி²தப்³பா³னீ’’தி ஏவம் கத்த²சி ரக்கா²கிச்சம் நத்தி² பரதோ ரக்கி²தப்³ப³ஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. ஸதியா ஏவ ரக்கி²தானீதி முட்ட²ஸ்ஸச்சஸ்ஸ போ³தி⁴மூலே ஏவ ஸவாஸனம் ஸமுச்சி²ன்னத்தா ஸதியா ரக்கி²தப்³பா³னி நாம ஸப்³ப³தா³பி ரக்கி²தானி ஏவ. நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ காயது³ச்சரிதந்தி ததா²க³தஸ்ஸ காயது³ச்சரிதம் நாம நத்தே²வ, யதோ ஸுபரிஸுத்³தோ⁴ காயஸமாசாரோ ப⁴க³வதோ. நோ அபரிஸுத்³தா⁴, பரிஸுத்³தா⁴ ஏவ அபரிஸுத்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் பஹீனத்தா. ததா²பி வினயே அபகதஞ்ஞுதாவஸேன ஸியா தேஸம் அபாரிஸுத்³தி⁴லேஸோ, ந ப⁴க³வதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² விஹாரகாரம் ஆபத்திந்தி ஏகவசனவஸேன ‘‘ஆபத்தியோ’’தி ஏத்த² ஆபத்தி-ஸத்³த³ம் ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். அபி⁴தே⁴ய்யானுரூபஞ்ஹி லிங்க³வசனானி ஹோந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ‘‘மனோத்³வாரே’’தி இத³ம் தஸ்ஸா ஆபத்தியா அகிரியஸமுட்டா²னதாய வுத்தம். ந ஹி மனோத்³வாரே பஞ்ஞத்தா ஆபத்தி அத்தீ²தி. ஸஉபாரம்ப⁴வஸேனாதி ஸவத்தப்³ப³தாவஸேன, ந பன து³ச்சரிதலக்க²ணாபத்திவஸேன, யதோ நம் ப⁴க³வா படிக்கி²பதி. யதா² ஆயஸ்மதோ மஹாகப்பினஸ்ஸாபி ‘‘க³ச்சே²ய்யம் வாஹம் உபோஸத²ம், ந வா க³ச்சே²ய்யம். க³ச்சே²ய்யம் வாஹம் ஸங்க⁴கம்மம், ந வா க³ச்சே²ய்ய’’ந்தி (மஹாவ. 137) பரிவிதக்கிதம். மனோது³ச்சரிதந்தி மனோத்³வாரிகம் அப்பஸத்த²ம் சரிதம். ஸத்தா²ரா அப்பஸத்த²தாய ஹி தம் து³ச்சரிதம் நாம ஜாதம், ந ஸபா⁴வதோ.

யஸ்மா மஹாகாருணிகோ ப⁴க³வா ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஹிதஸுகா²ய ஏவ படிபஜ்ஜமானோ அச்சந்தவிவேகஜ்ஜா²ஸயதாய தப்³பி³து⁴ரம் த⁴ம்மஸேனாபதினோ சித்துப்பாத³ம் படிக்கி²பந்தோ ‘‘ந கோ² தே…பே… உப்பாதே³தப்³ப³’’ந்தி அவோச, தஸ்மா ஸோ தே²ரஸ்ஸ சித்துப்பாதோ³ ப⁴க³வதோ ந பாஸம்ஸோதி கத்வா மனோது³ச்சரிதம் நாம ஜாதோ, தஸ்ஸ ச படிக்கே²போ உபாரம்போ⁴தி ஆஹ ‘‘தஸ்மிம் மனோது³ச்சரிதே உபாரம்ப⁴ம் ஆரோபேந்தோ’’தி. ப⁴க³வதோ பன ஏத்தகம்பி நத்தி², யதோ பவாரணாஸுத்தே ‘‘ஹந்த³ தா³னி, பி⁴க்க²வே, பவாரேமி வோ, ந ச மே கிஞ்சி க³ரஹத² காயிகம் வா வாசஸிகம் வா’’தி (ஸம். நி. 1.215) வுத்தோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ ‘‘ந கோ² மயம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வதோ கிஞ்சி க³ரஹாம காயிகம் வா வாசஸிகம் வா’’தி ஸத்து² பரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாராதி³கம் ஸிரஸா ஸம்படிச்சி². அயஞ்ஹி லோகனாத²ஸ்ஸ து³ச்சரிதாபா⁴வோ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴மியம்பி சரியாசிரானுக³தோ அஹோஸி, பகே³வ பு³த்³த⁴பூ⁴மியந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அனச்ச²ரியஞ்சேத’’ந்திஆதி³மாஹ.

பு³த்³தா⁴னம்யேவ த⁴ம்மா கு³ணா, ந அஞ்ஞேஸந்தி பு³த்³த⁴த⁴ம்மா. ததா² ஹி தே பு³த்³தா⁴னம் ஆவேணிகத⁴ம்மாதி வுச்சந்தி. தத்த² ‘‘நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ காயது³ச்சரித’’ந்திஆதி³னா காயவசீமனோது³ச்சரிதாபா⁴வவசனம் யதா²தி⁴காரம் காயகம்மாதீ³னம் ஞாணானுபரிவத்திதாய லத்³த⁴கு³ணகித்தனம், ந ஆவேணிகத⁴ம்மந்தரத³ஸ்ஸனம். ஸப்³ப³ஸ்மிஞ்ஹி காயகம்மாதி³கே ஞாணானுபரிவத்தினி குதோ காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ஸம்ப⁴வோ. ‘‘பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அப்படிஹதஞாண’’ந்திஆதி³னா வுத்தானி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணதோ விஸும்யேவ தீணி ஞாணானி சதுயோனிபஞ்சக³திபரிச்சே²த³கஞாணானி வியா’’தி வத³ந்தி. ஏகம்யேவ ஹுத்வா தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணம் நாம ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமேவ. நத்தி² ச²ந்த³ஸ்ஸ ஹானீதி ஸத்தேஸு ஹிதச²ந்த³ஸ்ஸ ஹானி நத்தி². நத்தி² வீரியஸ்ஸ ஹானீதி கே²மபவிவேகவிதக்கானுக³தஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ ஹானி நத்தி². ‘‘நத்தி² த³வாதி கி²ட்³டா³தி⁴ப்பாயேன கிரியா நத்தி². நத்தி² ரவாதி ஸஹஸா கிரியா நத்தீ²’’தி வத³ந்தி, ஸஹஸா பன கிரியா த³வா ‘‘அஞ்ஞம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி அஞ்ஞகரணம் ரவா. க²லிதந்தி விரஜ்ஜ²னம் ஞாணேன அப்பு²டம். ஸஹஸாதி வேகா³யிதத்தம் துரிதகிரியா. அப்³யாவடோ மனோதி நிரத்த²கோ சித்தஸமுதா³சாரோ. அகுஸலசித்தந்தி அஞ்ஞாணுபேக்க²மாஹ, அயஞ்ச தீ³க⁴பா⁴ணகானம் பாடோ² ஆகுலோ விய. அயம் பன பாடோ² அனாகுலோ –

அதீதம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதஞாணம், அனாக³தம்ஸே, பச்சுப்பன்னம்ஸே. இமேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் ஞாணபுப்³ப³ங்க³மம் ஞாணானுபரிவத்தி, ஸப்³ப³ம் வசீகம்மம், ஸப்³ப³ம் மனோகம்மம். இமேஹி ச²ஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ நத்தி² ச²ந்த³ஸ்ஸ ஹானி, நத்தி² த⁴ம்மதே³ஸனாய, நத்தி² வீரியஸ்ஸ, நத்தி² ஸமாதி⁴ஸ்ஸ, நத்தி² பஞ்ஞாய, நத்தி² விமுத்தியா. இமேஹி த்³வாத³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ நத்தி² த³வா, நத்தி² ரவா, நத்தி² அப்பு²டம், நத்தி² வேகா³யிதத்தம், நத்தி² அப்³யாவடமனோ, நத்தி² அப்படிஸங்கா²னுபேக்கா²தி.

தத்த² அப்படிஸங்கா²னுபேக்கா²தி அஞ்ஞாணுபேக்கா². ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. ஏத்த² ச ததா²க³தஸ்ஸ ஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴ம் காயவசீமனோஸமாசாரபாரிஸுத்³தி⁴யாவ ஸங்க³ஹேத்வா ஸமாசாரத்தயவஸேன மஹாதே²ரேன திகோ தே³ஸிதோ.

கிஞ்சனாதி கிஞ்சிக்கா². இமே பன ராகா³த³யோ பலிபு³ந்த⁴னட்டே²ன கிஞ்சனா வியாதி கிஞ்சனா. தேனாஹ ‘‘கிஞ்சனாதி பலிபோ³தா⁴’’தி.

அனுத³ஹனட்டே²னாதி அனு அனு த³ஹனட்டே²ன. ராகா³த³யோ அரூபத⁴ம்மா இத்தரக்க²ணா கத²ம் அனுத³ஹந்தீதி ஆஸங்கம் நிவத்தேதும் ‘‘தத்த² வத்தூ²னீ’’தி வுத்தம், த³ட்ட²ப்³பா³னீதி வசனஸேஸோ. தத்தா²தி தஸ்மிம் ராகா³தீ³னம் அனுத³ஹனட்டே². வத்தூ²னீதி ஸாஸனே, லோகே ச பாகடத்தா பச்சக்க²பூ⁴தானி காரணானி. ராகோ³ உப்பன்னோ திகி²ணகரோ ஹுத்வா. தஸ்மா தம்ஸமுட்டா²னா தேஜோதா⁴து அதிவிய திகி²ணபா⁴வேன ஸத்³தி⁴ம் அத்தனா ஸஹஜாதத⁴ம்மேஹி ஹத³யப்பதே³ஸம் ஜா²பேஸி யதா² தம் பா³ஹிரா தேஜோதா⁴து ஸனிஸ்ஸயம். தேன ஸா பி⁴க்கு²னீ ஸுபதோ விய ப்³யாதி⁴ ஜா²யித்வா மதா. தேனாஹ ‘‘தேனேவ ஜா²யித்வா காலமகாஸீ’’தி. தோ³ஸஸ்ஸ நிஸ்ஸயானம் த³ஹனதா பாகடா ஏவாதி இதரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மோஹவஸேன ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அதிவத்தித்வாதி அதிக்கமித்வா.

