2.பவத்திவாரவண்ணனா
186. பவத்திவாரே ‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, இந்த்³ரியானி. கதமானி ச²? சக்கு²ந்த்³ரியம்…பே… காயிந்த்³ரியம் மனிந்த்³ரிய’’ந்தி (ஸம். நி. 5.495) ஸுத்தே வுத்தனயேன இத⁴ உத்³தி³ட்ட²ம் மனிந்த்³ரியம் சுதிபடிஸந்தி⁴பவத்தீஸு பவத்தமானேஹி கம்மஜாகம்மஜேஹி ஸப்³பே³ஹிபி யோக³ம் க³ச்ச²தி, ந ச ஜீவிதிந்த்³ரியம் விய அஞ்ஞத⁴ம்மனிஸ்ஸயேன க³ஹேதப்³ப³ம், புப்³ப³ங்க³மத்தாவ பதா⁴னம், தஸ்மா கூடம் விய கோ³பானஸீனம் ஸப்³பி³ந்த்³ரியானம் ஸமோஸரணட்டா²னம் அந்தே ட²பேத்வா யோஜிதம். ஜீவிதிந்த்³ரியாதி³மூலகேஸு பவத்திஞ்ச க³ஹேத்வா க³தேஸு ‘‘யஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஸுகி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? ஸப்³பே³ஸம் உபபஜ்ஜந்தானம், பவத்தே ஸுகி²ந்த்³ரியவிப்பயுத்தசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, நோ ச தேஸம் ஸுகி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, ஸுகி²ந்த்³ரியஸம்பயுத்தசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுகி²ந்த்³ரியஞ்ச உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா ஸுக²து³க்க²தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியேஹி லோகுத்தரிந்த்³ரியேஹி ச யோஜனா லப்³ப⁴தி, ததா² ‘‘யஸ்ஸ ஸுகி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ து³க்கி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? நோ’’திஆதி³னா தம்மூலகா ச நயா. தேஹி பன பவத்தியம்யேவ உப்பஜ்ஜமானேஹி யோஜனா தம்மூலகா ச சுதிபடிஸந்தி⁴பவத்தீஸு பவத்தமானேஹி ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியாதீ³ஹி யோஜனாய ஜீவிதிந்த்³ரியமூலகேஹி ச நயேஹி பாகடாயேவாதி கத்வா ந வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.
‘‘ஸசக்கு²கானம் வினா ஸோமனஸ்ஸேனாதி உபேக்கா²ஸஹக³தானம் சதுன்னம் மஹாவிபாகபடிஸந்தீ⁴னம் வஸேன வுத்த’’ந்தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தம், தம் ஸோமனஸ்ஸவிரஹிதஸசக்கு²கபடிஸந்தி⁴னித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ‘‘சதுன்னம்யேவா’’தி நியமோ கதோ, தேன தம்ஸமானலக்க²ணா பரித்தவிபாகரூபாவசரபடிஸந்தி⁴யோபி த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. தத்த² காமாவசரேஸு ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴ஸமானதாய மஹாவிபாகேஹி சதூஹி நித³ஸ்ஸனம் கதம், தேன யதா² ஸஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கா அசக்கு²கா ந ஹோந்தி, ஏவம் இதரமஹாவிபாகபடிஸந்தி⁴காபீதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானஞ்ச அனுப்பன்னேஸு சக்கா²தீ³ஸு சவந்தானம் அஹேதுகபடிஸந்தி⁴கதா ஸஹேதுகபடிஸந்தி⁴கானம் காமாவசரானம் நியமதோ ஸசக்கு²காதி³பா⁴வத³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. க³ப்³ப⁴ஸேய்யகேபி ஹி ஸந்தா⁴ய ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? ஆமந்தா’’தி இத³ம் வசனம் யதா² யுஜ்ஜதி, ததா² ஆயதனயமகே த³ஸ்ஸிதம். ந ஹி ஸன்னிட்டா²னேன ஸங்க³ஹிதானம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் வஜ்ஜனே காரணம் அத்தி², ‘‘இத்தீ²னம் அகா⁴னகானம் உபபஜ்ஜந்தீன’’ந்திஆதீ³ஸு (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.187) ச தே ஏவ வுத்தாதி.
