1. பாதி²கஸுத்தவண்ணனா

ஸுனக்க²த்தவத்து²வண்ணனா

1. அபுப்³ப³பத³வண்ணனாதி அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன ஹேட்டா² அக்³க³ஹிததாய அபுப்³ப³ஸ்ஸ அபி⁴னவஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வண்ணனா அத்த²விபா⁴வனா. ‘‘ஹித்வா புனப்புனாக³தமத்த²’’ந்தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) ஹி வுத்தம். மல்லேஸூதி ஏத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. சா²யூத³கஸம்பன்னே வனஸண்டே³ விஹரதீதி அனுபியஸாமந்தா கதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதி³ ந தாவ பவிட்டோ², கஸ்மா ‘‘பாவிஸீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘பவிஸிஸ்ஸாமீ’’திஆதி³, தேன அவஸ்ஸம் பா⁴வினி பூ⁴தே விய உபசாரா ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இதா³னி தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேந்தோ ‘‘யதா² கி’’ந்திஆதி³மாஹ. ஏதந்தி ஏதம் ‘‘அதிப்பகோ³ கோ²’’திஆதி³கம் சிந்தனம் அஹோஸி. அதிவிய பகோ³ கோ²தி அதிவிய பாதோவ. ச²ன்னகோபீனதாய, பரிப்³பா³ஜகபப்³ப³ஜ்ஜுபக³மேன ச ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகம், ந நக்³க³பரிப்³பா³ஜகம்.

2. யஸ்மா ப⁴க³வதோ உச்சாகுலப்பஸுததம், மஹாபி⁴னிக்க²மனனிக்க²ந்ததம், அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணது³க்கரசரணம், விவேகவாஸம், லோகஸம்பா⁴விததம், ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி லோகஸ்ஸ ப³ஹுபகாரதம், பரப்பவாத³மத்³த³னம், மஹித்³தி⁴கதம், மஹானுபா⁴வதந்தி ஏவமாதி³கம் தம்தம்அத்தபச்சக்க²கு³ணவிஸேஸம் நிஸ்ஸாய யேபு⁴ய்யேன அஞ்ஞதித்தி²யாபி ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா ஆத³ரகா³ரவப³ஹுமானம் த³ஸ்ஸேந்தியேவ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா மானத²த்³த⁴தம் அகத்வா’’திஆதி³. லோகஸமுதா³சாரவஸேனாதி லோகோபசாரவஸேன. சிரஸ்ஸந்தி சிரகாலேன. ஆதீ³னி வத³ந்தி உபசாரவஸேன. தஸ்ஸாதி ப⁴க்³க³வகோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ. கி³ஹிஸஹாயோதி கி³ஹிகாலதோ பட்டா²ய ஸஹாயோ. பச்சக்கா²தோதி யேனாகாரேன பச்சக்கா²னா, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பச்சக்கா²மீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

3. உத்³தி³ஸ்ஸாதி ஸத்து²காரபா⁴வேன உத்³தி³ஸ்ஸாதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ப⁴க³வா மே’’திஆதி³மாஹ. யதா³ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ ‘‘ப⁴க³வந்தம் பச்சக்கா²மீ’’தி சித்தம் உப்பன்னம், வாசா பி⁴ன்னா, ததா³ ஏவஸ்ஸ ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் கோசி ஸம்ப³ந்தோ⁴ நத்தி² அஸக்யபுத்தியபா⁴வதோ ஸாஸனதோ பரிபா³ஹிரத்தா. அயம் தாவேத்த² ஸாஸனயுத்தி, ஸா பனாயம் ட²பேத்வா ஸாஸனயுத்திகோவிதே³ அஞ்ஞேஸம் ந ஸம்மதே³வ விஸயோதி ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணவஸேனஸ்ஸ அத்தனா ஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி நூ’’தி ஆதி³ம் வத்வா ஸுனக்க²த்தம் ‘‘கோ ஸந்தோ கம் பச்சாசிக்க²ஸீ’’தி ஆஹ. யஸ்மா முகா²க³தோயம் ஸம்ப³ந்தோ⁴, ந பூஜாக³தாதி³கோ, யோ ச யாசகயாசிதப்³ப³தாவஸேன ஹோதி, தது³ப⁴யஞ்சேத்த² நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வா ஸுனக்க²த்தம் ‘‘கோ ஸந்தோ கம் பச்சாசிக்க²ஸீ’’தி அவோச, தஸ்மா தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாசகோ வா’’திஆதி³ வுத்தம். யாசிதகோ வா யாசகம் பச்சாசிக்கே²ய்யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. த்வம் பன நேவ யாசகோ ‘‘அஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹரிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் மம ஸந்திகம் அனுபக³தத்தா. ந யாசிதகோ ‘‘ஏஹி த்வம் ஸுனக்க²த்த மமம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹராஹீ’’தி ஏவம் மயா அபத்தி²தத்தா.

கோ ஸமானோதி யாசகயாசிதகேஸு கோ நாம ஹோந்தோ. கந்தி யாசகயாசிதகேஸு ஏவ கம் நாம ஹோந்தம் மம் பச்சாசிக்க²ஸி. துச்ச²புரிஸாதி ஜா²னமக்³கா³தி³உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மேஸு கஸ்ஸசிபி அபா⁴வா ரித்தபுரிஸா. நனு சாயம் ஸுனக்க²த்தோ லோகியஜ்ஜா²னானி, ஏகச்சாபி⁴ஞ்ஞஞ்ச உப்பாதே³ஸீதி? கிஞ்சாபி உப்பாதே³ஸி, ததோ பன ப⁴க³வதி ஆகா⁴துப்பாத³னேன ஸஹேவ பரிஹீனோ அஹோஸி. அபராதோ⁴ நாம ஸுப்படிபத்தியா விரஜ்ஜ²னஹேதுபூ⁴தோ கிலேஸுப்பாதோ³தி ஆஹ ‘‘யத்தகோ தே அபராதோ⁴, தத்தகோ தோ³ஸோ’’தி. யாவஞ்சாதி அவதி⁴பரிச்சே²த³பா⁴வத³ஸ்ஸனம் ‘‘யாவஞ்ச தேன ப⁴க³வதா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.3) விய. தேதி தயா. இத³ந்தி நிபாதமத்தம். அபரத்³த⁴ந்தி அபரஜ்ஜி²தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘‘பச்சாசிக்கா²மிதா³னாஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்த’’ந்திஆதீ³னி வத³ந்தேன துச்ச²புரிஸ தயா யாவஞ்சித³ம் அபரத்³த⁴ம், ந தஸ்ஸ அபராத⁴ஸ்ஸ பமாணம் அத்தீ²தி.

