(1.) ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா
761. ந ஹேதுமேவாதி ஏத்த² ச ந ஹேதூ ஏவாதி அத்தோ², ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாவஸேன பன ரஸ்ஸத்தம் ம-காரோ ச கதோ ‘‘அது³க்க²மஸுகா²’’தி ஏத்த² விய. இமினாபி நயேனாதி ஏத்த² புரிமனயேன ஹேதுபா⁴வாதி³படிக்கே²போ, பச்சி²மனயேன நஹேதுத⁴ம்மாதி³கோட்டா²ஸஸங்க³ஹோதி அயம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. சுதிக்³க³ஹணேன சுதிபரிச்சி²ன்னாய ஏகாய ஜாதியா க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், ப⁴வக்³க³ஹணேன நவதா⁴ வுத்தப⁴வஸ்ஸ. தத³ந்தோக³த⁴தாய தத்த² தத்த² பரியாபன்னதா வுத்தா. உப்பன்னம் மனோவிஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யமேவாதி ‘‘ந ரூபம் விய உப்பன்னா ச²விஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யா’’தி ரூபதோ ஏதேஸம் விஸேஸனம் கரோதி.
762. கப்பதோ கப்பம் க³ந்த்வாபி ந உப்பஜ்ஜதீதி ந கதா³சி ததா² உப்பஜ்ஜதி. ந ஹி கீ²ராதீ³னம் விய ஏதேஸம் யதா²வுத்தலக்க²ணவிலக்க²ணதா அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி.
763. ஸமோதா⁴னேத்வாதி லோகே விஜ்ஜமானம் ஸப்³ப³ம் ரூபம் ஸமோதா⁴னேத்வா. ஏதேன மஹத்தேபி அவிபா⁴வகத்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸுகு²மத்தா ந விபா⁴வேஸ்ஸதீதி வாத³பத²ம் சி²ந்த³தி. சக்கு²பஸாதே³ மம வத்து²ம்ஹீதி அத்தோ². விஸயோதி இஸ்ஸரியட்டா²னந்தி அதி⁴ப்பாயோ.
764. அப்³போ³கிண்ணாதி அப்³யவஹிதா, அனந்தரிதாதி அத்தோ². வவத்தி²தானம்பி படிபாடினியமோ தேன படிக்கி²த்தோதி அத்தோ². அனந்தரதாதி அனந்தரபச்சயதா ஏதேன படிக்கி²த்தாதி அத்தோ².
765. ஸமனந்தரதாதி ச ஸமனந்தரபச்சயதா.
766. ஆபு⁴ஜனதோதி ஆபு⁴க்³க³கரணதோ, நிவத்தனதோ இச்சேவ அத்தோ². ஏத்த² ச ‘‘பஞ்ச விஞ்ஞாணா அனாபோ⁴கா³’’தி ஆபோ⁴க³ஸபா⁴வா ந ஹோந்தீதி அத்தோ², ‘‘பஞ்சன்னம் விஞ்ஞாணானம் நத்தி² ஆவட்டனா வா’’திஆதீ³ஸுபி ஆவட்டனபா⁴வோ வாதிஆதி³னா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.
ந கஞ்சி த⁴ம்மம் படிவிஜானாதீதி ஏத்த² ந ஸப்³பே³ ரூபாதி³த⁴ம்மா த⁴ம்மக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி யதா²தி⁴ப்பேதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி ஏவம் வுத்த’’ந்தி ஆஹ.
ரூபாதீ³ஸு அபி⁴னிபதனம் தேஹி ஸமாக³மோ தேஸந்திபி வத்தும் யுஜ்ஜதீதி ஆஹ ‘‘ரூபாதீ³னம் அபி⁴னிபாதமத்த’’ந்தி. கம்மத்தே² வா ஸாமிவசனம். விஞ்ஞாணேஹி அபி⁴னிபதிதப்³பா³னி ஹி ரூபாதீ³னீதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதீதிஆதீ³ஸு ஹி அயம் அதி⁴ப்பாயோ – ஆரம்மணகரணேன படிவிஜானிதப்³பா³னி ரூபாதீ³னி ட²பேத்வா குஸலாகுஸலசேதனாய தம்ஸம்பயுத்தானஞ்ச யதா²வுத்தானம் ஸஹஜபுப்³ப³ங்க³மத⁴ம்மேன படிவிஜானிதப்³பா³னம் படிவிஜானனம் ஏதேஸம் நத்தீ²தி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘த³ஸ்ஸனாதி³மத்ததோ பன முத்தா அஞ்ஞா ஏதேஸம் குஸலாதி³படிவிஞ்ஞத்தி நாம நத்தீ²’’தி கிச்சந்தரம் படிஸேதே⁴தி.
