நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

தீ³க⁴னிகாயே

பாதி²கவக்³க³டீகா

1. பாதி²கஸுத்தவண்ணனா

ஸுனக்க²த்தவத்து²வண்ணனா

1. அபுப்³ப³பத³வண்ணனாதி அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன ஹேட்டா² அக்³க³ஹிததாய அபுப்³ப³ஸ்ஸ அபி⁴னவஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வண்ணனா அத்த²விபா⁴வனா. ‘‘ஹித்வா புனப்புனாக³தமத்த²’’ந்தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) ஹி வுத்தம். மல்லேஸூதி ஏத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. சா²யூத³கஸம்பன்னே வனஸண்டே³ விஹரதீதி அனுபியஸாமந்தா கதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதி³ ந தாவ பவிட்டோ², கஸ்மா ‘‘பாவிஸீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘பவிஸிஸ்ஸாமீ’’திஆதி³, தேன அவஸ்ஸம் பா⁴வினி பூ⁴தே விய உபசாரா ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இதா³னி தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேந்தோ ‘‘யதா² கி’’ந்திஆதி³மாஹ. ஏதந்தி ஏதம் ‘‘அதிப்பகோ³ கோ²’’திஆதி³கம் சிந்தனம் அஹோஸி. அதிவிய பகோ³ கோ²தி அதிவிய பாதோவ. ச²ன்னகோபீனதாய, பரிப்³பா³ஜகபப்³ப³ஜ்ஜுபக³மேன ச ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகம், ந நக்³க³பரிப்³பா³ஜகம்.

2. யஸ்மா ப⁴க³வதோ உச்சாகுலப்பஸுததம், மஹாபி⁴னிக்க²மனனிக்க²ந்ததம், அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணது³க்கரசரணம், விவேகவாஸம், லோகஸம்பா⁴விததம், ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி லோகஸ்ஸ ப³ஹுபகாரதம், பரப்பவாத³மத்³த³னம், மஹித்³தி⁴கதம், மஹானுபா⁴வதந்தி ஏவமாதி³கம் தம்தம்அத்தபச்சக்க²கு³ணவிஸேஸம் நிஸ்ஸாய யேபு⁴ய்யேன அஞ்ஞதித்தி²யாபி ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா ஆத³ரகா³ரவப³ஹுமானம் த³ஸ்ஸேந்தியேவ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா மானத²த்³த⁴தம் அகத்வா’’திஆதி³. லோகஸமுதா³சாரவஸேனாதி லோகோபசாரவஸேன. சிரஸ்ஸந்தி சிரகாலேன. ஆதீ³னி வத³ந்தி உபசாரவஸேன. தஸ்ஸாதி ப⁴க்³க³வகோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ. கி³ஹிஸஹாயோதி கி³ஹிகாலதோ பட்டா²ய ஸஹாயோ. பச்சக்கா²தோதி யேனாகாரேன பச்சக்கா²னா, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பச்சக்கா²மீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

3. உத்³தி³ஸ்ஸாதி ஸத்து²காரபா⁴வேன உத்³தி³ஸ்ஸாதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ப⁴க³வா மே’’திஆதி³மாஹ. யதா³ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ ‘‘ப⁴க³வந்தம் பச்சக்கா²மீ’’தி சித்தம் உப்பன்னம், வாசா பி⁴ன்னா, ததா³ ஏவஸ்ஸ ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் கோசி ஸம்ப³ந்தோ⁴ நத்தி² அஸக்யபுத்தியபா⁴வதோ ஸாஸனதோ பரிபா³ஹிரத்தா. அயம் தாவேத்த² ஸாஸனயுத்தி, ஸா பனாயம் ட²பேத்வா ஸாஸனயுத்திகோவிதே³ அஞ்ஞேஸம் ந ஸம்மதே³வ விஸயோதி ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணவஸேனஸ்ஸ அத்தனா ஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி நூ’’தி ஆதி³ம் வத்வா ஸுனக்க²த்தம் ‘‘கோ ஸந்தோ கம் பச்சாசிக்க²ஸீ’’தி ஆஹ. யஸ்மா முகா²க³தோயம் ஸம்ப³ந்தோ⁴, ந பூஜாக³தாதி³கோ, யோ ச யாசகயாசிதப்³ப³தாவஸேன ஹோதி, தது³ப⁴யஞ்சேத்த² நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வா ஸுனக்க²த்தம் ‘‘கோ ஸந்தோ கம் பச்சாசிக்க²ஸீ’’தி அவோச, தஸ்மா தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாசகோ வா’’திஆதி³ வுத்தம். யாசிதகோ வா யாசகம் பச்சாசிக்கே²ய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. த்வம் பன நேவ யாசகோ ‘‘அஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹரிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் மம ஸந்திகம் அனுபக³தத்தா. ந யாசிதகோ ‘‘ஏஹி த்வம் ஸுனக்க²த்த மமம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹராஹீ’’தி ஏவம் மயா அபத்தி²தத்தா.

கோ ஸமானோதி யாசகயாசிதகேஸு கோ நாம ஹோந்தோ. கந்தி யாசகயாசிதகேஸு ஏவ கம் நாம ஹோந்தம் மம் பச்சாசிக்க²ஸி. துச்ச²புரிஸாதி ஜா²னமக்³கா³தி³உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மேஸு கஸ்ஸசிபி அபா⁴வா ரித்தபுரிஸா. நனு சாயம் ஸுனக்க²த்தோ லோகியஜ்ஜா²னானி, ஏகச்சாபி⁴ஞ்ஞஞ்ச உப்பாதே³ஸீதி? கிஞ்சாபி உப்பாதே³ஸி, ததோ பன ப⁴க³வதி ஆகா⁴துப்பாத³னேன ஸஹேவ பரிஹீனோ அஹோஸி. அபராதோ⁴ நாம ஸுப்படிபத்தியா விரஜ்ஜ²னஹேதுபூ⁴தோ கிலேஸுப்பாதோ³தி ஆஹ ‘‘யத்தகோ தே அபராதோ⁴, தத்தகோ தோ³ஸோ’’தி. யாவஞ்சாதி அவதி⁴பரிச்சே²த³பா⁴வத³ஸ்ஸனம் ‘‘யாவஞ்ச தேன ப⁴க³வதா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.3) விய. தேதி தயா. இத³ந்தி நிபாதமத்தம். அபரத்³த⁴ந்தி அபரஜ்ஜி²தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘‘பச்சாசிக்கா²மிதா³னாஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்த’’ந்திஆதீ³னி வத³ந்தேன துச்ச²புரிஸ தயா யாவஞ்சித³ம் அபரத்³த⁴ம், ந தஸ்ஸ அபராத⁴ஸ்ஸ பமாணம் அத்தீ²தி.

4. மனுஸ்ஸத⁴ம்மாதி பா⁴வனானுயோகே³ன வினா மனுஸ்ஸேஹி அனுட்டா²தப்³ப³த⁴ம்மா. ஸோ ஹி மனுஸ்ஸானம் சித்தாதி⁴ட்டா²னமத்தேன இஜ்ஜ²னதோ தேஸம் ஸம்பா⁴விதத⁴ம்மோ விய டி²தோ ததா² வுத்தோ, மனுஸ்ஸக்³க³ஹணஞ்சேத்த² தேஸு ப³ஹுலம் பவத்தனதோ. இத்³தி⁴பூ⁴தம் பாடிஹாரியம், ந ஆதே³ஸனானுஸாஸனீபாடிஹாரியந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கதேதி பவத்திதே. நிய்யாதீதி நிக்³க³ச்ச²தி, வட்டது³க்க²தோ நிக்³க³மனவஸேன பவத்ததீதி அத்தோ². த⁴ம்மே ஹி நிக்³க³ச்ச²ந்தே தம்ஸமங்கி³புக்³க³லோ ‘‘நிக்³க³ச்ச²தீ’’தி வுச்சதி, அட்ட²கதா²யம் பன நி-ஸத்³தோ³ உபஸக்³க³மத்தம், யாதி இச்சேவ அத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதும் க³ச்ச²தீதி அத்தோ² வுத்தோ. தத்ராதி பதா⁴னபா⁴வேன வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பு⁴ம்மவஸேன படினித்³தே³ஸோதி தஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய நிய்யந்தேதி அயமேத்த² அத்தோ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தஸ்மிம்…பே… ஸம்வத்தமானே’’தி.

5. அக்³க³ந்தி ஞாயதீதி அக்³க³ஞ்ஞம். லோகபஞ்ஞத்திந்தி லோகஸ்ஸ பஞ்ஞாபனம். லோகஸ்ஸ அக்³க³ந்தி லோகுப்பத்திஸமயே ‘‘இத³ம் நாம லோகஸ்ஸ அக்³க³’’ந்தி ஏவம் ஜானிதப்³ப³ம் பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம். அக்³க³மரியாத³ந்தி ஆதி³மரியாத³ம்.

6. ஏத்தகம் விப்பலபித்வாதி ‘‘ந தா³னாஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹரிஸ்ஸாமீ’’தி, ‘‘ந ஹி பன மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் கரோதீ’’தி, ‘‘ந ஹி பன மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா அக்³க³ஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதீ’’தி ச ஏத்தகம் விப்பலபித்வா. இத³ம் கிர ஸோ ப⁴க³வா ஸத்து²கிச்சம் இத்³தி⁴பாடிஹாரியம், அக்³க³ஞ்ஞபஞ்ஞாபனஞ்ச காதும் ந ஸக்கோதீதி பகாஸேந்தோ கதே²ஸி. தேனாஹ ‘‘ஸுனக்க²த்தோ கிரா’’திஆதி³. உத்தரவசனவஸேன பதிட்டா²பா⁴வதோ அப்பதிட்டோ². ததோ ஏவ நிரவோ நிஸ்ஸத்³தோ³.

ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ ஆதீ³னவஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம். தேனாஹ ‘‘ஸயமேவ க³ரஹம் பாபுணிஸ்ஸஸீ’’தி. ஸம்பராயிகா பன ஆதீ³னவா அனேகவிதா⁴, தே த³ஸ்ஸேந்தோ ஸுனக்க²த்தோ ந ஸத்³த³ஹேய்யாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸேவ க³ஹணம். அனேககாரணேனாதி ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.157, 255) அனேகவிதே⁴ன வண்ணகாரணேன. ஏவம் மே அவண்ணோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி அஜ்ஜா²ஸயேன அத்தனோ பா³லதாய வண்ணாரஹானம் அவண்ணம் கதே²த்வா. ஏவம் ப⁴க³வா மக்கி²பா⁴வே ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேத்வா புன தஸ்ஸ கத²னே காரணம் விபா⁴வேதும் ‘‘இதி கோ² தே’’திஆதி³மாஹாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததோ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவஞ்ஹி ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ அப்பகோபி வசனோகாஸோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி. அபக்கமீதி அத்தனா யதா²டி²தா வுட்டா²ய அபஸக்கி. அபக்கந்தோ ஸாஸனதோ ப⁴ட்டோ². தேனாஹ ‘‘சுதோ’’தி. ஏவமேவாதி அபக்கமந்தோ ச ந யதா² ததா² அபக்கமி, யதா² பன காயஸ்ஸ பே⁴தா³ அபாயே நிப்³ப³த்தேய்ய, ஏவமேவ அபக்கமி.

கோரக²த்தியவத்து²வண்ணனா

7. த்³வீஹி பதே³ஹீதி த்³வீஹி வாக்யேஹி ஆரத்³த⁴ம் ப்³யதிரேகவஸேன தது³ப⁴யத்த²னித்³தே³ஸவஸேன உபரிதே³ஸனாய பவத்தத்தா. அனுஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனவஸேனாதி யதா²னுஸந்தி⁴ஸங்கா²தஅனுஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனவஸேன.

ஏகம் ஸமயந்தி ச பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸமயே’’தி ச. தூ²லூ நாம ஜனபதோ³தி ஜனபதீ³னம் ராஜகுமாரானம் வஸேன ததா²லத்³த⁴னாமோ. குக்குரவதம் ஸமாதா³னவஸேன ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி குக்குரவதிகோதி ஆஹ ‘‘ஸமாதி³ன்னகுக்குரவதோ’’தி. அஞ்ஞம்பீதி ‘‘சதுக்கோண்டி³கஸ்ஸேவ விசரணம், ததா² கத்வாவ கா²த³னம், பு⁴ஞ்ஜனம், வாமபாத³ம் உத்³த⁴ரித்வா முத்தஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜன’’ந்தி ஏவமாதி³கம் அஞ்ஞம்பி ஸுனகே²ஹி காதப்³ப³கிரியம். சதூஹி ஸரீராவயவேஹி குண்ட³னம் க³மனம் சதுக்கோண்டோ³, ஸோ ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி சதுக்கோண்டி³கோ. ஸோ பன யஸ்மா சதூஹி ஸரீராவயவேஹி ஸங்க⁴ட்டிதக³மனோ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘சதுஸங்க⁴ட்டிதோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘த்³வே ஜண்ணூனீ’’திஆதி³. ப⁴க்க²ஸந்தி வா ப⁴க்கி²தப்³ப³ம், அஸிதப்³ப³ஞ்ச. தேனேவாஹ ‘‘யம் கிஞ்சி கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீய’’ந்தி. காமம் கா²த³னஞ்ச நாம முகே²ன காதப்³ப³ம், ஹத்தே²ன பன தத்த² உபனாமனம் நிவாரேதும் அவதா⁴ரணம் கதந்தி ஆஹ ‘‘ஹத்தே²ன அபராமஸித்வா’’தி, அக்³க³ஹேத்வாதி அத்தோ². ஸுந்த³ரரூபோதி ஸுந்த³ரபா⁴வோ. வதாதி பத்த²னத்தே² நிபாதோ ‘‘அஹோ வதாஹம் லாபீ⁴ அஸ்ஸ’’ந்திஆதீ³ஸு விய. ‘‘ஸமணேன நாம ஏவரூபேன ப⁴விதப்³ப³ம் அஹோ வதாஹம் ஏதி³ஸோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி ஏவம் தஸ்ஸ பத்த²னா அஹோஸி. தேனாஹ ‘‘ஏவம் கிரா’’திஆதி³.

க³ரஹத்தே² அபி-காரோ ‘‘அபி ஸிஞ்சே பலண்ட³க’’ந்திஆதீ³ஸு விய. அரஹந்தே ச பு³த்³தே⁴, பு³த்³த⁴ஸாவகே ‘‘அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா ந ஹோந்தீ’’தி ஏவம் தஸ்ஸ தி³ட்டி² உப்பன்னா. யதா²ஹ மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தே ‘‘நத்தி² ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸா’’தி (ம. நி. 1.146). ஸத்தமம் தி³வஸந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம். அலஸகேனாதி அஜீரணேன ஆமரோகே³ன.