4. மனுஸ்ஸத⁴ம்மாதி பா⁴வனானுயோகே³ன வினா மனுஸ்ஸேஹி அனுட்டா²தப்³ப³த⁴ம்மா. ஸோ ஹி மனுஸ்ஸானம் சித்தாதி⁴ட்டா²னமத்தேன இஜ்ஜ²னதோ தேஸம் ஸம்பா⁴விதத⁴ம்மோ விய டி²தோ ததா² வுத்தோ, மனுஸ்ஸக்³க³ஹணஞ்சேத்த² தேஸு ப³ஹுலம் பவத்தனதோ. இத்³தி⁴பூ⁴தம் பாடிஹாரியம், ந ஆதே³ஸனானுஸாஸனீபாடிஹாரியந்தி அதி⁴ப்பாயோ. கதேதி பவத்திதே. நிய்யாதீதி நிக்³க³ச்ச²தி, வட்டது³க்க²தோ நிக்³க³மனவஸேன பவத்ததீதி அத்தோ². த⁴ம்மே ஹி நிக்³க³ச்ச²ந்தே தம்ஸமங்கி³புக்³க³லோ ‘‘நிக்³க³ச்ச²தீ’’தி வுச்சதி, அட்ட²கதா²யம் பன நி-ஸத்³தோ³ உபஸக்³க³மத்தம், யாதி இச்சேவ அத்தோ²தி த³ஸ்ஸேதும் க³ச்ச²தீதி அத்தோ² வுத்தோ. தத்ராதி பதா⁴னபா⁴வேன வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பு⁴ம்மவஸேன படினித்³தே³ஸோதி தஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய நிய்யந்தேதி அயமேத்த² அத்தோ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தஸ்மிம்…பே… ஸம்வத்தமானே’’தி.

5. அக்³க³ந்தி ஞாயதீதி அக்³க³ஞ்ஞம். லோகபஞ்ஞத்திந்தி லோகஸ்ஸ பஞ்ஞாபனம். லோகஸ்ஸ அக்³க³ந்தி லோகுப்பத்திஸமயே ‘‘இத³ம் நாம லோகஸ்ஸ அக்³க³’’ந்தி ஏவம் ஜானிதப்³ப³ம் பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம். அக்³க³மரியாத³ந்தி ஆதி³மரியாத³ம்.

6. ஏத்தகம் விப்பலபித்வாதி ‘‘ந தா³னாஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ விஹரிஸ்ஸாமீ’’தி, ‘‘ந ஹி பன மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் கரோதீ’’தி, ‘‘ந ஹி பன மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா அக்³க³ஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதீ’’தி ச ஏத்தகம் விப்பலபித்வா. இத³ம் கிர ஸோ ப⁴க³வா ஸத்து²கிச்சம் இத்³தி⁴பாடிஹாரியம், அக்³க³ஞ்ஞபஞ்ஞாபனஞ்ச காதும் ந ஸக்கோதீதி பகாஸேந்தோ கதே²ஸி. தேனாஹ ‘‘ஸுனக்க²த்தோ கிரா’’திஆதி³. உத்தரவசனவஸேன பதிட்டா²பா⁴வதோ அப்பதிட்டோ². ததோ ஏவ நிரவோ நிஸ்ஸத்³தோ³.

ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ ஆதீ³னவஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம். தேனாஹ ‘‘ஸயமேவ க³ரஹம் பாபுணிஸ்ஸஸீ’’தி. ஸம்பராயிகா பன ஆதீ³னவா அனேகவிதா⁴, தே த³ஸ்ஸேந்தோ ஸுனக்க²த்தோ ந ஸத்³த³ஹேய்யாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸேவ க³ஹணம். அனேககாரணேனாதி ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.157, 255) அனேகவிதே⁴ன வண்ணகாரணேன. ஏவம் மே அவண்ணோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி அஜ்ஜா²ஸயேன அத்தனோ பா³லதாய வண்ணாரஹானம் அவண்ணம் கதே²த்வா. ஏவம் ப⁴க³வா மக்கி²பா⁴வே ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேத்வா புன தஸ்ஸ கத²னே காரணம் விபா⁴வேதும் ‘‘இதி கோ² தே’’திஆதி³மாஹாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததோ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவஞ்ஹி ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ அப்பகோபி வசனோகாஸோ ந ப⁴விஸ்ஸதீதி. அபக்கமீதி அத்தனா யதா²டி²தா வுட்டா²ய அபஸக்கி. அபக்கந்தோ ஸாஸனதோ ப⁴ட்டோ². தேனாஹ ‘‘சுதோ’’தி. ஏவமேவாதி அபக்கமந்தோ ச ந யதா² ததா² அபக்கமி, யதா² பன காயஸ்ஸ பே⁴தா³ அபாயே நிப்³ப³த்தேய்ய, ஏவமேவ அபக்கமி.

கோரக²த்தியவத்து²வண்ணனா

7. த்³வீஹி பதே³ஹீதி த்³வீஹி வாக்யேஹி ஆரத்³த⁴ம் ப்³யதிரேகவஸேன தது³ப⁴யத்த²னித்³தே³ஸவஸேன உபரிதே³ஸனாய பவத்தத்தா. அனுஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனவஸேனாதி யதா²னுஸந்தி⁴ஸங்கா²தஅனுஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனவஸேன.