அவிபாகபா⁴வேன அஞ்ஞம் அப்³யாகதஸாமஞ்ஞம் அனிவாரேந்தோ குஸலாகுஸலக்³க³ஹணஞ்ச கரோதீதி சவனபரியோஸானஞ்ச கிச்சம். பி-ஸத்³தே³ன ஸஹஜவனகானி வீதி²சித்தானி ஸம்பிண்டே³த்வா பஞ்சத்³வாரே படிஸேத⁴னே அயம் அதி⁴ப்பாயோ ஸியா – ‘‘மனஸா சே பது³ட்டே²ன…பே… பஸன்னேன பா⁴ஸதி வா கரோதி வா’’தி (த⁴. ப. 1-2) ஏவம் வுத்தா பா⁴ஸனகரணகரா, தம்ஸதி³ஸா ச ஸுக²து³க்கு²ப்பாத³கா ப³லவந்தோ ச²ட்ட²த்³வாரிகா ஏவ த⁴ம்மக்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி ந தேஸம் பஞ்சத்³வாரிகஜவனேன படிவிஜானனம் அத்தி², து³ப்³ப³லானம் பன புப்³ப³ங்க³மபடிவிஜானனம் தத்த² ந படிஸித்³த⁴ம் ‘‘ந காயகம்மம் ந வசீகம்மம் பட்ட²பேதீ’’தி விஞ்ஞத்தித்³வயஜனகஸ்ஸேவ பட்ட²பனபடிக்கே²பேன து³ப்³ப³லஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ அனுஞ்ஞாதத்தா. ததா² காயஸுசரிதாதி³குஸலகம்மம் கரோமீதி, தப்³பி³பரீதம் அகுஸலம் கம்மம் கரோமீதி ச குஸலாகுஸலஸமாதா³னம் பஞ்சத்³வாரிகஜவனேன ந ஹோதி. ததா² படிச்சஸமுப்பாத³வண்ணனாயம் வுத்தா ‘‘பஞ்சத்³வாரிகசுதி ச ந பஞ்சத்³வாரிகசித்தேஹி ஹோதி சுதிசித்தஸ்ஸ அதம்த்³வாரிகத்தா’’தி. யா பனாயம் பாளி ‘‘பஞ்சஹி விஞ்ஞாணேஹி ந கஞ்சி த⁴ம்மம் படிவிஜானாதி அஞ்ஞத்ர அபி⁴னிபாதமத்தா’’தி, தஸ்ஸா ரூபாதீ³னம் ஆபாத²மத்தம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞம் கஞ்சி த⁴ம்மஸபா⁴வம் ந படிவிஜானாதீதி அயமத்தோ² தி³ஸ்ஸதி. ந ஹி ரூபம் படிக்³க³ண்ஹந்தம்பி சக்கு²விஞ்ஞாணம் ரூபந்தி ச க³ண்ஹாதீதி. ஸம்படிச்ச²னஸ்ஸபி ரூபனீலாதி³ஆகாரபடிவிஜானனம் நத்தீ²தி கிஞ்சி த⁴ம்மஸ்ஸ படிவிஜானனம் படிக்கி²த்தம், பஞ்சஹி பன விஞ்ஞாணேஹி ஸாதிஸயம் தஸ்ஸ விஜானனந்தி ‘‘அஞ்ஞத்ர அபி⁴னிபாதமத்தா’’தி ந வுத்தம். யஸ்ஸ பாளியம் ப³ஹித்³தா⁴பச்சுப்பன்னாரம்மணதா வுத்தா, ததோ அஞ்ஞம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴த³ம் இச்ச²ந்தேஹி பஞ்சத்³வாரஜவனேன படிஸம்பி⁴தா³ஞாணஸ்ஸ ஸஹுப்பத்தி படிஸித்³தா⁴. ரூபாரூபத⁴ம்மேதி ரூபாரூபாவசரத⁴ம்மேதி அத்தோ².
பஞ்சத்³வாரிகசித்தேன ந படிபு³ஜ்ஜ²தீதி கஸ்மா வுத்தம், நனு ரூபாதீ³னம் ஆபாத²க³மனே நித்³தா³படிபோ³தோ⁴ ஹோதீதி? ந, பட²மம் மனோத்³வாரிகஜவனஸ்ஸ உப்பத்திதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘நித்³தா³யந்தஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. பலோபே⁴த்வா ஸச்சஸுபினேன.
அப்³யாகதோயேவ ஆவஜ்ஜனமத்தஸ்ஸேவ உப்பஜ்ஜனதோதி வத³ந்தி. ஏவம் வத³ந்தேஹி மனோத்³வாரேபி ஆவஜ்ஜனம் த்³வத்திக்க²த்தும் உப்பஜ்ஜித்வா ஜவனட்டா²னே ட²த்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதீதி அதி⁴ப்பேதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.
தஸ்ஸா ஏவ வஸேனாதி தஸ்ஸா வஸேன ஏகவிதே⁴ன ஞாணவத்து² ஹோதீதி ச, வேதி³தப்³ப³ந்தி ச யோஜனா காதப்³பா³.
ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.