1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா

1. ஜா²னங்கா³னேவ விமோக்கோ²தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘விமோக்க²ஸஹஜாதேன நாமகாயேனா’’தி. யேன ஹி ஸத்³தி⁴ந்திஆதி³னா பட²மம் ஸமங்கி³பா⁴வத்த²ம் விவரதி. ப²ஸ்ஸேனபி பு²ட்டா²யேவ நாமாதி ஏதேன ‘‘அபிசேஸா’’திஆதி³னா வுத்தம் து³தியம் ஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ஸனத்த²ம், இதரேஹி இதரே காரணத்தே². ஸமங்கி³பா⁴வபு²ஸனகாரணபா⁴வா ஹி பு²ஸனாதி வுத்தாதி. புனபி பட²மத்த²மேவ து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யத்தா விவரந்தோ ‘‘தத்ராஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. ட²பேத்வா தானி அங்கா³னி ஸேஸா அதிரேகபண்ணாஸத⁴ம்மாதி ஏத்த² வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானி ஸங்க³ஹிதானீதி ஆஹ ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தீ’’தி. ஏவம் ஸதி வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியேஹி ஸுக²ஸ்ஸ பு²ஸிதப்³ப³த்தா திண்ணஞ்ச தேஸம் அனஞ்ஞத்தா தேனேவ தஸ்ஸ பு²ஸனா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, வேத³யிதாதி⁴பதியட்டே²ஹி உபனிஜ்ஜா²யனபா⁴வபடிலாப⁴ஸ்ஸ வுத்தத்தா. அத² வா ட²பேத்வா தானி அங்கா³னீதி அங்கா³னம் ப³ஹுத்தா ப³ஹுவசனம். தேஸு பன பச்சேகம்பி யோஜனா காதப்³பா³ ‘‘விதக்கம் ட²பேத்வா’’திஆதி³னா. தத்த² ‘‘ஸுக²ம் ட²பேத்வா’’தி இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தி, இதராஸு சத்தாரோதி. ஸப்³ப³யோஜனாஸு ச தயோ அந்தோ கத்வா ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹோந்தீ’’தி வுத்தம்.

2. யோ அஸமயவிமோக்கே²ன ஏகச்சேஹி ஆஸவேஹி விமுத்தோ அஸமயவிமோக்கூ²பனிஸ்ஸயலாபே⁴ன ச ஸாதிஸயேன ஸமயவிமோக்கே²ன, ஸோ ஏவ ஸமயவிமுத்தோ. ஸோ ஹி தேன விமுத்தோ ஜா²னலாபீ⁴ ஸேக்கோ² ரூபாரூபப⁴வதோ அபுனராவட்டகோ காமராகா³தீ³ஹி ததா²விமுத்தோவ ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் லத்³து⁴ம் அரஹதி. புது²ஜ்ஜனோ பன ஜா²னலாபீ⁴ புனராவட்டகத⁴ம்மோ புன காமராகா³தி³ஸமுதா³சாரபா⁴வதோ விமுத்தோ நாம ந ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திம் நாரஹதி, தேன ஸோ ‘‘ஸமயவிமுத்தோ’’தி ந வுத்தோ. அரஹதோ பன அபரிக்கீ²ணா ஆஸவா நத்தி², யதோ விமுச்சேய்ய. தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரமத்தா ஹி தஸ்ஸ அட்ட² விமோக்கா²தி. தஸ்மா தஸ்ஸ ந அட்ட² விமோக்கா² ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ அஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ வா காரணம். தத³காரணபா⁴வமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஹேவ கோ²…பே… விஹரதீ’’தி வுத்தம், ந ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸேவ அஸமயவிமுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³போ³பி ஹி அரஹா அஸமயவிமுத்தோதி. பா³ஹிரானந்தி லோகுத்தரதோ ப³ஹிபூ⁴தானம், லோகியானந்தி அத்தோ².