அட்டி²தசமத்ததாய புராணபண்ணஸதி³ஸோ.பீ³ரணத்த²ம்ப³கந்தி பீ³ரணக³ச்சா².

மத்தா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மத்தம், போ⁴ஜனமத்தவந்தந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பமாணயுத்த’’ந்தி. மந்தா மந்தாதி மந்தாய மந்தாய.

8. ஏகத்³வீஹிகாய க³ணனாய. நிராஹாரோவ அஹோஸி ப⁴க³வதோ வசனம் அஞ்ஞதா² காதுகாமோ, ததா²பூ⁴தோபி ஸத்தமே தி³வஸே உபட்டா²கேன உபனீதம் ப⁴க்க²ஸம் தி³ஸ்வா ‘‘தீ⁴’’தி உபட்டா²பேதும் அஸக்கோந்தோ போ⁴ஜனதண்ஹாய ஆகட்³டி⁴யமானஹத³யோ தம் குச்சி²பூரம் பு⁴ஞ்ஜித்வா ப⁴க³வதா வுத்தனியாமேனேவ காலமகாஸி. தேன வுத்தம் ‘‘அத²ஸ்ஸா’’திஆதி³. ஸசேபி…பே… சிந்தேய்யாதி யதி³ ஏஸோ அசேலோ ‘‘தீ⁴’’தி பச்சுபட்ட²பேத்வா ‘‘அஜ்ஜபி அஹம் ந பு⁴ஞ்ஜேய்ய’’ந்தி சிந்தேய்ய, ததா²சிந்தனே ஸதிபி தே³வதாவிக்³க³ஹேன தம் தி³வஸம்…பே… கரேய்ய. கஸ்மா? அத்³வேஜ்ஜ²வசனா ஹி ததா²க³தா, ந தேஸம் வசனம் விதத²ம் ஹோதி.

க³தக³தட்டா²னம் அங்க³ணமேவ ஹோதீதி தேஹி தம் கட்³டி⁴த்வா க³ச்ச²ந்தேஹி க³தக³தப்பதே³ஸோ உத்தரகஸாமந்தா விவடங்க³ணமேவ ஹுத்வா உபட்டா²தி. தேதி தித்தி²யா. ஸுஸானம்யேவ க³ந்த்வாதி ‘‘பீ³ரணத்த²ம்ப³கம் அதிக்கமிஸ்ஸாமா’’தி க³ச்ச²ந்தாபி அனேகவாரம் தம் அனுஸம்யாயித்வா புனபி தம்யேவ ஸுஸானம் உபக³ந்த்வா.

9. இத³ந்தி இத³ம் மதஸரீரம். ‘‘தமேவ வா ஸரீரம் கதா²பேஸீதி தம் ஸரீரம் அதி⁴ட்ட²ஹித்வா டி²தபேதேன கதா²பேஸீ’’தி கேசி. கோரக²த்தியம் வா அஸுரயோனிதோ ஆனேத்வா கதா²பேது அஞ்ஞம் வா பேதம், கோ ஏத்த² விஸேஸோ. ‘‘அசிந்தேய்யோ ஹி பு³த்³த⁴விஸயோ’’தி பன வசனதோ ததே³வ ஸரீரம் ஸுனக்க²த்தேன பஹதமத்தம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன உட்டா²ய தமத்த²ம் ஞாபேஸீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். புரிமோயேவ பன அத்தோ² அட்ட²கதா²ஸு வினிச்சி²தோ. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘நிப்³ப³த்தட்டா²னதோ’’திஆதி³ (தீ³. நி. அட்ட². 3.10).

10. விபாகந்தி ப²லம், அத்த²னிப்³ப³த்தீதி அத்தோ².

ஸமானேதப்³பா³னீதி ஸம்மா ஆனேதப்³பா³னி, ஸரூபதோ ஆனேத்வா த³ஸ்ஸேதப்³பா³னீதி அத்தோ². பாடிஹாரியானம் பட²மாதி³தா ப⁴க³வதா வுத்தானுபுப்³பி³யா வேதி³தப்³பா³. கேசி பனேத்த² ‘‘பரசித்தவிபா⁴வனம், ஆயுபரிச்சே²த³விபா⁴வனம், ப்³யாதி⁴விபா⁴வனம், க³திவிபா⁴வனம், ஸரீரனிக்கே²பவிபா⁴வனம், ஸுனக்க²த்தேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²விபா⁴வனஞ்சாதி ச² பாடிஹாரியானீ’’தி வத³ந்தி, தம் யதி³ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ சித்தவிபா⁴வனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ஏவம் ஸதி ‘‘ஸத்தா’’தி வத்தப்³ப³ம் தஸ்ஸ பா⁴விஅவண்ணவிபா⁴வனாய ஸத்³தி⁴ம். அத² அசேலஸ்ஸ மரணசித்தவிபா⁴வனம், தம் ‘‘ஸத்தமம் தி³வஸம் காலம் கரிஸ்ஸதீ’’தி இமினா ஸங்க³ஹிதந்தி விஸும் ந வத்தப்³ப³ம், தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் வுத்தனயேனேவ க³ஹேதப்³ப³ம்.

அசேலகளாரமட்டகவத்து²வண்ணனா

11. நிக்க²ந்தத³ந்தமட்டகோதி நிக்க²ந்தத³ந்தோ மட்டகோ. ஸோ கிர அசேலகபா⁴வதோ புப்³பே³ மட்டகிதோ ஹுத்வா விசரி விவரத³ந்தோ ச, தேன நம் ‘‘கோரமட்டகோ’’தி ஸஞ்ஜானந்தி. யம் கிஞ்சி தஸ்ஸ தே³ந்தோ ‘‘ஸாது⁴ரூபோ அயம் ஸமணோ’’தி ஸம்பா⁴வேந்தோ அக்³க³ம் ஸேட்ட²ம்யேவ தே³ந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘லாப⁴க்³க³ம் பத்தோ, அக்³க³லாப⁴ம் பத்தோ’’தி. ப³ஹூ அசேலகா தம் பரிவாரேத்வா விசரந்தி, க³ஹட்டா² ச தம் ப³ஹூ அட்³டா⁴ விப⁴வஸம்பன்னா காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பயிருபாஸந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘யஸக்³க³ம் அக்³க³பரிவாரம் பத்தோ’’தி. வதானியேவ பஜ்ஜிதப்³ப³தோ பதா³னி. அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கரதோ வதகோட்டா²ஸா வா.ஸமத்தானீதி ஸமம் அத்தனி க³ஹிதானி. புரத்தி²மேனாதி ஏன-ஸத்³த³ஸம்ப³ந்தே⁴ன ‘‘வேஸாலி’’ந்தி உபயோக³வசனம், அவிதூ³ரத்தே² ச ஏன-ஸத்³தோ³ பஞ்சம்யந்தோதி ஆஹ ‘‘வேஸாலிதோ அவிதூ³ரே’’தி.

12. ஸாஸனே பரிசயவஸேன திலக்க²ணாஹதம் பஞ்ஹம் புச்சி².ந ஸம்பாயாஸீதி நாவபு³ஜ்ஜி² ந ஸம்பாதே³ஸி. தேனாஹ ‘‘ஸம்மா ஞாணக³தியா’’திஆதி³. ஸம்பாயனம் வா ஸம்பாத³னம். பஞ்ஹம் புட்ட²ஸ்ஸ ச ஸம்பாத³னம் நாம ஸம்மதே³வ கத²னந்தி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. கோபவஸேன தஸ்ஸ அக்கீ²னி கம்பனபா⁴வம் ஆபஜ்ஜிம்ஸூதி ஆஹ ‘‘கம்பனக்கீ²னிபி பரிவத்தேத்வா’’தி. கோபந்தி கோத⁴ம், ஸோ பன சித்தஸ்ஸ பகுப்பனவஸேன பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘குப்பனாகார’’ந்தி. தோ³ஸந்தி ஆகா⁴தம், ஸோ பன ஆரம்மணே து³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தீதி ஆஹ ‘‘து³ஸ்ஸனாகார’’ந்தி. அதுட்டா²காரந்தி துட்டி²யா பீதியா படிபக்க²பூ⁴தப்பவத்திஆகாரம். காயவசீவிகாரேஹி பாகடமகாஸி. மா வத நோதி ஏத்த² மாதி படிக்கே²போ, நோதி மய்ஹந்தி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘அஹோ வத மே ந ப⁴வேய்யா’’தி. மம் வத நோதி ஏத்த² பன நோதி ஸம்ஸயேதி ஆஹ ‘‘அஹோஸி வத நு மமா’’தி.

14. பரிபுப்³போ³ த³ஹித-ஸத்³தோ³ வத்த²னிவாஸனம் வத³தீதி ஆஹ ‘‘பரித³ஹிதோ நிவத்த²வத்தோ²’’தி. யஸனிமித்தகதாய லாப⁴ஸ்ஸ யஸபரிஹானியாவ லாப⁴பரிஹானி வுத்தா ஹோதீதி பாளியம் ‘‘யஸா நிஹீனோ’’தி வுத்தம்.

அசேலபாதி²கபுத்தவத்து²வண்ணனா

15. ‘‘அஹம் ஸப்³ப³ம் ஜானாமீ’’தி ஏவம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் வத³தி படிஜானாதீதி ஞாணவாதோ³, தேன மயா ஞாணவாதே³ன ஸத்³தி⁴ம்.அதிக்கம்ம க³ச்ச²தோதி உபட்³ட⁴பா⁴கே³ன பரிச்சி²ன்னம் பதே³ஸம் அதிக்கமித்வா இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் காதும் க³ச்ச²தோ. கிம் பனாயம் அசேலோ பாதி²கபுத்தோ அத்தனோ பமாணம் ந ஜானாதீதி? நோ ந ஜானாதி. யதி³ ஏவம், கஸ்மா ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜீதி? ‘‘ஏவாஹம் லோகே பாஸம்ஸோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி கோஹஞ்ஞே கத்வா ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜி. தேன வுத்தம் ‘‘நக³ரவாஸினோ’’திஆதி³. பட்ட²பேத்வாதி யுக³க்³கா³ஹம் ஆரபி⁴த்வா.

16. ஹீனஜ்ஜா²ஸயத்தா…பே… உத³பாதி³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஏவ ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தீ’’தி (ஸம். நி. 2.98).

யஸ்மா ததா²வுத்தா வாசா ததா²ரூபசித்தஹேதுகா, தஞ்ச சித்தம் ததா²ரூபதி³ட்டி²சித்தஹேதுகம், தஸ்மா ‘‘தம் வாசம் அப்பஹாயா’’தி வத்வா யதா² தஸ்ஸா அப்பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் சித்தம் அப்பஹாயா’’தி ஆஹ, தஸ்ஸ ச யதா² அப்பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் தி³ட்டி²ம் அப்படினிஸ்ஸஜ்ஜித்வா’’தி அவோச. யஸ்மா வா ததா²ரூபா வாசா மஹாஸாவஜ்ஜா, சித்தம் ததோ மஹாஸாவஜ்ஜதரம் தம்ஸமுட்டா²பகபா⁴வதோ, தி³ட்டி² பன ததோ மஹாஸாவஜ்ஜதமா தது³ப⁴யஸ்ஸ மூலபா⁴வதோ, தஸ்மா தேஸம் மஹாஸாவஜ்ஜதாய இமம் விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா அயம் அனுக்கமோ ட²பிதோதி வேதி³தப்³போ³. தேஸம் பன யதா² பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘நாஹம் பு³த்³தோ⁴’’தி வத³ந்தோதி ஸாடே²ய்யேன வினா உஜுகமேவ ‘‘அஹம் பு³த்³தோ⁴ ந ஹோமீ’’தி வத³ந்தோ. சித்ததி³ட்டி²ப்பஹானேபி ஏஸேவ நயோ. விபதேய்யாதி ஏத்த² வி-ஸத்³தோ³ பட²மே விகப்பே உபஸக்³க³மத்தம், து³தியே பன விஸரணத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸத்ததா⁴ வா பன ப²லேய்யா’’தி.

17. ஏகம்ஸேனாதி ஏகந்தேன, ஏகந்திகம் பன வசனபரியாயவினிமுத்தம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிப்பரியாயேனா’’தி. ஓதா⁴ரிதாதி அவதா⁴ரிதா நியமேத்வா பா⁴ஸிதா. விக³தரூபேனாதி அபக³தஸபா⁴வேன. தேனாஹ ‘‘விக³ச்சி²தஸபா⁴வேனா’’தி, இத்³தா⁴னுபா⁴வேன அபனீதஸகபா⁴வேன. தேன வுத்தம் ‘‘அத்தனோ’’திஆதி³.

18. த்³வயம் க³ச்ச²தீதி த்³வயகா³மினீ. கீதி³ஸம் த்³வயந்தி ஆஹ ‘‘ஸரூபேனா’’திஆதி³. அயஞ்ஹி ஸோ க³ண்ட³ஸ்ஸுபரிபோ²ட்ட²ப்³பா³தோ³ஸம்.

19. அஜிதஸ்ஸ லிச்ச²விஸேனாபதிஸ்ஸ மஹானிரயே நிப்³ப³த்தித்வா ததோ ஆக³ந்த்வா அசேலஸ்ஸ பாதி²கபுத்தஸ்ஸ ஸந்திகே பரோத³னம். அபா⁴வாதி புப்³பே³ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ பாடிஹாரியகரணஸ்ஸ அபா⁴வா. ப⁴க³வா பன ஸன்னிபதிதபரிஸாயம் பஸாத³ஜனனத்த²ம் தத³னுரூபம் பாடிஹாரியமகாஸியேவ. யதா²ஹ ‘‘தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா’’திஆதி³.

இத்³தி⁴பாடிஹாரியகதா²வண்ணனா

20. நிசயனம் த⁴னத⁴ஞ்ஞானம் ஸஞ்சயனம் நிசயோ, தத்த² நியுத்தாதி நேசயிகா, க³ஹபதி ஏவ நேசயிகா க³ஹபதினேசயிகா. ஏத்தகானி ஜங்க⁴ஸஹஸ்ஸானீதி பரிமாணாபா⁴வதோ ஸஹஸ்ஸேஹிபி அபரிமாணக³ணனா. தேனேவாதி இமஸ்ஸ வஸேன ஸன்னிபதிதாய ஏவம் மஹதியா பரிஸாய ப³ந்த⁴னமோக்க²ம் காதும் லப்³ப⁴தி, ஏதேனேவ காரணேன.