காமம் ஆஹுனேய்யக்³கி³ஆத³யோ தயோ அக்³கீ³ ப்³ராஹ்மணேஹி இச்சி²தா ஸந்தி, தே பன தேஹி இச்சி²தமத்தா, ந ஸத்தானம் தாதி³ஸா அத்த²ஸாத⁴கா. யே பன ஸத்தானம் அத்த²ஸாத⁴கா, தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆஹுனம் வுச்சதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஆத³ரேன ஹுனனம் பூஜனம் ஆஹுனந்தி ஸக்காரோ ‘‘ஆஹுன’’ந்தி வுச்சதி, தம் ஆஹுனம் அரஹந்தி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘ஆஹுனேய்யாதி பி⁴க்க²வே மாதாபிதூனமேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி (இதிவு. 106). யத³க்³கே³ன ச தே புத்தானம் ப³ஹுகாரதாய ஆஹுனேய்யாதி தேஸு ஸம்மாபடிபத்தி நேஸம் ஹிதஸுகா²வஹா, தத³க்³கே³ன தேஸு மிச்சா²படிபத்தி அஹிதது³க்கா²வஹாதி ஆஹ ‘‘தேஸு…பே… நிப்³ப³த்தந்தீ’’தி. ஸ்வாயமத்தோ²தி யோ மாதாபிதூனம் அத்தனோ உபரி விப்படிபன்னானம் புத்தானம் அனுத³ஹனஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேன அனுத³ஹனட்டோ², ஸோ அயமத்தோ². மித்தவிந்த³கவத்து²னாதி மித்தவிந்த³கஸ்ஸ நாம மாதரி விப்படிபன்னஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தாய ஏவ விப்படிபத்தியா சிரதரம் காலம் ஆபாயிகது³க்கா²னுப⁴வனதீ³பனேன வத்து²னா வேதி³தப்³போ³.

இதா³னி தமத்த²ம் கஸ்ஸபஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே பவத்தம் விபா⁴வேதும் ‘‘மித்தவிந்த³கோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். த⁴னலோபே⁴ன, ந த⁴ம்மச்ச²ந்தே³னாதி அதி⁴ப்பாயோ. அகுதோப⁴யம் கேனசி அனுட்டா²பனீயதாய. நிவாரேஸி ஸமுத்³த³பயாதா நாம ப³ஹ்வந்தராயாதி அதி⁴ப்பாயேன. அந்தரம் கத்வாதி அதிக்கமனவஸேன த்³வின்னம் பாதா³னம் அந்தரே கத்வா.

நாவா அட்டா²ஸி தஸ்ஸ பாபகம்மப³லேன வாதஸ்ஸ அவாயனதோ. ஏகதி³வஸம் ரக்கி²தஉபோஸத²கம்மானுபா⁴வேன ஸம்பத்திம் அனுப⁴வந்தோ. யதா² புரிமாஹி பரதோ மா அக³மாஸீதி வுத்தோ, ஏவம் அபராபராஹிபீதி ஆஹ ‘‘தாஹி ‘பரதோ பரதோ மா அக³மாஸீ’தி வுச்சமானோ’’தி. கு²ரசக்கத⁴ரந்தி கு²ரதா⁴ரூபமசக்கத⁴ரம் ஏகம் புரிஸம். உபட்டா²ஸி பாபகம்மஸ்ஸ ப³லேன.

சதுப்³பீ⁴தி சதூஹி அச்ச²ராஸதி³ஸீஹி விமானபேதீஹி, ஸம்பத்திம் அனுப⁴வித்வாதி வசனஸேஸோ. அட்ட²ஜ்ஜ²க³மாதி ரூபாதி³காமகு³ணேஹி ததோ விஸிட்ட²தரா அட்ட² விமானபேதியோ அதி⁴க³ச்சி². அத்ரிச்ச²ந்தி அத்ரிச்சா²ஸங்கா²தேன அதிலோபே⁴ன ஸமன்னாக³தத்தா அத்ர அத்ர காமகு³ணே இச்ச²ந்தோ. சக்கந்தி கு²ரசக்கம். ஆஸதோ³தி அனத்தா²வஹபா⁴வேன ஆஸாதே³தி.

ஸோதி கே³ஹஸாமிகோ ப⁴த்தா. புரிமனயேனேவாதி அனுத³ஹனஸ்ஸ பச்சயதாய.

அதிசாரினீதி ஸாமிகம் அதிக்கமித்வா சாரினீ மிச்சா²சாரினீ. ரத்திம் து³க்க²ந்தி அத்தனோ பாபகம்மானுபா⁴வஸமுபட்டி²தேன ஸுனகே²ன கா²தி³தப்³ப³தாது³க்க²ம். வஞ்சேத்வாதி தம் அஜானாபேத்வாவ காரணட்டா²னக³மனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். படபடந்தீதி படபடா கத்வா. அனுரவத³ஸ்ஸனஞ்ஹேதம். முட்டி²யோகோ³ கிராயம் தஸ்ஸ ஸுனக²ந்தரதா⁴னஸ்ஸ, யதி³த³ம் கே²ளபிண்ட³ம் பூ⁴மியம் நிட்டு²பி⁴த்வா பாதே³ன க⁴ம்ஸனம். தேன வுத்தம் ‘‘ஸோ ததா² அகாஸி.ஸுனகா² அந்தரதா⁴யிம்ஸூ’’தி.

த³க்கி²ணாதி சத்தாரோ பச்சயா தி³ய்யமானா த³க்க²ந்தி ஏதேஹி ஹிதஸுகா²னீதி. தம் த³க்கி²ணம் அரஹதீதி த³க்கி²ணேய்யோ, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴. ரேவதீவத்து² விமானவத்து²பேதவத்தூ²ஸு (வி. வ. 861 ஆத³யோ) தேஸம் அட்ட²கதா²யஞ்ச (வி. வ. 977-980; பே. வ. அட்ட². 714-736) ஆக³தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘திவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோ’’தி ஏத்த² நனு ஸங்க³ஹோ ஏகவிதோ⁴வ, ஸோ கஸ்மா ‘‘சதுப்³பி³தோ⁴’’தி வுத்தோதி? ‘‘ஸங்க³ஹோ’’தி அத்த²ம் அவத்வா அனித்³தா⁴ரிதத்த²ஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸேவ வுத்தத்தா. ‘‘திவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. ரூபகண்ட³-திகே) பதே³ஸு ஸங்க³ஹ-ஸத்³தோ³ தாவ அத்தனோ அத்த²வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴தி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². அத்தோ²பி வா அனித்³தா⁴ரிதவிஸேஸோ ஸாமஞ்ஞேன க³ஹேதப்³ப³தம் பத்தோ ‘‘திவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. ரூபகண்ட³-திகே) ‘‘ஸங்க³ஹோ’’தி வுத்தோதி ந கோசி தோ³ஸோ. நித்³தா⁴ரிதே ஹி விஸேஸே தஸ்ஸ ஏகவித⁴தா ஸியா, ந ததோ புப்³பே³தி. ‘‘ஜாதிஸங்க³ஹோ’’தி வுத்தேபி ஜாதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாபேக்க²ஸத்³த³த்தா அத்தனோ ஜாதியா ஸங்க³ஹோதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதேவ ஸம்ப³ந்தா⁴ரஹஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அவுத்தத்தா யதா² ‘‘மாதாபிது உபட்டா²ன’’ந்தி (கு². பா. 5.6; ஸு. நி. 265). அட்ட²கதா²யம் பன யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் அபரிபுண்ணம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜாதிஸங்க³ஹோ’’ இச்சேவ வுத்தம். ஸமானஜாதிகானம் ஸங்க³ஹோ, ஸமானஜாதியா வா ஸங்க³ஹோ ஸஜாதிஸங்க³ஹோ. ஸஞ்ஜாயதி ஏத்தா²தி ஸஞ்ஜாதி, ஸஞ்ஜாதியா ஸங்க³ஹோ ஸஞ்ஜாதிஸங்க³ஹோ, ஸஞ்ஜாதிதே³ஸேன ஸங்க³ஹோதி அத்தோ². கிரியாய ஏவரூபாய ஸங்க³ஹோ கிரியாஸங்க³ஹோ. ரூபக்க²ந்த⁴க³ணனந்தி ‘‘ரூபக்க²ந்தோ⁴’’தி க³ணனம் ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி ருப்பனஸபா⁴வத்தா. தீஹி கோட்டா²ஸேஹி ரூபக³ணனாதி வக்க²மானேஹி தீஹி பா⁴கே³ஹி ரூபஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ, க³ணேதப்³ப³தாதி அத்தோ².