3. அரூபக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னமத்தவாசகோ அரூபஸத்³தோ³ ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ரூபதோ அஞ்ஞ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். சித்தமஞ்ஜூஸந்தி ஸமாதி⁴ம். அபி⁴ஞ்ஞாதீ³னஞ்ஹி த⁴ம்மானம் பாத³கபா⁴வேன ஸமாதி⁴ மஞ்ஜூஸாஸதி³ஸோ ஹோதி. அத்³தா⁴னம் ப²ரிதுந்தி தீ³க⁴காலம் ப்³யாபேதும், பவத்தேதுந்தி அத்தோ². ‘‘ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி சிந்தேத்வா தத்த² ஆத³ரஸ்ஸ அகதத்தா வத்தபே⁴தோ³தி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் வத்தபே⁴த³மத்தேன நட்டா² பன ஸமாபத்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³ஹி நட்டா² விய ந கிஞ்சேன பச்சாஹரிதப்³பா³ ஹோதி மந்த³பாரிபந்த²கத்தா, தஸ்மா வத்தஸமிதகரணமத்தேனேவ பச்சாஹரிதப்³ப³த்தா ‘‘அப்பேந்தோவ நிஸீதீ³’’தி ஆஹ.

4. அத்தனோ அனுரூபேன பமாதே³ன வீதினாமேந்தானம்பி ஸமாபத்தி ந குப்பதீதி பரிஹீனோ நாம ந ஹோதி, தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப்³யாஸங்கே³ படிஸம்ஹடமத்தே ஸமாபஜ்ஜிதும் ஸமத்த²தாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘கிஸ்ஸ பன, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயாயாதி? யா ஹிஸ்ஸ ஸா, ஆனந்த³, அகுப்பா சேதோவிமுத்தி, நாஹம் தஸ்ஸா லாப⁴ஸக்காரஸிலோகம் அந்தராயாய வதா³மி. யே ச க்²வஸ்ஸ, ஆனந்த³, அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா அதி⁴க³தா, தேஸாஹமஸ்ஸ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகம் அந்தராயாய வதா³மீ’’தி ஸுத்தே (ஸம். நி. 2.179) பன ஸமயேன ஸமயம் ஆபஜ்ஜனேன பரிஹரிதப்³பா³னம் ஸமாபத்திஸுக²விஹாரானம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப்³யாஸங்க³காலே அனிப்ப²த்திதோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயோதி வுத்தோதி அதி⁴ப்பாயேனஸ்ஸ தேன அவிரோதோ⁴ வேதி³தப்³போ³.

5. த⁴ம்மானம்…பே… பீதி ஏத்த² ‘‘த⁴ம்மேஹீ’’தி வத்தப்³ப³ம். இத⁴ ஹி தாஹி ஸமாபத்தீஹி பரிஹாயேய்யாதி த⁴ம்மேஹி புக்³க³லஸ்ஸ பரிஹானம்பி அபரிஹானம்பி வுத்தம். தத்த² ச புக்³க³லஸ்ஸ பமாத³மாக³ம்ம தா ஸமாபத்தியோ குப்பேய்யுந்தி த⁴ம்மானம் குப்பனம் அகுப்பனஞ்ச வுத்தம், புக்³க³லஸ்ஸ பன பரிஹானத⁴ம்மானமேவ வினாஸோதி வசனனானத்தமத்தேன வசனத்த²னானத்தமத்தேன வா பரியாயந்தரதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

7-8. சேதனா ஸமாபத்திசேதனா ததா³யூஹனா ச. அனுரக்க²ணா ஸமாபத்திஉபகாரானுபகாரபரிக்³கா³ஹிகா பஞ்ஞாஸஹிதா ஸதி. தாஹி சேதியமானஅனுரக்கி²யமானஸமாபத்தீனம் ப⁴ப்³பா³ சேதனாப⁴ப்³பா³ அனுரக்க²ணாப⁴ப்³பா³.

10. புது²ஜ்ஜனகோ³த்தந்தி புது²ஜ்ஜனஸிக்க²ம், புது²ஜ்ஜனக³தா திஸ்ஸோ ஸிக்கா² அதிக்கந்தாதி அத்தோ². தா ஹி ஸம்யோஜனத்தயானுபச்சே²தே³ன ‘‘புது²ஜ்ஜனஸிக்கா²’’தி வுச்சந்தீதி.