21. சித்துத்ராஸப⁴யந்தி சித்தஸ்ஸ உத்ராஸனாகாரேன பவத்தப⁴யம், ந ஞாணப⁴யம், நாபி ‘‘பா⁴யதி ஏதஸ்மா’’தி ஏவம் வுத்தம் ஆரம்மணப⁴யம். ச²ம்பி⁴தத்தந்தி தேனேவ சித்துத்ராஸப⁴யேன ஸகலஸரீரஸ்ஸ ச²ம்பி⁴தபா⁴வோ. லோமஹம்ஸோதி தேனேவ ப⁴யேன, தேன ச ச²ம்பி⁴தத்தேன ஸகலஸரீரே லோமானம் ஹட்ட²பா⁴வோ, ஸோ பன தேஸம் பி⁴த்தியம் நாக³த³ந்தானம் விய உத்³த⁴ம்முக²தாதி ஆஹ ‘‘லோமானம் உத்³த⁴க்³க³பா⁴வோ’’தி. அந்தந்தேன ஆவிஜ்ஜி²த்வாதி அத்தனோ நிஸீத³னத்த²ம் நிகூ³ள்ஹட்டா²னம் உபபரிக்க²ந்தோ பரிப்³பா³ஜகாராமம் பரியந்தேன அனுஸம்யாயித்வா, கஸ்ஸசிதே³வ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ வா ஸுனக்க²த்தஸதி³ஸஸ்ஸ வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபடிஞ்ஞம் அப்பஹாய ஸத்து² ஸம்முகீ²பா⁴வே ஸத்ததா⁴ தஸ்ஸ முத்³தா⁴ப²லனம் த⁴ம்மதா. தேன வுத்தம் ‘‘மா நஸ்ஸது பா³லோ’’திஆதி³.

22. ஸம்ஸப்பதீதி தத்தே²வ பாஸாணப²லகே பா³லதா³ரகோ விய உட்டா²தும் அஸக்கோந்தோ அவஸீத³னவஸேன இதோ சிதோ ச ஸம்ஸப்பதி. தேனாஹ ‘‘ஓஸீத³தீ’’தி. தத்தே²வ ஸஞ்சரதீதி தஸ்மிம்யேவ பாஸாணே ஆனிஸது³பட்டி²னோ ஸஞ்சலனம் நிஸஜ்ஜவஸேனேவ ஸஞ்சரதி, ந உட்டா²ய பத³ஸா.

23. வினட்ட²ரூபோதி ஸம்பா⁴வனாய வினாஸேன, லாப⁴ஸ்ஸ வினாஸேன ச வினட்ட²ஸபா⁴வோ.

பட²மபா⁴ணவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

25. கோ³யுத்தேஹீதி ப³லவந்தப³லீப³த்³த³யோஜிதேஹி.

26. தஸ்ஸாதி ஜாலியஸ்ஸ. அயஞ்ஹி மண்டி³ஸேன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா த⁴ம்மம் ஸுணி, ததோ புரேதரம் ப⁴க³வதோ கு³ணானம் அஜானனகாலே அயம் பவத்தி. தேனேவாஹ ‘‘திட்ட²து தாவ பாடிஹாரியம்…பே… பராஜயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

27. திணஸீஹோதி திணஸதி³ஸஹரிதவண்ணோ ஸீஹோ. காளஸீஹோதி காளவண்ணோ ஸீஹோ. பண்டு³ஸீஹோதி பண்டு³வண்ணோ ஸீஹோ. கேஸரஸீஹோதி கேஸரவந்தோ ஸேதவண்ணோ, லோஹிதவண்ணோ வா ஸீஹோ. மிக³ரஞ்ஞோதி ஏத்த² மிக³-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி பஸத³குருங்கா³தீ³ஸு கேஸுசிதே³வ சதுப்பதே³ஸு நிருள்ஹோ, இத⁴ பன ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணவஸேனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மிக³ரஞ்ஞோதி ஸப்³ப³சதுப்பதா³னம் ரஞ்ஞோ’’தி வுத்தம். ஆக³ந்த்வா ஸேதி ஏத்தா²தி ஆஸயோ, நிவாஸனட்டா²னம். ஸீஹனாத³ந்தி பரிஸ்ஸயானம் ஸஹனதோ, படிபக்க²ஸ்ஸ ச ஹனனதோ ‘‘ஸீஹோ’’தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ மிகா³தி⁴பஸ்ஸ கோ⁴ஸம், ஸோ பன தேன யஸ்மா குதோசிபி அபீ⁴தபா⁴வேன பவத்தீயதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அபீ⁴தனாத³’’ந்தி. தத்த² தத்த² தாஸு தாஸு தி³ஸாஸு க³ந்த்வா சரிதப்³ப³தாய ப⁴க்கி²தப்³ப³தாய கோ³சரோ கா⁴ஸோதி ஆஹ ‘‘கோ³சராயாதி ஆஹாரத்தா²யா’’தி. வரம் வரந்தி மிக³ஸங்கே⁴ மிக³ஸமூஹே முது³மம்ஸதாய வரம் வரம் மஹிம்ஸவனவராஹாதி³ம் வதி⁴த்வாதி யோஜனா. தேனாஹ ‘‘தூ²லம் தூ²ல’’ந்தி. வரவரபா⁴வேன ஹி தஸ்ஸ வரபா⁴வோ இச்சி²தோ. ஸூரபா⁴வம் ஸன்னிஸ்ஸிதம் ஸூரபா⁴வஸன்னிஸ்ஸிதம், தேன. ஸூரபா⁴வேனாபி ஹி ‘‘கிம் இமே பாணகே து³ப்³ப³லே ஹந்த்வா’’தி அப்பதா²மேஸு பாணேஸு காருஞ்ஞம் உபதிட்ட²தி.

28. விகா⁴ஸோதி பரஸ்ஸ ப⁴க்கி²தஸேஸதாய விரூபோ கா⁴ஸோ விகா⁴ஸோ, உச்சி²ட்ட²ம். தேனாஹ ‘‘ப⁴க்கி²தாதிரித்தமம்ஸ’’ந்தி, தஸ்மிம் விகா⁴ஸே, விகா⁴ஸனிமித்தந்தி அத்தோ². அஸ்மிமானதோ³ஸேனாதி அஸ்மிமானதோ³ஸஹேது, அஹம்காரனிமித்தந்தி அத்தோ². ஸோ பனஸ்ஸ அஸ்மிமானோ யதா² உப்பஜ்ஜி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்ராய’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

‘‘ஸேகா³லகம்யேவா’’திபி பாடோ², யதா²வுத்தோவ அத்தோ². பே⁴ரண்ட³கம்யேவாதி பே⁴ரண்ட³ஸகுணரவஸதி³ஸம்யேவ, பே⁴ரண்டோ³ நாம ஏகோ பக்கீ² த்³விமுகோ², தஸ்ஸ கிர ஸத்³தோ³ அதிவிய விரூபோ அமனாபோ. தேனாஹ ‘‘அப்பியஅமனாபஸத்³த³மேவா’’தி. ஸம்மாபடிபத்தியா விஸேஸதோ ஸுட்டு² க³தாதி ஸுக³தா, ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴. தே அபதா³யந்தி ஸோதே⁴ந்தி ஸத்தஸந்தானம் ஏதேஹீதி ஸுக³தாபதா³னானி, திஸ்ஸோ ஸிக்கா². யஸ்மா தாஹி தே ‘‘ஸுக³தா’’தி லக்கீ²யந்தி, தா ச தேஸம் ஓவாத³பூ⁴தா, தஸ்மா ‘‘ஸுக³தலக்க²ணேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். யதி³ தா ஸுக³தஸ்ஸ லக்க²ணபூ⁴தா, ஸாஸனபூ⁴தா ச, கத²ம் பனேஸ பாதி²கபுத்தோ தத்த² தாஸு ஸிக்கா²ஸு ஜீவதி, கோ தஸ்ஸ தாஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. ஸம்பு³த்³தா⁴னம் தே³மாதி தே³ந்தீதி பு³த்³த⁴ஸஞ்ஞாய தே³ந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேன ஏஸ…பே… ஜீவதி நாம ந ஸுக³தன்வயஅஜ்ஜு²பக³மனதோ. ‘‘ததா²க³தே’’திஆதி³ ஏகத்தே புது²வசனந்தி ஆஹ ‘‘ததா²க³த’’ந்திஆதி³. ப³ஹுவசனம் ஏவ க³ருஸ்மிம் ஏகஸ்மிம்பி ப³ஹுவசனப்பயோக³தோ ஏகவசனம் விய வுத்தம் வசனவிபல்லாஸேன.

29. ஸமேக்கி²த்வாதி ஸமம் கத்வா மிச்சா²த³ஸ்ஸனேன அபேக்கி²த்வா, தம் பன அபேக்க²னம் ததா² மஞ்ஞனமேவாதி ஆஹ ‘‘மஞ்ஞித்வா’’தி. புப்³பே³ வுத்தம் ஸமேக்க²னம்பி மஞ்ஞனம் ஏவாதி வுத்தம் ‘‘அமஞ்ஞீதி புன அமஞ்ஞித்தா²’’தி, தேன அபராபரம் தஸ்ஸ மஞ்ஞனப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி. பே⁴ரண்ட³கரவம் கோஸதி விக்கோஸதீதி கோத்து².

30. தே தே பாணே ப்³யாபாதே³ந்தோ க⁴ஸதீதி ப்³யக்³கோ⁴தி இமினா நிப்³ப³சனேன ‘‘ப்³யக்³கோ⁴’’தி மிக³ராஜஸ்ஸபி ஸியா நாமந்தி ஆஹ ‘‘ப்³யக்³கோ⁴தி மஞ்ஞதீதி ஸீஹோஹமஸ்மீதி மஞ்ஞதீ’’தி. யதி³பி யதா²வுத்தனிப்³ப³சனவஸேன ஸீஹோபி ‘‘ப்³யக்³கோ⁴’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ப்³யக்³க⁴-ஸத்³தோ³ பன மிக³ராஜே ஏவ நிருள்ஹோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸீஹேன வா’’திஆதி³மாஹ.

31. ஸீஹேன விசரிதவனே ஸம்வட்³ட⁴த்தா வுத்தம் ‘‘மஹாவனே ஸுஞ்ஞவனே விவட்³டோ⁴’’தி.

34. கிலேஸப³ந்த⁴னாதி தண்ஹாப³ந்த⁴னதோ. தண்ஹாப³ந்த⁴னஞ்ஹி தி²ரம் த³ள்ஹப³ந்த⁴னம் து³ம்மோசனீயம். யதா²ஹ –

‘‘ஸாரத்தரத்தா மணிகுண்ட³லேஸு,

புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²;

ஏதம் த³ள்ஹம் ப³ந்த⁴னமாஹு தீ⁴ரா,

ஓஹாரினம் ஸிதி²லம் து³ப்பமுஞ்ச’’ந்தி. (த⁴. ப. 346; ஜா. 1.2.102);

கிலேஸப³ந்த⁴னாதி வா த³ஸவித⁴ஸம்யோஜனதோ. மஹாவிது³க்³க³ம் நாம சத்தாரோ ஓகா⁴ மஹந்தம் ஜலவிது³க்³க³ம் விய அனுபசிதகுஸலஸம்பா⁴ரேஹி து³க்³க³மட்டே²ன.

அக்³க³ஞ்ஞபஞ்ஞத்திகதா²வண்ணனா

36. இமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ. இத³ம் நாம லோகஸ்ஸ அக்³க³ந்தி ஜானிதப்³ப³ம், தம் அக்³க³ஞ்ஞம், ஸோ பன லோகஸ்ஸ உப்பத்திக்கமோ பவத்தி பவேணீ சாதி ஆஹ ‘‘லோகுப்பத்திசரியவம்ஸ’’ந்தி. ஸம்மாஸம்போ³தி⁴தோ உத்தரிதரம் நாம கிஞ்சி நத்தி² பஜானிதப்³பே³ஸு, தம் பன கோடிம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாவ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணா பஜானாமீ’’தி ஆஹ. ‘‘மம பஜானனா’’தி அஸ்ஸாதே³ந்தோ தண்ஹாவஸேன, ‘‘அஹம் பஜானாமீ’’தி அபி⁴னிவிஸந்தோ தி³ட்டி²வஸேன, ‘‘ஸுட்டு² பஜானாமி ஸம்மா பஜானாமீ’’தி பக்³க³ண்ஹந்தோ மானவஸேன ந பராமஸாமீதி யோஜனா. ‘‘பச்சத்தஞ்ஞேவா’’தி பத³ம் ‘‘நிப்³பு³தி விதி³தா’’தி பத³த்³வயேனாபி யோஜேதப்³ப³ம் ‘‘பச்சத்தம்யேவ உப்பாதி³தா நிப்³பு³தி ச பச்சத்தம்யேவ விதி³தா’’தி, ஸயம்பு⁴ஞாணேன நிப்³ப³த்திதா நிப்³பு³தி ஸயமேவ விதி³தாதி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘பச்சத்த’’ந்தி பத³ம் விவித⁴விப⁴த்திகம் ஹுத்வா ஆவுத்தினயேன ஆவத்ததீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தனாயேவ அத்தனீ’’தி வுத்தம். அவிதி³தனிப்³பா³னாதி அப்படிலத்³த⁴னிப்³பா³னா மிச்சா²படிபன்னத்தா. பஜானனம்பி ஹி தத³தி⁴க³மவஸேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஏதி இட்ட²பா⁴வேன பவத்ததீதி அயோ, ஸுக²ம். தப்படிக்கே²பேன அனயோ, து³க்க²ம். ததே³வ ஹிதஸுக²ஸ்ஸ ப்³யஸனதோ ப்³யஸனம்.

37. தம் த³ஸ்ஸேந்தோதி ப⁴க³வாபி ‘‘அஞ்ஞதித்தி²யோ தத்த² ஸாரஸஞ்ஞீ’’தி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ. ஆதி⁴பச்சபா⁴வேனாதி ஆதி⁴பச்சஸபா⁴வேன. யஸ்ஸ ஆசரியவாத³ஸ்ஸ வஸேன புரிஸோ ‘‘ஆசரியோ’’தி வுச்சதி, ஸோ ஆசரியவாதோ³ ஆசரியபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஆசரியபா⁴வம் ஆசரியவாத³’’ந்தி. ஏத்தா²தி ஆசரியவாதே³. இதி கத்வாதி இமினா காரணேன. ஸோதி ஆசரியவாதோ³. ‘‘அக்³க³ஞ்ஞம்’’ த்வேவ வுத்தோ அக்³க³ஞ்ஞவிஸயத்தா. கேன விஹிதந்தி கேன பகாரேன விஹிதம். தேனாஹ ‘‘கேன விஹிதம் கிந்தி விஹித’’ந்தி. ப்³ரஹ்மஜாலேதி ப்³ரஹ்மஜாலஸம்வண்ணனாயம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.28). தத்த² ஹி வித்தா²ரதோ வுத்தவிதி⁴ம் இத⁴ அதிதி³ஸதி, பாளி பன தத்த² சேவ இத⁴ ச ஏகஸதி³ஸா வாதி.