ஏகம் ஸமயந்தி ச பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸமயே’’தி ச. தூ²லூ நாம ஜனபதோ³தி ஜனபதீ³னம் ராஜகுமாரானம் வஸேன ததா²லத்³த⁴னாமோ. குக்குரவதம் ஸமாதா³னவஸேன ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி குக்குரவதிகோதி ஆஹ ‘‘ஸமாதி³ன்னகுக்குரவதோ’’தி. அஞ்ஞம்பீதி ‘‘சதுக்கோண்டி³கஸ்ஸேவ விசரணம், ததா² கத்வாவ கா²த³னம், பு⁴ஞ்ஜனம், வாமபாத³ம் உத்³த⁴ரித்வா முத்தஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜன’’ந்தி ஏவமாதி³கம் அஞ்ஞம்பி ஸுனகே²ஹி காதப்³ப³கிரியம். சதூஹி ஸரீராவயவேஹி குண்ட³னம் க³மனம் சதுக்கோண்டோ³, ஸோ ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி சதுக்கோண்டி³கோ. ஸோ பன யஸ்மா சதூஹி ஸரீராவயவேஹி ஸங்க⁴ட்டிதக³மனோ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘சதுஸங்க⁴ட்டிதோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘த்³வே ஜண்ணூனீ’’திஆதி³. ப⁴க்க²ஸந்தி வா ப⁴க்கி²தப்³ப³ம், அஸிதப்³ப³ஞ்ச. தேனேவாஹ ‘‘யம் கிஞ்சி கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீய’’ந்தி. காமம் கா²த³னஞ்ச நாம முகே²ன காதப்³ப³ம், ஹத்தே²ன பன தத்த² உபனாமனம் நிவாரேதும் அவதா⁴ரணம் கதந்தி ஆஹ ‘‘ஹத்தே²ன அபராமஸித்வா’’தி, அக்³க³ஹேத்வாதி அத்தோ². ஸுந்த³ரரூபோதி ஸுந்த³ரபா⁴வோ. வதாதி பத்த²னத்தே² நிபாதோ ‘‘அஹோ வதாஹம் லாபீ⁴ அஸ்ஸ’’ந்திஆதீ³ஸு விய. ‘‘ஸமணேன நாம ஏவரூபேன ப⁴விதப்³ப³ம் அஹோ வதாஹம் ஏதி³ஸோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி ஏவம் தஸ்ஸ பத்த²னா அஹோஸி. தேனாஹ ‘‘ஏவம் கிரா’’திஆதி³.

க³ரஹத்தே² அபி-காரோ ‘‘அபி ஸிஞ்சே பலண்ட³க’’ந்திஆதீ³ஸு விய. அரஹந்தே ச பு³த்³தே⁴, பு³த்³த⁴ஸாவகே ‘‘அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா ந ஹோந்தீ’’தி ஏவம் தஸ்ஸ தி³ட்டி² உப்பன்னா. யதா²ஹ மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தே ‘‘நத்தி² ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸா’’தி (ம. நி. 1.146). ஸத்தமம் தி³வஸந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம். அலஸகேனாதி அஜீரணேன ஆமரோகே³ன.

அட்டி²தசமத்ததாய புராணபண்ணஸதி³ஸோ.பீ³ரணத்த²ம்ப³கந்தி பீ³ரணக³ச்சா².

மத்தா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மத்தம், போ⁴ஜனமத்தவந்தந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பமாணயுத்த’’ந்தி. மந்தா மந்தாதி மந்தாய மந்தாய.

8. ஏகத்³வீஹிகாய க³ணனாய. நிராஹாரோவ அஹோஸி ப⁴க³வதோ வசனம் அஞ்ஞதா² காதுகாமோ, ததா²பூ⁴தோபி ஸத்தமே தி³வஸே உபட்டா²கேன உபனீதம் ப⁴க்க²ஸம் தி³ஸ்வா ‘‘தீ⁴’’தி உபட்டா²பேதும் அஸக்கோந்தோ போ⁴ஜனதண்ஹாய ஆகட்³டி⁴யமானஹத³யோ தம் குச்சி²பூரம் பு⁴ஞ்ஜித்வா ப⁴க³வதா வுத்தனியாமேனேவ காலமகாஸி. தேன வுத்தம் ‘‘அத²ஸ்ஸா’’திஆதி³. ஸசேபி…பே… சிந்தேய்யாதி யதி³ ஏஸோ அசேலோ ‘‘தீ⁴’’தி பச்சுபட்ட²பேத்வா ‘‘அஜ்ஜபி அஹம் ந பு⁴ஞ்ஜேய்ய’’ந்தி சிந்தேய்ய, ததா²சிந்தனே ஸதிபி தே³வதாவிக்³க³ஹேன தம் தி³வஸம்…பே… கரேய்ய. கஸ்மா? அத்³வேஜ்ஜ²வசனா ஹி ததா²க³தா, ந தேஸம் வசனம் விதத²ம் ஹோதி.

க³தக³தட்டா²னம் அங்க³ணமேவ ஹோதீதி தேஹி தம் கட்³டி⁴த்வா க³ச்ச²ந்தேஹி க³தக³தப்பதே³ஸோ உத்தரகஸாமந்தா விவடங்க³ணமேவ ஹுத்வா உபட்டா²தி. தேதி தித்தி²யா. ஸுஸானம்யேவ க³ந்த்வாதி ‘‘பீ³ரணத்த²ம்ப³கம் அதிக்கமிஸ்ஸாமா’’தி க³ச்ச²ந்தாபி அனேகவாரம் தம் அனுஸம்யாயித்வா புனபி தம்யேவ ஸுஸானம் உபக³ந்த்வா.