11. அரஹத்தமக்³க³ட்டோ² ச வட்டப⁴யதோ பஞ்ஞுப்³பே³கே³ன உப்³பி³ஜ்ஜந்தோ உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனேஹி உபரதோதி ப⁴யூபரதோ நாமாதி ஆஹ ‘‘ஸத்த ஸேக்கா² ப⁴யூபரதா’’தி.

12. ப⁴வங்க³பஞ்ஞாவிரஹிதா ‘‘விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா’’தி இமினா க³ஹிதாதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴கா கேசி ‘‘து³ப்பஞ்ஞா’’தி இமினா க³ய்ஹந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அப்படிலத்³த⁴மக்³க³ப²லூபனிஸ்ஸயா’’தி. பஞ்ஞாய ஹி வினா ந தது³பனிஸ்ஸயோ அத்தீ²தி.

14. யத்த² நியதானியதவோமிஸ்ஸா பவத்தி அத்தி², தத்தே²வ நியதத⁴ம்மா ஹோந்தீதி உத்தரகுரூஸு தத³பா⁴வா நியதோ நாம நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யா பன உத்தரகுருகான’’ந்திஆதி³மாஹ.

16. தேரஸஸு ஸீஸேஸு பலிபோ³த⁴ஸீஸாதீ³னி பவத்தஸீஸஞ்ச பரியாதி³யிதப்³பா³னி, அதி⁴மோக்க²ஸீஸாதீ³னி பரியாத³கானி, பரியாத³கப²லம் கோ³சரஸீஸம். தஞ்ஹி விஸயஜ்ஜ²த்தப²லவிமோக்கோ²தி. பரியாத³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ ச ஆரம்மணம் ஸங்கா²ரஸீஸம் ஸங்கா²ரவிவேகபூ⁴தோ நிரோதோ⁴தி பரியாதி³யிதப்³பா³னம் பரியாத³கப²லாரம்மணானம் ஸஹ விய ஸம்ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனேன ஸமஸீஸிபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 1.87) தேரஸ ஸீஸானி வுத்தானி. இத⁴ பன ‘‘அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஆஸவபரியாதா³னஞ்ச ஹோதி ஜீவிதபரியாதா³னஞ்சா’’தி வசனதோ தேஸு கிலேஸபவத்தஸீஸானமேவ வஸேன யோஜனம் கரோந்தோ ‘‘தத்த² கிலேஸஸீஸ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பவத்தஸீஸம்பி வட்டதோ வுட்ட²ஹந்தோ மக்³கோ³ சுதிதோ உத்³த⁴ம் அப்பவத்திகரணவஸேன யதி³பி பரியாதி³யதி, யாவ பன சுதி, தாவ பவத்திஸப்³பா⁴வதோ ‘‘பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் சுதிசித்தம் பரியாதி³யதீ’’தி ஆஹ. கிலேஸபரியாதா³னேன பன அத்தனோ அனந்தரம் விய நிப்பா²தே³தப்³பா³ பச்சவேக்க²ணவாரா ச கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாராதி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி. ‘‘விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.78; ஸம். நி. 3.12, 14) வசனதோ ஹி பச்சவேக்க²ணபரிஸமாபனேன கிலேஸபரியாதா³னம் ஸமாபிதம் நாம ஹோதி. தம் பன பரிஸமாபனம் யதி³ சுதிசித்தேன ஹோதி, தேனேவ ஜீவிதபரிஸமாபனஞ்ச ஹோதீதி இமாய வாரசுதிஸமதாய கிலேஸபரியாதா³னஜீவிதபரியாதா³னானம் அபுப்³பா³சரிமதா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வாரஸமதாயா’’தி. ப⁴வங்க³ம் ஓதரித்வா பரினிப்³பா³யதீதி ஏத்த² பரினிப்³பா³னசித்தமேவ ப⁴வங்கோ³தரணபா⁴வேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

17. மஹாபயோகோ³தி மஹாகிரியோ விபத்திகரணமஹாமேகு⁴ட்டா²னாகாரவினாஸோ. திட்டே²ய்யாதி வினாஸோ நப்பவத்தேய்யாதி அத்தோ².