ரூபாயதனம் நிபஸ்ஸதி பச்சக்க²தோ விஜானாதீதி நித³ஸ்ஸனம், சக்கு²விஞ்ஞாணம், நித³ஸ்ஸதீதி வா நித³ஸ்ஸனம், த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வோ, சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ கோ³சரபா⁴வோ, தஸ்ஸ ச ரூபாயதனதோ அனஞ்ஞத்தேபி அஞ்ஞேஹி த⁴ம்மேஹி ரூபாயதனம் விஸேஸேதும் அஞ்ஞம் விய கத்வா ‘‘ஸஹ நித³ஸ்ஸனேனாதி ஸனித³ஸ்ஸன’’ந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. த⁴ம்மஸபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஹி ஏகீபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு யோ நானத்தகரோ ஸபா⁴வோ, ஸோ அஞ்ஞோ விய கத்வா உபசரிதும் யுத்தோ. ஏவஞ்ஹி அத்த²விஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஹோதீதி. சக்கு²படிஹனனஸமத்த²தோதி சக்கு²னோ க⁴ட்டனஸமத்த²தாய. க⁴ட்டனம் விய ச க⁴ட்டனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். து³தியேன அத்த²விகப்பேன த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தம் நாஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனந்தி அனித³ஸ்ஸனந்தி யோஜனா. ஏத்த² ச த³ஸன்னம் ஆயதனானம் யதா²ரஹம் ஸயம், நிஸ்ஸயவஸேன ச ஸம்பத்தானம், அஸம்பத்தானஞ்ச படிமுக²பா⁴வோ அஞ்ஞமஞ்ஞபதனம் படிஹனனம், யேன ப்³யாபாராதி³விகாரபச்சயந்தரஸன்னிதா⁴னே சக்கா²தீ³னம் விஸயேஸு விகாருப்பத்தி. தத்த² ப்³யாபாரோ சக்கா²தீ³னம் ஸவிஸயேஸு ஆவிச்ச²ன்னம், ரூபாதீ³னம் இட்டா²னிட்ட²தா, தத்த² ச சித்தஸ்ஸ ஆபு⁴ஜனந்தி இமே ஆதி³ஸத்³த³ஸங்க³ஹிதா. தேஹி விகாரப்பத்தியா பச்சயந்தரப்³யாபாரதோ அஞ்ஞந்தி கத்வா அனுக்³க³ஹூபகா⁴தோ விகாரோ. உபனிஸ்ஸயோ பன அப்பதா⁴னஸ்ஸ பச்சயோ இத⁴ க³ஹிதோ. காரணகாரணம்பி காரணமேவாதி க³ய்ஹமானே ஸியா தஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹோதி. வுத்தப்பகாரந்தி ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணஸங்கா²த’’ந்தி வுத்தப்பகாரம். நாஸ்ஸ படிகோ⁴தி ஏத்தா²பி ‘‘வுத்தப்பகார’’ந்தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. அவஸேஸம் ஸோளஸவித⁴ம் ஸுகு²மரூபம்.

ஸங்க²ரோந்தீதி ஸம்பிண்டே³ந்தி. சேதனா ஹி ஆயூஹனரஸதாய யதா² ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே யதா²ஸகம் கிச்சேஸு ஸம்வித³ஹந்தீ விய அபி⁴ஸந்த³ஹந்தீ வத்தமானா தேனேவ கிச்சவிஸேஸேன தே ஸம்பிண்டே³ந்தீ விய ஹோதி, ஏவம் அத்தனோ விபாகத⁴ம்மேபி பச்சயஸமவாயே ஸங்க²ரோந்தீ ஸம்பிண்டே³ந்தீ விய ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஸஹஜாத…பே… ராஸீ கரோந்தீ’’தி. அபி⁴ஸங்க²ரோதீதி அபி⁴விஸிட்ட²ம் கத்வா ஸங்க²ரோதி. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ஹி அத்தனோ ப²லம் இதரஸ்ஸ ப²லதோ அதிவிய விஸிட்ட²ம் பி⁴ன்னம் கத்வா ஸங்க²ரோதி பச்சயதோ, ஸபா⁴வதோ, பவத்திஆகாரதோ ச ஸயம் இதரேஹி விஸிட்ட²ஸபா⁴வத்தா. ஏஸ நயோ இதரேஹிபி. புஜ்ஜப⁴வப²லனிப்³ப³த்தனதோ, அத்தனோ ஸந்தானஸ்ஸ புனனதோ ச புஞ்ஞோ.

மஹாசித்தசேதனானந்தி அஸங்க்²யேய்யாயுனிப்பா²த³னாதி³மஹானுபா⁴வதாய மஹாசித்தேஸு பவத்தசேதனானம். அட்டே²வ சேதனா ஹோந்தி, யா காமாவசரா குஸலா. ‘‘தேரஸபீ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ‘‘நவா’’தி வத்தப்³ப³ம். ந ஹி பா⁴வனா ஞாணரஹிதா யுத்தாதி அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³. கஸிணபரிகம்மம் கரோந்தஸ்ஸாதி கஸிணேஸு ஜா²னபரிகம்மம் கரோந்தஸ்ஸ. ‘‘பத²வீ பத²வீ’’திஆதி³ பா⁴வனா ஹி கஸிணபரிகம்மம். தஸ்ஸ ஹி பரிகம்மஸ்ஸ ஸுபகு³ணபா⁴வதோ அனுயுத்தஸ்ஸ தத்த² ஆத³ராகரணேன ஸியா ஞாணரஹிதசித்தம். ஜா²னபச்சவேக்க²ணாயபி ஏஸேவ நயோ. கேசி மண்ட³லகரணம்பி பா⁴வனம் ப⁴ஜாபேந்தி.

தா³னவஸேன பவத்தசித்தசேதஸிகத⁴ம்மா தா³னம், தத்த² ப்³யாபாரபூ⁴தா ஆயூஹனசேதனா தா³னம் ஆரப்³ப⁴, தா³னஞ்ச அதி⁴கிச்ச உப்பஜ்ஜதீதி வுத்தா. ஏவம் இதரேஸுபி. அயம் ஸங்கே²பதே³ஸனாதி அயம் புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரே ஸங்கே²பதோ அத்த²தே³ஸனா, அத்த²வண்ணனாதி அத்தோ².

ஸோமனஸ்ஸசித்தேனாதி அனுமோத³னாபவத்தித³ஸ்ஸனமத்தமேதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். உபேக்கா²ஸஹக³தேனாபி ஹி அனுஸ்ஸரதி ஏவாதி. காமம் நிச்சஸீலம், உபோஸத²ஸீலம், நியமஸீலம்பி ஸீலமேவ, பரிபுண்ணம் பன ஸப்³ப³ங்க³ஸம்பன்னம் ஸீலம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸீலபூரணத்தா²யா’’திஆதி³ வுத்தம். நயத³ஸ்ஸனம் வா ஏதம், தஸ்மா ‘‘நிச்சஸீலம், உபோஸத²ஸீலம், நியமஸீலம் ஸமாதி³யிஸ்ஸாமீ’’தி விஹாரம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ, ஸமாதி³யித்வா ஸமாதி³ன்னஸீலே ச தஸ்மிம், ‘‘ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’தி ஆவஜ்ஜந்தஸ்ஸ, தம் ஸீலம் ஸோதே⁴ந்தஸ்ஸ ச பவத்தா சேதனா ஸீலமயாதி ஏவமேத்த² யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

புப்³பே³ ஸமத²வஸேன பா⁴வனானயோ க³ஹிதோதி இதா³னி ஸம்மஸனனயேன தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘படிஸம்பி⁴தா³யம் வுத்தேனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அனிச்சதோதி அனிச்சபா⁴வதோ. து³க்க²தோ, அனத்ததோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