41. கி²ட்³டா³ பதோ³ஸிகா மூலபூ⁴தா ஏத்த² ஸந்தீதி கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகம், ஆசரியகம். தேனேவாஹ ‘‘கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகமூலக’’ந்தி. மனோபதோ³ஸிகந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

47. யேன வசனேன அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி, தஸ்ஸ அவிஜ்ஜமானதா நாம அத்த²வஸேனேவாதி ஆஹ ‘‘அஸம்விஜ்ஜமானட்டே²னா’’தி. துச்சா², முஸாதி ச கரணத்தே² பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘துச்சே²ன, முஸாவாதே³னா’’தி. வசனஸ்ஸ அந்தோஸாரம் நாம அவிபரீதோ அத்தோ²தி தத³பா⁴வேனாஹ ‘‘அந்தோஸாரவிரஹிதேனா’’தி. அபி⁴ஆசிக்க²ந்தீதி அபி⁴ப⁴வித்வா க⁴ட்டேந்தா கதே²ந்தி, அக்கோஸந்தீதி அத்தோ². விபரீதஸஞ்ஞோதி அயாதா²வஸஞ்ஞோ. ஸுப⁴ம் விமோக்க²ந்தி ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி வுத்தவிமோக்க²ம். வண்ணகஸிணந்தி ஸுனீலகஸுபீதகாதி³வண்ணகஸிணம். ஸப்³ப³ந்தி யம் ஸுப⁴ம், அஸுப⁴ஞ்ச வண்ணகஸிணம், தஞ்ச ஸப்³ப³ம். ந அஸுப⁴ந்தி அஸுப⁴ம்பி ‘‘அஸுப⁴’’ந்தி தஸ்மிம் ஸமயே ந ஸஞ்ஜானாதி, அத² கோ² ‘‘ஸுப⁴ம்’’ த்வேவ ஸஞ்ஜானாதீதி அத்தோ². விபரீதா அயாதா²வகா³ஹிதாய, அயாதா²வவாதி³தாய ச.

48. யஸ்மா ஸோ பரிப்³பா³ஜகோ அவிஸ்ஸட்ட²மிச்சா²கா³ஹிதாய ஸம்மா அப்படிபஜ்ஜிதுகாமோ ஸம்மாபடிபன்னம் விய மம் ஸமணோ கோ³தமோ, பி⁴க்க²வோ ச ஸஞ்ஜானந்தூதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேது’’ந்திஆதி³மாஹ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘மயா ஏதஸ்ஸ…பே… வட்டதீ’’தி. மம்மந்தி மம்மப்பதே³ஸம் பீளாஜனனட்டா²னம். ஸுட்டூ²தி ஸக்கச்சம். யதா² ந வினஸ்ஸதி, ஏவம் அனுரக்க².

வாஸனாயாதி கிலேஸக்க²யாவஹாய படிபத்தியா வாஸனாய. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி.

பாதி²கஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா.

2. உது³ம்ப³ரிகஸுத்தவண்ணனா

நிக்³ரோத⁴பரிப்³பா³ஜகவத்து²வண்ணனா

49. உது³ம்ப³ரிகாயாதி ஸம்ப³ந்தே⁴ ஸாமிவசனந்தி ஆஹ ‘‘உது³ம்ப³ரிகாய தே³வியா ஸந்தகே பரிப்³பா³ஜகாராமே’’தி. ‘‘உது³ம்ப³ரிகாய’’ந்தி வா பாடோ², ததா² ஸதி அதி⁴கரணே ஏதம் பு⁴ம்மம். அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² உது³ம்ப³ரிகாய ரஞ்ஞோ தே³வியா நிப்³ப³த்திதோ ஆராமோ உது³ம்ப³ரிகா, தஸ்ஸம் உது³ம்ப³ரிகாயம். தேனாஹ ‘‘உது³ம்ப³ரிகாய தே³வியா ஸந்தகே’’தி. தாய ஹி நிப்³ப³த்திதோ தஸ்ஸா ஸந்தகோ. வரணாதி³பாட²வஸேன சேத்த² நிப்³ப³த்தத்த²போ³த⁴கஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனம். ஸந்தா⁴னோதி பி⁴ன்னானம்பி தேஸம் ஸந்தா⁴பனேன ‘‘ஸந்தா⁴னோ’’தி ஏவம் லத்³த⁴னாமோ. ஸம்வண்ணிதோதி பஸம்ஸிதோ. இரியதீதி பவத்ததி. அரியேன ஞாணேனாதி கிலேஸேஹி ஆரகத்தா அரியேன லோகுத்தரேன ஞாணேன. அரியாய விமுத்தியாதி ஸுவிஸுத்³தா⁴ய லோகுத்தரப²லவிமுத்தியா.

தி³வா-ஸத்³தோ³ தி³ன-ஸத்³தோ³ விய தி³வஸபரியாயோ, தஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன வுச்சமானோ தி³வா-ஸத்³தோ³ ஸவிஸேஸம் தி³வஸபா⁴க³ம் தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘தி³வஸஸ்ஸ தி³வா’’திஆதி³. யஸ்மா ஸமாபன்னஸ்ஸ சித்தம் நானாரம்மணதோ படிஸம்ஹதம் ஹோதி, ஜா²னஸமங்கீ³ ச பவிவேகூபக³மனேன ஸங்க³ணிகாபா⁴வதோ ஏகாகியாய நிலீனோ விய ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ததோ ததோ…பே… க³தோ’’தி. மனோ ப⁴வந்தி மனஸோ விவட்டனிஸ்ஸிதம் வட்³டி⁴ம் ஆவஹந்தீதி மனோபா⁴வனியாதி ஆஹ ‘‘மனவட்³ட⁴கான’’ந்திஆதி³. உன்னமதி ந ஸங்குசதி, அலீனஞ்ச ஹோதீதி அத்தோ².

51. யாவதாதி யாவந்தோதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘யத்தகா’’தி. தேஸந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். நித்³தா⁴ரணஞ்ச கேனசி விஸேஸேன இச்சி²தப்³ப³ம். யேஹி ச கு³ணவிஸேஸேஹி ஸமன்னாக³தா ப⁴க³வதோ ஸாவகா உபாஸகா ராஜக³ஹே படிவஸந்தி, அயஞ்ச தேஹி ஸமன்னாக³தோதி இமம் விஸேஸம் தீ³பேதும் ‘‘தேஸம் அப்³ப⁴ந்தரோ’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வதோ கிரா’’திஆதி³.

52. தேஸந்தி பரிப்³பா³ஜகானம். கதா²யாதி திரச்சா²னகதா²ய. த³ஸ்ஸனேனாதி தி³ட்டி²த³ஸ்ஸனேன. ஆகப்பேனாதி வேஸேன. குத்தேனாதி கிரியாய. ஆசாரேனாதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்மிம் ஆசரிதப்³ப³ஆசாரேன. விஹாரேனாதி ரத்திந்தி³வம் விஹரிதப்³ப³விஹரணேன. இரியாபதே²னாதி டா²னாதி³இரியாபதே²ன. அஞ்ஞாகாரதாய அஞ்ஞதித்தே² நியுத்தாதி அஞ்ஞதித்தி²யா. ஸங்க³ந்த்வா ஸமாக³ந்த்வா ராஸீ ஹுத்வா பரேஹி நிஸின்னட்டா²னே. அரஞ்ஞானி ச தானி வனபத்தா²னி சாதி அரஞ்ஞவனபத்தா²னி. தத்த² யம் அரஞ்ஞகங்க³னிப்பா²த³கம் ஆரஞ்ஞகானம், தம் ‘‘அரஞ்ஞ’’ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். வனபத்த²ந்தி கா³மந்தம் அதிக்கமித்வா மனுஸ்ஸானம் அனுபசாரட்டா²னம், யத்த² ந கஸீயதி ந வப்பீயதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘வனபத்த²ந்தி தூ³ரானமேதம் ஸேனாஸனானம் அதி⁴வசன’’ந்தி ‘‘வனபத்த²ந்தி வனஸண்டா³னமேதம் ஸேனாஸனானம், வனபத்த²ந்தி பீ⁴ஸனகானமேதம், வனபத்த²ந்தி ஸலோமஹம்ஸானமேதம், வனபத்த²ந்தி பரியந்தானமேதம் வனபத்த²ந்தி ந மனுஸ்ஸூபசாரானமேதம் ஸேனாஸனானம் அதி⁴வசன’’ந்தி (விப⁴. 531). தேன வுத்தம் ‘‘கா³மூபசாரதோ முத்தானீ’’திஆதி³. பந்தானீதி பரியந்தானி அதிதூ³ரானி. தேனாஹ ‘‘தூ³ரதரானீ’’திஆதி³. விஹாரூபசாரேனாதி விஹாரஸ்ஸ உபசாரப்பதே³ஸேன. அத்³தி⁴கஜனஸ்ஸாதி மக்³க³கா³மினோ ஜனஸ்ஸ. மந்த³ஸத்³தா³னீதி உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³பா⁴வதோ தனுஸத்³தா³னி. மனுஸ்ஸேஹி ஸமாக³ம்ம ஏகஜ்ஜ²ம் பவத்திதஸத்³தோ³ நிக்³கோ⁴ஸோ, தஸ்ஸ யஸ்மா அத்தோ² து³ப்³பி³பா⁴விதோ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அவிபா⁴விதத்தே²ன நிக்³கோ⁴ஸேனா’’தி. விக³தவாதானீதி விக³தஸத்³தா³னி. ‘‘ரஹஸ்ஸ கரணஸ்ஸ யுத்தானீ’’தி இமினாபி தேஸம் டா²னானம் அரஞ்ஞலக்க²ணயுத்ததம், ஜனவிவித்ததம், வனவிவித்தமேவ ச விபா⁴வேதி, ததா² ‘‘ஏகீபா⁴வஸ்ஸ அனுரூபானீ’’தி இமினா.

53. கேனாதி ஹேதும்ஹி, ஸஹயோகே³ ச கரணவசனந்தி ஆஹ ‘‘கேன காரணேன கேன புக்³க³லேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி. ஏகோபி ஹி விப⁴த்தினித்³தே³ஸோ அனேகத்த²விபா⁴வனோ ஹோதி, ததா² தத்³தி⁴தத்த²பத³ஸமாஹாரேதி.

ஸம்ஸந்த³னந்தி ஆலாபஸல்லாபவஸேன கதா²ஸம்ஸந்த³னம். ஞாணப்³யத்தபா⁴வந்தி ப்³யத்தஞாணபா⁴வம், ஸோ பன பரஸ்ஸ வசனே உத்தரதா³னவஸேன, பரேன வா வுத்தஉத்தரே பச்சுத்தரதா³னவஸேன ஸியாதி ஆஹ ‘‘உத்தரபச்சுத்தரனயேனா’’தி. யோ ஹி பரஸ்ஸ வசனம் திபுக்க²லேன நயேன ரூபேதி, ததா² பரஸ்ஸ ரூபனவசனம் ஜாதிபா⁴வம் ஆபாதே³தி, தஸ்ஸ தாதி³ஸம் வசனஸபா⁴வம் ஞாணவேய்யத்தியம் விபா⁴வேதி பாகடம் கரோதீதி. ஸுஞ்ஞாகா³ரேஸு நட்டா²தி ஸுஞ்ஞாகா³ரேஸு நிவாஸேஸு நட்டா² வினட்டா² அபா⁴வம் க³தா. நாஸ்ஸ பஞ்ஞா நஸ்ஸேய்ய தேஹி தேஹி கதபுச்ச²னபடிபுச்ச²னனிமித்தம் நானாபடிபா⁴னுப்பத்தியா விஸாரமாபன்னம் புச்சி²தம் பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேதும் அஸமத்த²தாய. ஓரோதே⁴ய்யாமாதி நிருஸ்ஸாஹம் விய கரோந்தா அவரோதே⁴ய்யாம, தம் பரஸ்ஸ ஓரோத⁴னம் வாத³ஜாலேன வினந்த⁴னம் விய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வினந்தே⁴ய்யாமா’’தி. தத³த்த²ம் தேன துச்ச²கும்பி⁴னித³ஸ்ஸனம் கதம், தம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பூரிதக⁴டோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

ப³லம் தீ³பேந்தோதி அபூ⁴தமேவ அத்தனோ ஞாணப³லம் பகாஸேந்தோ. அஸம்பி⁴ன்னந்தி ஜாதிஸம்பே⁴தா³பா⁴வேன அஸம்பி⁴ன்னம். அஞ்ஞஜாதிஸம்பே⁴தே³ ஸதி அஸ்ஸதரஸ்ஸ அஸ்ஸஸ்ஸ ஜாதபா⁴வோ விய ஸீஹஸ்ஸபி ஸீஹதா²மாபா⁴வோ ஸியாதி ஆஹ ‘‘அஸம்பி⁴ன்னகேஸரஸீஹ’’ந்தி. டா²னஸோ வாதி தங்க²ணே ஏவ.

54. ‘‘ஸுமாக³தா⁴ நாம நதீ³’’தி கேசி, தம் மிச்சா²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுமாக³தா⁴ நாம போக்க²ரணீ’’தி வத்வா தஸ்ஸா போக்க²ரணிபா⁴வஸ்ஸ ஸுத்தந்தரே ஆக³ததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்ஸா தீரே’’திஆதி³ வுத்தம். மோரானம் நிவாபோ ஏத்தா²தி மோரனிவாபோ. ப்³யதி⁴கரணானம்பி ஹி பதா³னம் பா³ஹிரத்த²ஸமாஸோ ஹோதியேவ யதா² ‘‘உரஸிலோமோ’’தி. அத² வா நிவுத்த²ம் ஏத்தா²தி நிவாபோ, மோரானம் நிவாபோ மோரனிவாபோ, மோரானம் நிவாபதி³ன்னட்டா²னம். தேனாஹ ‘‘யத்த² மோரான’’ந்திஆதி³. யஸ்மா நிக்³ரோதோ⁴ தபோஜிகு³ச்ச²வாதோ³, ஸாஸனே ச பி⁴க்கூ² அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் வஜ்ஜேத்வா பா⁴வனானுயோகே³ன பரமஸ்ஸாஸப்பத்தே விஹரந்தே பஸ்ஸதி, தஸ்மா ‘‘கத²ம் நு கோ² ஸமணோ கோ³தமோ காயகிலமதே²ன வினாவ ஸாவகே வினேதீ’’தி ஸஞ்ஜாதஸந்தே³ஹோ ‘‘கோ நாம ஸோ’’திஆதி³னா ப⁴க³வந்தம் புச்சி². அஸ்ஸஸதி அனுஸங்கிதபரிஸங்கிதோ ஹோதி ஏதேனாதி அஸ்ஸாஸோ, பீதிஸோமனஸ்ஸந்தி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸாஸப்பத்தாதி துட்டி²ப்பத்தா ஸோமனஸ்ஸப்பத்தா’’தி. அதி⁴கோ ஸேட்டோ² ஆஸயோ நிஸ்ஸயோ அஜ்ஜா²ஸயோதி ஆஹ ‘‘உத்தமனிஸ்ஸயபூ⁴த’’ந்தி. ஆதி³பூ⁴தம் புராதனம் ஸேட்ட²சரியம் ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியம், லோகுத்தரமக்³க³ந்தி அத்தோ². ததா² ஹேஸ ஸப்³ப³பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ஸாவகேஹி தேனேவ ஆகாரேன அதி⁴க³தோ. தேனாஹ ‘‘புராண…பே… அரியமக்³க³’’ந்தி. ததா² ஹி தம் ப⁴க³வா ‘‘அத்³த³ஸ புராணம் மக்³க³ம் புராணமஞ்ஜஸ’’ந்தி அவோச. பூரேத்வா பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன. ‘‘பூரேத்வா’’தி வா இத³ம் ‘‘அஜ்ஜா²ஸயம் ஆதி³ப்³ரஹ்மசரிய’’ந்தி ஏத்த² பாட²ஸேஸோதி வத³ந்தி. ‘‘அஜ்ஜா²ஸயம் ஆதி³ப்³ரஹ்மசரியம் படிஜானந்தி அஸ்ஸாஸப்பத்தா’’தி ஏவம் வா ஏத்த² யோஜனா.

