2. பவத்திவாரோ
1. உப்பாத³வாரவண்ணனா
18-21. பவத்திவாரே சக்கா²யதனமூலகானி ஏகாத³ஸாதி படிஸந்தி⁴சுதிவஸேன உபாதி³ன்னபவத்தஸ்ஸ உப்பாத³னிரோத⁴வசனே ஏதஸ்மிம் அலப்³ப⁴மானவிஸ்ஸஜ்ஜனம்பி ஸத்³தா³யதனேன ஸத்³தி⁴ம் யமகம் புச்சா²மத்தலாபே⁴ன ஸங்க³ண்ஹித்வா வத³தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ச²ஸட்டி² யமகானீதி ஏத்த² சக்கு²ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயரூபாயதனமூலகேஸு ஏகேகம் ஸத்³தா³யதனமூலகானி பஞ்சாதி ஏகாத³ஸ யமகானி விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன ஹாபேதப்³பா³னி. வக்க²தி ஹி ‘‘ஸத்³தா³யதனஸ்ஸ படிஸந்தி⁴க்க²ணே அனுப்பத்திதோ தேன ஸத்³தி⁴ம் யமகஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனமேவ நத்தீ²’’தி (யம. அட்ட². ஆயதனயமக 18-21).
து³தியம் கிஞ்சாபி பட²மேன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனந்திஆதி³ புக்³க³லவாரமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஓகாஸவாரே பன அஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தா வுத்தம், ந தம் ஸப்³ப³த்த² ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனந்தி ஞாபேதும் புக்³க³லவாரேபி விஸ்ஸஜ்ஜிதந்தி. க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பா³யதனேஹி ஸத்³தி⁴ம் தீணி யமகானி ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனானீதி ரூபாவசரஸத்தே ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸசக்கு²கானம் அக³ந்த⁴கான’’ந்திஆதி³னா விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³த்தா வுத்தம். தேஸஞ்ஹி விரத்தகாமகம்மனிப்³ப³த்தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴பீ³ஜஸ்ஸ ஏவம்ஸபா⁴வத்தா கா⁴னாதீ³னி க³ந்தா⁴த³யோ ச ந ஸந்தீதி. கா⁴னாயதனயமகேன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தாதி சக்கா²யதனமூலகேஸு கா⁴னாயதனயமகேன ஸத்³தி⁴ம் ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தாதி அத்தோ². நனு தத்த² ‘‘ஸசக்கு²கானம் அகா⁴னகானம் உபபஜ்ஜந்தான’’ந்திஆதி³னா விஸ்ஸஜ்ஜனம் பவத்தம், இத⁴ பன கா⁴னாயதனமூலகேஸு ‘‘யஸ்ஸ கா⁴னாயதனம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஜிவ்ஹாயதனம் உப்பஜ்ஜதீதி? ஆமந்தா’’தி விஸ்ஸஜ்ஜனேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி நத்தி² ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனதாதி? ஸச்சம், யதா² பன தத்த² கா⁴னாயதனயமகேன ஜிவ்ஹாகாயாயதனயமகானி ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனானி, ஏவமிதா⁴பி ஜிவ்ஹாகஆயாயதனயமகானி ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனானி, தஸ்மா தத்த² தத்தே²வ ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனதா பாளியம் அனாருள்ஹதாய காரணந்தி. நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன பன க³ஹிதம் சக்கா²யதனமூலகானம் ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனகானம் ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனம் நித³ஸ்ஸனபா⁴வேனேவ காரணந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கா⁴னாயதனயமகேன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தா’’தி ஆஹ. ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனதா சேத்த² கா⁴னாயதனமூலகேஸு யேபு⁴ய்யதாய த³ட்ட²ப்³பா³. தேஸு ஹி ஜிவ்ஹாகாயாயதனயமகேஸு திண்ணம் புச்சா²னம் ‘‘ஆமந்தா’’தி விஸ்ஸஜ்ஜனேன ப⁴விதப்³ப³ம், பச்சி²மபுச்சா²ய ‘‘ஸகாயகானம் அகா⁴னகானம் உபபஜ்ஜந்தான’’ந்திஆதி³னாதி.