உபேக்கா²ய அசக்கு²கானந்தி அஹேதுகபடிஸந்தி⁴வஸேன வுத்தந்தி ஏத்த² ச காமாவசரே ஸோபேக்க²அசக்கு²கபடிஸந்தி⁴யா தம்ஸமானலக்க²ணம் அரூபபடிஸந்தி⁴ஞ்ச நித³ஸ்ஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கேஸுசி பன போத்த²கேஸு ‘‘அஹேதுகாரூபபடிஸந்தி⁴வஸேனா’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, ஸோ ஏவ ஸேய்யோ.
‘‘தத்த² ஹி ஏகந்தேனேவ ஸத்³தா⁴ஸதிபஞ்ஞாயோ நத்தி², ஸமாதி⁴வீரியானி பன இந்த்³ரியப்பத்தானி ந ஹோந்தீ’’தி வுத்தம், யதி³ பன ஸமாதி⁴வீரியானி ஸந்தி, ‘‘இந்த்³ரியப்பத்தானி ந ஹோந்தீ’’தி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘ஸமாதி⁴ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியந்தி? ஆமந்தா’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.113) ‘‘வீரியம் வீரியிந்த்³ரியந்தி? ஆமந்தா’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.111) வசனதோ. அஹேதுகபடிஸந்தி⁴சித்தே ச யதா² ஸமாதி⁴லேஸோ ஏகக்³க³தா அத்தி², ந ஏவம் வீரியலேஸோ அத்தி², தஸ்மா ஏவமேத்த² வத்தப்³ப³ம் ஸியா ‘‘தத்த² ஹி ஏகந்தேனேவ ஸத்³தா⁴வீரியஸதிபஞ்ஞாயோ நத்தி², ஏகக்³க³தா பன ஸமாதி⁴லேஸோ ஏவ ஹோதீ’’தி. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ ஸியா – யதா² அஞ்ஞேஸு கேஸுசி அஹேதுகசித்தேஸு ஸமாதி⁴வீரியானி ஹோந்தி இந்த்³ரியப்பத்தானி ச, ஏவமித⁴ ஸமாதி⁴வீரியானி இந்த்³ரியப்பத்தானி ந ஹோந்தீதி. ஸமாதி⁴வீரியிந்த்³ரியானமேவ அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ அஹேதுகந்தரதோ விஸேஸேதி. தத்த² ‘‘ஸமாதி⁴வீரியானி பன ந ஹோந்தீ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘இந்த்³ரியப்பத்தானீ’’தி ஸமாதி⁴லேஸஸ்ஸ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியபா⁴வம் அப்பத்தஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வதோ வுத்தம், ந வீரியலேஸஸ்ஸ. விஸேஸனஞ்ஹி விஸேஸிதப்³பே³ பவத்ததி. யேஸு பன போத்த²கேஸு ‘‘தத்த² ஏகந்தேனேவ ஸத்³தா⁴வீரியஸதிபஞ்ஞாயோ நத்தீ²’’தி பாடோ², ஸோ ஏவ ஸுந்த³ரதரோ.
யாவ சக்கு²ந்த்³ரியம் நுப்பஜ்ஜதி, தாவ க³ப்³ப⁴க³தானம் அசக்கு²கானம் பா⁴வோ அத்தீ²தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஸஹேதுகானம் அசக்கு²கானந்தி க³ப்³ப⁴ஸேய்யகவஸேன சேவ அரூபீவஸேன ச வுத்த’’ந்தி. க³ப்³ப⁴ஸேய்யகாபி பன அவஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜனகசக்கு²கா ந லப்³ப⁴ந்தீதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸசக்கு²கானம் ஞாணவிப்பயுத்தானந்தி காமதா⁴துயம் து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கானம் வஸேன வுத்தந்தி இதா⁴பி அஹேதுகபடிஸந்தி⁴கா ச அசக்கு²கா லப்³ப⁴ந்தேவ. இத்தி²புரிஸிந்த்³ரியஸந்தானானம்பி உபபத்திவஸேன உப்பாதோ³, சுதிவஸேன நிரோதோ⁴ பா³ஹுல்லவஸேன த³ஸ்ஸிதோ. கதா³சி ஹி தேஸம் பட²மகப்பிகாதீ³னம் விய பவத்தியம்பி உப்பாத³னிரோதா⁴ ஹோந்தீதி. ஏத்த² புரிஸிந்த்³ரியாவஸானேஸு இந்த்³ரியமூலயமகேஸு பட²மபுச்சா²ஸு ஸன்னிட்டா²னேஹி க³ஹிதேஹி உபபத்திசுதிவஸேன க³ச்ச²ந்தேஹி சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³ஹி நியமிதத்தா ஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னம் பவத்திவஸேனபி லப்³ப⁴மானானம் உபபத்திசுதிவஸேனேவ து³தியபுச்சா²ஸு ஸன்னிட்டா²னேஹி க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம்.
190. ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் சக்கு²ந்த்³ரியாதி³ஸமானக³திகம் சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேனேவ க³ச்ச²தி ஸந்தானுப்பத்தினிரோத⁴த³ஸ்ஸனதோதி ஆஹ ‘‘பவத்தே ஸோமனஸ்ஸவிப்பயுத்தசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேதி அரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி. ஏதேஸஞ்சேவ அஞ்ஞேஸஞ்ச பஞ்சிந்த்³ரியானம் யதா²லாப⁴வஸேனாதி ஏத்த² ஏதேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னம் சுதிபடிஸந்தி⁴பவத்தேஸு, அஞ்ஞேஸஞ்ச சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னம் சுதிபடிஸந்தீ⁴ஸூதி ஏவம் யதா²லாபோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³. அயம் பன சே²தே³யேவாதி ஏத்த² தஸ்ஸ தஸ்ஸ பரிபுண்ணபஞ்ஹஸ்ஸ தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸரூபத³ஸ்ஸனேன விஸ்ஸஜ்ஜனே விஸ்ஸஜ்ஜிதே பச்சி²மகோட்டா²ஸஸ்ஸ சே²தோ³தி நாமம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.
யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜதீதி? வினா ஸோமனஸ்ஸேன உபபஜ்ஜந்தானம் பவத்தே ஸோமனஸ்ஸவிப்பயுத்தசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜதி, நோ ச தேஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜதீதி ஏத்த² ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்னானம் அஸஞ்ஞஸத்தான’’ந்தி அவசனம் ரூபஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியாதி³ஸமானக³திகதம் தீ³பேதி. தஸ்ஸ ஹி உபபத்தியம்யேவ உப்பாதோ³ வத்தப்³போ³தி. ‘‘வினா ஸோமனஸ்ஸேன உபபஜ்ஜந்தான’’ந்தி ஏத்த² அஸஞ்ஞஸத்தே ஸங்க³ஹேத்வா பவத்திவஸேன தே ச நிரோத⁴ஸமாபன்னா ச ந வுத்தா, அனுப்பாதோ³பி பனேதஸ்ஸ சுதிஉபபத்தீஸ்வேவ வத்தப்³போ³, ந பவத்தேதி. பச்சி²மகோட்டா²ஸேபி ‘‘ஸப்³பே³ஸம் சவந்தானம், பவத்தே சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே தேஸம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜதி ஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏவம் ‘‘ஸப்³பே³ஸம் சவந்தான’’ந்தி ஏத்தே²வ அஸஞ்ஞஸத்தே ஸங்க³ண்ஹித்வா பவத்திவஸேன தே ச நிரோத⁴ஸமாபன்னா ந ச வுத்தா. யஸ்ஸயத்த²கே ச நிரோத⁴ஸமாபன்னா ந த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ந க³ஹேதப்³பா³தி அத்தோ². ந ஹி ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்னான’’ந்தி வசனம் ‘‘அஸஞ்ஞஸத்தான’’ந்தி வசனம் விய ஓகாஸதீ³பகம், நாபி ‘‘உபேக்கா²ஸம்பயுத்தசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே, ஸப்³பே³ஸம் சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே’’திஆதி³வசனம் விய ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியாதீ³னம் அனுப்பாத³க்க²ணதீ³பகம், அத² கோ² புக்³க³லதீ³பகமேவாதி.