9. இத³ந்தி இத³ம் மதஸரீரம். ‘‘தமேவ வா ஸரீரம் கதா²பேஸீதி தம் ஸரீரம் அதி⁴ட்ட²ஹித்வா டி²தபேதேன கதா²பேஸீ’’தி கேசி. கோரக²த்தியம் வா அஸுரயோனிதோ ஆனேத்வா கதா²பேது அஞ்ஞம் வா பேதம், கோ ஏத்த² விஸேஸோ. ‘‘அசிந்தேய்யோ ஹி பு³த்³த⁴விஸயோ’’தி பன வசனதோ ததே³வ ஸரீரம் ஸுனக்க²த்தேன பஹதமத்தம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன உட்டா²ய தமத்த²ம் ஞாபேஸீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். புரிமோயேவ பன அத்தோ² அட்ட²கதா²ஸு வினிச்சி²தோ. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘நிப்³ப³த்தட்டா²னதோ’’திஆதி³ (தீ³. நி. அட்ட². 3.10).

10. விபாகந்தி ப²லம், அத்த²னிப்³ப³த்தீதி அத்தோ².

ஸமானேதப்³பா³னீதி ஸம்மா ஆனேதப்³பா³னி, ஸரூபதோ ஆனேத்வா த³ஸ்ஸேதப்³பா³னீதி அத்தோ². பாடிஹாரியானம் பட²மாதி³தா ப⁴க³வதா வுத்தானுபுப்³பி³யா வேதி³தப்³பா³. கேசி பனேத்த² ‘‘பரசித்தவிபா⁴வனம், ஆயுபரிச்சே²த³விபா⁴வனம், ப்³யாதி⁴விபா⁴வனம், க³திவிபா⁴வனம், ஸரீரனிக்கே²பவிபா⁴வனம், ஸுனக்க²த்தேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²விபா⁴வனஞ்சாதி ச² பாடிஹாரியானீ’’தி வத³ந்தி, தம் யதி³ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ சித்தவிபா⁴வனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ஏவம் ஸதி ‘‘ஸத்தா’’தி வத்தப்³ப³ம் தஸ்ஸ பா⁴விஅவண்ணவிபா⁴வனாய ஸத்³தி⁴ம். அத² அசேலஸ்ஸ மரணசித்தவிபா⁴வனம், தம் ‘‘ஸத்தமம் தி³வஸம் காலம் கரிஸ்ஸதீ’’தி இமினா ஸங்க³ஹிதந்தி விஸும் ந வத்தப்³ப³ம், தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் வுத்தனயேனேவ க³ஹேதப்³ப³ம்.

அசேலகளாரமட்டகவத்து²வண்ணனா

11. நிக்க²ந்தத³ந்தமட்டகோதி நிக்க²ந்தத³ந்தோ மட்டகோ. ஸோ கிர அசேலகபா⁴வதோ புப்³பே³ மட்டகிதோ ஹுத்வா விசரி விவரத³ந்தோ ச, தேன நம் ‘‘கோரமட்டகோ’’தி ஸஞ்ஜானந்தி. யம் கிஞ்சி தஸ்ஸ தே³ந்தோ ‘‘ஸாது⁴ரூபோ அயம் ஸமணோ’’தி ஸம்பா⁴வேந்தோ அக்³க³ம் ஸேட்ட²ம்யேவ தே³ந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘லாப⁴க்³க³ம் பத்தோ, அக்³க³லாப⁴ம் பத்தோ’’தி. ப³ஹூ அசேலகா தம் பரிவாரேத்வா விசரந்தி, க³ஹட்டா² ச தம் ப³ஹூ அட்³டா⁴ விப⁴வஸம்பன்னா காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பயிருபாஸந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘யஸக்³க³ம் அக்³க³பரிவாரம் பத்தோ’’தி. வதானியேவ பஜ்ஜிதப்³ப³தோ பதா³னி. அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கரதோ வதகோட்டா²ஸா வா.ஸமத்தானீதி ஸமம் அத்தனி க³ஹிதானி. புரத்தி²மேனாதி ஏன-ஸத்³த³ஸம்ப³ந்தே⁴ன ‘‘வேஸாலி’’ந்தி உபயோக³வசனம், அவிதூ³ரத்தே² ச ஏன-ஸத்³தோ³ பஞ்சம்யந்தோதி ஆஹ ‘‘வேஸாலிதோ அவிதூ³ரே’’தி.

12. ஸாஸனே பரிசயவஸேன திலக்க²ணாஹதம் பஞ்ஹம் புச்சி².ந ஸம்பாயாஸீதி நாவபு³ஜ்ஜி² ந ஸம்பாதே³ஸி. தேனாஹ ‘‘ஸம்மா ஞாணக³தியா’’திஆதி³. ஸம்பாயனம் வா ஸம்பாத³னம். பஞ்ஹம் புட்ட²ஸ்ஸ ச ஸம்பாத³னம் நாம ஸம்மதே³வ கத²னந்தி தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. கோபவஸேன தஸ்ஸ அக்கீ²னி கம்பனபா⁴வம் ஆபஜ்ஜிம்ஸூதி ஆஹ ‘‘கம்பனக்கீ²னிபி பரிவத்தேத்வா’’தி. கோபந்தி கோத⁴ம், ஸோ பன சித்தஸ்ஸ பகுப்பனவஸேன பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘குப்பனாகார’’ந்தி. தோ³ஸந்தி ஆகா⁴தம், ஸோ பன ஆரம்மணே து³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தீதி ஆஹ ‘‘து³ஸ்ஸனாகார’’ந்தி. அதுட்டா²காரந்தி துட்டி²யா பீதியா படிபக்க²பூ⁴தப்பவத்திஆகாரம். காயவசீவிகாரேஹி பாகடமகாஸி. மா வத நோதி ஏத்த² மாதி படிக்கே²போ, நோதி மய்ஹந்தி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘அஹோ வத மே ந ப⁴வேய்யா’’தி. மம் வத நோதி ஏத்த² பன நோதி ஸம்ஸயேதி ஆஹ ‘‘அஹோஸி வத நு மமா’’தி.

14. பரிபுப்³போ³ த³ஹித-ஸத்³தோ³ வத்த²னிவாஸனம் வத³தீதி ஆஹ ‘‘பரித³ஹிதோ நிவத்த²வத்தோ²’’தி. யஸனிமித்தகதாய லாப⁴ஸ்ஸ யஸபரிஹானியாவ லாப⁴பரிஹானி வுத்தா ஹோதீதி பாளியம் ‘‘யஸா நிஹீனோ’’தி வுத்தம்.