தத்த² யே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ நாமரூபபா⁴வேன பரிக்³க³ஹிதா, தே யஸ்மா த்³வாராரம்மணேஹி ஸத்³தி⁴ம் த்³வாரப்பவத்தத⁴ம்மவஸேன விபா⁴க³ம் லப⁴ந்தி, தஸ்மா த்³வாரச²க்காதி³வஸேன ச² ச²க்கா க³ஹிதா. யஸ்மா பன லக்க²ணேஸு அனத்தலக்க²ணம் து³ப்³பி³பா⁴வம், தஸ்மா தஸ்ஸ விபா⁴வனாய ச² தா⁴துயோ க³ஹிதா. ததோ யேஸு கஸிணேஸு இதோ பா³ஹிரகானம் அத்தாபி⁴னிவேஸோ, தானி இமேஸம் ஜா²னானம் ஆரம்மணபா⁴வேன உபட்டா²னாகாரமத்தானி, இமானி பன தானி ஜா²னானீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் த³ஸ கஸிணானி க³ஹிதானி. ததோ து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய பரிவாரபா⁴வேன படிக்கூலாகாரவஸேன த்³வத்திம்ஸ கோட்டா²ஸா க³ஹிதா. புப்³பே³ க²ந்த⁴வஸேன ஸங்கே²பதோ இமே த⁴ம்மா க³ஹிதா, இதா³னி நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரனயேன ச மனஸி காதப்³பா³தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் த்³வாத³ஸாயதனானி, அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ ச க³ஹிதா. தேஸு இமே த⁴ம்மா ஸதிபி ஸுஞ்ஞானிரீஹஅப்³யாபாரபா⁴வே த⁴ம்மஸபா⁴வதோ ஆதி⁴பச்சபா⁴வேன பவத்தந்தீதி அனத்தபா⁴வவிபா⁴வனத்த²ம் இந்த்³ரியானி க³ஹிதானி. ஏவம் அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னாபி இமே த⁴ம்மா பூ⁴மித்தயபரியாபன்னதாய திவிதா⁴வ ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் திஸ்ஸோ தா⁴துயோ க³ஹிதா. ஏத்தாவதா நிமித்தம் த³ஸ்ஸேத்வா பவத்தம் த³ஸ்ஸேதும் காமப⁴வாத³யோ நவ ப⁴வா க³ஹிதா. ஏத்தகே அபி⁴ஞ்ஞேய்யவிஸேஸே பவத்தமனஸிகாரகோஸல்லேன ஸண்ஹஸுகு²மேஸு நிப்³ப³த்திதமஹக்³க³தத⁴ம்மேஸு மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஜா²னஅப்பமஞ்ஞாரூபானி க³ஹிதானி. தத்த² ஜா²னானி நாம வுத்தாவஸேஸாரம்மணானி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி. புன பச்சயபச்சயுப்பன்னவிபா⁴க³தோ இமே த⁴ம்மா விப⁴ஜ்ஜ மனஸிகாதப்³பா³தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி க³ஹிதானி. பச்சயாகாரமனஸிகாரோ ஹி ஸுகே²ன, ஸுட்டு²தரஞ்ச லக்க²ணத்தயம் விபா⁴வேதி, தஸ்மா ஸோ பச்ச²தோ க³ஹிதோ. ஏவம் ஏதே ஸம்மஸனீயபா⁴வேன க³ஹிதா க²ந்தா⁴தி³வஸேன கோட்டா²ஸதோ பஞ்சவீஸதிவிதா⁴, பபே⁴த³தோ பன அதீதாதி³பே⁴த³ம் அனாமஸித்வா க³ய்ஹமானா த்³வீஹி ஊனானி த்³வேஸதானி ஹோந்தி. இத³ம் தாவேத்த² பாளிவவத்தா²னம், அத்த²விசாரம் பன இச்ச²ந்தேஹி பரமத்த²மஞ்ஜூஸாயம் விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ந புஞ்ஞோதி அபுஞ்ஞோ. தஸ்ஸ புஞ்ஞ-ஸத்³தே³ வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸந்தானஸ்ஸ இஞ்ஜனஹேதூனம் நீவரணாதீ³னம் ஸுவிக்க²ம்ப⁴னதோ ரூபதண்ஹாஸங்கா²தஸ்ஸ இஞ்ஜிதஸ்ஸ அபா⁴வதோ அனிஞ்ஜம், அனிஞ்ஜமேவ ‘‘ஆனேஞ்ஜ’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி ரூபாரம்மணம் ரூபனிமித்தாரம்மணம் ஸப்³ப³ம்பி சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்பரியாயேன ‘‘ஆனேஞ்ஜ’’ந்தி வுச்சதி.

சத்தாரோ மக்³க³ட்டா², ஹேட்டி²மா தயோ ப²லட்டா²தி ஏவம் ஸத்தவிதோ⁴. திஸ்ஸோ ஸிக்கா²தி அதி⁴ஸீலாதி³கா திஸ்ஸோ ஸிக்கா². தாஸு ஜாதோதி வா ஸேக்கோ², அரியபுக்³க³லோ ஹி அரியாய ஜாதியா ஜாயமானோ ஸிக்கா²ஸு ஜாயதி, ந யோனியம். ஸிக்க²னஸீலோதி வா ஸேக்கோ². புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னாய வா கதா²ய ஸேக்க²ஸ்ஸ அயந்தி அஞ்ஞாஸாதா⁴ரணமக்³க³ப²லத்தயத⁴ம்மா ஸேக்க²பரியாயேன வுத்தா. அஸேக்கோ²தி ச யத்த² ஸேக்க²பா⁴வாஸங்கா அத்தி², தத்தா²யம் படிஸேதோ⁴தி லோகியனிப்³பா³னேஸு அஸேக்க²பா⁴வனாபத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா ஹி ஸிக்கா² அத்தனோ படிபக்க²கிலேஸேஹிவிப்பமுத்தா பரிஸுத்³தா⁴ உபக்கிலேஸானம் ஆரம்மணபா⁴வம்பி அனுபக³மனதோ ஏதா ‘‘ஸிக்கா²’’தி வத்தும் யுத்தா அட்ட²ஸுபி மக்³க³ப²லேஸு விஜ்ஜந்தி, தஸ்மா சதுமக்³க³ஹேட்டி²மப²லத்தயஸமங்கி³னோ விய அரஹத்தப²லஸமங்கீ³பி தாஸு ஸிக்கா²ஸு ஜாதோதி ச தம்ஸமங்கி³னோ அரஹதோ இதரேஸம் விய ஸேக்க²த்தே ஸதி ஸேக்க²ஸ்ஸ அயந்தி ச ஸிக்கா² ஸீலம் ஏதஸ்ஸாதி ச ‘‘ஸேக்கோ²’’தி வத்தப்³போ³ ஸியாதி தன்னிவத்தனத்த²ம் அஸேக்கோ²தி யதா²வுத்தஸேக்க²பா⁴வபடிஸேதோ⁴ கதோ. அரஹத்தப²லே ஹி பவத்தமானா ஸிக்கா² பரினிட்டி²தஸிக்கா²கிச்சத்தா ந ஸிக்கா²கிச்சம் கரோந்தி, கேவலம் ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேனேவ பவத்தந்தி, தஸ்மா ந தா ஸிக்கா²வசனம் அரஹந்தி, நாபி தம்ஸமங்கீ³ ஸேக்க²வசனம், ந ச ‘‘ஸிக்க²னஸீலோ, ஸிக்கா²ஸு ஜாதோ’’தி ச வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. ஹேட்டி²மப²லேஸு பன ஸிக்கா² ஸகதா³கா³மிமக்³க³விபஸ்ஸனாதீ³னம் உபனிஸ்ஸயபா⁴வதோ ஸிக்கா²கிச்சம் கரோந்தீதி ஸிக்கா²வசனம் அரஹந்தி, தம்ஸமங்கி³னோ ச ஸேக்க²வசனம், ‘‘ஸிக்க²னஸீலா, ஸிக்கா²ஸு ஜாதா’’தி ச வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி.

‘‘ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ²’’தி ச அபரியோஸிதஸிக்கோ² த³ஸ்ஸிதோதி. அனந்தரமேவ ‘‘கீ²ணாஸவோ’’தி ஆதி³ம் வத்வா ‘‘ந ஸிக்க²தீதி அஸேக்கோ²’’தி வுத்தத்தா பரியோஸிதஸிக்கோ² த³ஸ்ஸிதோ, ந ஸிக்கா²ரஹிதோ தஸ்ஸ ததியபுக்³க³லபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. வுத்³தி⁴ப்பத்தஸிக்கோ² வா அஸேக்கோ²தி ஏதஸ்மிம் அத்தே² ஸேக்க²த⁴ம்மேஸு ஏவ டி²தஸ்ஸ கஸ்ஸசி அரியஸ்ஸ அஸேக்க²பா⁴வாபத்தீதி அரஹத்தமக்³க³த⁴ம்மா வுத்³தி⁴ப்பத்தா, யதா²வுத்தேஹி ச அத்தே²ஹி ஸேக்கோ²தி கத்வா தம்ஸமங்கி³னோ அக்³க³மக்³க³ட்ட²ஸ்ஸ அஸேக்க²பா⁴வோ ஆபன்னோதி? ந தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரதோ. அரஹத்தமக்³க³தோ ஹி நின்னானாகரணம் அரஹத்தப²லம் ட²பேத்வா பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகரணம், விபாகபா⁴வஞ்ச, தஸ்மா தே ஏவ ஸேக்க²த⁴ம்மா ‘‘அக்³க³ப²லத⁴ம்மபா⁴வம் ஆபன்னா’’தி ஸக்கா வத்தும், குஸலஸுக²தோ ச விபாகஸுக²ம் ஸந்ததரதாய பணீததரந்தி, வுத்³தி⁴ப்பத்தா ச தே த⁴ம்மா ஹோந்தீதி தம்ஸமங்கீ³ ‘‘அஸேக்கோ²’’தி வுச்சதீதி.

ஜாதிமஹல்லகோதி ஜாதியா வுட்³ட⁴தரோ அத்³த⁴க³தோ வயோஅனுப்பத்தோ. ஸோ ஹி ரத்தஞ்ஞுதாய யேபு⁴ய்யேன ஜாதித⁴ம்மகுலத⁴ம்மபதே³ஸு தா²வரியப்பத்தியா ஜாதிதே²ரோ நாம. தே²ரகரணா த⁴ம்மாதி ஸாஸனே தி²ரபா⁴வகரா கு³ணா படிபக்க²னிம்மத³னகா. தே²ரோதி வக்க²மானேஸு த⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வப்பத்தோ. ஸீலவாதி பாஸம்ஸேன ஸாதிஸயேன ஸீலேன ஸமன்னாக³தோ, ஸீலஸம்பன்னோதி அத்தோ², ஏதேன து³ஸ்ஸீல்யஸங்கா²தஸ்ஸ பா³ல்யஸ்ஸ அபா⁴வமாஹ. ஸுத்தகே³ய்யாதி³ ப³ஹு ஸுதம் ஏதேனாதி ப³ஹுஸ்ஸுதோ, ஏதேனாஸ்ஸ ஸுதவிரஹஸங்கா²தஸ்ஸ பா³ல்யஸ்ஸ அபா⁴வம், படிஸங்கா²னப³லேன ச பதிட்டி²தபா⁴வம் வத³தி. ‘‘சதுன்னம் ஜா²னானம் லாபீ⁴’’தி இமினா நீவரணாதி³ஸங்கா²தஸ்ஸ பா³ல்யஸ்ஸ அபா⁴வம், பா⁴வனாப³லேன ச பதிட்டி²தபா⁴வம் கதே²தி. ‘‘ஆஸவானம் க²யா’’திஆதி³னா அவிஜ்ஜாஸங்கா²தஸ்ஸ பா³ல்யஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வம், கீ²ணாஸவத்தே²ரபா⁴வேன பதிட்டி²தபா⁴வஞ்சஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ந சேத்த² ஸமுதா³யே வாக்யபரிஸமாபனம், அத² கோ² பச்சேகம் வாக்யபரிஸமாபனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம் வுத்தேஸு த⁴ம்மேஸூ’’திஆதி³மாஹ. தே²ரனாமகோ வா ‘‘தே²ரோ’’தி ஏவம் நாமகோ வா.