அதீதகாலபே⁴தே³ ஸுத்³தா⁴வாஸானம் உபபத்திசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் தத்த² ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜித்த² ஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜித்தா²தி ஏத்த² ‘‘உபபத்திசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ‘‘ஸுத்³தா⁴வாஸம் உபபஜ்ஜந்தானம், அஸஞ்ஞஸத்தானம் தேஸம் தத்த² ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜித்த² மனிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜித்தா²’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.277) ஏத்த² விய ‘‘உபபஜ்ஜந்தான’’ந்தி வத்தப்³ப³ந்தி? ந வத்தப்³ப³ம். யதா² ஹி ஸோமனஸ்ஸமனிந்த்³ரியானம் வஸேன உபபஜ்ஜந்தா புக்³க³லா உபபத்திசித்தஸமங்கி³னோ ஹோந்தி, ந ஏவம் ஸோமனஸ்ஸஜீவிதிந்த்³ரியானம் வஸேன உபபத்திஸமங்கி³னோயேவ ஹோந்தி. ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ ஹி வஸேன யாவ பட²மரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் த⁴ரதி, தாவ உபபஜ்ஜந்தா நாம ஹோந்தி. ததா³ ச து³தியசித்ததோ பட்டா²ய ‘‘ஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ச ந உப்பஜ்ஜித்தா²’’தி ந ஸக்கா வத்தும் அரூபஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴த்தா, தஸ்மா உப⁴யம் உப்பாத³க்க²ணேன நித³ஸ்ஸிதம். யதா² ஹி ‘‘ந நிருஜ்ஜி²த்தா²’’தி இத³ம் லக்க²ணம் உபபத்திசித்தஸ்ஸ த்³வீஸு க²ணேஸு லப்³ப⁴மானம் ஸப்³ப³பட²மேன உபபத்திசித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணேன நித³ஸ்ஸிதம், ஏவமிதா⁴பி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.
அனாக³தகாலபே⁴தே³ உப்பஜ்ஜிஸ்ஸமானே ஸன்னிட்டா²னம் கத்வா அஞ்ஞஸ்ஸ ச உப்பஜ்ஜிஸ்ஸமானதாவ புச்சி²தா. தத்த² யதா² பச்சுப்பன்னகாலபே⁴தே³ ஸன்னிட்டா²னஸம்ஸயபே⁴தே³ஹி உப்பஜ்ஜமானஸ்ஸேவ க³ஹிதத்தா ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னி உப்பஜ்ஜந்தி, உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னி உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸேவ புச்சி²தானம் உபபத்தியம்யேவ தேஸம் உப்பாதோ³ ஸம்ப⁴வதி, ந அஞ்ஞத்த², ந ஏவமித⁴ ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னி உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னி உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீ’’தி உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸேவ புச்சி²தானம் தேஸம் உபபத்திதோ அஞ்ஞத்த² உப்பாதோ³ ந ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா நிரோத⁴வாரேபி ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி வுத்தம். ந ஹி யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, அபி பச்சி²மப⁴விகஸ்ஸ உபேக்கா²ஸஹக³தபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ. ந ஹி உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸ தஸ்ஸ சுதிதோ புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியனிரோதோ⁴ ந ஸம்ப⁴வதீதி. ஏத்த² ஹி பட²மபுச்சா²ஸு ஸன்னிட்டா²னத்தோ² புச்சி²தப்³ப³த்த²னிஸ்ஸயோ மாதி³ஸோவ உபபத்திஉப்பாதி³ந்த்³ரியவா உப⁴யுப்பாதி³ந்த்³ரியவா அத்தோ² படினிவத்தித்வாபி புச்சி²தப்³ப³த்த²ஸ்ஸ நிஸ்ஸயோதி ஏவம் விய து³தியபுச்சா²ஸு ஸன்னிட்டா²னத்த²மேவ நியமேதி, ந தத்தே²வ புச்சி²தப்³ப³ம் அனாக³தபா⁴வமத்தேன ஸரூபதோ க³ஹிதம் உப்பாத³ம் வா நிரோத⁴ம் வா ஸம்ஸயத்த²ந்தி. யஸ்மா சேவம் ஸன்னிட்டா²னத்த²ஸ்ஸ நியமோ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.281) வுத்தம். ஏஸ நயோ நிரோத⁴வாரேபி.