அசேலபாதி²கபுத்தவத்து²வண்ணனா

15. ‘‘அஹம் ஸப்³ப³ம் ஜானாமீ’’தி ஏவம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் வத³தி படிஜானாதீதி ஞாணவாதோ³, தேன மயா ஞாணவாதே³ன ஸத்³தி⁴ம்.அதிக்கம்ம க³ச்ச²தோதி உபட்³ட⁴பா⁴கே³ன பரிச்சி²ன்னம் பதே³ஸம் அதிக்கமித்வா இத்³தி⁴பாடிஹாரியம் காதும் க³ச்ச²தோ. கிம் பனாயம் அசேலோ பாதி²கபுத்தோ அத்தனோ பமாணம் ந ஜானாதீதி? நோ ந ஜானாதி. யதி³ ஏவம், கஸ்மா ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜீதி? ‘‘ஏவாஹம் லோகே பாஸம்ஸோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி கோஹஞ்ஞே கத்வா ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜி. தேன வுத்தம் ‘‘நக³ரவாஸினோ’’திஆதி³. பட்ட²பேத்வாதி யுக³க்³கா³ஹம் ஆரபி⁴த்வா.

16. ஹீனஜ்ஜா²ஸயத்தா…பே… உத³பாதி³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஏவ ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தீ’’தி (ஸம். நி. 2.98).

யஸ்மா ததா²வுத்தா வாசா ததா²ரூபசித்தஹேதுகா, தஞ்ச சித்தம் ததா²ரூபதி³ட்டி²சித்தஹேதுகம், தஸ்மா ‘‘தம் வாசம் அப்பஹாயா’’தி வத்வா யதா² தஸ்ஸா அப்பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் சித்தம் அப்பஹாயா’’தி ஆஹ, தஸ்ஸ ச யதா² அப்பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் தி³ட்டி²ம் அப்படினிஸ்ஸஜ்ஜித்வா’’தி அவோச. யஸ்மா வா ததா²ரூபா வாசா மஹாஸாவஜ்ஜா, சித்தம் ததோ மஹாஸாவஜ்ஜதரம் தம்ஸமுட்டா²பகபா⁴வதோ, தி³ட்டி² பன ததோ மஹாஸாவஜ்ஜதமா தது³ப⁴யஸ்ஸ மூலபா⁴வதோ, தஸ்மா தேஸம் மஹாஸாவஜ்ஜதாய இமம் விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா அயம் அனுக்கமோ ட²பிதோதி வேதி³தப்³போ³. தேஸம் பன யதா² பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘நாஹம் பு³த்³தோ⁴’’தி வத³ந்தோதி ஸாடே²ய்யேன வினா உஜுகமேவ ‘‘அஹம் பு³த்³தோ⁴ ந ஹோமீ’’தி வத³ந்தோ. சித்ததி³ட்டி²ப்பஹானேபி ஏஸேவ நயோ. விபதேய்யாதி ஏத்த² வி-ஸத்³தோ³ பட²மே விகப்பே உபஸக்³க³மத்தம், து³தியே பன விஸரணத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸத்ததா⁴ வா பன ப²லேய்யா’’தி.

17. ஏகம்ஸேனாதி ஏகந்தேன, ஏகந்திகம் பன வசனபரியாயவினிமுத்தம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிப்பரியாயேனா’’தி. ஓதா⁴ரிதாதி அவதா⁴ரிதா நியமேத்வா பா⁴ஸிதா. விக³தரூபேனாதி அபக³தஸபா⁴வேன. தேனாஹ ‘‘விக³ச்சி²தஸபா⁴வேனா’’தி, இத்³தா⁴னுபா⁴வேன அபனீதஸகபா⁴வேன. தேன வுத்தம் ‘‘அத்தனோ’’திஆதி³.

18. த்³வயம் க³ச்ச²தீதி த்³வயகா³மினீ. கீதி³ஸம் த்³வயந்தி ஆஹ ‘‘ஸரூபேனா’’திஆதி³. அயஞ்ஹி ஸோ க³ண்ட³ஸ்ஸுபரிபோ²ட்ட²ப்³பா³தோ³ஸம்.

19. அஜிதஸ்ஸ லிச்ச²விஸேனாபதிஸ்ஸ மஹானிரயே நிப்³ப³த்தித்வா ததோ ஆக³ந்த்வா அசேலஸ்ஸ பாதி²கபுத்தஸ்ஸ ஸந்திகே பரோத³னம். அபா⁴வாதி புப்³பே³ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ பாடிஹாரியகரணஸ்ஸ அபா⁴வா. ப⁴க³வா பன ஸன்னிபதிதபரிஸாயம் பஸாத³ஜனனத்த²ம் தத³னுரூபம் பாடிஹாரியமகாஸியேவ. யதா²ஹ ‘‘தேஜோதா⁴தும் ஸமாபஜ்ஜித்வா’’திஆதி³.

இத்³தி⁴பாடிஹாரியகதா²வண்ணனா

20. நிசயனம் த⁴னத⁴ஞ்ஞானம் ஸஞ்சயனம் நிசயோ, தத்த² நியுத்தாதி நேசயிகா, க³ஹபதி ஏவ நேசயிகா க³ஹபதினேசயிகா. ஏத்தகானி ஜங்க⁴ஸஹஸ்ஸானீதி பரிமாணாபா⁴வதோ ஸஹஸ்ஸேஹிபி அபரிமாணக³ணனா. தேனேவாதி இமஸ்ஸ வஸேன ஸன்னிபதிதாய ஏவம் மஹதியா பரிஸாய ப³ந்த⁴னமோக்க²ம் காதும் லப்³ப⁴தி, ஏதேனேவ காரணேன.