அனுக்³க³ஹவஸேன, பூஜாவஸேன வா அத்தனோ ஸந்தகம் பரஸ்ஸ தீ³யதி ஏதேனாதி தா³னம், பரிச்சாக³சேதனா. தா³னமேவ தா³னமயம். பத³பூரணமத்தம் மய-ஸத்³தோ³. புஞ்ஞஞ்ச தம் யதா²வுத்தேனத்தே²ன கிரியா ச கம்மபா⁴வதோதி புஞ்ஞகிரியா. பரேஸம் பியமனாபதாஸேவனீயதாதீ³னம் ஆனிஸம்ஸானம். புப்³பே³…பே… வஸேனேவாதி ஸங்கா²ரத்திகே (தீ³. நி. 3.305; தீ³. நி. அட்ட². 3.305) வுத்ததா³னமயஸீலமயபா⁴வனாமயசேதனாவஸேனேவ. இமானி வேதி³தப்³பா³னீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தா²தி ஏதேஸு புஞ்ஞகிரியவத்தூ²ஸு. காயேன கரோந்தஸ்ஸாதி அத்தனோ காயேன பரிச்சாக³பயோக³ம் பவத்தேந்தஸ்ஸ. தத³த்த²ந்தி தா³னத்த²ம். ‘‘இமம் தே³ய்யத⁴ம்மம் தே³ஹீ’’தி வாசம் நிச்சா²ரேந்தஸ்ஸ. தா³னபாரமிம் ஆவஜ்ஜேத்வா வாதி யதா² கேவலம் ‘‘அன்னதா³னாதீ³னி தே³மீ’’தி தா³னகாலே தம் தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி, ஏவம் ‘‘இமம் தா³னமயம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா பச்சயோ ஹோதூ’’தி தா³னபாரமிம் ஆவஜ்ஜேத்வா தா³னகாலேபி தா³னஸீஸேனேவ பவத்திதத்தா. வத்தஸீஸே ட²த்வாதி ‘‘ஏதம் தா³னம் நாம மய்ஹம் குலவம்ஸோ குலதந்தி குலபவேணீ குலசாரித்த’’ந்தி சாரித்தஸீலே ட²த்வா த³த³தோ சாரித்தஸீலமயம். யதா² தே³ய்யத⁴ம்மபரிச்சாக³வஸேன பவத்தமானாபி தா³னசேதனா வத்தஸீஸே ட²த்வா த³த³தோ ஸீலமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ, அபரபா⁴க³சேதனாய ச ததா² பவத்தத்தா, ஏவம் தே³ய்யத⁴ம்மே க²யதோ, வயதோ ஸம்மஸனம் பட்ட²பேத்வா த³த³தோ பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து² ஹோதி புப்³ப³பா⁴க³சேதனாய, தே³ய்யத⁴ம்மே அபரபா⁴க³சேதனாய ச ததா² பவத்தத்தா.

அபசீதிசேதனா அபசிதிஸஹக³தம் அபசீயதி ஏதாயாதி யதா² நந்தீ³ராகோ³ ஏவ நந்தீ³ராக³ஸஹக³தா, யதா²வுத்தாய வா அபசிதியா ஸஹக³தம் ஸஹபவத்தந்தி அபசிதிஸஹக³தம். அபசாயனவஸேன பவத்தம் புஞ்ஞகிரியவத்து². வயஸா கு³ணேஹி ச வுட்³ட⁴தரானம் வத்தபடிபத்தீஸு ப்³யாவடோ ஹோதி யாய சேதனாய, ஸா வேய்யாவச்சம், வேய்யாவச்சமேவ வேய்யாவச்சஸஹக³தம். வேய்யாவச்சஸங்கா²தாய வா வத்தபடிபத்தியா ஸமுட்டா²பனவஸேனேவ ஸஹக³தம் பவத்தந்தி வேய்யாவச்சஸஹக³தம், ததா²பவத்தம் புஞ்ஞகிரியவத்து². அத்தனோ ஸந்தானே பத்தம் புஞ்ஞம் அனுப்பதீ³யதி ஏதேனாதி பத்தானுப்பதா³னம். ததா² பரேன அனுப்பதி³ன்னதாய பத்தம் அப்³ப⁴னுமோத³தி ஏதேனாதி பத்தப்³ப⁴னுமோத³னம். அனனுப்பதி³ன்னம் பன கேவலம் அப்³ப⁴னுமோதீ³யதி ஏதேனாதி அப்³ப⁴னுமோத³னம். த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஏதாயாதி தே³ஸனா, தே³ஸனாவ தே³ஸனாமயம். ஸுணாதி ஏதேனாதி ஸவனம், ஸவனமேவ ஸவனமயம். தி³ட்டி²யா ஞாணஸ்ஸ உஜுக³மனம் தி³ட்டி²ஜுக³தம். ஸப்³ப³த்த² ‘‘புஞ்ஞகிரியவத்தூ²’’தி பத³ம் அபேக்கி²த்வா நபும்ஸகலிங்க³தா.

பூஜாவஸேன ஸாமீசிகிரியா அபசாயனம் அபசிதி. வயஸா கு³ணேஹி ச ஜேட்டா²னம் கி³லானானஞ்ச தம்தம்கிச்சகரணம் வேய்யாவச்சம். அயமேதேஸம் விஸேஸோதி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. சத்தாரோ பச்சயே த³த்வா ஸப்³ப³ஸத்தானந்தி ச ஏகதே³ஸதோ உக்கட்ட²னித்³தே³ஸோ, யம் கிஞ்சி தே³ய்யத⁴ம்மம் த³த்வா, புஞ்ஞம் வா கத்வா ‘‘கதிபயானம், ஏகஸ்ஸேவ வா பத்தி ஹோதூ’’தி பரிணாமனம்பி பத்தானுப்பதா³னமேவ. தம் ந மஹப்ப²லம் தண்ஹாய பராமட்ட²த்தா. பரேஸம் தே³ஸேதி ஹிதப²ரணேன முது³சித்தேனாதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏவந்தி ஏவம் இமம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹுத்வா பரே த⁴ம்மதே³ஸனாய அனுக்³க³ண்ஹிஸ்ஸாமீதி ஹிதப²ரணேன முது³சித்தேன த⁴ம்மம் ஸுணாதி. ஏவஞ்ஹிஸ்ஸ ஸவனம் அத்தனோ, பரேஸஞ்ச ஸம்மாபடிபத்தியா பச்சயபா⁴வதோ மஹப்ப²லம் ப⁴விஸ்ஸதீதி. ஸப்³பே³ஸந்தி ஸப்³பே³ஸம்பி த³ஸன்னம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னம். நியமலக்க²ணந்தி மஹப்ப²லபா⁴வஸ்ஸ நியாமகஸபா⁴வம். தி³ட்டி²யா உஜுபா⁴வேனேவாதி ‘‘அத்தி², நத்தீ²’’தி அந்தத்³வயஸ்ஸ து³ரஸமுஸ்ஸாரிததாய ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 2.94; 3.136; விப⁴. 793) நயப்பவத்தாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா உஜுகமேவ பவத்தியா. தா³னாதீ³ஸு ஹி யம் கிஞ்சி இமாய ஏவ ஸம்மாதி³ட்டி²யா பரிஸோதி⁴தம் மஹாஜுதிகம் மஹாவிப்பா²ரம் ப⁴வதி.

புரிமேஹேவ தீஹீதி பாளியம் ஆக³தேஹேவ தீஹி. ஸீலமயே புஞ்ஞகிரியவத்து²ம்ஹி ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி சாரித்தஸீலபா⁴வதோ. தா³னமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி தா³னஸபா⁴வத்தா, தா³னவிஸயத்தா ச. காமம் தே³ஸனா த⁴ம்மதா³னஸபா⁴வதோ தா³னமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீதி வத்தும் யுத்தா, குஸலத⁴ம்மாஸேவனபா⁴வதோ பன விமுத்தாயதனஸீஸே ட²த்வா பவத்திதா விய ஸவனேன ஸத்³தி⁴ம் பா⁴வனாமயே ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி வுத்தம். ‘‘தி³ட்டி²ஜுக³தம் பா⁴வனாமயே’’தி கேசி. தி³ட்டி²ஜுக³தே ஏவ ச அத்தனா கதஸ்ஸ புஞ்ஞஸ்ஸ அனுஸ்ஸரணம், தஸ்ஸ ச பரேஸம் அத்தா²ய பரிணாமனம், கு³ணபஸம்ஸா, அஞ்ஞேஹி கரியமானாய புஞ்ஞகிரியாய, ஸம்மாபடிபத்தியா ச அனுமோத³னம் ஸரணக³மனந்தி ஏவம் ஆத³யோ புஞ்ஞவிஸேஸா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி தி³ட்டி²ஜுகம்மவஸேனேவ தேஸம் இஜ்ஜ²னதோ.