அத² வா யதா² வேத³னாக்க²ந்தா⁴தி³மூலகானம் ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴தி³யமகானம் அமிஸ்ஸககாலபே⁴தே³ஸு தீஸு ‘‘ஆமந்தா’’தி படிவசனவிஸ்ஸஜ்ஜனேன யதா²வுத்தவசனஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வானுஜானனம் கத்தப்³ப³ந்தி அபுப்³ப³ஸ்ஸ வத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந கதம், ஏவமிதா⁴பி கா⁴னாயதனமூலகம் ஜிவ்ஹாயதனயமகம் அபுப்³ப³ஸ்ஸ வத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா பாளிம் அனாருள்ஹந்தி பாகடோயமத்தோ². காயாயதனயமகம் பன து³தியபுச்சா²ய வஸேன விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³ம் ஸியா, ஸா ச சக்கா²யதனமூலகேஸு கா⁴னாயதனயமகேன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனா, தஸ்மா யஸ்ஸா புச்சா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனா காதப்³பா³, தஸ்ஸா கா⁴னாயதனயமகேன ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தா தம்ஸேஸானி பாளிம் அனாருள்ஹானீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ததா²தி இத³ம் பாளிஅனாருள்ஹதாஸாமஞ்ஞேனேவ வுத்தம், ந காரணஸாமஞ்ஞேன. கா⁴னஜிவ்ஹாகாயாயதனானம் பன அக³ப்³ப⁴ஸேய்யகேஸு பவத்தமானானம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யகேஸு ச ஆயதனபாரிபூரிகாலே ஸஹசாரிதாய அவிஸேஸத்தா ச அப்பவிஸேஸத்தா ச ஏகஸ்மிம் கா⁴னாயதனயமகே விஸ்ஸஜ்ஜிதே இதரானி த்³வே, கா⁴னாயதனமூலகேஸு ச விஸ்ஸஜ்ஜிதேஸு இதரத்³வயமூலகானி ந விஸ்ஸஜ்ஜீயந்தீதி வேதி³தப்³பா³னி. ரூபாயதனமனாயதனேஹி ஸத்³தி⁴ந்தி ‘‘யஸ்ஸ ரூபாயதனம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ மனாயதனம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏதிஸ்ஸா புச்சா²ய வுத்தேஹி ரூபாயதனமனாயதனேஹி ஸத்³தி⁴ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ரூபாயதனமூலகேஸு ஹி மனாயதனயமகே ஆதி³புச்சா²ய க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³யமகேஸு ஆதி³புச்சா²னம் ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனதா யமகானம் அவிஸ்ஸஜ்ஜனே காரணபா⁴வேன வுத்தா. து³தியபுச்சா²னஞ்ஹி படிவசனவிஸ்ஸஜ்ஜனேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி புப்³பே³ வுத்தனயேன விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந காதப்³ப³ம், ஆதி³புச்சா²னஞ்ச ந காதப்³ப³ந்தி.
ஹேட்டி²மேஹி ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தாதி ஏத்த² க³ந்தா⁴யதனமூலகானம் ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³யமகானம் ரஸாயதனமூலகஸ்ஸ ச போ²ட்ட²ப்³ப³யமகஸ்ஸ படிவசனவிஸ்ஸஜ்ஜனேனேவ ப⁴விதப்³ப³ந்தி புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜனம் ந காதப்³ப³ந்தி யேஸம் காதப்³ப³ம், தேஸம் க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³மூலகானம் மனாயதனத⁴ம்மாயதனயமகானம் சக்கா²தி³பஞ்சாயதனமூலகேஹி மனாயதனத⁴ம்மாயதனயமகேஹி ஸதி³ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனத்தாதி அத்தோ². சக்கா²யதனாதி³மூலகானி ஸத்³தா³யதனயமகானி ஸத்³தா³யதனமூலகானி ஸப்³பா³னி அவிஸ்ஸஜ்ஜனேனேவ அலப்³ப⁴மானவிஸ்ஸஜ்ஜனதாத³ஸ்ஸனேன விஸ்ஸஜ்ஜிதானி நாம ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘ச²ஸட்டி² யமகானி விஸ்ஸஜ்ஜிதானி நாம ஹோந்தீ’’தி.
