4. சதுத்த²னயோ ஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா
191. ஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³னித்³தே³ஸே யஸ்மா யதா² து³தியததியனயா திண்ணம் ஸங்க³ஹானம் ஸங்க³ஹணாஸங்க³ஹணப்பவத்திவிஸேஸேன ‘‘ஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதம், அஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹித’’ந்தி ச உத்³தி³ட்டா², நேவம் சதுத்த²பஞ்சமா. ஸங்க³ஹணப்பவத்தியா ஏவ ஹி ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதம் உத்³தி³ட்ட²ம், அஸங்க³ஹணப்பவத்தியா ஏவ ச அஸங்க³ஹிதேன அஸங்க³ஹிதந்தி, தஸ்மா ஸங்க³ஹணப்பவத்திவிஸேஸவிரஹே ஸங்க³ஹிதத⁴ம்மாஸங்க³ஹிதத⁴ம்மவிஸேஸே நிஸ்ஸிதா ஏதே த்³வே நயாதி ஏத்த² கேனசி ஸங்க³ஹிதேன த⁴ம்மவிஸேஸேன புன ஸங்க³ஹிதோ த⁴ம்மவிஸேஸோ ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதோ ஸங்க³ஹிததாய புச்சி²தப்³போ³ விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³போ³ ச, தமேவ தாவ யதா²னித்³தா⁴ரிதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமுத³யஸச்சேன யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴…பே… ஸங்க³ஹிதா, தேஹி த⁴ம்மேஹி யே த⁴ம்மா க²ந்த⁴…பே… ஸங்க³ஹிதா’’தி ஆஹ. ஏத்த² ச யே தீஹிபி ஸங்க³ஹேஹி ந ஸங்கா³ஹகா ரூபக்க²ந்த⁴விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴த⁴ம்மாயதனது³க்க²ஸச்சாதீ³னி விய, யே ச த்³வீஹாயதனதா⁴துஸங்க³ஹேஹி அஸங்கா³ஹகா சக்கா²யதனாதீ³னி விய, யே ச ஏகேன க²ந்த⁴ஸங்க³ஹேனேவ தா⁴துஸங்க³ஹேனேவ ச ந ஸங்கா³ஹகா வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴னிரோத⁴ஸச்சஜீவிதிந்த்³ரியாதீ³னி விய சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தாத³யோ விய ச, தே த⁴ம்மா ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வஸப்³பா⁴வா ஸங்கா³ஹகபா⁴வேன ந உத்³த⁴டா, தீஹிபி பன ஸங்க³ஹேஹி யே ஸங்கா³ஹகா, தே ஸங்கா³ஹகத்தாபா⁴வாபா⁴வதோ இத⁴ உத்³த⁴டா. தேஹி ஸங்க³ஹிதாபி ஹி ஏகந்தேன அத்தனோ ஸங்கா³ஹகஸ்ஸ ஸங்கா³ஹகா ஹோந்தி, யஸ்ஸ புன ஸங்க³ஹோ புச்சி²தப்³போ³ விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³போ³ சாதி.
அட்ட²கதா²யம் பன ஸகலேன ஹி க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி ஸகலவாசகேன ரூபக்க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி அத்தோ². யம் பனேதம் வுத்தம் ‘‘யம் அத்தனோ ஸங்கா³ஹகம் ஸங்க³ண்ஹித்வா புன தேனேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்சே²ய்யா’’தி, தம் தேன க²ந்தா⁴தி³பதே³னாதி ஏவம் அயோஜேத்வா தம் அஞ்ஞம் ஸங்க³ஹிதம் நாம நத்தீ²தி ஏவம் ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி யேன யம் ஸங்க³ஹிதம், தேனேவ தஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ புச்சி²தோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ, ந ச தஸ்ஸேவ, அத² கோ² தேன ஸங்க³ஹிதஸ்ஸாதி. யதா² வேத³னா ஸத்³தோ³ ச க²ந்தோ⁴ ஆயதனஞ்ச, ந ஏவம் ஸுகு²மரூபம், தம் பன க²ந்தா⁴யதனானம் ஏகதே³ஸோவ, தஸ்மா ‘‘ஸுகு²மரூபேகதே³ஸம் வா’’தி அவத்வா ‘‘ஸுகு²மரூபம் வா’’தி வுத்தம். ஸப்³ப³த்த² ச அஞ்ஞேன அஸம்மிஸ்ஸந்தி யோஜேதப்³ப³ம். யம்பி சேதம் வுத்தம் ‘‘ததே³வ யேஹி த⁴ம்மேஹி க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹிதம், தே த⁴ம்மே ஸந்தா⁴யா’’தி, தம்பி ததா² ந ஸக்கா வத்தும். ந ஹி ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹிதஸ்ஸ ஸங்க³ஹிதேன ஸங்க³ஹோ ஏத்த² புச்சி²தோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ ச, அத² கோ² ஸங்க³ஹோவ, தஸ்மா ஏகேன க²ந்தே⁴னாதி ஏகேன க²ந்த⁴க³ணனேனாதி அயமேவேத்த² அத்தோ², ந ஸங்கா³ஹகேனாதி. ந ஹி ஏகோ க²ந்தோ⁴ அத்தனோ ஏகதே³ஸஸ்ஸ ஸங்கா³ஹகோதி.
சதுத்த²னயஸங்க³ஹிதேனஸங்க³ஹிதபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.