பரஸ்ஸ படிபத்தியா ஸோத⁴னத்தோ² அனுயோகோ³ சோத³னா, ஸா யானி நிஸ்ஸாய பவத்ததி, தானி சோத³னாவத்தூ²னி தி³ட்ட²ஸுதபரிஸங்கிதானி. தேனாஹ ‘‘சோத³னாகாரணானீ’’தி. தி³ட்டே²னாதி ச ஹேதும்ஹி கரணவசனம், தி³ட்டே²ன ஹேதுனாதி அத்தோ². கிம் பன தம் தி³ட்ட²ந்தி ஆஹ ‘‘வீதிக்கம’’ந்தி. தி³ஸ்வாதி ச த³ஸ்ஸனஹேதூதி அயமேத்த² அத்தோ² யதா² ‘‘பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா’’தி. ‘‘ஸுதேனா’’திஆதீ³ஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பரஸ்ஸாதி பரதோ, பரஸ்ஸ வா வசனம் ஸுத்வா.தி³ட்ட²பரிஸங்கிதேனாதி தி³ட்டா²னுக³தேன பரிஸங்கிதேன, ததா² பரிஸங்கிதேன வா வீதிக்கமேன. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. சோதே³தி வத்து²ஸந்த³ஸ்ஸனேன வா ஸம்வாஸப்படிக்கே²பேன வா ஸாமீசிப்படிக்கே²பேன வா. இமஸ்மிம் பன அத்தே² வித்தா²ரியமானே அதிப்பபஞ்சோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அயமேத்த² ஸங்கே²போ’’தி. வித்தா²ரம் பன இச்ச²ந்தானம் தஸ்ஸ அதி⁴க³முபாயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வித்தா²ரோ பன…பே… வேதி³தப்³போ³’’தி ஆஹ.

காமூபபத்தியோதி காமேஹி உபபன்னதா, ஸமன்னாக³ததாதி அத்தோ². ஸமன்னாக³மோ ச தேஸம் படிஸேவனம், ஸமதி⁴க³மோ சாதி ஆஹ ‘‘காமூபஸேவனா காமபடிலாபா⁴ வா’’தி. பச்சுபட்டி²தகாமாதி து³தியததியராஸீனம் விய ஸயம், பரேஹி ச அனிம்மிதா. உட்டா²னகம்மப²லூபஜீவிபா⁴வதோ பன தது³ப⁴யவஸேன பச்சுபட்டி²தா காமா ஏதேஸந்தி பச்சுபட்டி²தகாமா. தே பன தேஸம் யேபு⁴ய்யேன நிப³த்³தா⁴னி ஹோந்தீதி ‘‘நிப³த்³த⁴காமா’’தி வுத்தம். சதுதே³வலோகவாஸினோதி சாதுமஹாராஜிகதோ பட்டா²ய யாவ துஸிதா தே³வா. வினிபாதிகாதி ஆபாயிகா. பரனிம்மிதா காமா ஏதேஸந்தி பரனிம்மிதகாமா.

பகதிஸேவனவஸேனாதி அனுமானதோ ஜானனம் வத³தி, ந பச்சக்க²தோ. வஸம் வத்தேந்தீதி யதா²ருசி பாதப்³யதம் ஆபஜ்ஜந்தி. ‘‘மேது²னம் படிஸேவந்தீ’’தி இத³ம் பன கேசிவாத³படிஸேத⁴னத்த²ம் வுத்தம். தேனாஹ ‘‘கேசி பனா’’திஆதி³. தே ‘‘யாமானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆலிங்கி³தமத்தேன, துஸிதானம் ஹத்தா²மஸனமத்தேன, நிம்மானரதீனம் ஹஸிதமத்தேன, பரனிம்மிதவஸவத்தீனம் ஓலோகிதமத்தேன காமகிச்சம் இஜ்ஜ²தீ’’தி வத³ந்தி. ‘‘இதரேஸம் த்³வின்னம் த்³வயம்த்³வயஸமாபத்தியா வா’’தி வத³ந்தி தாதி³ஸஸ்ஸ காமேஸு விரஜ்ஜனஸ்ஸ தேஸு அபா⁴வதோ, காமானஞ்ச உத்தருத்தரி பணீதபணீததரபணீததமபா⁴வதோ. கேவலம் பன நிஸ்ஸந்தா³பா⁴வோ தேஸம் வத்தப்³போ³. காமகிச்சந்தி தங்க²ணிகபரிளாஹூபஸமாவஹம் ப²ஸ்ஸஸுக²ம். காமாதி காமூபபோ⁴கா³. பாகதிகா ஏவாதி ஹேட்டி²மேஹி ஏகஸதி³ஸா ஏவ. ஏகஸங்கா²தந்தி ஏகரூபம் ஸமானரூபந்தி, ஸமஞ்ஞாதம் ஸமானபா⁴வந்தி வா அத்தோ².

ஸுக²படிலாபா⁴தி ஸுக²ஸமதி⁴க³மா. ஹேட்டா²தி பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிதோ ஹேட்டா² மனுஸ்ஸேஸு, தே³வேஸு வா. பட²மஜ்ஜா²னஸுக²ந்தி குஸலபட²மஜ்ஜா²னம். பூ⁴மிவஸேனபி ஹேட்டு²பரிபா⁴வோ லப்³ப⁴தேவ ப்³ரஹ்மகாயிகேஸு, ப்³ரஹ்மபுரோஹிதேஸு வா குஸலஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ப்³ரஹ்மபுரோஹிதேஸு, மஹாப்³ரஹ்மேஸு வா விபாகஸுகா²னுப⁴வனஸ்ஸ லப்³ப⁴னதோ. ஏத்த² ச து³தியததியஜ்ஜா²னபூ⁴மிவஸேன து³தியததியஸுகூ²பபத்தீனம் வுச்சமானத்தா பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிவஸேனேவ பட²மஜ்ஜா²னஸுகூ²பபத்தி வுத்தா. திந்தாதி தேமிதா, ஜா²னஸுகே²ன சேவ ஜா²னஸமுட்டா²னபணீதரூபபு²ட்ட²காயேன ச பணீதா வித்தாதி அத்தோ². தேனேவாஹ ‘‘ஸமந்ததோ திந்தா’’திஆதி³. யஸ்மா குஸலஸுக²தோ விபாகஸுக²ம் ஸந்ததரதாய பணீததரம் ப³ஹுலஞ்ச பவத்ததி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘இத³ம்பி விபாகஜ்ஜா²னஸுக²ம் ஏவ ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி. தேஸந்தி ஆப⁴ஸ்ஸரானம். ஸப்பீதிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ அதிவிய உளாரபா⁴வதோ தேன அஜ்ஜோ²த்த²தசித்தானம் ப⁴வலோபோ⁴ மஹா உப்பஜ்ஜதி. ஸந்தமேவாதி விதக்கவிசாரஸங்கோ²ப⁴பீதிஉப்³பி³லாவிவிக³மேன அதிவிய உபஸந்தம்யேவ. ததா² ஸந்தபா⁴வேனேவ ஹி தம் அத்தனோ பச்சயேஹி பதா⁴னபா⁴வம் நீததாய ‘‘பணீத’’ந்தி வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘பணீதமேவா’’தி. அதப்பகேன ஸுக²பாரமிப்பத்தேன ஸுகே²ன ஸம்யுத்தாய துஸாய பீதியா இதா பவத்தாதி துஸிதா. யஸ்மா தே ததோ உத்தரி ஸுக²ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஏவ ந பத்தே²ந்தி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ததோ…பே… ஸந்துட்டா² ஹுத்வா’’தி. ததியஜ்ஜா²னஸுக²ந்தி ததியஜ்ஜா²னவிபாகஸுக²ம்.

ஸத்த அரியபஞ்ஞாதி அட்ட²மகதோ பட்டா²ய ஸத்தன்னம் அரியானம் தேஸம் தேஸம் ஆவேணிகபஞ்ஞா. ட²பேத்வா லோகுத்தரம் பஞ்ஞம் அவஸேஸா பஞ்ஞா நாம. ஸப்³பா³பி தேபூ⁴மிகா பஞ்ஞா ‘‘ஸேக்கா²’’திபி ந வத்தப்³பா³, ‘‘அஸேக்கா²’’திபி ந வத்தப்³பா³தி நேவஸேக்கா²னாஸேக்கா², புது²ஜ்ஜனபஞ்ஞா.