18. அரணீயத்தாதி பயிருபாஸிதப்³ப³த்தா.

20. யாய கதகிச்சதா ஹோதி, தாய அக்³க³விஜ்ஜாய அதி⁴க³தாய தேவிஜ்ஜதாபா⁴வோ நிப்பரியாயதா, ஸா ச ஆக³மனவஸேன ஸித்³தா⁴ ஸாதிஸயா தேவிஜ்ஜதாதி ஆஹ ‘‘ஆக³மனீயமேவ து⁴ர’’ந்தி.

22. தத்த² சாதி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்பத்தியா ஆதா⁴ரபா⁴வே வா. தத்தே²வ ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ நாம ஹோதீதி.

23. அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸூதி ச அனனுஸ்ஸுதேஸு ஸச்சேஸூதி அத்தோ².

24. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³கே (ம. நி. 2.248; 3.312; படி. ம. 1.209; த⁴. ஸ. 248) நிரோத⁴ஸமாபத்திஅந்தே அட்ட² விமோக்கே² வத்வா ‘‘யதோ கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² இமே அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி யதி³பி மஹானிதா³னஸுத்தே வுத்தம், தம் பன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்ட²வஸேன வுத்தந்தி இத⁴ கீடாகி³ரிஸுத்தவஸேன ஸப்³ப³உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸங்க³ஹத்த²ம் ‘‘அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸஹஜாதனாமகாயேன படிலபி⁴த்வா விஹரதீ’’தி ஆஹ. கீடாகி³ரிஸுத்தே ஹி ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா, தே காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி (ம. நி. 2.182) அரூபஸமாபத்திவஸேன சத்தாரோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா வுத்தா, உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்டோ² ச வுத்தலக்க²ணோபபத்திதோதி. காயஸக்கி²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ.

பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி ந ஆஸவா பஞ்ஞாய பஸ்ஸந்தி, த³ஸ்ஸனகாரணா பன பரிக்கீ²ணா தி³ஸ்வா பரிக்கீ²ணாதி வுத்தா. த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா ஏவ ஹி த³ஸ்ஸனம் புரிமகிரியா ஹோதீதி. நாமனிஸ்ஸிதகோ ஏஸோதி ஏஸோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ரூபதோ முச்சித்வா நாமம் நிஸ்ஸாய டி²தோ புன ததோ முச்சனதோ ‘‘நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி வத்வா தஸ்ஸ ச ஸாத⁴கம் ஸுத்தம் வத்வா ‘‘காயத்³வயதோ ஸுவிமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஆஹாதி அத்தோ². ஸுத்தே ஹி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனலாபி⁴னோ உபஸீவப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ப⁴க³வதா நாமகாயா விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி முனி அக்கா²தோதி.

பட²மத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, து³தியத்தே²ரவாதே³ உப⁴தோ பா⁴க³தோ விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி, ததியத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. தத்த² விமுத்தோதி கிலேஸேஹி விமுத்தோ, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³னேஹி வா காயத்³வயதோ விமுத்தோதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அரூபாவசரம் பன நாமகாயதோ ச விமுத்தந்தி நீவரணஸங்கா²தனாமகாயதோ விமுத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. தஞ்ஹி நீவரணதூ³ரீபா⁴வேன நாமகாயதோ ரூபதண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னேன ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா ஏகதே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தம் நாம ஹோதீதி அரஹத்தமக்³க³ஸ்ஸ பாத³கபூ⁴தம் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தனாமலாப⁴ஸ்ஸ காரணம் ப⁴விதும் யுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

25. ஏதேஸு ஹி ஏகோபி அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴ ந ஹோதீதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வஸ்ஸ காரணபூ⁴தம் ரூபகாயதோ விமுத்தம் ஏகம்பி விமோக்க²ம் அனதி⁴க³தோதி அதி⁴ப்பாயோ. அரூபாவசரேஸு ஹி ஏகம்பி அதி⁴க³தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வகாரணபடிலாப⁴தோ அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன தேன தம்னாமதா³னே ஸமத்தே²ன ‘‘அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴’’த்வேவ வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘அரூபாவசரஜ்ஜா²னேஸு பனா’’திஆதி³.

26. பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கரோதீதி பு²ட்டா²னம் அந்தோ பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னம் அரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ. அச்சந்தஸம்யோகே³ சேத்த² உபயோக³வசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²கரோதி ஸச்சி²காதப்³போ³பாயேனாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘ஏகமந்தம் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.165) விய பா⁴வனபும்ஸகம் வா ஏதம். யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமோக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ. நிரோத⁴ம் பன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் நிரோத⁴ம் யதா²ஆலோசிதம் நாமகாயேன ஸச்சி²கரோதீதி காயஸக்கீ²தி வுச்சதி, ந து விமுத்தோதி ஏகச்சானம் ஆஸவானம் அபரிக்கீ²ணத்தா.

27. தி³ட்ட²த்தா பத்தோதி ஏதேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ஸ்ஸ பத்ததம் தீ³பேதி. ‘‘தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோ’’தி வா பாடோ², த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. பட²மப²லதோ பட்டா²ய ஹி யாவ அக்³க³மக்³கா³ தி³ட்டி²ப்பத்தோதி.

28. இமம் பன நயம் ‘‘நோ’’தி படிக்கி²பித்வாதி ஏத்த² தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தபா⁴வப்பத்தானம் பஞ்ஞானானத்தம் வுத்தம், ந பன யேன விஸேஸேன ஸோ விஸேஸோ பத்தோ, ஸோ வுத்தோதி இமம் தோ³ஸம் தி³ஸ்வா படிக்கே²போ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஆக³மட்ட²கதா²ஸூதி ச வசனேன ஆக³மனீயனானத்தஸன்னிட்டா²னமேவ தி²ரம் கரோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸத்³த³ஹந்தோ விமுத்தோதி ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸபி ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ².

29. பஞ்ஞம் வாஹேதீதி பஞ்ஞம் ஸாதிஸயம் பவத்தேதீதி அத்தோ². பஞ்ஞா இமம் புக்³க³லம் வஹதீதி நிப்³பா³னாபி⁴முக²ம் க³மேதீதி அத்தோ².

31. ஏவம் மக்³க³க்க²ணேபீதி அயம் அபி-ஸத்³தோ³ கஸ்மா வுத்தோ, நனு அரியேன அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³ன ஸமன்னாக³தோ மக்³க³க்க²ணே ஏவ ஹோதீதி ததா³ ஏவ ஸோதாபன்னோ நாமாதி ஆபன்னந்தி? நாபன்னம். மக்³கே³ன ஹி அத்தனா ஸதி³ஸஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ வா ஸத்தங்கி³கஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ ஸோதோதி நாமம் தி³ன்னந்தி தேனபி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஸோதாபன்னபா⁴வதோ, ஸோதேன வா மக்³கே³ன பவத்தேதும் அபரிஹீனேன ப²லட்டோ²பி ஸமன்னாக³தோ ஏவ நாம, ந ச தேன பட²மமக்³க³க்க²ணே விய ஸோதோ ஸமாபஜ்ஜியமானோ, தஸ்மா ஸமாபன்னஸோதத்தா பட²மப²லதோ பட்டா²ய ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்தும் யுத்தோ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி அவேச்சப்பஸன்னா, ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா. தேஸம் ஸோதாபன்னானம் பஞ்சன்னம் இத⁴ நிட்டா², பஞ்சன்னம் இத⁴ விஹாய நிட்டா²’’தி (அ. நி. 10.64). தத்த² து³தியப²லட்டா²தீ³னம் விஸும் நாமம் அத்தீ²தி பட²மப²லட்டோ² ஏவ இதரேஹி விஸேஸியமானோ ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்தும் யுத்தோதி ஸோ ஏவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ. படிலத்³த⁴மக்³கே³ன பு³ஜ்ஜ²தீதி ஏதேன படிலத்³த⁴மக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சபச்சவேக்க²ணாதீ³னம் உபனிஸ்ஸயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்போ³தி⁴ பரம் அயனம் நிஸ்ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி ஹி ஸம்போ³தி⁴பராயணோதி. து³தியேனத்தே²ன ஸம்போ³தி⁴ பரம் அயனம் க³தி ஏதஸ்ஸாதி ஸம்போ³தி⁴பராயணோ.