ஜச்சந்த⁴ம்பி ஜச்சப³தி⁴ரம்பீதி ஏத்த² ச ஜச்சப³தி⁴ரக்³க³ஹணேன ஜச்சந்த⁴ப³தி⁴ரோ க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³. ஸகா⁴னகானம் ஸசக்கு²கானந்தி பரிபுண்ணாயதனமேவ ஓபபாதிகம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி ஏத்த² ஏவ-ஸத்³த³ம் வுத்தந்தி-ஏதஸ்ஸ பரதோ யோஜேத்வா யதா² ‘‘ஸகா⁴னகானம் அசக்கு²கான’’ந்தி இத³ம் அபரிபுண்ணாயதனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந ஏவம் ‘‘ஸகா⁴னகானம் ஸசக்கு²கான’’ந்தி ஏதம். ஏதம் பன பரிபுண்ணாயதனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தமேவாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தேன ஜச்சப³தி⁴ரம்பி ஸந்தா⁴ய வுத்ததா ந வாரிதா ஹோதீதி.
22-254. யத்த² சக்கா²யதனந்தி ரூபீப்³ரஹ்மலோகம் புச்ச²தீதி நியமதோ தத்த² சக்கு²ஸோதானம் ஸஹுப்பத்திமத்தம் பஸ்ஸந்தோ வத³தி, ஓகாஸவாரே பன தஸ்மிம் புக்³க³லஸ்ஸ அனாமட்ட²த்தா யத்த² காமதா⁴துயம் ரூபதா⁴துயஞ்ச சக்கா²யதனம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² ஸோதாயதனம்பி ஏகந்தேன உப்பஜ்ஜதீதி ‘‘ஆமந்தா’’தி (யம. 1.ஆயதனயமக.22) வுத்தம்.
‘‘யஸ்ஸ வா பன ரூபாயதனம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சக்கா²யதனம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி கஸ்மா படிஞ்ஞாதம், நனு யோ க³ப்³ப⁴ஸேய்யகபா⁴வம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ரூபாயதனம் படிஸந்தி⁴யம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, ந பன சக்கா²யதனந்தி? யஸ்ஸ ரூபாயதனம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ தத³வத்த²ஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ரூபாயதனுப்பாத³தோ உத்³த⁴ம் சக்கா²யதனஸந்தானுப்பாத³ஸ்ஸ பவத்தியம்பி ப⁴விஸ்ஸந்தஸ்ஸ படிஞ்ஞாதப்³ப³த்தா. அத² கஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ வா பன ரூபாயதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சக்கா²யதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி படிஞ்ஞாதம், நனு க³ப்³ப⁴ஸேய்யகஸ்ஸ பச்சி²மப⁴விகஸ்ஸ உபபஜ்ஜந்தஸ்ஸ ஏகாத³ஸமஸத்தாஹா ஓரதோ டி²தஸ்ஸ ரூபாயதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி நோ ச சக்கா²யதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? தஸ்மிம் ப⁴வே ப⁴விஸ்ஸந்தஸ்ஸ உப்பாத³ஸ்ஸ அனாக³தபா⁴வேன அவசனதோ. ப⁴வந்தரே ஹி தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஆயதனஸந்தானஸ்ஸ யோ ஆதி³உப்பாதோ³ படிஸந்தி⁴யம் பவத்தே ச ப⁴விஸ்ஸதி, ஸோ அனாக³துப்பாதோ³ தப்³பா⁴வேன வுச்சதி அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னானந்தோக³த⁴த்தா. ந பன யோ தஸ்மிம்யேவ ப⁴வே பவத்தே ப⁴விஸ்ஸதி, ஸோ அனாக³துப்பாத³பா⁴வேன வுச்சதி அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னந்தோக³த⁴த்தா. அத்³தா⁴வஸேன