21. சித்துத்ராஸப⁴யந்தி சித்தஸ்ஸ உத்ராஸனாகாரேன பவத்தப⁴யம், ந ஞாணப⁴யம், நாபி ‘‘பா⁴யதி ஏதஸ்மா’’தி ஏவம் வுத்தம் ஆரம்மணப⁴யம். ச²ம்பி⁴தத்தந்தி தேனேவ சித்துத்ராஸப⁴யேன ஸகலஸரீரஸ்ஸ ச²ம்பி⁴தபா⁴வோ. லோமஹம்ஸோதி தேனேவ ப⁴யேன, தேன ச ச²ம்பி⁴தத்தேன ஸகலஸரீரே லோமானம் ஹட்ட²பா⁴வோ, ஸோ பன தேஸம் பி⁴த்தியம் நாக³த³ந்தானம் விய உத்³த⁴ம்முக²தாதி ஆஹ ‘‘லோமானம் உத்³த⁴க்³க³பா⁴வோ’’தி. அந்தந்தேன ஆவிஜ்ஜி²த்வாதி அத்தனோ நிஸீத³னத்த²ம் நிகூ³ள்ஹட்டா²னம் உபபரிக்க²ந்தோ பரிப்³பா³ஜகாராமம் பரியந்தேன அனுஸம்யாயித்வா, கஸ்ஸசிதே³வ ஸுனக்க²த்தஸ்ஸ வா ஸுனக்க²த்தஸதி³ஸஸ்ஸ வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபடிஞ்ஞம் அப்பஹாய ஸத்து² ஸம்முகீ²பா⁴வே ஸத்ததா⁴ தஸ்ஸ முத்³தா⁴ப²லனம் த⁴ம்மதா. தேன வுத்தம் ‘‘மா நஸ்ஸது பா³லோ’’திஆதி³.

22. ஸம்ஸப்பதீதி தத்தே²வ பாஸாணப²லகே பா³லதா³ரகோ விய உட்டா²தும் அஸக்கோந்தோ அவஸீத³னவஸேன இதோ சிதோ ச ஸம்ஸப்பதி. தேனாஹ ‘‘ஓஸீத³தீ’’தி. தத்தே²வ ஸஞ்சரதீதி தஸ்மிம்யேவ பாஸாணே ஆனிஸது³பட்டி²னோ ஸஞ்சலனம் நிஸஜ்ஜவஸேனேவ ஸஞ்சரதி, ந உட்டா²ய பத³ஸா.

23. வினட்ட²ரூபோதி ஸம்பா⁴வனாய வினாஸேன, லாப⁴ஸ்ஸ வினாஸேன ச வினட்ட²ஸபா⁴வோ.

பட²மபா⁴ணவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

25. கோ³யுத்தேஹீதி ப³லவந்தப³லீப³த்³த³யோஜிதேஹி.

26. தஸ்ஸாதி ஜாலியஸ்ஸ. அயஞ்ஹி மண்டி³ஸேன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா த⁴ம்மம் ஸுணி, ததோ புரேதரம் ப⁴க³வதோ கு³ணானம் அஜானனகாலே அயம் பவத்தி. தேனேவாஹ ‘‘திட்ட²து தாவ பாடிஹாரியம்…பே… பராஜயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

27. திணஸீஹோதி திணஸதி³ஸஹரிதவண்ணோ ஸீஹோ. காளஸீஹோதி காளவண்ணோ ஸீஹோ. பண்டு³ஸீஹோதி பண்டு³வண்ணோ ஸீஹோ. கேஸரஸீஹோதி கேஸரவந்தோ ஸேதவண்ணோ, லோஹிதவண்ணோ வா ஸீஹோ. மிக³ரஞ்ஞோதி ஏத்த² மிக³-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி பஸத³குருங்கா³தீ³ஸு கேஸுசிதே³வ சதுப்பதே³ஸு நிருள்ஹோ, இத⁴ பன ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணவஸேனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மிக³ரஞ்ஞோதி ஸப்³ப³சதுப்பதா³னம் ரஞ்ஞோ’’தி வுத்தம். ஆக³ந்த்வா ஸேதி ஏத்தா²தி ஆஸயோ, நிவாஸனட்டா²னம். ஸீஹனாத³ந்தி பரிஸ்ஸயானம் ஸஹனதோ, படிபக்க²ஸ்ஸ ச ஹனனதோ ‘‘ஸீஹோ’’தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ மிகா³தி⁴பஸ்ஸ கோ⁴ஸம், ஸோ பன தேன யஸ்மா குதோசிபி அபீ⁴தபா⁴வேன பவத்தீயதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அபீ⁴தனாத³’’ந்தி. தத்த² தத்த² தாஸு தாஸு தி³ஸாஸு க³ந்த்வா சரிதப்³ப³தாய ப⁴க்கி²தப்³ப³தாய கோ³சரோ கா⁴ஸோதி ஆஹ ‘‘கோ³சராயாதி ஆஹாரத்தா²யா’’தி. வரம் வரந்தி மிக³ஸங்கே⁴ மிக³ஸமூஹே முது³மம்ஸதாய வரம் வரம் மஹிம்ஸவனவராஹாதி³ம் வதி⁴த்வாதி யோஜனா. தேனாஹ ‘‘தூ²லம் தூ²ல’’ந்தி. வரவரபா⁴வேன ஹி தஸ்ஸ வரபா⁴வோ இச்சி²தோ. ஸூரபா⁴வம் ஸன்னிஸ்ஸிதம் ஸூரபா⁴வஸன்னிஸ்ஸிதம், தேன. ஸூரபா⁴வேனாபி ஹி ‘‘கிம் இமே பாணகே து³ப்³ப³லே ஹந்த்வா’’தி அப்பதா²மேஸு பாணேஸு காருஞ்ஞம் உபதிட்ட²தி.