32. கேவலேன குலஸத்³தே³ன மஹாகுலமேவ வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘மஹாபோ⁴க³குலேஸுயேவ நிப்³ப³த்ததீதி அத்தோ²’’தி.

33. க²ந்த⁴பீ³ஜம் நாம படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணம். இஹட்ட²கனிஜ்ஜா²னிகவஸேனேவ இமஸ்மிம் டா²னே கதி²தாதி ஸஜ்ஜா²னகோ அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஸமுச்சே²தே³ அகதேபி அனாகா³மிஸபா⁴கோ³ அனாவத்தித⁴ம்மோ இத⁴ க³ணனூபகோ³ ந ஹோதி, ஹேட்டா² உபரி ச ஸம்ஸரணகோ காமப⁴வக³தோ ஹீனஜ்ஜா²னகோ இத⁴ க³ணனூபகோ³தி அதி⁴ப்பாயோ.

34. யம் வத்தப்³ப³ந்தி ‘‘த்³வீஹி காரணேஹி தனுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³’’திஆதி³ யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியாதி அத்தோ².

36. உபபன்னம் வா ஸமனந்தராதி உபபன்னம் வா ஏதேன புக்³க³லேன ஹோதி, அத² ஸமனந்தரா அரியமக்³க³ம் ஸஞ்ஜனேதி. அப்பத்தம் வா வேமஜ்ஜ²ம் ஆயுப்பமாணந்தி ஆயுப்பமாணம் தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்தம் ஹோதி, ஏத்த²ந்தரே அரியமக்³க³ம் ஸஞ்ஜனேதீதி அயமேத்த² பாளிஅத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘அப்பத்வா பப்³ப³தம் நதீ³’’தி விய ஆயுப்பமாணம் வேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்தம் வா ஹுத்வாதி பரஸத்³த³யோகே³ பரதோ பூ⁴தோ ஹுத்வா ஸத்³தோ³ வசனஸேஸபூ⁴தோ பயுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

37. உபஹச்சாதி ஏதஸ்ஸ உபக³ந்த்வாதி அத்தோ², தேன வேமஜ்ஜா²திக்கமோ காலகிரியோபக³மனஞ்ச ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘அதிக்கமித்வா வேமஜ்ஜ²’’ந்திஆதி³.

40. உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேனாதி உத்³த⁴ம் வஹதீதி உத்³த⁴ம்வாஹீ, தண்ஹாஸோதம் வட்டஸோதம் வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ, தேன உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேனாதி வுத்தம் ஹோதி. அவிஹேஸு உத்³த⁴ம்ஸோதோ யதி³பி தத்த² பரினிப்³பா³யீ ந ஹோதி, யத்த² வா தத்த² வா க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யது, பரினிப்³பா³யினோ பன தஸ்ஸ அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ச அத்தீ²தி தத்த² த³ஸ அனாகா³மினோ வுத்தா, ஏவம் அதப்பாதீ³ஸுபி. அனுபஹச்சதலாதி அப்பத்ததலா. அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனம் லஹுஸாலஹுஸக³திகா ஏவ பரித்தவிபுலதிணகட்ட²ஜா²பகபப்படிகாஸதி³ஸதா வேதி³தப்³பா³, ந உப்பஜ்ஜித்வாவ நிப்³பா³யனகாதீ³ஹி அதி⁴மத்ததா விய ஸமுத்³த³ம் பத்வா நிப்³பா³யனகதோ அனதி⁴மத்ததா விய ச அந்தரா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீஹி உத்³த⁴ம்ஸோததோ ச அதி⁴மத்தானதி⁴மத்ததா. தே ஏவ ஹி அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யினோதி. ததோ மஹந்ததரேதி வசனம் திணகட்ட²ஜா²பனஸமத்த²பப்படிகாத³ஸ்ஸனத்த²ம், ந அதி⁴மத்த நாதி⁴மத்தத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி.