படிலோமே பன யதா² அனுலோமே ‘‘உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி உப்பாத³னிரோதா⁴ அனாக³தா ஸரூபவஸேன வுத்தா, ஏவம் அவுத்தத்தா யதா² தத்த² ஸம்ஸயபதே³ன க³ஹிதஸ்ஸ இந்த்³ரியஸ்ஸ பவத்தியம்பி உப்பாத³னிரோதா⁴ சக்கு²ந்த்³ரியாதி³மூலகேஸு யோஜிதா, ந ஏவம் யோஜேதப்³பா³. யதா² ஹி உப்பாத³னிரோதே⁴ அதிக்கமித்வா அப்பத்வா ச உப்பாத³னிரோதா⁴ ஸம்ப⁴வந்தி யோஜேதும், ந ஏவம் அனுப்பாதா³னிரோதே⁴ அதிக்கமித்வா அப்பத்வா ச அனுப்பாதா³னிரோதா⁴ ஸம்ப⁴வந்தி அபூ⁴தாபா⁴வஸ்ஸ அபூ⁴தாபா⁴வம் அதிக்கமித்வா அப்பத்வா ச ஸம்ப⁴வானுப்பத்திதோ, அபூ⁴துப்பாத³னிரோதா⁴பா⁴வோ ச படிலோமே புச்சி²தோ, தஸ்மாஸ்ஸ விஸேஸரஹிதஸ்ஸ அபூ⁴தாபா⁴வஸ்ஸ வத்தமானானம் உப்பாத³ஸ்ஸ விய காலந்தரயோகா³பா⁴வதோ யாதி³ஸானம் சக்கா²தீ³னம் உப்பாத³னிரோதா⁴பா⁴வேன புச்சி²தப்³ப³ஸ்ஸ நிஸ்ஸயோ ஸன்னிட்டா²னேன ஸன்னிச்சி²தோ, தன்னிஸ்ஸயா தாதி³ஸானம்யேவ உபபத்திசுதிஉப்பாத³னிரோதா⁴னம் ஜீவிதாதீ³னம்பி அனுப்பாதா³னிரோதா⁴ ஸம்ஸயபதே³ன புச்சி²தா ஹோந்தீதி ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.308) ச, ‘‘யஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி ச வுத்தம், ந வுத்தம் ‘‘யே அரூபம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³னா ஜீவிதிந்த்³ரியஉபேக்கி²ந்த்³ரியாதீ³ஸு விய விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி.
யே ரூபாவசரம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி, தேஸம் கா⁴னிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, நோ ச தேஸம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி ஏத்த² யே ஸோபேக்க²படிஸந்தி⁴கா ப⁴விஸ்ஸந்தி, தே ‘‘யே ச அரூபம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தீ’’தி ஏதேன பச்சி²மகோட்டா²ஸவசனேன தம்ஸமானலக்க²ணதாய ஸங்க³ஹிதாதி யே ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கா ப⁴விஸ்ஸந்தி, தே ஏவ வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.
அட்ட²கதா²யம் யேஸு ஆதி³மபோத்த²கேஸு ‘‘அதீதானாக³தவாரே ஸுத்³தா⁴வாஸானம் உபபத்திசித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே மனிந்த்³ரியஞ்ச நுப்பஜ்ஜித்தா²தி த⁴ம்மயமகே விய உப்பாத³க்க²ணாதிக்கமவஸேன அத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வா’’தி லிகி²தம், தம் பமாத³லிகி²தம். யேஸு பன போத்த²கேஸு ‘‘பச்சுப்பன்னாதீதவாரே ஸுத்³தா⁴வாஸானம் உபபத்திசித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே மனிந்த்³ரியஞ்ச நுப்பஜ்ஜித்தா²தி…பே… தஸ்மிம் ப⁴வே அனுப்பன்னபுப்³ப³வஸேன அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, ஸோ ஏவ ஸுந்த³ரதரோதி.
பவத்திவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.