யோக³விஹிதேஸூதி பஞ்ஞாவிஹிதேஸு பஞ்ஞாபரிணாமிதேஸு உபாயபஞ்ஞாய ஸம்பாதி³தேஸு. கம்மாயதனேஸூதி ஏத்த² கம்மமேவ கம்மாயதனம், கம்மஞ்ச தம் ஆயதனஞ்ச ஆஜீவாதீ³னந்தி வா கம்மாயதனம். ஏஸ நயோ ஸிப்பாயதனேஸுபி. தத்த² ச து³வித⁴ம் கம்மம் ஹீனஞ்ச வட்³ட⁴கிகம்மாதி³, உக்கட்ட²ஞ்ச கஸிவாணிஜ்ஜாதி³. ஸிப்பம்பி து³வித⁴ம் ஹீனஞ்ச நளகாரஸிப்பாதி³, உக்கட்ட²ஞ்ச முத்³த³க³ணனாதி³. விஜ்ஜாவ விஜ்ஜாட்டா²னம், தம் த⁴ம்மிகமேவ நாக³மண்ட³லபரித்தபு²த⁴மனகமந்தஸதி³ஸம் வேதி³தப்³ப³ம். தானி பனேதானி ஏகச்சே பண்டி³தா போ³தி⁴ஸத்தஸதி³ஸா மனுஸ்ஸானம் பா²ஸுவிஹாரம் ஆகங்க²ந்தா நேவ அஞ்ஞேஹி கரியமானானி பஸ்ஸந்தி, ந வா கதானி உக்³க³ண்ஹந்தி. ந கரோந்தானம் ஸுணந்தி, அத² கோ² அத்தனோ த⁴ம்மதாய சிந்தாய கரோந்தி. பஞ்ஞவந்தேஹி அத்தனோ த⁴ம்மதாய சிந்தாய கதானிபி அஞ்ஞேஹி உக்³க³ண்ஹித்வா கரோந்தேஹி கதஸதி³ஸானேவ ஹோந்தி. கம்மஸ்ஸகதந்தி ‘‘இத³ம் கம்மம் ஸத்தானம் ஸகம், இத³ம் நோ ஸக’’ந்தி ஏவம் ஜானனஞாணம். ஸச்சானுலோமிகந்தி விபஸ்ஸனாஞாணம். தஞ்ஹி ஸச்சபடிவேத⁴ஸ்ஸ அனுலோமனதோ ‘‘ஸச்சானுலோமிக’’ந்தி வுச்சதி. இதா³னிஸ்ஸ பவத்தனாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபம் அனிச்சந்தி வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² வா-ஸத்³தே³ன அனியமத்தே²ன து³க்கா²னத்தலக்க²ணானிபி க³ஹிதானேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம் நானந்தரியகபா⁴வதோ. யஞ்ஹி அனிச்சம், தம் து³க்க²ம். யம் து³க்க²ம், தத³னத்தாதி [(ஸிஜ்ஜ²னதோ) அதி⁴கபாடோ² விய தி³ஸ்ஸதி]. யம் ஏவரூபந்தி யம் ஏவம் ஹேட்டா² நித்³தி³ட்ட²ஸபா⁴வம். ‘‘அனுலோமிகம் க²ந்தி’’ந்திஆதீ³னி பஞ்ஞாவேவசனானி. ஸா ஹி ஹேட்டா² வுத்தானம் கம்மாயதனாதீ³னம் பஞ்சன்னம் காரணானம் அபச்சனீகத³ஸ்ஸனேன அனுலோமனதோ, ததா² ஸத்தானம் ஹிதசரியாய மக்³க³ஸச்சஸ்ஸ, பரமத்த²ஸச்சஸ்ஸ ச நிப்³பா³னஸ்ஸ அவிலோமனதோ அனுலோமேதீதி ச அனுலோமிகா. ஸப்³பா³னிபி ஏதானி காரணானி க²மதி ஸஹதி த³ட்டு²ம் ஸக்கோதீதி க²ந்தி. பஸ்ஸதீதி தி³ட்டி². ரோசேதீதி ருசி. முனாதீதி முதி. பேக்க²தீதி பேக்கா². தே ச கம்மாயதனாத³யோ த⁴ம்மா நிஜ்ஜா²யமானா ஏதாய நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தீதி த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்தி. பரதோ அஸுத்வா படிலப⁴தீதி அஞ்ஞஸ்ஸ உபதே³ஸவசனம் அஸுத்வா ஸயமேவ சிந்தேந்தோ படிலப⁴தி. அயம் வுச்சதீதி அயம் சிந்தாமயா பஞ்ஞா நாம வுச்சதி. ஸா பனேஸா அபி⁴ஞ்ஞாதானம் போ³தி⁴ஸத்தானமேவ உப்பஜ்ஜதி. தத்தா²பி ஸச்சானுலோமிகஞாணம் த்³வின்னமேவ போ³தி⁴ஸத்தானம் அந்திமப⁴விகானம், ஸேஸபஞ்ஞா ஸப்³பே³ஸம்பி பூரிதபாரமீனம் மஹாபஞ்ஞானம் உப்பஜ்ஜதி.

பரதோ ஸுத்வா படிலப⁴தீதி கம்மாயதனாதீ³னி பரேன கரியமானானி, பரேன கதானி வா தி³ஸ்வாபி பரஸ்ஸ கத²யமானஸ்ஸ வசனம் ஸுத்வாபி ஆசரியஸந்திகே உக்³க³ஹேத்வாபி படிலத்³தா⁴ ஸப்³பா³ பரதோ ஸுத்வா படிலத்³த⁴னாமாதி வேதி³தப்³பா³. ஸமாபன்னஸ்ஸாதி ஸமாபத்திஸமங்கி³ஸ்ஸ, நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம். விபஸ்ஸனாமக்³க³பஞ்ஞா ஹி இத⁴ ‘‘பா⁴வனாபஞ்ஞா’’தி விஸேஸதோ இச்சி²தாதி.

ஆவுத⁴ம் நாம படிபக்க²விமத²னத்த²ம் இச்சி²தப்³ப³ம், ராகா³தி³ஸதி³ஸோ ச படிபக்கோ² நத்தி², தஸ்ஸ ச விமத²னம் பு³த்³த⁴வசனமேவாதி ‘‘ஸுதமேவ ஆவுத⁴’’ந்தி வத்வா ‘‘தம் அத்த²தோ தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசன’’ந்தி ஆஹ. இதா³னி தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘தம் ஹீ’’தி ஆதி³ம் வத்வா ‘‘ஸுதாவுதோ⁴’’திஆதி³னா (அ. நி. 7.67) ஸுத்தபதே³ன ஸமத்தே²தி. தத்த² அகுஸலம் பஜஹதீதி தத³ங்கா³தி³வஸேன அகுஸலம் பரிச்சஜதி. குஸலம் பா⁴வேதீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாதி³குஸலம் த⁴ம்மம் உப்பாதே³தி வட்³டே⁴தி ச. ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதீதி தேன அகுஸலப்பஹானேன, தாய ச குஸலபா⁴வனாய ராகா³தி³ஸம்கிலேஸதோ விஸுத்³த⁴ம் அத்தபா⁴வம் பவத்தேதி.

விவேகட்ட²காயானந்தி க³ணஸங்க³ணிகம் வஜ்ஜேத்வா ததோ அபகட்³டி⁴தகாயானம். ஸ்வாயம் காயவிவேகோ ந கேவலம் ஏகாகீபா⁴வோ, அத² கோ² பட²மஜ்ஜா²னாதி³ நேக்க²ம்மயோக³தோதி ஆஹ ‘‘நேக்க²ம்மாபி⁴ரதான’’ந்தி. சித்தவிவேகோதி கிலேஸஸங்க³ணிகம் பஹாய ததோ சித்தஸ்ஸ விவித்ததா. ஸா பன ஜா²னவிமோக்கா²தீ³னம் வஸேன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பரிஸுத்³த⁴சித்தானம் பரமவோதா³னப்பத்தான’’ந்தி. உபதி⁴விவேகோதி நிப்³பா³னம். தத³தி⁴க³மேன ஹி புக்³க³லஸ்ஸ நிருபதி⁴தா. தேனாஹ ‘‘நிருபதீ⁴னம் புக்³க³லான’’ந்தி, விஸங்கா²ரக³தானம் அதி⁴க³தனிப்³பா³னானம், ப²லஸமாபத்திஸமங்கீ³னஞ்சாதி அத்தோ². ஸுதம்பி அவஸ்ஸயட்டே²னேவ ஆவுத⁴ம் வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘அயம்பீ’’தி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘தஞ்ஹி நிஸ்ஸாயா’’தி. காமஞ்சேத்த² ஸுதபவிவேகாபி பஞ்ஞாவஸேனேவ யதா²தி⁴ப்பேதஆவுத⁴த்தஸாத⁴கா, பஞ்ஞா பன ஸுதேன, ஏகச்சபவிவேகேன வா வினாபி இதா⁴தி⁴ப்பேதஆவுத⁴த்தஸாத⁴னீதி ததோ பஞ்ஞா ஸாமத்தி²யத³ஸ்ஸனத்த²ம் விஸும் ஆவுத⁴பா⁴வேன வுத்தா. தேனாஹ ‘‘யஸ்ஸ ஸா அத்தி², ஸோ ந குதோசீ’’திஆதி³.

நாஞ்ஞாதம் அவிதி³தம் த⁴ம்மந்தி அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரவட்டே ந அஞ்ஞாதம் அவிதி³தம் அமதத⁴ம்மம், சதுஸச்சத⁴ம்மமேவ வா ஜானிஸ்ஸாமீதி படிபன்னஸ்ஸ இமினா புப்³பா³போ⁴கே³ன உப்பன்னம் இந்த்³ரியம். யம் பாளியம் ஸங்க³ஹவாரே ‘‘நவ இந்த்³ரியானி ஹோந்தீ’’தி வுத்தம், தம் புப்³பா³போ⁴க³ஸித்³த⁴ம் பவத்திஆகாரவிஸேஸம் தீ³பேதும் வுத்தம், அத்த²தோ பன மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி² ஏவ ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. அஞ்ஞிந்த்³ரியந்தி ஆஜானனகஇந்த்³ரியம், பட²மமக்³கே³ன ஞாதமரியாத³ம் அனதிக்கமித்வா தேஸம்யேவ தேன மக்³கே³ன ஞாதானம் சதுஸச்சத⁴ம்மானம் ஜானனகஇந்த்³ரியந்தி வுத்தம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அஞ்ஞாபூ⁴தம் ஆஜானனபூ⁴தம் இந்த்³ரிய’’ந்தி. ஆஜானாதீதி அஞ்ஞோ, அஞ்ஞஸ்ஸ பூ⁴தம், ஆஜானனவஸேன வா பூ⁴தந்தி அஞ்ஞபூ⁴தம்.அஞ்ஞாதாவீஸூதி ஜானிதப்³ப³ம் சதுஅரியஸச்சம் ஆஜானித்வா டி²தேஸு. தேனாஹ ‘‘ஜானனகிச்சபரியோஸானப்பத்தேஸூ’’தி, பரிஞ்ஞாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஜானனகிச்சஸ்ஸ பரினிட்டா²னப்பத்தேஸு.