ஹேத்த² கம்மஜபவத்தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னாதி³காலபே⁴தோ³ அதி⁴ப்பேதோ. ஏவஞ்ச கத்வா இந்த்³ரியயமகே (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.368) ‘‘யஸ்ஸ இத்தி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ புரிஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி? பச்சி²மப⁴விகானம் இத்தீ²னம் உபபஜ்ஜந்தீனம், யா ச இத்தி²யோ ரூபாவசரம் அரூபாவசரம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி, யா ச இத்தி²யோ ஏதேனேவ பா⁴வேன கதிசி ப⁴வே த³ஸ்ஸேத்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி, தாஸம் உபபஜ்ஜந்தீனம் தாஸம் இத்தி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, நோ ச தாஸம் புரிஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். ந ஹி தாஸம் ஸப்³பா³ஸம் தஸ்மிம் ப⁴வே பவத்தே புரிஸிந்த்³ரியம் ந உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி லிங்க³பரிவத்தனஸப்³பா⁴வா, ப⁴வந்தரே பன ஆதி³உப்பாத³ஸ்ஸ அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘நோ ச தாஸம் புரிஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். ப⁴வந்தரே ஹி ஆதி³உப்பாத³ஸ்ஸ அனாக³தத்தம் அதி⁴ப்பேதந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘கதிசி ப⁴வே த³ஸ்ஸேத்வா’’தி ப⁴வக்³க³ஹணம் கதந்தி.
‘‘ஆயதனானம் படிலாபோ⁴ ஜாதீ’’தி (தீ³. நி. 2.388; விப⁴. 235) வசனதோ தம்தம்ஆயதனனிப்³ப³த்தககம்மேன க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ அவஸ்ஸம்பா⁴வீஆயதனஸ்ஸ யாவ ஆயதனபாரிபூரி, தாவ உப்பஜ்ஜதீதி பன அத்தே² க³ய்ஹமானே புச்சா²த்³வயவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ஸூபபன்னம் ஹோதி. ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோதாயதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சக்கா²யதனம் நுப்பஜ்ஜதீதி? பச்சி²மப⁴விகானம் பஞ்சவோகாரம் உபபஜ்ஜந்தானம், யே ச அரூபம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி, தேஸம் உபபஜ்ஜந்தானம் தேஸம் ஸோதாயதனம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, நோ ச தேஸம் சக்கா²யதனம் நுப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏவமாதீ³ஸு (யம. 1.ஆயதனயமக.95) க³ப்³ப⁴ஸேய்யகாபி பச்சி²மப⁴விகாத³யோ உபபஜ்ஜந்தா க³ஹிதா ஹோந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா இந்த்³ரியயமகே (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.186) ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? ஆமந்தா’’தி இத³ம்பி உபபன்னம் ஹோதி. ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியுப்பாத³கஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஏகந்தேன சக்கு²ந்த்³ரியுப்பாத³னதோ க³ப்³பே⁴பி யாவ சக்கு²ந்த்³ரியுப்பத்தி, தாவ உப்பஜ்ஜமானதாய தஸ்ஸா அபி⁴னந்தி³தப்³ப³த்தா.