தபோஜிகு³ச்சா²வாத³வண்ணனா

55. பகதா ஹுத்வா விச்சி²ன்னா விப்பகதாதி ஆஹ ‘‘அனிட்டி²தாவ ஹுத்வா டி²தா’’தி.

56. வீரியேன பாபஜிகு³ச்ச²னவாதோ³தி லூக²படிபத்திஸாத⁴னேன வீரியேன அத்ததண்ஹாவினோத³னவஸேன பாபகஸ்ஸ ஜிகு³ச்ச²னவாதோ³. ஜிகு³ச்ச²தீதி ஜிகு³ச்சோ², தப்³பா⁴வோ ஜேகு³ச்ச²ம், அதி⁴கம் ஜேகு³ச்ச²ம் அதி⁴ஜேகு³ச்ச²ம், அதிவிய பாபஜிகு³ச்ச²னம், தஸ்மிம் அதி⁴ஜேகு³ச்சே². காயத³ள்ஹீப³ஹுலம் தபதீதி தபோ, அத்தகிலமதா²னுயோக³வஸேன பவத்தம் வீரியம், தேன காயத³ள்ஹீப³ஹுலதானிமித்தஸ்ஸ பாபஸ்ஸ ஜிகு³ச்ச²னம், விரஜ்ஜனம்பி தபோஜிகு³ச்சா²தி ஆஹ ‘‘வீரியேன பாபஜிகு³ச்சா²’’தி. கா⁴ஸச்சா²த³னஸேனாஸனதண்ஹாவினோத³னமுகே²ன அத்தஸ்னேஹவிரஜ்ஜனந்தி அத்தோ². உபரி வுச்சமானேஸு நானாகாரேஸு அசேலகாதி³வதேஸு ஏகஜ்ஜ²ம் ஸமாதி³ன்னானம் பரிஸோத⁴னமேவேத்த² பாரிபூரணம், ந ஸப்³பே³ஸம் அனவஸேஸதோ ஸமாதா³னம் தஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோதி ஆஹ ‘‘பரிபுண்ணாதி பரிஸுத்³தா⁴’’தி. பரிஸோத⁴னஞ்ச நேஸம் ஸகஸமயஸித்³தே⁴ன நயேன படிபஜ்ஜனமேவ. விபரியாயேன அபரிஸுத்³த⁴தா வேதி³தப்³பா³.

57. ‘‘ஏகம் பஞ்ஹம்பி ந கதே²தீ’’தி பட²மம் அத்தனா புச்சி²தபஞ்ஹஸ்ஸ அகதி²தத்தா வுத்தம்.

தபனிஸ்ஸிதகோதி அத்தகிலமதா²னுயோக³ஸங்கா²தம் தபம் நிஸ்ஸாய ஸமாதா³ய வத்தனகோ. ஸீஹனாதே³தி ஸீஹனாத³ஸுத்தவண்ணனாயம். யஸ்மா தத்த² வித்தா²ரிதனயேன வேதி³தப்³பா³னி, தஸ்மா தஸ்ஸா அத்த²ப்பகாஸனாய வுத்தனயேனபி வேதி³தப்³பா³னி.

உபக்கிலேஸவண்ணனா

58. ‘‘ஸம்மா ஆதி³யதீ’’தி வத்வா ஸம்மா ஆதி³யனஞ்சஸ்ஸ த³ள்ஹக்³கா³ஹோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘த³ள்ஹம் க³ண்ஹாதீ’’தி. ‘‘ஸாஸனாவசரேனாபி தீ³பேதப்³ப³’’ந்தி வத்வா தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகச்சோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம், தேன து⁴தங்க³த⁴ரதாமத்தேன அத்தமனதா, பரிபுண்ணஸங்கப்பதா ஸம்மாபடிபத்தியா உபக்கிலேஸோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, ந யதா²வுத்ததபஸமாதா³னது⁴தங்க³த⁴ரதானம் ஸதிபி அனிய்யானிகத்தே ஸதி³ஸதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘து³வித⁴ஸ்ஸாபீதி ‘அத்தமனோ ஹோதி பரிபுண்ணஸங்கப்போ’தி ச ஏவம் உபக்கிலேஸபே⁴தே³ன வுத்தஸ்ஸ து³வித⁴ஸ்ஸாபி தபஸ்ஸினோ’’தி கேசி. யஸ்மா பன அட்ட²கதா²யம் ஸாஸனிகவஸேனாபி அத்தோ² தீ³பிதோ, தஸ்மா பா³ஹிரகஸ்ஸ, ஸாஸனிகஸ்ஸ சாதி ஏவம் து³வித⁴ஸ்ஸாபி தபஸ்ஸினோதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ததா² சேவ ஹி உபரிபி அத்த²வண்ணனம் வக்க²தீதி. ஏத்தாவதாதி யதி³த³ம் ‘‘கோ அஞ்ஞோ மயா ஸதி³ஸோ’’தி ஏவம் அதிமானஸ்ஸ, அனிட்டி²தகிச்சஸ்ஸேவ ச ‘‘அலமேத்தாவதா’’தி ஏவம் அதிமானஸ்ஸ ச உப்பாத³னம், ஏத்தாவதா.

உக்கம்ஸதீதி உக்கட்ட²ம் கரோதி. உக்கி²பதீதி அஞ்ஞேஸம் உபரி கி²பதி, பக்³க³ண்ஹாதீதி அத்தோ². பரம் ஸம்ஹாரேதீதி பரம் ஸம்ஹரம் நிஹீனம் கரோதி. அவக்கி²பதீதி அதோ⁴ கி²பதி, அவமஞ்ஞதீதி அத்தோ².

மானமத³கரணேனாதி மானஸங்கா²தஸ்ஸ மத³ஸ்ஸ கரணேன உப்பாத³னேன. முச்சி²தோ ஹோதீதி முச்சா²பன்னோ ஹோதி, ஸா பன முச்சா²பத்தி அபி⁴ஜ்ஜா²ஸீலப்³ப³தபராமாஸகாயக³ந்தே²ஹி க³தி⁴தசித்ததா, தத்த² ச அதிலக்³க³பா⁴வோதி ஆஹ ‘‘க³தி⁴தோ அஜ்ஜோ²ஸன்னோ’’தி. பமஜ்ஜனஞ்சேத்த² பமஜ்ஜனமேவாதி ஆஹ ‘‘பமாத³மாபஜ்ஜதீ’’தி. கேவலம் து⁴தங்க³ஸுத்³தி⁴கோ ஹுத்வா கம்மட்டா²னம் அனனுயுஞ்ஜந்தோ தாய ஏவ து⁴தங்க³ஸுத்³தி⁴கதாய அத்துக்கம்ஸனாதி³வஸேன பவத்தேய்யாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸாஸனே’’திஆதி³ வுத்தம். தேனாஹ ‘‘து⁴தங்க³மேவ…பே… பச்சேதீ’’தி.

59. தேயேவ பச்சயா. ஸுட்டு² கத்வா படிஸங்க²ரித்வா லத்³தா⁴தி ஆத³ரகா³ரவயோகே³ன ஸக்கச்சம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா தா³னவஸேன உபனயவஸேன லத்³தா⁴. வண்ணப⁴ணனந்தி கு³ணகித்தனம். அஸ்ஸாதி தபஸ்ஸினோ.

60. வோதா³ஸந்தி ப்³யாஸனம், விப⁴ஜ்ஜனந்தி அத்தோ². தம் பனேத்த² விப⁴ஜ்ஜனம் த்³விதா⁴ இச்சி²தந்தி ஆஹ ‘‘த்³வேபா⁴க³ம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி. த்³வே பா⁴கே³ கரோதி ருச்சனாருச்சனவஸேன. கே³த⁴ஜாதோதி ஸஞ்ஜாதகே³தோ⁴. முச்ச²னம் நாம ஸதிவிப்பவாஸேனேவ ஹோதி, ந ஸதியா ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஸமுட்ட²ஸ்ஸதீ’’தி. ஆதீ³னவமத்தம்பீதி க³தி⁴தாதி³பா⁴வேன பரிபோ⁴கே³ ஆதீ³னவமத்தம்பி ந பஸ்ஸதி. மத்தஞ்ஞுதாதி பரிபோ⁴கே³ மத்தஞ்ஞுதா. பச்சவேக்க²ணபரிபோ⁴க³மத்தம்பீதி பச்சவேக்க²ணமத்தேன பரிபோ⁴க³ம்பி ஏகவாரம் பச்சவேக்கி²த்வாபி பரிபு⁴ஞ்ஜனம்பி ந கரோதி.

61. விசக்கஸண்டா²னாதி விபுலதமசக்கஸண்டா²னா. ஸப்³ப³ஸ்ஸ பு⁴ஞ்ஜனதோ அயோகூடஸதி³ஸா த³ந்தா ஏவ த³ந்தகூடம்.அபஸாதே³தீதி பஸாதே³தி. அசேலகாதி³வஸேனாதி அசேலகவதாதி³வஸேன. லூகா²ஜீவிந்தி ஸல்லேக²படிபத்தியா லூக²ஜீவிகம்.

62. தபம் கரோதீதி பா⁴வனாமனஸிகாரலக்க²ணம் தபம் சரதி சரந்தோ விய ஹோதி. சங்கமம் ஓதரதி பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ விய. விஹாரங்க³ணம் ஸம்மஜ்ஜதி வத்தபடிபத்திம் பூரேந்தோ விய.

‘‘ஆத³ஸ்ஸயமானோ’’தி வா பாடோ².

கிஞ்சி வஜ்ஜந்தி கிஞ்சி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா தோ³ஸம். தி³ட்டி²க³தந்தி விபரீதத³ஸ்ஸனம். அருச்சமானந்தி அத்தனோ ஸித்³த⁴ந்தே படிக்கி²த்தபா⁴வேன அருச்சமானம். ருச்சதி மேதி ‘‘கப்பதி மே’’தி வத³தி. அனுஜானிதப்³ப³ந்தி தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வேன ‘‘ஏவமேத’’ந்தி அனுஜானிதப்³ப³ம். ஸவனமனோஹாரிதாய ‘‘ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’தி அனுமோதி³தப்³ப³ம்.

63. குஜ்ஜ²னஸீலதாய கோத⁴னோ. வுத்தலக்க²ணோ உபனாஹோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி உபனாஹீ. ஏவம்பூ⁴தோ ச தம்ஸமங்கீ³ ஹோதீதி ‘‘ஸமன்னாக³தோ ஹோதீ’’தி வுத்தம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி.

அயம் பன விஸேஸோ – இஸ்ஸதி உஸூயதீதி உஸ்ஸுகீ. ஸட²னம் அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனம் ஸடோ², ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸடோ². ஸந்ததோ³ஸபடிச்சா²த³னஸபா⁴வா மாயா, மாயா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மாயாவீ. க³ருட்டா²னியானம்பி பணிபாதாகரணலக்க²ணம் த²ம்ப⁴னம் த²த்³த⁴ம், தமேத்த² அத்தீ²தி த²த்³தோ⁴. கு³ணேஹி ஸமானம், அதி⁴கஞ்ச அதிக்கமித்வா நிஹீனம் கத்வா மஞ்ஞனஸீலதாய அதிமானீ. அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனத்தி²கதாஸங்கா²தா பாபா லாமகா இச்சா² ஏதஸ்ஸாதி பாபிச்சோ². மிச்சா² விபரீதா தி³ட்டி² ஏதஸ்ஸாதி மிச்சா²தி³ட்டி²கோ. ‘‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி (ம. நி. 187, 202, 427; 3.27, 29; உதா³. 55; மஹானி. 20; நேத்தி. 58) ஏவம் அத்தனா அத்தாபி⁴னிவிட்ட²தாய ஸதா தி³ட்டி² ஸந்தி³ட்டி², தமேவ பராமஸதீதி ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ. அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஸயம் தி³ட்டி² ஸந்தி³ட்டீ²’’தி வத்து²வஸேன அத்தோ² வுத்தோ. ஆ பா³ள்ஹம் விய தீ⁴யதீதி ஆதா⁴னந்தி ஆஹ ‘‘த³ள்ஹம் ஸுட்டு² ட²பித’’ந்தி. யதா²க³ஹிதம் கா³ஹம் படினிஸ்ஸஜ்ஜனஸீலோ படினிஸ்ஸக்³கீ³, தப்படிக்கே²பேன து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. படிஸேத⁴த்தோ² ஹி அயம் து³-ஸத்³தோ³ யதா² ‘‘து³ப்பஞ்ஞோ, (ம. நி. 1.449) து³ஸ்ஸீலோ’’தி (அ. நி. 5.213; 10.75; பாரா. 195; த⁴. ப. 308) ச.