மம்ஸசக்கு² சக்கு²பஸாதோ³தி மம்ஸசக்கு² நாம சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ, வண்ணோ, க³ந்தோ⁴, ரஸோ, ஓஜா, ஸம்ப⁴வோ, ஸண்டா²னம், ஜீவிதம், பா⁴வோ, காயப்பஸாதோ³, சக்கு²பஸாதோ³தி ஏவம் சுத்³த³ஸஸம்பா⁴ரோ மம்ஸபிண்டோ³.

கஸிணாலோகம் வட்³டே⁴த்வா தத்த² ரூபத³ஸ்ஸனதோ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு² ஆலோகனிஸ்ஸிதம் ஞாண’’ந்தி வுத்தம். தி³ப்³ப³சக்கு²பஞ்ஞாவினிமுத்தா ஏவ லோகியபஞ்ஞா பஞ்ஞாசக்கூ²தி அயமத்தோ² அவுத்தஸித்³தோ⁴ தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ விஸும் க³ஹிதத்தாதி வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாசக்கு² லோகியலோகுத்தரபஞ்ஞா’’தி.

அதி⁴கம் விஸிட்ட²ம் ஸீலந்தி அதி⁴ஸீலம். ஸிக்கி²தப்³ப³தோதி ஆஸேவிதப்³ப³தோ. அதி⁴ஸீலம் நாம அனவஸேஸகாயிகவாசஸிகஸம்வரபா⁴வதோ, மக்³க³ஸீலஸ்ஸ பத³ட்டா²னபா⁴வதோ ச. அதி⁴சித்தம் மக்³க³ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ. அதி⁴பஞ்ஞா மக்³க³பஞ்ஞாய அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ. இதா³னி நேஸம் அதி⁴ஸீலாதி³பா⁴வம் காரணேன படிபாதே³தும் ‘‘அனுப்பன்னேபி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அனுப்பன்னேதி அப்பவத்தே. அதி⁴ஸீலமேவ நிப்³பா³னாதி⁴க³மஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ. ஸமாபன்னாதி ஏத்த² ‘‘நிப்³பா³னம் பத்த²யந்தேனா’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

‘‘கல்யாணகாரீ கல்யாணம், பாபகாரீ ச பாபகம்;

அனுபோ⁴தி த்³வயம்பேதும், அனுப³ந்த⁴ஞ்ஹி காரக’’ந்தி. (ஸம். நி. 1.256);

ஏவம் அதீதே, அனாக³தே ச வட்டமூலகது³க்க²ஸல்லக்க²ணவஸேன ஸம்வேக³வத்து²தாய விமுத்திஆகங்கா²ய பச்சயபூ⁴தா கம்மஸ்ஸகதாபஞ்ஞா அதி⁴பஞ்ஞா’’தி வத³ந்தி. லோகியஸீலாதீ³னம் அதி⁴ஸீலாதி³பா⁴வோ பரியாயேனாதி நிப்பரியாயமேவ தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³ப³ம் வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

பஞ்சத்³வாரிககாயோதி பஞ்சத்³வாரேஸு காயோ ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மஸமூஹோ. காயோ ச ஸோ பா⁴விதபா⁴வேன பா⁴வனா சாதி காயபா⁴வனா நாம. யஸ்மா கீ²ணாஸவானம் அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மனேன ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸா பஹீனாதி பஹீனகாலதோ பட்டா²ய ஸப்³ப³ஸோ ஆஸேவனாபா⁴வதோ நத்தி² தேஸம் பா⁴வினியாபி சக்கு²ஸோதவிஞ்ஞேய்யா த⁴ம்மா, பகே³வ காளகா, தஸ்மா பஞ்சத்³வாரிககாயோ ஸுபா⁴விதோ ஏவ ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸ ஹி…பே… ஸுபா⁴விதோ ஹோதீ’’தி. ந அஞ்ஞேஸம் விய து³ப்³ப³லா து³ப்³ப³லபா⁴வகரானம் கிலேஸானம் ஸப்³ப³ஸோ பஹீனத்தா.

விபஸ்ஸனா த³ஸ்ஸனானுத்தரியம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன ஸங்கா²ரானம் ஸம்மதே³வ த³ஸ்ஸனதோ. மக்³கோ³ படிபதா³னுத்தரியம் தது³த்தரிபடிபதா³ய அபா⁴வதோ. ப²லம் விமுத்தானுத்தரியம் அகுப்பபா⁴வதோ. ப²லம் வா த³ஸ்ஸனானுத்தரியம் தி³வஸம்பி நிப்³பா³னம் பச்சக்க²தோ தி³ஸ்வா பவத்தனதோ. நிப்³பா³னம் விமுத்தானுத்தரியம் ஸப்³ப³ஸங்க²தவினிஸ்ஸடத்தா. த³ஸ்ஸன-ஸத்³த³ம் கம்மஸாத⁴னம் க³ஹேத்வா நிப்³பா³னஸ்ஸ த³ஸ்ஸனானுத்தரியதா வுத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததோ உத்தரஞ்ஹி த³ட்ட²ப்³ப³ம் நாம நத்தீ²’’தி ஆஹ. நத்தி² இதோ உத்தரந்தி அனுத்தரம், அனுத்தரமேவ அனுத்தரியந்தி ஆஹ ‘‘உத்தமம் ஜேட்ட²க’’ந்தி.

ஸேஸோதி வுத்தாவஸேஸோ பஞ்சகனயேன, சதுக்கனயேன ச திவிதோ⁴ ஸமாதி⁴, இமினா ஏவ ச ஸமாதி⁴த்தயாபதே³ஸேன ஸுத்தந்தேஸுபி பஞ்சகனயோ ஆக³தோ ஏவாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரமத்த²மஞ்ஜூஸாயம் விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. டீ. 1.38) வுத்தமேவ, தஸ்மா தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஆக³ச்ச²தி நாமம் ஏதஸ்மாதி ஆக³மனம், ததோ ஆக³மனதோ.ஸகு³ணதோதி ஸரஸதோ. ஆரம்மணதோதி ஆரம்மணத⁴ம்மதோ. அனத்ததோ அபி⁴னிவிஸித்வாதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனத்தா’’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா. அனத்ததோ தி³ஸ்வாதி பட²மம் ஸங்கா²ரானம் ‘‘அனத்தா’’தி அனத்தலக்க²ணம் படிவிஜ்ஜி²த்வா. அனத்ததோ வுட்டா²தீதி வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாய அனத்தாகாரதோ பவத்தாய மக்³க³வுட்டா²னம் பாபுணாதி. அஸுஞ்ஞதத்தகாரகானம் கிலேஸானம் அபா⁴வாதி அத்தாபி⁴னிவேஸபச்சயானம் தி³ட்டே²கட்டா²னம் கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னதோ விபஸ்ஸனா ஸுஞ்ஞதா நாம அத்தஸுஞ்ஞதாய யாதா²வதோ க³ஹணதோ. நனு ஏவம் விபஸ்ஸனாய ஸகு³ணதோ ஸுஞ்ஞதா, ந ஆக³மனதோதி நிப்பரியாயதோ நத்தீ²தி? ஸச்சமேதம் நாமலாபே⁴, ந பன நாமதா³னேதி நாயம் தோ³ஸோ. அத² வா ஸுத்தந்தகதா² நாம பரியாயகதா², ந அபி⁴த⁴ம்மகதா² விய நிப்பரியாயாதி பி⁴ய்யோபி ந கோசி தோ³ஸோ.

யஸ்மா ஸகு³ணதோ, ஆரம்மணதோ ச நாமலாபே⁴ ஸங்கரோ ஹோதி ஏகஸ்ஸேவ நாமந்தரலாப⁴ஸம்ப⁴வதோ. ஆக³மனதோ பன நாமலாபே⁴ ஸங்கரோ நத்தி² நாமந்தரலாபா⁴பா⁴வதோ, அஸம்ப⁴வதோ ச, தஸ்மா ‘‘அபரோ’’திஆதி³ வுத்தம். நிமித்தகாரககிலேஸாபா⁴வாதி நிச்சனிமித்தாதி³க்³கா³ஹகபச்சயானம் கிலேஸானம் விக்க²ம்ப⁴னதோ. காமஞ்சாயம் விபஸ்ஸனா நிச்சனிமித்தாதி³ம் உக்³கா⁴டேந்தீ பவத்ததி, ஸங்கா²ரனிமித்தஸ்ஸ பன அவிஸ்ஸஜ்ஜனதோ ந நிப்பரியாயதோ அனிமித்தனாமம் லப⁴தீதி. பரியாயேன பனேதம் வுத்தம். ததா² ஹி நிப்பரியாயதே³ஸனத்தா அபி⁴த⁴ம்மே மக்³க³ஸ்ஸ அனிமித்தனாமம் உத்³த⁴டம். ஸுத்தே ச –

‘‘அனிமித்தஞ்ச பா⁴வேஹி, மானானுஸயமுஜ்ஜஹ;

ததோ மானாபி⁴ஸமயா, உபஸந்தோ சரிஸ்ஸஸீ’’தி. (ஸு. நி. 344; ஸம். நி. 1.212);