யம் பன ‘‘யஸ்ஸ வா பன யத்த² ரூபாயதனம் உப்பஜ்ஜித்த², தஸ்ஸ தத்த² கா⁴னாயதனம் உப்பஜ்ஜதீதி? காமாவசரா சவந்தானம், அகா⁴னகானம் காமாவசரம் உபபஜ்ஜந்தானம், ரூபாவசரானம் தேஸம் தத்த² ரூபாயதனம் உப்பஜ்ஜித்த², நோ ச தேஸம் தத்த² கா⁴னாயதனம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏத்த² ‘‘அகா⁴னகானம் காமாவசரம் உபபஜ்ஜந்தான’’ந்தி (யம. 1.ஆயதனயமக.76) வுத்தம், தம் யே ஏகாத³ஸமஸத்தாஹா ஓரதோ காலம் கரிஸ்ஸந்தி, தேஸம் கா⁴னாயதனானிப்³ப³த்தககம்மேன க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கானம் வஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘யஸ்ஸ யத்த² கா⁴னாயதனம் ந நிருஜ்ஜ²தி, தஸ்ஸ தத்த² ரூபாயதனம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? காமாவசரம் உபபஜ்ஜந்தானம், அகா⁴னகானம் காமாவசரா சவந்தானம், ரூபாவசரானம் தேஸம் தத்த² கா⁴னாயதனம் ந நிருஜ்ஜ²தி, நோ ச தேஸம் தத்த² ரூபாயதனம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி ஹி ஏத்த² ‘‘அகா⁴னகானம் காமாவசரா சவந்தான’’ந்தி (யம. 1.ஆயதனயமக.181) வசனம் அனுப்பன்னேயேவ கா⁴னாயதனே க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் சுதி அத்தீ²தி தீ³பேதி. ந ஹி காமாவசரே க³ப்³ப⁴ஸேய்யகதோ அஞ்ஞோ அகா⁴னகோ அத்தி² த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 978 ஆத³யோ) ‘‘காமதா⁴துயா உபபத்திக்க²ணே கஸ்ஸசி அட்டா²யதனானி பாதுப⁴வந்தீ’’தி அவுத்தத்தாதி. அத² கஸ்மா ஓபபாதிகே ஏவ ஸந்தா⁴ய இத⁴, இந்த்³ரியயமகே ச யதா²த³ஸ்ஸிதாஸு புச்சா²ஸு ‘‘ஆமந்தா’’தி வுத்தந்தி ந விஞ்ஞாயதீதி? யமகே ஸன்னிட்டா²னேன க³ஹிதத்த²ஸ்ஸ ஏகதே³ஸே ஸம்ஸயத்த²ஸம்ப⁴வேன படிவசனஸ்ஸ அகரணதோ. பி⁴ந்தி³தப்³பே³ ஹி ந படிவசனவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ஹோதி. யதி³ ஸியா, பரிபுண்ணவிஸ்ஸஜ்ஜனமேவ ந ஸியாதி. அத² கஸ்மா ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? ஆமந்தா’’தி (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.186) இமினா ‘‘க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴ நத்தீ²’’தி ந விஞ்ஞாயதீதி? ‘‘காமதா⁴துயா உபபத்திக்க²ணே கஸ்ஸ த³ஸிந்த்³ரியானி பாதுப⁴வந்தி? க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் ஸத்தானம் ஸஹேதுகானம் ஞாணஸம்பயுத்தானம் உபபத்திக்க²ணே த³ஸிந்த்³ரியானி பாதுப⁴வந்தி காயிந்த்³ரியம் மனிந்த்³ரியம் இத்தி²ந்த்³ரியம் வா புரிஸிந்த்³ரியம் வா ஜீவிதிந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் வா உபேக்கி²ந்த்³ரியம் வா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரிய’’ந்திஆதி³வசனதோ (விப⁴. 1012).