நோ சஸ்ஸ நோ ச மே ஸியாதி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³கம் ஹேதுபஞ்சகம் நோ ச அஸ்ஸ, விஞ்ஞாணாதி³கம் இத³ம் ப²லபஞ்சகம் வத்தமானம் நோ ச மே ஸியாதி அத்தோ². தேன அதீதப⁴வஸம்ஸித்³தி⁴தோ து³க்க²ஸமுத³யதோ இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பவத்தித³ஸ்ஸனதோ பச்சயஸமுத³யட்டே²ன க²ந்தா⁴னம் உத³யத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி. ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி யதி³ ஏதரஹி ஹேதுபஞ்சகம் ந ப⁴விஸ்ஸதி, அனாக³தே ப²லபஞ்சகம் ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஏதேன பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன வயத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி, ஏதரஹி அனாக³தே ச அத்தத்தனியனிவாரணவஸேன ஸுஞ்ஞதாபடிபத்தி வா சதூஹிபி வுத்தா. யத³த்தீ²தி யம் அத்தி². பூ⁴தந்தி ஸஸபா⁴வம் நிப்³ப³த்தம் வா யதா²தி³ட்ட²உத³யப்³ப³யம் யதா²தி³ட்ட²ஸுஞ்ஞதம் வா க²ந்த⁴பஞ்சகம் பரிகப்பிதஇத்தி²புரிஸஸத்தாதி³பா⁴வரஹிதம் நாமரூபமத்தந்தி அத்தோ². விவட்டானுபஸ்ஸனாய விவட்டமானஸோ தம் பூ⁴தம் பஜஹாமீதி உபேக்க²ம் படிலப⁴தி, ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணேன உபேக்க²கோ ஹோதீதி வுத்தம் ஹோதி.

ப⁴வே ந ரஜ்ஜதி, ஸம்ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி அவிஸிட்டே² விஸிட்டே² ச ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி கேசி வத³ந்தி. பச்சுப்பன்னோ பன ப⁴வோ ப⁴வோ, அனாக³தோ ஜாதியா க³ஹணேன க³ஹிதோ ஸம்ப⁴வோதி வேதி³தப்³போ³. அத² வா ப⁴வோதி பூ⁴தமேவ வுச்சதி, ஸம்ப⁴வோ ததா³ஹாரோ, தஸ்மிம் த்³வயே ந ரஜ்ஜதீதி ஸேக்க²படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. பூ⁴தே ஹி ஸஸம்ப⁴வே ச விராகோ³ ஸேக்க²படிபத்தி. யதா²ஹ ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, ப⁴ந்தே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி, பூ⁴தமித³ந்தி யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா பூ⁴தஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி யதா²பூ⁴தம்…பே… தி³ஸ்வா ததா³ஹாரஸம்ப⁴வஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய…பே… படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரனிரோதா⁴ய யம் பூ⁴தம், தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி யதா²பூ⁴தம்…பே… தி³ஸ்வா நிரோத⁴த⁴ம்மஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ஏவம் கோ², ப⁴ந்தே, ஸேக்கோ² ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.31). அது²த்தரீதி அத² ஏவம் அரஜ்ஜமானோ உத்தரி ஸந்தம் பத³ம் நிப்³பா³னம் அனுக்கமேன மக்³க³பஞ்ஞாய ஸம்மா பஸ்ஸதி, தஞ்ச க்²வஸ்ஸ பத³ம் ந ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸச்சி²கதம் சதுத்த²மக்³கே³னேவ ஸச்சி²காதப்³ப³ஸ்ஸ தஸ்ஸ தேன அஸச்சி²கதத்தா.

ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.