28. விகா⁴ஸோதி பரஸ்ஸ ப⁴க்கி²தஸேஸதாய விரூபோ கா⁴ஸோ விகா⁴ஸோ, உச்சி²ட்ட²ம். தேனாஹ ‘‘ப⁴க்கி²தாதிரித்தமம்ஸ’’ந்தி, தஸ்மிம் விகா⁴ஸே, விகா⁴ஸனிமித்தந்தி அத்தோ². அஸ்மிமானதோ³ஸேனாதி அஸ்மிமானதோ³ஸஹேது, அஹம்காரனிமித்தந்தி அத்தோ². ஸோ பனஸ்ஸ அஸ்மிமானோ யதா² உப்பஜ்ஜி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்ராய’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

‘‘ஸேகா³லகம்யேவா’’திபி பாடோ², யதா²வுத்தோவ அத்தோ². பே⁴ரண்ட³கம்யேவாதி பே⁴ரண்ட³ஸகுணரவஸதி³ஸம்யேவ, பே⁴ரண்டோ³ நாம ஏகோ பக்கீ² த்³விமுகோ², தஸ்ஸ கிர ஸத்³தோ³ அதிவிய விரூபோ அமனாபோ. தேனாஹ ‘‘அப்பியஅமனாபஸத்³த³மேவா’’தி. ஸம்மாபடிபத்தியா விஸேஸதோ ஸுட்டு² க³தாதி ஸுக³தா, ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴. தே அபதா³யந்தி ஸோதே⁴ந்தி ஸத்தஸந்தானம் ஏதேஹீதி ஸுக³தாபதா³னானி, திஸ்ஸோ ஸிக்கா². யஸ்மா தாஹி தே ‘‘ஸுக³தா’’தி லக்கீ²யந்தி, தா ச தேஸம் ஓவாத³பூ⁴தா, தஸ்மா ‘‘ஸுக³தலக்க²ணேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். யதி³ தா ஸுக³தஸ்ஸ லக்க²ணபூ⁴தா, ஸாஸனபூ⁴தா ச, கத²ம் பனேஸ பாதி²கபுத்தோ தத்த² தாஸு ஸிக்கா²ஸு ஜீவதி, கோ தஸ்ஸ தாஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴தி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. ஸம்பு³த்³தா⁴னம் தே³மாதி தே³ந்தீதி பு³த்³த⁴ஸஞ்ஞாய தே³ந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேன ஏஸ…பே… ஜீவதி நாம ந ஸுக³தன்வயஅஜ்ஜு²பக³மனதோ. ‘‘ததா²க³தே’’திஆதி³ ஏகத்தே புது²வசனந்தி ஆஹ ‘‘ததா²க³த’’ந்திஆதி³. ப³ஹுவசனம் ஏவ க³ருஸ்மிம் ஏகஸ்மிம்பி ப³ஹுவசனப்பயோக³தோ ஏகவசனம் விய வுத்தம் வசனவிபல்லாஸேன.

29. ஸமேக்கி²த்வாதி ஸமம் கத்வா மிச்சா²த³ஸ்ஸனேன அபேக்கி²த்வா, தம் பன அபேக்க²னம் ததா² மஞ்ஞனமேவாதி ஆஹ ‘‘மஞ்ஞித்வா’’தி. புப்³பே³ வுத்தம் ஸமேக்க²னம்பி மஞ்ஞனம் ஏவாதி வுத்தம் ‘‘அமஞ்ஞீதி புன அமஞ்ஞித்தா²’’தி, தேன அபராபரம் தஸ்ஸ மஞ்ஞனப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி. பே⁴ரண்ட³கரவம் கோஸதி விக்கோஸதீதி கோத்து².

30. தே தே பாணே ப்³யாபாதே³ந்தோ க⁴ஸதீதி ப்³யக்³கோ⁴தி இமினா நிப்³ப³சனேன ‘‘ப்³யக்³கோ⁴’’தி மிக³ராஜஸ்ஸபி ஸியா நாமந்தி ஆஹ ‘‘ப்³யக்³கோ⁴தி மஞ்ஞதீதி ஸீஹோஹமஸ்மீதி மஞ்ஞதீ’’தி. யதி³பி யதா²வுத்தனிப்³ப³சனவஸேன ஸீஹோபி ‘‘ப்³யக்³கோ⁴’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ப்³யக்³க⁴-ஸத்³தோ³ பன மிக³ராஜே ஏவ நிருள்ஹோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸீஹேன வா’’திஆதி³மாஹ.

31. ஸீஹேன விசரிதவனே ஸம்வட்³ட⁴த்தா வுத்தம் ‘‘மஹாவனே ஸுஞ்ஞவனே விவட்³டோ⁴’’தி.

34. கிலேஸப³ந்த⁴னாதி தண்ஹாப³ந்த⁴னதோ. தண்ஹாப³ந்த⁴னஞ்ஹி தி²ரம் த³ள்ஹப³ந்த⁴னம் து³ம்மோசனீயம். யதா²ஹ –

‘‘ஸாரத்தரத்தா மணிகுண்ட³லேஸு,

புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா²;

ஏதம் த³ள்ஹம் ப³ந்த⁴னமாஹு தீ⁴ரா,

ஓஹாரினம் ஸிதி²லம் து³ப்பமுஞ்ச’’ந்தி. (த⁴. ப. 346; ஜா. 1.2.102);

கிலேஸப³ந்த⁴னாதி வா த³ஸவித⁴ஸம்யோஜனதோ. மஹாவிது³க்³க³ம் நாம சத்தாரோ ஓகா⁴ மஹந்தம் ஜலவிது³க்³க³ம் விய அனுபசிதகுஸலஸம்பா⁴ரேஹி து³க்³க³மட்டே²ன.