நிரோத⁴வாரே அனாக³தகாலபே⁴தே³ யதா² தஸ்ஸேவ சித்தஸ்ஸ நிரோதோ⁴ அனாக³தபா⁴வேன தஸ்ஸ உப்பத்திக்க²ணே வுத்தோ, ஏவம் தஸ்ஸேவ கம்மஜஸந்தானஸ்ஸ நிரோதோ⁴ அனாக³தபா⁴வேன தஸ்ஸ உப்பாதே³ வத்தப்³போ³தி ஸப்³ப³த்த² உபபஜ்ஜந்தானம் ஏவ ஸோ ததா² வுத்தோ, ந உப்பன்னானம். உப்பன்னானம் பன அஞ்ஞஸ்ஸ அனாக³தஸ்ஸ ஸந்தானஸ்ஸ நிரோதோ⁴ அனாக³தபா⁴வேன வத்தப்³போ³, ந தஸ்ஸேவ. தஸ்ஸ ஹி உப்பாதா³னந்தரம் நிரோதோ⁴ ஆரத்³தோ⁴ நாம ஹோதீதி. தஸ்மா அரஹதம் பவத்தே ஸோதஸ்ஸ சக்கு²ஸ்ஸ ச பே⁴தே³ ஸதிபி அனாக³தகாலாமஸனவஸேனேவ ‘‘யஸ்ஸ சக்கா²யதனம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ஸோதாயதனம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா. யஸ்ஸ வா பன ஸோதாயதனம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சக்கா²யதனம் நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? ஆமந்தா’’தி விஸ்ஸஜ்ஜனத்³வயம் உபபன்னமேவ ஹோதீதி. யஸ்மா ச உபபத்திஅனந்தரம் நிரோதோ⁴ ஆரத்³தோ⁴ நாம ஹோதி, தம்னிட்டா²னபா⁴வதோ பன சுதியா நிரோத⁴வசனம், தஸ்மா பவத்தே நிருத்³தே⁴பி ஸந்தானேகதே³ஸே அனிருத்³த⁴ம் உபாதா³ய அனிட்டி²தனிரோதோ⁴தி சுதியாவ தஸ்ஸ நிரோதோ⁴தி வுச்சதி. வக்க²தி ஹி ‘‘யஸ்ஸ வா பன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜ²தி, தஸ்ஸ சக்கு²ந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜ²தீதி? ஆமந்தா’’தி, தேனேத்தா²பி சுதினிரோதே⁴ ஏவ ச அதி⁴ப்பேதே யஞ்ச பவத்தே நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, தஞ்ச நிட்டா²னவஸேன சுதியா ஏவ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி வுத்தந்தி ‘‘ஆமந்தா’’தி யுத்தம் படிவசனம். ‘‘ஸசக்கு²கான’’ந்திஆதீ³ஸு ச ‘‘படிலத்³த⁴சக்கு²கான’’ந்திஆதி³னா அத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி.
‘‘யஸ்ஸ சக்கா²யதனம் ந நிருஜ்ஜ²தி, தஸ்ஸ ஸோதாயதனம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி? ஸப்³பே³ஸம் உபபஜ்ஜந்தானம், அசக்கு²கானம் சவந்தானம் தேஸம் சக்கா²யதனம் ந நிருஜ்ஜ²தி, நோ ச தேஸம் ஸோதாயதனம் ந நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி ஏத்த² ஆருப்பே பச்சி²மப⁴விகே ட²பேத்வா ஸப்³பே³ உபபஜ்ஜந்தா, அசக்கு²கா சவந்தா ச க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. தே ஹி து³தியகோட்டா²ஸேன ஸங்க³ய்ஹந்தீதி தத³பேக்க²த்தா ஸாவஸேஸமித³ம் ஸப்³ப³வசனம் அசக்கு²கவசனஞ்சாதி. ‘‘ஆருப்பே பச்சி²மப⁴விகான’’ந்தி ஏத்த² ச அரூபதோ பஞ்சவோகாரம் அக³ச்ச²ந்தா அனஞ்ஞூபபத்திகாபி ‘‘அரூபே பச்சி²மப⁴விகா’’இச்சேவ ஸங்க³ய்ஹந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ஏஸ நயோ அஞ்ஞேஸுபி ஏவரூபேஸூதி.
பவத்திவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.
ஆயதனயமகவண்ணனா நிட்டி²தா.
4. தா⁴துயமகம்
1-19. லப்³ப⁴மானானந்தி இத³ம் பவத்திவாரே ஸத்³த³தா⁴துஸம்ப³ந்தா⁴னம் யமகானம் சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தாதி³ஸம்ப³ந்தா⁴னஞ்ச சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன அலப்³ப⁴மானதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.
தா⁴துயமகவண்ணனா நிட்டி²தா.