பரிஸுத்³த⁴பபடிகப்பத்தகதா²வண்ணனா

64. இத⁴ நிக்³ரோத⁴ தபஸ்ஸீதி யதா²னுக்கந்தம் புரிமபாளிம் நிக³மனவஸேன ஏகதே³ஸேன த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘ஏவம் ப⁴க³வா’’திஆதி³. க³ஹிதலத்³தி⁴ந்தி ‘‘அசேலகாதி³பா⁴வோ ஸேய்யோ, தேன ச ஸம்ஸாரஸுத்³தி⁴ ஹோதீ’’தி ஏவம் க³ஹிதலத்³தி⁴ம். ரக்கி²தம் தபந்தி தாய லத்³தி⁴யா ஸமாதி³யித்வா ரக்கி²தம் அசேலகவதாதி³தபம். ‘‘ஸப்³ப³மேவ ஸம்கிலிட்ட²’’ந்தி இமினா யம் வக்க²தி பரிஸுத்³த⁴பாளிவண்ணனாயம் ‘‘லூக²தபஸ்ஸினோ சேவ து⁴தங்க³த⁴ரஸ்ஸ ச வஸேன யோஜனா வேதி³தப்³பா³’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 3.64), தஸ்ஸ பரிகப்பிதரூபஸ்ஸ லூக²ஸ்ஸ தபஸ்ஸினோதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘பரிஸுத்³த⁴பாளித³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி ச இமினா தித்தி²யானம் வஸேன பாளி யேவேத்த² லப்³ப⁴தி, ந பன தத³த்தோ²தி த³ஸ்ஸேதி. வுத்தவிபக்க²வஸேனாதி வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படிபக்க²வஸேன, படிக்கே²பவஸேனாதி அத்தோ². தஸ்மிம் டா²னேதி ஹேதுஅத்தே² பு⁴ம்மந்தி தஸ்ஸ ஹேதுஅத்தே²ன கரணவசனேன அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம் ஸோ தேனா’’திஆதி³மாஹ. உத்தரி வாயமமானோதி யதா²ஸமாதி³ன்னேஹி து⁴தத⁴ம்மேஹி அபரிதுட்டோ², அபரியோஸிதஸங்கப்போ ச ஹுத்வா உபரி பா⁴வனானுயோக³வஸேன ஸம்மாவாயாமம் கரோந்தோ.

69. இதோ பரந்தி இதோ யதா²வுத்தனயதோ பரம். அக்³க³பா⁴வம் வா ஸாரபா⁴வம் வாதி தபோஜிகு³ச்சா²ய அக்³க³பா⁴வம் வா ஸாரபா⁴வம் வா அஜானந்தோ. ‘‘அயமேவஸ்ஸ அக்³க³பா⁴வோ ஸாரபா⁴வோ’’தி மஞ்ஞமானோ ‘‘அக்³க³ப்பத்தா, ஸாரப்பத்தா சா’’தி ஆஹ.

பரிஸுத்³த⁴தசப்பத்தாதி³கதா²வண்ணனா

70. யமனம் ஸம்யமனம் யாமோ, ஹிம்ஸாதீ³னம் அகரணவஸேன சதுப்³பி³தோ⁴ யாமோவ சாதுயாமோ, ஸோ ஏவ ஸம்வரோ, தேன ஸம்வுதோ கு³த்தஸப்³ப³த்³வாரோ சாதுயாமஸம்வரஸம்வுதோ. தேனாஹ ‘‘சதுப்³பி³தே⁴ன ஸம்வரேன பிஹிதோ’’தி. அதிபாதனம் ஹிம்ஸனந்தி ஆஹ ‘‘பாணம் ந ஹனதீ’’தி. லோப⁴சித்தேன பா⁴விதம் ஸம்பா⁴விதந்தி கத்வா பா⁴விதம் நாம பஞ்ச காமகு³ணா. அயஞ்ச தேஸு தேஸம்யேவ ஸமுதா³சாரோ மக்³கோ³ட்டா²பகம் வியாதி ஆஹ ‘‘தேஸம் ஸஞ்ஞாயா’’தி.

ஏதந்தி அபி⁴ஹரணம், ஹீனாய அனாவத்தனஞ்ச. தேனாஹ ‘‘ஸோ அபி⁴ஹரதீதி ஆதி³லக்க²ண’’ந்தி. அபி⁴ஹரதீதி அபி⁴பு³த்³தி⁴ம் நேதி. தேனாஹ ‘‘உபரூபரி வட்³டே⁴தீ’’தி. சக்கவத்தினாபி பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ அபி⁴வாத³னாதி³ கரீயதேவாதி பப்³ப³ஜ்ஜா ஸேட்டா² கு³ணவிஸேஸயோக³தோ, தோ³ஸவிரஹிததோ ச, யதோ ஸா பண்டி³தபஞ்ஞத்தா வுத்தா. கி³ஹிபா⁴வோ பன நிஹீனோ தது³ப⁴யாபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘ஹீனாய கி³ஹிபா⁴வத்தா²யா’’தி.

71. தசப்பத்தாதி தசம் பத்தா, தசஸதி³ஸா ஹோதீதி அத்தோ².

74. தித்தி²யானம் வஸேனாதி தித்தி²யானம் ஸமயவஸேன. நேஸந்தி தித்தி²யானம். தந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²ம். ஸீலஸம்பதா³தி ஸப்³பா³காரஸம்பன்னம் சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். தசஸாரஸம்பத்திதோதி தசதபோஜிகு³ச்சா²யாஸாரஸம்பத்திதோ. விஸேஸபா⁴வந்தி விஸேஸஸபா⁴வம்.

அசேலகபாளிமத்தம்பீதி அசேலகபாளிஆக³தத்த²மத்தம்பி நத்தி², தஸ்மா மயம் அனஸ்ஸாம வினட்டா²தி அத்தோ². அ-காரோ வா நிபாதமத்தம், நஸ்ஸாமாதி வினஸ்ஸாம. குதோ பரிஸுத்³த⁴பாளீதி குதோ ஏவ அம்ஹேஸு பரிஸுத்³த⁴பாளிஆக³தபடிபத்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸுதிவஸேனாபீதி ஸோதபதா²க³மனமத்தேனாபி ந ஜானாம.

நிக்³ரோத⁴ஸ்ஸபஜ்ஜா²யனவண்ணனா

75. அஸ்ஸாதி ஸந்தா⁴னஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ. கக்க²ளந்தி ப²ருஸம். து³ராஸத³வசனந்தி அவத்தப்³ப³வசனம். யஸ்மா ப²ருஸவசனம் யம் உத்³தி³ஸ்ஸ பயுத்தம், தஸ்மிம் க²மாபிதே க²மாபகஸ்ஸ படிபாகதிகம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘அயம் மயீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

76. போ³த⁴த்தா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ந அத்தனோ பு³த்³த⁴பா⁴வகோ⁴ஸனத்தா²ய. வாத³த்தா²யாதி பரவாத³ப⁴ஞ்ஜனவாத³த்தா²ய. ராகா³தி³ஸமனத்தா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ந அந்தேவாஸிகம்யதாய. ஓக⁴னித்த²ரணத்தா²யாதி சதுரோக⁴னித்த²ரணத்தா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஸப்³ப³ஸோ ஓரபாராதிண்ணமாவஹத்தா தே³ஸனாய. ஸப்³ப³கிலேஸபரினிப்³பா³னத்தா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி கிலேஸானம் லேஸேனபி தே³ஸனாய அபராமட்ட²பா⁴வதோ.

ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானாதி³வண்ணனா

77. இத³ம் ஸப்³ப³ம்பீதி ஸத்தவஸ்ஸதோ பட்டா²ய யாவ ‘‘ஸத்தாஹ’’ந்தி பத³ம், இத³ம் ஸப்³ப³ம்பி வசனம். அஸடோ² பன அமாயாவீ உஜுஜாதிகோ திக்க²பஞ்ஞோ உக்³க⁴டிதஞ்ஞூதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸோ ஹி தம்முஹுத்தேனேவ அரஹத்தம் பத்தும் ஸக்கி²ஸ்ஸதீதி. வங்கவங்கோதி காயவங்காதீ³ஹிபி வங்கேஹி வங்கோ ஜிம்ஹோ குடிலோ. ‘‘ஸட²ம் பனாஹம் அனுஸாஸிதும் ந ஸக்கோமீ’’தி ந இத³ம் ப⁴க³வா கிலாஸுபா⁴வேனேவ வத³தி, அத² கோ² தஸ்ஸ அபா⁴ஜனபா⁴வேனேவ.

78. பகதியா ஆசரியோதி யோ ஏவ தும்ஹாகம் இதோ புப்³பே³ பகதியா ஆசரியோ அஹோஸி, ஸோ ஏவ இதா³னிபி புப்³பா³சிண்ணவஸேன ஆசரியோ ஹோது, ந மயம் தும்ஹே அந்தேவாஸிகே காதுகாமாதி அதி⁴ப்பாயோ. ந மயம் தும்ஹாகம் உத்³தே³ஸேன அத்தி²கா, த⁴ம்மதந்தி மேவ பன தும்ஹே ஞாபேதுகாமம்ஹாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஆஜீவதோதி ஜீவிகாய வுத்திதோ. அகுஸலாதி கோட்டா²ஸம் பத்தாதி அகுஸலாதி தம் தம் கோட்டா²ஸதம்யேவ உபக³தா. கிலேஸத³ரத²ஸம்பயுத்தாதி கிலேஸத³ரத²ஸஹிதா தம்ஸம்ப³ந்த⁴னதோ. ஜாதிஜராமரணானம் ஹிதாதி ஜாதிஜராமரணியா. ஸம்கிலேஸோ ஏத்த² அத்தி², ஸம்கிலேஸே வா நியுத்தாதி ஸம்கிலேஸிகா. வோதா³னம் வுச்சதி விஸுத்³தி⁴, தஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தத்தா வோதா³னியா. ததா²பூ⁴தா சேதே வோதா³பேந்தீதி ஆஹ ‘‘ஸத்தே வோதா³பேந்தீ’’தி. ஸிகா²ப்பத்தா பஞ்ஞாய பாரிபூரிவேபுல்லதா மக்³க³ப²லவஸேனேவ இச்சி²தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘மக்³க³பஞ்ஞா…பே… வேபுல்லத’’ந்தி. உபோ⁴பி வா ஏதானி பாரிபூரிவேபுல்லானி. யா ஹி தஸ்ஸ பாரிபூரீ, ஸா ஏவ வேபுல்லதாதி. ததோதி ஸம்கிலேஸத⁴ம்மப்பஹானவோதா³னத⁴ம்மாபி⁴பு³த்³தி⁴ஹேது.

79. ‘‘யதா² மாரேனா’’தி நயித³ம் நித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம், அத² கோ² ததா²பா⁴வகத²னமேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மாரோ கிரா’’திஆதி³ வுத்தம். அதா²தி மாரேன தேஸம் பரியுட்டா²னப்பத்திதோ பச்சா² அஞ்ஞாஸீதி யோஜனா. கஸ்மா பன ப⁴க³வா பகே³வ ந அஞ்ஞாஸீதி? அனாவஜ்ஜிதத்தா. மாரம் படிபா³ஹித்வாதி மாரேன தேஸு கதம் பரியுட்டா²னம் வித⁴மேத்வா, ந தேஸம் ஸதி பயோஜனே பு³த்³தா⁴னம் து³க்கரம். ஸோதி மக்³க³ப²லுப்பத்திஹேது. தேஸம் பரிப்³பா³ஜகானம்.

பு²ட்டா²தி பரியுட்டா²னவஸேன பு²ட்டா². யத்ராதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மந்தி ஆஹ ‘‘யேஸூ’’தி. அஞ்ஞாணத்த²ந்தி ஆஜானனத்த²ம், உபஸக்³க³மத்தஞ்சேத்த² ஆ-காரோதி ஆஹ ‘‘ஜானனத்த²’’ந்தி, வீமம்ஸனத்த²ந்தி அத்தோ². சித்தம் நுப்பன்னந்தி ‘‘ஜானாம தாவஸ்ஸ த⁴ம்ம’’ந்தி ஆஜானனத்த²ம் ‘‘ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமா’’தி ஏகஸ்மிம் தி³வஸே ஏகவாரம்பி தேஸம் சித்தம் நுப்பன்னம். ஸத்தாஹோ பன வுச்சமானோ ஏதேஸம் கிம் கரிஸ்ஸதீதி யோஜனா. ஸத்தாஹம் பூரேதுந்தி ஸத்தாஹம் ப்³ரஹ்மசரியம் பூரேதும், ப்³ரஹ்மசரியவஸேன வா ஸத்தாஹம் பூரேதுந்தி அத்தோ². பரவாத³பி⁴ந்த³னந்தி பரவாத³மத்³த³னம். ஸகவாத³ஸமுஸ்ஸாபனந்தி ஸகவாத³பக்³க³ண்ஹனம். வாஸனாயாதி ஸச்சஸம்படிவேத⁴வாஸனாய. நேஸந்தி ச பகரணவஸேன வுத்தம். தத³ஞ்ஞேஸம்பி ஹி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா², பரம்பராய ச தே³வமனுஸ்ஸானம் ஸுணந்தானம் வாஸனாய பச்சயோ ஏவாதி. யம் பனேத்த² அத்த²தோ ந விப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி.

உது³ம்ப³ரிகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா.

3. சக்கவத்திஸுத்தவண்ணனா

அத்ததீ³பஸரணதாவண்ணனா

80. உத்தானம் வுச்சதி பாகடம், தப்படிக்கே²பேன அனுத்தானம் அபாகடம், படிச்ச²ன்னம், அபசுரம், து³விஞ்ஞேய்யஞ்ச. அனுத்தானானம் பதா³னம் வண்ணனா அனுத்தானபத³வண்ணனா. உத்தானபத³வண்ணனாய பயோஜனாபா⁴வதோ அனுத்தானக்³க³ஹணம். ‘‘மாதுலா’’தி இத்தி²லிங்க³வஸேன லத்³த⁴னாமோ ஏகோ ருக்கோ², தஸ்ஸா ஆஸன்னப்பதே³ஸே மாபிதத்தா நக³ரம்பி ‘‘மாதுலா’’ த்வேவ பஞ்ஞாயித்த². தேன வுத்தம் ‘‘மாதுலாயந்தி ஏவம் நாமகே நக³ரே’’தி. அவிதூ³ரேதி தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே.

காமஞ்சேத்த² ஸுத்தே ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ராஜா த³ள்ஹனேமி நாம அஹோஸீ’’திஆதி³னா அதீதவம்ஸதீ³பிகா கதா² ஆதி³தோ பட்டா²ய ஆக³தா, ‘‘அட்³ட⁴தேய்யவஸ்ஸஸதாயுகானம் மனுஸ்ஸானம் வஸ்ஸஸதாயுகா புத்தா ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³னா பன ஸவிஸேஸம் அனாக³தத்த²படிஸம்யுத்தா கதா² ஆக³தாதி வுத்தம் ‘‘அனாக³தவம்ஸதீ³பிகாய ஸுத்தந்தகதா²யா’’தி. அனாக³தத்த²தீ³பனஞ்ஹி அச்ச²ரியம், தத்தா²பி அனாக³தஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ படிபத்திகித்தனம் அச்ச²ரியதமம். ஸமாக³மேனாதி ஸன்னிபாதேன.

‘‘ப⁴த்தக்³க³ம் அமனாப’’ந்திஆதி³ கேவலம் தேஸம் பரிவிதக்கமத்தம். அமனாபந்தி அமனுஞ்ஞம். பு³த்³தே⁴ஸு கதோ அப்பகோபி அபராதோ⁴ அப்பகோ காரோ விய க³ருதரவிபாகோதி ஆஹ ‘‘பு³த்³தே⁴ஹி ஸத்³தி⁴ம்…பே… ஸதி³ஸம் ஹோதீ’’தி. தத்ராதி தஸ்மிம் மாதுலனக³ரஸ்ஸ ஸமீபே, தஸ்ஸம் வா பரிஸாயம்.

அத்ததீ³பாதி ஏத்த² காமம் யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தாதி ஸஸந்தானோ ‘‘அத்தா’’தி வுச்சதி, ஹிதஸுகே²ஸிபா⁴வேன பன அத்தனிப்³பி³ஸேஸத்தா த⁴ம்மோ இத⁴ ‘‘அத்தா’’தி அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘அத்தா நாம லோகியலோகுத்தரோ த⁴ம்மோ’’தி. த்³விதா⁴ ஆபோ க³தோ ஏத்தா²தி தீ³போ, ஓகே⁴ன அனஜ்ஜோ²த்த²தோ பூ⁴மிபா⁴கோ³. இத⁴ பன காமோகா⁴தீ³ஹி அனஜ்ஜோ²த்த²ரணீயத்தா தீ³போ வியாதி தீ³போ, அத்தா தீ³போ பதிட்டா² ஏதேஸந்தி அத்ததீ³பா. தேனாஹ ‘‘அத்தானம் தீ³ப’’ந்திஆதி³. தீ³பபா⁴வோ சேத்த² படிஸரணதாதி ஆஹ ‘‘இத³ம் தஸ்ஸேவ வேவசன’’ந்தி. அஞ்ஞஸரணபடிக்கே²பவசனந்தி அஞ்ஞஸரணபா⁴வபடிக்கே²பவசனம். இத³ஞ்ஹி ந அஞ்ஞம் ஸரணம் கத்வா விஹரணஸ்ஸேவ படிக்கே²பவசனம், அத² கோ² அஞ்ஞஸ்ஸ ஸரணஸபா⁴வஸ்ஸேவ படிக்கே²பவசனம் தப்படிக்கே²பே ச தேன இதரஸ்ஸாபி படிக்கே²பஸித்³தி⁴தோ. தேனாஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³. இதா³னி தமேவத்த²ம் ஸுத்தந்தரேன ஸாதே⁴தும் ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³. யதி³ ஏத்த² பாகதிகோ அத்தா இச்சி²தோ, கத²ம் தஸ்ஸ தீ³பஸரணபா⁴வோ, தஸ்மா அதி⁴ப்பாயிகோ ஏத்த² அத்தா ப⁴வேய்யாதி புச்ச²தி ‘‘கோ பனேத்த² அத்தா நாமா’’தி. இதரோ யதா²தி⁴ப்பேதம் அத்தானம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘லோகியலோகுத்தரோ த⁴ம்மோ’’தி. து³தியவாரோபி பட²மவாரஸ்ஸேவ பரியாயபா⁴வேன தே³ஸிதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேனாஹா’’திஆதி³ வுத்தம்.

கோ³சரேதி பி⁴க்கூ²னம் கோ³சரட்டா²னபூ⁴தே. தேனாஹ ‘‘சரிதும் யுத்தட்டா²னே’’தி. ஸகேதி கத²ம் பனாயம் பி⁴க்கூ²னம் ஸகோதி ஆஹ ‘‘பேத்திகே விஸயே’’தி. பிதிதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴தோ ஆக³தத்தா ‘‘அயம் தும்ஹாகம் கோ³சரோ’’தி தேன உத்³தி³ட்ட²த்தா பேத்திகே விஸயேதி. சரந்தந்தி ஸாமிஅத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘அயமேவத்தோ²’’தி, சரந்தானந்தி ச அத்தோ², தேனாயம் விப⁴த்திவிபல்லாஸேனபி வசனவிபல்லாஸேனபீதி த³ஸ்ஸேதி. கிலேஸமாரஸ்ஸ ஓதாராலாபே⁴னேவ இதரமாரானம்பி ஓதாராலாபோ⁴ வேதி³தப்³போ³. அயம் பனத்தோ²தி கோ³சரே சரணம் ஸந்தா⁴யாஹ, வத்து² பன ப்³யதிரேகமுகே²ன ஆக³தம்.

ஸகுணே ஹந்தீதி ஸகுணக்³கி⁴, மஹாஸேனஸகுணோ. அஜ்ஜ²ப்பத்தாதி அபி⁴ப⁴வனவஸேன பத்தா உபக³தா. ந ம்யாயந்தி மே அயம் ஸகுணக்³கி⁴ நாலம் அப⁴விஸ்ஸ. நங்க³லகட்ட²கரணந்தி நங்க³லேன கஸிதப்பதே³ஸோ. லேட்³டு³ட்டா²னந்தி லேட்³டூ³னம் உட்ட²பிதட்டா²னம். ஸகே ப³லேதி அத்தனோ ப³லஹேது. அபத்த²த்³தா⁴தி அவகா³ள்ஹத்த²ம்பா⁴ ஸஞ்ஜாதத்த²ம்பா⁴. அஸ்ஸரமானாதி அவ்ஹாயந்தீ.

மஹந்தம் லேட்³டு³ந்தி நங்க³லேன பி⁴ன்னட்டா²னே ஸுக்க²தாய திகி²ணஸிங்க³அயோக⁴னஸதி³ஸம் மஹந்தம் லேட்³டு³ம். அபி⁴ருஹித்வாதி தஸ்ஸ அதோ⁴பா⁴கே³ன அத்தனா பவிஸித்வா நிலீனயோக்³க³ப்பதே³ஸம் ஸல்லக்கே²த்வா தஸ்ஸுபரி சங்கமந்தோ அஸ்ஸரமானோ அட்டா²ஸி. ‘‘ஏஹி கோ²’’திஆதி³ தஸ்ஸ அஸ்ஸரமானாகாரத³ஸ்ஸனம். ஸன்னய்ஹாதி வாதக்³க³ஹணவஸேன உபோ⁴ பக்கே² ஸமம் ட²பேத்வா. பச்சுபாதீ³தி பாவிஸி. தத்தே²வாதி யத்த² புப்³பே³ லாபோ டி²தோ, தத்தே²வ லேட்³டு³ம்ஹி. உரந்தி அத்தனோ உரப்பதே³ஸம். பச்சதாளேஸீதி பதி அதாளேஸி ஸாரம்ப⁴வஸேன வேகே³ன க³ந்த்வா பஹரணதோ விதா⁴ரேந்தீ பதாளேஸி. ஆரம்மணந்தி பச்சயம். ‘‘அவஸர’’ந்தி கேசி.

‘‘குஸலான’’ந்தி ஏவம் பவத்தாய தே³ஸனாய கோ அனுஸந்தி⁴? யதா²அனுஸந்தி⁴ ஏவ. ஆதி³தோ ஹி ‘‘அத்ததீ³பா, பி⁴க்க²வே, விஹரதா²’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.80) யேவ அத்தத⁴ம்மபரியாயேன லோகியலோகுத்தரத⁴ம்மா க³ஹிதா, தே யேவேத்த² குஸலக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி. அனவஜ்ஜலக்க²ணானந்தி அவஜ்ஜபடிபக்க²ஸபா⁴வானம். ‘‘அவஜ்ஜரஹிதஸபா⁴வான’’ந்தி கேசி. தத்த² புரிமே அத்த²விகப்பே விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா ஏவ க³ஹிதா, து³தியே பன விபாகத⁴ம்மாபி. யதி³ ஏவம், கத²ம் தேஸம் ஸமாதா³ய வத்தனந்தி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘விபாகத⁴ம்மா ஸீலாதி³ விய ஸமாதா³ய வத்திதப்³பா³’’தி. ஸமாதா³னந்தி பன அத்தனோ ஸந்தானே ஸம்மா ஆதா³னம் பச்சயவஸேன பவத்தி யேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். விபாகத⁴ம்மா ஹி பச்சயவிஸேஸேஹி ஸத்தஸந்தானே ஸம்மதே³வ ஆஹிதா ஆயுஆதி³ஸம்பத்திவிஸேஸபூ⁴தா உபரூபரிகுஸலவிஸேஸுப்பத்தியா உபனிஸ்ஸயா ஹோந்தீதி வத³ந்தி. புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீதி ஏத்த² புஞ்ஞந்தி உத்தரபத³லோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘புஞ்ஞப²லம் வட்³ட⁴தீ’’தி. புஞ்ஞப²லந்தி ச ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸேன வுத்தம் ‘‘புஞ்ஞஞ்ச புஞ்ஞப²லஞ்ச புஞ்ஞப²ல’’ந்தி ஆஹ ‘‘உபரூபரி புஞ்ஞம்பி புஞ்ஞவிபாகோபி வேதி³தப்³போ³’’தி.

‘‘மாதாபிதூன’’ந்திஆதி³ நித³ஸ்ஸனமத்தம், தஸ்மா அஞ்ஞம்பி ஏவரூபம் ஹேதூபனிஸ்ஸயம் குஸலம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸினேஹவஸேனாதி உபனிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸ ஸினேஹஸ்ஸ வஸேன, ந ஸம்பயுத்தஸ்ஸ. ந ஹி ஸினேஹஸம்பயுத்தம் நாம குஸலம் அத்தி². முது³மத்³த³வசித்தந்தி மேத்தாவஸேன அதிவிய மத்³த³வந்தம் சித்தம். யதா² மத்த²கப்பத்தம் வட்டகா³மிகுஸலம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மாதாபிதூனம் …பே… முது³மத்³த³வசித்த’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் மத்த²கப்பத்தமேவ விவட்டகா³மிகுஸலம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சத்தாரோ ஸதி…பே… போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா’’தி வுத்தம். தத³ஞ்ஞேபி பன தா³னஸீலாதி³த⁴ம்மா வட்டஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தா வட்டகா³மிகுஸலம் விவட்டஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபூ⁴தா விவட்டகா³மிகுஸலந்தி வேதி³தப்³பா³. பரியோஸானந்தி ப²லவிஸேஸாவஹதாய ப²லதா³ய கோடி ஸிகா²ப்பத்தி, தே³வலோகே ச பவத்திஸிரிவிப⁴வோதி பரியோஸானம் ‘‘மனுஸ்ஸலோகே’’தி விஸேஸிதம், மனுஸ்ஸலோகவஸேனேவ சாயம் தே³ஸனா ஆக³தாதி. மக்³க³ப²லனிப்³பா³னஸம்பத்தி பரியோஸானந்தி யோஜனா. விவட்டகா³மிகுஸலஸ்ஸ விபாகம் ஸுத்தபரியோஸானே த³ஸ்ஸிஸ்ஸதி ‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கோ² நாம ராஜா’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.108).

த³ள்ஹனேமிசக்கவத்திராஜகதா²வண்ணனா

81. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மான’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.110) ஸுத்ததே³ஸனாய ஆரத்³த⁴ட்டா²னே வட்டவிவட்டகா³மிபா⁴வேன ஸாதா⁴ரணே குஸலக்³க³ஹணே. தத்த² வட்டகா³மிகுஸலானுஸந்தி⁴வஸேன ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம் பி⁴க்க²வே’’தி தே³ஸனம் ஆரபி⁴, ஆரப⁴ந்தோ ச தே³ஸியமானமத்தம். த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸங்கே²பதோ ஏவம் தீ³பேத்வா ஆரபீ⁴தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பி⁴க்க²வே’’திஆதி³ வுத்தம், பட²மம் ததா² அதீ³பேந்தோபி ப⁴க³வா அத்த²தோ தீ³பேதி வியாதி அதி⁴ப்பாயோ.

82. ஈஸகம்பீதி அப்பமத்தகம்பி. அவஸக்கிதந்தி ஓக³தப⁴ட்ட²ம். நேமிஅபி⁴முக²ந்தி நேமிப்பதே³ஸஸ்ஸ ஸம்முகா². ப³ந்தி⁴ம்ஸு சக்கரதனஸ்ஸ ஓஸக்கிதானோஸக்கிதபா⁴வம் ஜானிதும். ததே³தந்தி யதா²வுத்தட்டா²னா சவனம். அதிப³லவதோ³ஸேதி ரஞ்ஞோ ப³லவதி அனத்தே² உபட்டி²தே ஸதி.

அப்பமத்தோதி ரஞ்ஞோ ஆணாய பமாத³ம் அகரோந்தோ.

ஏகஸமுத்³த³பரியந்தமேவாதி ஜம்பு³தீ³பமேவ ஸந்தா⁴ய வத³தி. ஸோ உத்தரதோ அஸ்ஸகண்ணபப்³ப³தேன பரிச்சி²ன்னம் ஹுத்வா அத்தானம் பரிக்கி²பித்வா டி²தஏகஸமுத்³த³பரியந்தோ. புஞ்ஞித்³தி⁴வஸேனாதி சக்கவத்திபா⁴வாவஹாய புஞ்ஞித்³தி⁴யா வஸேன.

83. ஏவம் கத்வாதி காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா. ஸுகதம் கம்மந்தி த³ஸகுஸலகம்மபத²மேவ வத³தி.

‘‘த³ஸவித⁴ம், த்³வாத³ஸவித⁴’’ந்தி ச வுத்தவிபா⁴கோ³ பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி. பூரேந்தேனேவாதி பூரேத்வா டி²தேனேவ. நித்³தோ³ஸேதி சக்கவத்திவத்தஸ்ஸ படிபக்க²பூ⁴தானம் தோ³ஸானம் அபக³மனே நித்³தோ³ஸே. சக்கவத்தீனம் வத்தேதி சக்கவத்திராஜூஹி வத்திதப்³ப³வத்தே. பா⁴வினி பூ⁴தே விய ஹி உபசாரோ யதா² ‘‘அக³மா ராஜக³ஹம் பு³த்³தோ⁴’’தி (ஸு. நி. 410). அதி⁴க³தசக்கவத்திபா⁴வாபி ஹி தே தத்த² வத்தந்தேவாதி ததா² வுத்தம்.

சக்கவத்திஅரியவத்தவண்ணனா

84. அஞ்ஞதா² வத்திதும் அதே³ந்தோ ஸோ த⁴ம்மோ அதி⁴ட்டா²னம் ஏதஸ்ஸாதி தத³தி⁴ட்டா²னம், தேன தத³தி⁴ட்டா²னேன சேதஸா. ஸக்கரோந்தோதி ஆத³ரகிரியாவஸேன கரோந்தோ. தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. க³ரும் கரோந்தோதி பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ருகரணவஸேன க³ரும் கரோந்தோ. தேனேவாஹ ‘‘தஸ்மிம் கா³ரவுப்பத்தியா’’தி. மானேந்தோதி ஸம்பா⁴வனாவஸேன மனேன பியாயந்தோ. தேனாஹ ‘‘தமேவா’’திஆதி³. ஏவம் பூஜயதோ அபசாயதோ ஏவஞ்ச யதா²வுத்தஸக்காராதி³ஸம்ப⁴வோதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் அபதி³ஸித்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘த⁴ம்மாதி⁴பதிபூ⁴தோ ஆக³தபா⁴வேனா’’தி இமினா யதா²வுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஜேட்ட²கபா⁴வேன புரிமபுரிமதரஅத்தபா⁴வேஸு ஸக்கச்ச ஸமுபசிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘த⁴ம்மவஸேனேவ ஸப்³ப³கிரியானம் கரணேனா’’தி ஏதேன டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு யதா²வுத்தத⁴ம்மனின்னபோணபப்³பா⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அஸ்ஸாதி ரக்கா²வரணகு³த்தியா. பரம் ரக்க²ந்தோ அஞ்ஞம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³அனத்த²தோ ரக்க²ந்தோ தேனேவ பரத்த²ஸாத⁴னேன க²ந்திஆதி³கு³ணேன அத்தானம் ததோ ஏவ ரக்க²தி. மேத்தசித்ததாதி மேத்தசித்ததாய. நிவாஸனபாருபனகே³ஹாதீ³னம் ஸீதுண்ஹாதி³படிபா³ஹனேன ஆவரணம். அந்தோ ஜனஸ்மிந்தி அப்³ப⁴ந்தரபூ⁴தே புத்ததா³ராதி³ஜனே.

‘‘ஸீலஸம்வரே பதிட்டா²பேஹீ’’தி இமினா ரக்க²ம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘வத்த²க³ந்த⁴மாலாதீ³னி தே³ஹீ’’தி இமினா ஆவரணம், இதரேன கு³த்திம். ப⁴த்தவேதனஸம்பதா³னேனபீதி பி-ஸத்³தே³ன ஸீலஸம்வரே பதிட்டா²பனாதீ³னி ஸம்பிண்டே³தி. ஏஸேவ நயோ இதோ பரேஸுபி பி-ஸத்³த³க்³க³ஹணேஸு. நிக³மோ நிவாஸோ ஏதேஸந்தி நேக³மா, ஏவம் ஜானபதா³தி ஆஹ ‘‘நிக³மவாஸினோ’’திஆதி³.

நவவிதா⁴ மானமதா³தி ‘‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 4.108; த⁴. ஸ. 1121; விப⁴. 866; மஹானி. 21, 178) நயப்பவத்தியா நவவிதா⁴ மானஸங்கா²தா மதா³. மானோ ஏவ ஹேத்த² பமஜ்ஜனாகாரேன பவத்தியா மானமதோ³. ஸோப⁴னே காயிகவாசஸிககம்மே ரதோதி ஸூரதோ உ-காரஸ்ஸ தீ³க⁴ம் கத்வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சம், காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ, ஸப்³ப³ம் வா காயவசீஸுசரிதம். ஸுட்டு² ஓரதோதி ஸோரதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சம், யதா²வுத்தமேவ ஸுசரிதம். ராகா³தீ³னந்தி ராக³தோ³ஸமோஹமானாதீ³னம். த³மனாதீ³ஹீதி த³மனஸமனபரினிப்³பா³பனேஹி. ஏகமத்தானந்தி ஏகம் சித்தம், ஏகச்சம் அத்தனோ சித்தந்தி அத்தோ². ராகா³தீ³னஞ்ஹி புப்³ப³பா⁴கி³யம் த³மனாதி³பச்சேகம் இச்சி²தப்³ப³ம், ந மக்³க³க்க²ணே விய ஏகஜ்ஜ²ம் படிஸங்கா²னமுகே²ன பஜஹனதோ. ஏகமத்தானந்தி வா விவேகவஸேன ஏகம் ஏகாகினம் அத்தானம். காலே காலேதி தேஸம் ஸந்திகம் உபஸங்கமிதப்³பே³ காலே காலே.

இத⁴ ட²த்வாதி ‘‘இத³ம் கோ², தாத, த’’ந்தி ஏவம் நிக³மனவஸேன வுத்தட்டா²னே ட²த்வா. வத்தந்தி அரியசக்கவத்திவத்தம். ஸமானேதப்³ப³ந்தி ‘‘த³ஸவித⁴ம், த்³வாத³ஸவித⁴’’ந்தி ச ஹேட்டா² வுத்தக³ணனாய ச ஸமானம் காதப்³ப³ம் அனூனம் அனதி⁴கம் கத்வா த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம். அத⁴ம்மராக³ஸ்ஸாதி அயுத்தட்டா²னே ராக³ஸ்ஸ. விஸமலோப⁴ஸ்ஸாதி யுத்தட்டா²னேபி அதிவிய ப³லவபா⁴வேன பவத்தலோப⁴ஸ்ஸ.

சக்கரதனபாதுபா⁴வவண்ணனா

85. வத்தமானஸ்ஸாதி பரிபுண்ணே சக்கவத்திவத்தே வத்தமானஸ்ஸ, நோ அபரிபுண்ணேதி ஆஹ ‘‘பூரேத்வா வத்தமானஸ்ஸா’’தி. கித்தாவதா பனஸ்ஸ பாரிபூரீ ஹோதீதி? தத்த² ‘‘கதாதி⁴காரஸ்ஸ தாவ ஹேட்டி²மபரிச்சே²தே³ன த்³வாத³ஸஹிபி ஸம்வச்ச²ரேஹி பூரதி, பஞ்சவீஸதியா, பஞ்ஞாஸாய வா ஸம்வச்ச²ரேஹி. அயஞ்ச பே⁴தோ³ த⁴ம்மச்ச²ந்த³ஸ்ஸபி திக்க²மஜ்ஜ²முது³தாவஸேன, இதரஸ்ஸ ததோ பி⁴ய்யோபீ’’தி வத³ந்தி.

து³தியாதி³சக்கவத்திகதா²வண்ணனா

90. அத்தனோ மதியாதி பரம்பராக³தம் புராணம் தந்திம் பவேணிம் லங்கி⁴த்வா அத்தனோ இச்சி²தாகாரேன. தேனாஹ ‘‘போராணக’’ந்திஆதி³.

ந பப்³ப³ந்தீதி ஸமித்³தி⁴யா ந பூரேந்தி, பீ²தா ந ஹோந்தீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ந வட்³ட⁴ந்தீ’’தி. ததா² சாஹ ‘‘கத்த²சி ஸுஞ்ஞா ஹோந்தீ’’தி. தத்த² தத்த² ராஜகிச்சே ரஞ்ஞா அமா ஸஹ வத்தந்தீதி அமச்சா, யேஹி வினா ராஜகிச்சம் நப்பவத்ததி. பரம்பராக³தா ஹுத்வா ரஞ்ஞோ பரிஸாய ப⁴வாதி பாரிஸஜ்ஜா. தேனாஹ ‘‘பரிஸாவசரா’’தி. தஸ்மிம் டா²னந்தரே ட²பிதா ஹுத்வா ரஞ்ஞோ ஆயம், வயஞ்ச யாதா²வதோ க³ணேந்தீதி க³ணகா. ஜாதிகுலஸுதாசாராதி³வஸேன புது²த்தம் க³தத்தா மஹதீ மத்தா ஏதேஸந்தி மஹாமத்தா, தே பன மஹானுபா⁴வா அமச்சா ஏவாதி ஆஹ ‘‘மஹாஅமச்சா’’தி. யே ரஞ்ஞோ ஹத்தா²னீகாதீ³ஸு அவட்டி²தா, தே அனீகட்டா²தி ஆஹ ‘‘ஹத்தி²ஆசரியாத³யோ’’தி. மந்தம் பஞ்ஞம் அஸிதா ஹுத்வா ஜீவந்தீதி மந்தஸ்ஸாஜீவினோ, மதிஸஜீவாதி அத்தோ², யே தத்த² தத்த² ராஜகிச்சே உபதே³ஸதா³யினோ. தேனாஹ ‘‘மந்தா வுச்சதி பஞ்ஞா’’திஆதி³.

ஆயுவண்ணாதி³பரிஹானிகதா²வண்ணனா

91. ப³லவலோப⁴த்தாதி ‘‘இமஸ்மிம் லோகே இதா³னி த³லித்³த³மனுஸ்ஸா நாம ப³ஹூ, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம் த⁴னே அனுப்பதி³யமானே மய்ஹம் கோஸஸ்ஸ பரிக்க²யோ ஹோதீ’’தி ஏவம் உப்பன்னப³லவலோப⁴த்தா. உபரூபரிபூ⁴மீஸூதி ச²காமஸக்³க³ஸங்கா²தாஸு உபரூபரிகாமபூ⁴மீஸு. கம்மஸ்ஸ ப²லம் அக்³க³ம் நாம, தம் பனேத்த² உத்³த⁴கா³மீதி ஆஹ ‘‘உத்³த⁴ம் அக்³க³ம் அஸ்ஸா’’தி. ஸக்³கே³ நியுத்தா, ஸக்³க³ப்பயோஜனாதி வா ஸோவக்³கி³கா. த³ஸன்னம் விஸேஸானந்தி தி³ப்³ப³ஆயுவண்ணயஸஸுக²ஆதி⁴பதேய்யானஞ்சேவ தி³ப்³ப³ரூபாதீ³னஞ்ச ப²லவிஸேஸானம். வண்ணக்³க³ஹணேன சேத்த² ஸகோ அத்தபா⁴வவண்ணோ க³ஹிதோ, ரூபக்³க³ஹணேன ப³ஹித்³தா⁴ ரூபாரம்மணம்.

92. ஸுட்டு² நிஸித்³த⁴ந்தி யதா²யம் இமினா அத்தபா⁴வேன அதி³ன்னம் ஆதா³தும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் ஸம்மதே³வ ததோ நிஸேதி⁴தம் கத்வா. மூலஹதந்தி ஜீவிதா வோரோபனேன மூலே ஏவ ஹதம்.

96. ராக³வஸேன சரணம் சரித்தம், சரித்தமேவ சாரித்தம், மேது²னந்தி அதி⁴ப்பாயோ, தம் பன ‘‘பரேஸம் தா³ரேஸூ’’தி வுத்தத்தா ‘‘மிச்சா²சார’’ந்தி ஆஹ.

100. பச்சனீகதி³ட்டீ²தி ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³காய (ம. நி. 1.441; 2.94; விப⁴. 793) ஸம்மாதி³ட்டி²யா படிபக்க²பூ⁴தா தி³ட்டி².

101. மாதுச்சா²தி³கா உபரி ஸயமேவ வக்க²தி. அதிப³லவலோபோ⁴தி அதிவிய ப³லவா ப³ஹலகிலேஸோ, யேன அகாலே, அதே³ஸே ச பவத்ததி. மிச்சா²த⁴ம்மோதி மிச்சா² விபரீதோ அவிஸபா⁴க³வத்து²கோ லோப⁴த⁴ம்மோ. தேனாஹ ‘‘புரிஸான’’ந்திஆதி³.

தஸ்ஸ பா⁴வோதி யேன மேத்தாகருணாபுப்³ப³ங்க³மேன சித்தேன புக்³க³லோ ‘‘மத்தேய்யோ’’தி வுச்சதி, ஸோ தஸ்ஸ யதா²வுத்தசித்துப்பாதோ³, தம்ஸமுட்டா²னா ச கிரியா மத்தேய்யதா. தேனாஹ ‘‘மாதரி ஸம்மா படிபத்தியா ஏதம் நாம’’ந்தி. யா ஸம்மா பஜ்ஜிதப்³பே³ ஸம்மா அப்படிபத்தி, ஸோபி தோ³ஸோ அகா³ரவகிரியாதி³பா⁴வதோ. விப்படிபத்தியம் பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸா அபா⁴வோ சேவ தப்படிபக்க²தா ச அமத்தேய்யதா’’தி. குலே ஜேட்டா²னந்தி அத்தனோ குலே வுத்³தா⁴னம் மஹாபிதுசூளபிதுஜேட்ட²கபா⁴திகாதீ³னம்.

த³ஸவஸ்ஸாயுகஸமயவண்ணனா

103. ‘‘ய’’ந்தி இமினா ஸமயோ ஆமட்டோ², பு⁴ம்மத்தே² சேதம் பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி. அலம் பதினோதி அலம்பதேய்யா. தஸ்ஸா பரியத்ததா ப⁴ரியாபா⁴வேனாதி ஆஹ ‘‘தா³தும் யுத்தா’’தி. அக்³க³ரஸானீதி மது⁴ரபா⁴வேன, பே⁴ஸஜ்ஜபா⁴வேன ச அக்³க³பூ⁴தரஸானி.

தி³ப்பிஸ்ஸந்தீதி படிபக்க²பா⁴வேன ஸமுஜ்ஜலிஸ்ஸந்தி. தேனாஹ ‘‘குஸலந்திபி ந ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. அஹோ புரிஸோதி மாதாதீ³ஸுபி ஈதி³ஸோ, அஞ்ஞேஸம் கேஸம் கிம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸ்ஸதி, அஹோ தேஜவபுரிஸோதி.

கே³ஹே மாதுகா³மம் வியாதி அத்தனோ கே³ஹே தா³ஸிப⁴ரியாபூ⁴தமாதுகா³மம் விய. மிஸ்ஸீபா⁴வந்தி மாதாதீ³ஸு ப⁴ரியாய விய சாரித்தஸங்கரம்.

ப³லவகோபோதி ஹந்துகாமதாவஸேன உப்பத்தியா ப³லவகோபோ. ஆகா⁴தேதீதி ஆஹனதி, அத்தனோ கக்க²ளப²ருஸபா⁴வேன சித்தம் விபா³த⁴தீதி அத்தோ². நிஸ்ஸயத³ஹனரஸோ ஹி தோ³ஸோ. ப்³யாபாதே³தீதி வினாஸேதி, மனோபதூ³ஸனதோ மனஸ்ஸ பகோபனதோ. திப்³ப³ந்தி திக்க²ம், ஸா பனஸ்ஸ திக்க²தா ஸரீரே அவஹந்தேபி ஸினேஹவத்து²ம் லங்கி⁴த்வாபி பவத்தியா வேதி³தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘பியமானஸ்ஸபீ’’திஆதி³.

104. கப்பவினாஸோ கப்போ உத்தரபத³லோபேன, அந்தராவ கப்போ அந்தரகப்போ. தண்ஹாதி³பே⁴தோ³ கப்போ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி கப்போ, ஸத்தலோகோதி ஆஹ ‘‘அந்தராவ லோகவினாஸோ’’தி. ஸ்வாயம் அந்தரகப்போ கதிவிதோ⁴, கத²ஞ்சஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ, கிம் க³திகோதி அந்தோக³த⁴ம் சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அந்தரகப்போ ச நாமா’’திஆதி³. லோபு⁴ஸ்ஸதா³யாதி லோபா⁴தி⁴காய பஜாய வத்தமானாய.