அக்³க³ஞ்ஞபஞ்ஞத்திகதா²வண்ணனா

36. இமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ. இத³ம் நாம லோகஸ்ஸ அக்³க³ந்தி ஜானிதப்³ப³ம், தம் அக்³க³ஞ்ஞம், ஸோ பன லோகஸ்ஸ உப்பத்திக்கமோ பவத்தி பவேணீ சாதி ஆஹ ‘‘லோகுப்பத்திசரியவம்ஸ’’ந்தி. ஸம்மாஸம்போ³தி⁴தோ உத்தரிதரம் நாம கிஞ்சி நத்தி² பஜானிதப்³பே³ஸு, தம் பன கோடிம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யாவ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணா பஜானாமீ’’தி ஆஹ. ‘‘மம பஜானனா’’தி அஸ்ஸாதே³ந்தோ தண்ஹாவஸேன, ‘‘அஹம் பஜானாமீ’’தி அபி⁴னிவிஸந்தோ தி³ட்டி²வஸேன, ‘‘ஸுட்டு² பஜானாமி ஸம்மா பஜானாமீ’’தி பக்³க³ண்ஹந்தோ மானவஸேன ந பராமஸாமீதி யோஜனா. ‘‘பச்சத்தஞ்ஞேவா’’தி பத³ம் ‘‘நிப்³பு³தி விதி³தா’’தி பத³த்³வயேனாபி யோஜேதப்³ப³ம் ‘‘பச்சத்தம்யேவ உப்பாதி³தா நிப்³பு³தி ச பச்சத்தம்யேவ விதி³தா’’தி, ஸயம்பு⁴ஞாணேன நிப்³ப³த்திதா நிப்³பு³தி ஸயமேவ விதி³தாதி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘பச்சத்த’’ந்தி பத³ம் விவித⁴விப⁴த்திகம் ஹுத்வா ஆவுத்தினயேன ஆவத்ததீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தனாயேவ அத்தனீ’’தி வுத்தம். அவிதி³தனிப்³பா³னாதி அப்படிலத்³த⁴னிப்³பா³னா மிச்சா²படிபன்னத்தா. பஜானனம்பி ஹி தத³தி⁴க³மவஸேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஏதி இட்ட²பா⁴வேன பவத்ததீதி அயோ, ஸுக²ம். தப்படிக்கே²பேன அனயோ, து³க்க²ம். ததே³வ ஹிதஸுக²ஸ்ஸ ப்³யஸனதோ ப்³யஸனம்.

37. தம் த³ஸ்ஸேந்தோதி ப⁴க³வாபி ‘‘அஞ்ஞதித்தி²யோ தத்த² ஸாரஸஞ்ஞீ’’தி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ. ஆதி⁴பச்சபா⁴வேனாதி ஆதி⁴பச்சஸபா⁴வேன. யஸ்ஸ ஆசரியவாத³ஸ்ஸ வஸேன புரிஸோ ‘‘ஆசரியோ’’தி வுச்சதி, ஸோ ஆசரியவாதோ³ ஆசரியபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஆசரியபா⁴வம் ஆசரியவாத³’’ந்தி. ஏத்தா²தி ஆசரியவாதே³. இதி கத்வாதி இமினா காரணேன. ஸோதி ஆசரியவாதோ³. ‘‘அக்³க³ஞ்ஞம்’’ த்வேவ வுத்தோ அக்³க³ஞ்ஞவிஸயத்தா. கேன விஹிதந்தி கேன பகாரேன விஹிதம். தேனாஹ ‘‘கேன விஹிதம் கிந்தி விஹித’’ந்தி. ப்³ரஹ்மஜாலேதி ப்³ரஹ்மஜாலஸம்வண்ணனாயம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.28). தத்த² ஹி வித்தா²ரதோ வுத்தவிதி⁴ம் இத⁴ அதிதி³ஸதி, பாளி பன தத்த² சேவ இத⁴ ச ஏகஸதி³ஸா வாதி.

41. கி²ட்³டா³ பதோ³ஸிகா மூலபூ⁴தா ஏத்த² ஸந்தீதி கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகம், ஆசரியகம். தேனேவாஹ ‘‘கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகமூலக’’ந்தி. மனோபதோ³ஸிகந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ.

47. யேன வசனேன அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி, தஸ்ஸ அவிஜ்ஜமானதா நாம அத்த²வஸேனேவாதி ஆஹ ‘‘அஸம்விஜ்ஜமானட்டே²னா’’தி. துச்சா², முஸாதி ச கரணத்தே² பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘துச்சே²ன, முஸாவாதே³னா’’தி. வசனஸ்ஸ அந்தோஸாரம் நாம அவிபரீதோ அத்தோ²தி தத³பா⁴வேனாஹ ‘‘அந்தோஸாரவிரஹிதேனா’’தி. அபி⁴ஆசிக்க²ந்தீதி அபி⁴ப⁴வித்வா க⁴ட்டேந்தா கதே²ந்தி, அக்கோஸந்தீதி அத்தோ². விபரீதஸஞ்ஞோதி அயாதா²வஸஞ்ஞோ. ஸுப⁴ம் விமோக்க²ந்தி ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி வுத்தவிமோக்க²ம். வண்ணகஸிணந்தி ஸுனீலகஸுபீதகாதி³வண்ணகஸிணம். ஸப்³ப³ந்தி யம் ஸுப⁴ம், அஸுப⁴ஞ்ச வண்ணகஸிணம், தஞ்ச ஸப்³ப³ம். ந அஸுப⁴ந்தி அஸுப⁴ம்பி ‘‘அஸுப⁴’’ந்தி தஸ்மிம் ஸமயே ந ஸஞ்ஜானாதி, அத² கோ² ‘‘ஸுப⁴ம்’’ த்வேவ ஸஞ்ஜானாதீதி அத்தோ². விபரீதா அயாதா²வகா³ஹிதாய, அயாதா²வவாதி³தாய ச.

48. யஸ்மா ஸோ பரிப்³பா³ஜகோ அவிஸ்ஸட்ட²மிச்சா²கா³ஹிதாய ஸம்மா அப்படிபஜ்ஜிதுகாமோ ஸம்மாபடிபன்னம் விய மம் ஸமணோ கோ³தமோ, பி⁴க்க²வோ ச ஸஞ்ஜானந்தூதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேது’’ந்திஆதி³மாஹ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘மயா ஏதஸ்ஸ…பே… வட்டதீ’’தி. மம்மந்தி மம்மப்பதே³ஸம் பீளாஜனனட்டா²னம். ஸுட்டூ²தி ஸக்கச்சம். யதா² ந வினஸ்ஸதி, ஏவம் அனுரக்க².

வாஸனாயாதி கிலேஸக்க²யாவஹாய படிபத்தியா வாஸனாய. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி.

பாதி²கஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா.