2. ரூபகண்ட³ம்

உத்³தே³ஸவண்ணனா

இதா³னி ரூபமப்³யாகதம் பா⁴ஜேதப்³ப³ம், தஞ்ச கேனசி ஸமயவவத்தா²னம் கத்வா ந ஸக்கா பா⁴ஜேதும். ந ஹி ரூபஸ்ஸ சித்துப்பாதே³ன ஸமயவவத்தா²னம் ஸக்கா காதும் அசித்தஸமுட்டா²னஸப்³பா⁴வதோ, சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ ச அனேகசித்தஸமுட்டா²னதாய ரூபஸமுட்டா²பகசித்தானஞ்ச கேஸஞ்சி கத்த²சி அஸமுட்டா²பனதாய வவத்தா²னாபா⁴வதோ, விஞ்ஞத்தித்³வயவஜ்ஜிதஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ அசித்தஸஹபு⁴பா⁴வதோ ச, ந ச ரூபானம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரணேன ஸமயவவத்தா²னம் யுஜ்ஜதி மஹக்³க³தப்பமாணானம் ஜா²னானம் விய ரூபானம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாதப்³ப³தாபா⁴வா, உபாதா³ரூபேஹி ச ந யுஜ்ஜதி தேஸம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன அப்பவத்தனதோ, நாபி மஹாபூ⁴தேஹி யுஜ்ஜதி கேஸஞ்சி மஹாபூ⁴தானம் கேஹிசி உபாதா³ரூபேஹி வினா பவத்திதோ அஸமானகாலானஞ்ச ஸப்³பா⁴வதோ. ந ஹி ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே பத²வீதா⁴து உப்பன்னா ஹோதி, தஸ்மிம் ஸமயே சக்கா²யதனம் ஹோதீ’’தி ஸக்கா வத்தும் ஸோதாதி³னிஸ்ஸயபூ⁴தாய பத²வியா சித்தாதி³ஸமுட்டா²னாய ச ஸஹ சக்கா²யதனஸ்ஸ அபா⁴வா. ஏவம் ஸோதாயதனாதீ³ஸுபி யோஜேதப்³ப³ம்.

மஹாபூ⁴தேஹி அஸமானகாலானி விஞ்ஞத்திஉபசயாதீ³னிபி தஸ்மிம் ஸமயே ஹோந்தீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி. ஏகஸ்மிஞ்ச காலே அனேகானி கலாபஸஹஸ்ஸானி உப்பஜ்ஜந்தி பவத்தந்தி ச, ந அரூபத⁴ம்மானம் விய ரூபானம் கலாபத்³வயஸஹாபா⁴வோ அத்தி². ஏகஸ்மிஞ்ச கலாபே வத்தமானே ஏவ அஞ்ஞஸ்ஸ நிரோதோ⁴, அஞ்ஞஸ்ஸ சுப்பத்தி ஹோதீதி ஸப்³ப³தா² ரூபாப்³யாகதம் ஸமயவவத்தா²னம் கத்வா ந ஸக்கா விப⁴ஜிதும். ஏககாதீ³ஹி பன நயேஹி ந ஹேதுஆதி³னா ஸபா⁴வேன விப⁴ஜிதும் ஸக்காதி ததா² விப⁴ஜனத்த²ம் சித்துப்பாத³கண்டே³ தாவ அவிப⁴த்தம் அப்³யாகதம் அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ஸமயவவத்தா²னேன வினா அப்³யாகதஸ்ஸ ஸபா⁴வதோயேவ நித்³தே³ஸே ஏகதே³ஸம் நித்³தி³ஸித்வா நிக³மனகரணஸ்ஸ அனுபபத்திதோ ச விப⁴த்தஞ்ச அவிப⁴த்தஞ்ச ஸப்³ப³ம் ஸங்க³ண்ஹந்தோ ஆஹ ‘‘கதமே த⁴ம்மா அப்³யாகதா? குஸலா…பே… அஸங்க²தா ச தா⁴து. இமே த⁴ம்மா அப்³யாகதா’’தி. அவிப⁴த்தே ஹி விப⁴ஜிதப்³பே³ த³ஸ்ஸிதே விப⁴ஜனம் யுத்தம் ஞாதும் இச்சா²ய உப்பாதி³தாயாதி. ஏத்த² பன விபாககிரியாப்³யாகதம் விப⁴த்தத்தா ந விப⁴ஜிதப்³ப³ம், அஸங்க²தா ச தா⁴து பே⁴தா³பா⁴வதோ. யம் பனேத்த² பே⁴த³யுத்தத்தா அவிப⁴த்தத்தா ச விப⁴ஜிதப்³ப³ம், தம் விப⁴ஜந்தோ ஆஹ ‘‘தத்த² கதமம் ஸப்³ப³ம் ரூப’’ந்திஆதி³. அயமேத்த² பாளியோஜனா.

நயம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஏத்த² ஹேட்டா² க³ஹணமேவ நயத³ஸ்ஸனம். தம் விபாகேஸு கத்வா விஞ்ஞாதத்தா கிரியாப்³யாகதேஸு நிஸ்ஸட்ட²ம். காமாவசராதி³பா⁴வேன வத்தப்³ப³ஸ்ஸ கிரியாப்³யாகதஸ்ஸ வா த³ஸ்ஸனம், தம் கத்வா காமாவசராதிஆதி³கம் க³ஹேத்வா வுத்தத்தா நிஸ்ஸட்ட²ம். பஞ்சவீஸதி ரூபானீதி பாளியம் வுத்தானி த³ஸாயதனானி பஞ்சத³ஸ ச ஸுகு²மரூபானி, உபசயஸந்ததியோ வா ஏகந்தி கத்வா ஹத³யவத்து²ஞ்ச. ச²ன்னவுதீதி சக்கா²தி³த³ஸகா ஸத்த உதுஸமுட்டா²னாத³யோ தயோ அட்ட²கா உதுசித்தஜா த்³வே ஸத்³தா³ ச. கலாபபா⁴வேன பவத்தரூபரூபானி ‘‘ரூபகோட்டா²ஸா’’தி வுத்தானி ரூபகலாபகோட்டா²ஸபா⁴வதோ. கோட்டா²ஸாதி ச அம்ஸா, அவயவாதி அத்தோ². கோட்ட²ந்தி வா ஸரீரம், தஸ்ஸ அம்ஸா கேஸாத³யோ கோட்டா²ஸாதி அஞ்ஞேபி அவயவா கோட்டா²ஸா விய கோட்டா²ஸா. நிப்³பா³னம் நிப்பதே³ஸதோ க³ஹிதந்தி ஸோபாதி³ஸேஸனிருபாதி³ஸேஸராக³க்க²யாதி³அஸங்க²தாதி³வசனீயபா⁴வேன பி⁴ன்னம் நிப்பதே³ஸதோ க³ஹிதம். அத்த²தோ ஹி ஏகாவ அஸங்க²தா தா⁴தூதி.

584. ஸப்³ப³ந்தி ஸகலம் சக்கவாளம். பரிமண்ட³லம் பரிமண்ட³லஸண்டா²னம், பரிக்கே²பதோ ச²த்திம்ஸ ஸதஸஹஸ்ஸானி த³ஸ சேவ ஸஹஸ்ஸானி அட்³ட⁴சதுத்தா²னி ச யோஜனஸதானி ஹோந்தீதி அத்தோ². ஏத்த² ச வட்டம் ‘‘பரிமண்ட³ல’’ந்தி வுத்தம். சத்தாரி நஹுதானீதி சத்தாலீஸ ஸஹஸ்ஸானி. நக³வ்ஹயாதி நகா³தி அவ்ஹாதப்³பா³ நக³ஸத்³த³னாமாதி அத்தோ².

தே³வதா³னவாதீ³னம் திகா³வுதாதி³ஸரீரவஸேன மஹந்தானி பாதுபூ⁴தானி. தத்தா²யம் வசனத்தோ² – பூ⁴தானி ஜாதானி நிப்³ப³த்தானி மஹந்தானி மஹாபூ⁴தானீதி. அனேகச்ச²ரியத³ஸ்ஸனேன அனேகாபூ⁴தவிஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேன ச மாயாகாரோ மஹந்தோ பூ⁴தோதி மஹாபூ⁴தோ. யக்கா²த³யோ ஜாதிவஸேனேவ மஹந்தா பூ⁴தாதி மஹாபூ⁴தா. நிருள்ஹோ வா அயம் மஹாபூ⁴தஸத்³தோ³ தேஸு த³ட்ட²ப்³போ³. பத²வியாத³யோ பன மஹாபூ⁴தா விய மஹாபூ⁴தா. பூ⁴தஸத்³த³ஸ்ஸ உப⁴யலிங்க³த்தா நபும்ஸகதா கதா. மஹாபரிஹாரதோதி ஏத்த² வசனத்த²ம் வத³ந்தோ ஆஹ ‘‘மஹந்தேஹி பூ⁴தானி, மஹாபரிஹாரானி வா பூ⁴தானீ’’தி. தத்த² பச்சி²மத்தே² புரிமபதே³ உத்தரபத³ஸ்ஸ பரிஹாரஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ‘‘மஹாபூ⁴தானீ’’தி வுச்சந்தி.

அச்சிமதோதி அக்³கி³ஸ்ஸ. கோடிஸதஸஹஸ்ஸம் ஏகம் கோடிஸதஸஹஸ்ஸேகம். சக்கவாளந்தி தம் ஸப்³ப³ம் ஆணாக்கே²த்தவஸேன ஏகம் கத்வா வோஹரந்தி. விலீயதி கா²ரோத³கேன. விகீரதீதி வித்³த⁴ம்ஸதி. உபாதி³ன்னகேஸு விகாரம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பத்த²த்³தோ⁴’’திஆதி³மாஹ. கட்ட²முகே²ன வாதி வா-ஸத்³தோ³ உபமத்தோ². யதா² கட்ட²முக²ஸப்பேன த³ட்டோ² பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி, ஏவம் பத²வீதா⁴துப்பகோபேன ஸோ காயோ கட்ட²முகே²வ ஹோதி, கட்ட²முக²முக²க³தோ விய பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதீதி அத்தோ². அத² வா வா-ஸத்³தோ³ ஏவஸத்³த³ஸ்ஸத்தே². ‘‘பத²வீதா⁴துப்பகோபேனா’’தி ஏதஸ்ஸ ச பரதோ ஆஹரித்வா வேதி³தப்³போ³. தத்ராயமத்தோ² – ‘‘கட்ட²முகே²ன த³ட்டோ²பி காயோ பத²வீதா⁴துப்பகோபேனேவ பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா பத²வீதா⁴துயா அவியுத்தோ ஸோ காயோ ஸப்³ப³தா³ கட்ட²முக²முக²க³தோ விய ஹோதீ’’தி. அத² வா அனியமத்தோ² வா-ஸத்³தோ³. தத்ராயமத்தோ² – ‘‘கட்ட²முகே²ன த³ட்டோ² காயோ பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி வா ந வா ஹோதி மந்தாக³த³வஸேன, பத²வீதா⁴துப்பகோபேன பன மந்தாக³த³ரஹிதோ ஸோ காயோ கட்ட²முக²முக²க³தோ விய ஹோதி ஏகந்தபத்த²த்³தோ⁴’’தி. பூதியோதி குதி²தோ. மஹாவிகாரானி பூ⁴தானீதி மஹாவிகாரானி ஜாதானி, விஜ்ஜமானானீதி வா அத்தோ². ஏத்த² ச புரிமபதே³ உத்தரபத³ஸ்ஸ விகாரஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ‘‘மஹாபூ⁴தானீ’’தி வுத்தானி.

பத²வீதிஆதி³னா ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ பாகடானிபி விபல்லாஸம் முஞ்சித்வா யதா²ஸபா⁴வதோ பரிக்³க³ய்ஹமானானி மஹந்தேன வாயாமேன வினா ந பரிக்³க³ய்ஹந்தீதி பாகடானிபி து³விஞ்ஞேய்யஸபா⁴வத்தா ‘‘மஹந்தானீ’’தி வுச்சந்தி. தானி ஹி ஸுவிஞ்ஞேய்யானி அமஹந்தானீதி க³ஹேத்வா டி²தோ தேஸம் து³ப்பரிக்³க³ஹிததம் தி³ஸ்வா ‘‘அஹோ மஹந்தானி ஏதானீ’’தி பஜானாதி. உபாதா³யாதி ஏதேன விஞ்ஞாயமானா பச்சி²மகாலகிரியா பவத்தீதி கத்வா ‘‘பவத்தரூப’’ந்தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி ‘‘உபாதா³யா’’தி ஏதேன படிச்சஸமுப்பன்னதா வுத்தா ஹோதீதி. அத² வா உபாதா³யதி நிஸ்ஸயதீதி உபாதா³யம், உபாதா³யமேவ ரூபம் உபாதா³யரூபம், அஞ்ஞனிஸ்ஸயஸ்ஸ ஏகந்தனிஸ்ஸிதஸ்ஸ ரூபஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தம் பன ந ஸத்தஸ்ஸ, நாபி வேத³னாதி³னோ தத³பா⁴வேபி பா⁴வதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சதுன்னம் மஹாபூ⁴தான’’ந்திஆதி³மாஹ. ப⁴வதி ஹி நிஸ்ஸயரூபானம் ஸாமிபா⁴வோதி.

திவித⁴ரூபஸங்க³ஹவண்ணனா

585. பகிண்ணகது³கேஸு அஜ்ஜ²த்திகது³கம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ ஸப்³ப³து³கேஹி திகவஸேன யோஜனம் க³ச்ச²ந்தோ நத்தி², விஞ்ஞத்திது³கோ ச யோஜனம் ந க³ச்ச²தீதி ஸப்³ப³து³கயோகீ³ஸு ஆதி³பூ⁴தம் அஜ்ஜ²த்திகது³கமேவ க³ஹேத்வா ஸேஸேஹி ஸப்³ப³து³கேஹி யோஜேத்வா திகா வுத்தா. ஸக்கா ஹி ஏதேன நயேன அஞ்ஞேஸம்பி து³கானம் து³கந்தரேஹி லப்³ப⁴மானா திகயோஜனா விஞ்ஞாதுந்தி.

சதுப்³பி³தா⁴தி³ரூபஸங்க³ஹவண்ணனா

586. சதுக்கேஸு ஏகந்தசித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ விஞ்ஞத்தித்³வயபா⁴வதோ விஞ்ஞத்திது³காதீ³ஹி ஸமானக³திகோ சித்தஸமுட்டா²னது³கோதி தேன ஸஹ உபாதா³து³கஸ்ஸ யோஜனாய லப்³ப⁴மானோபி சதுக்கோ ந வுத்தோ, ததா² ஸனித³ஸ்ஸனது³காதீ³னம் தேன தஸ்ஸ ச ஓளாரிகதூ³ரது³கேஹி யோஜனாய லப்³ப⁴மானா ந வுத்தா, த⁴ம்மானம் வா ஸபா⁴வகிச்சானி போ³தே⁴தப்³பா³காரஞ்ச யாதா²வதோ ஜானந்தேன ப⁴க³வதா தேன அஞ்ஞேஸம் தஸ்ஸ ச அஞ்ஞேஹி யோஜனா ந கதாதி கிம் ஏத்த² காரணபரியேஸனாய, அத்³தா⁴ ஸா யோஜனா ந காதப்³பா³, யதோ ப⁴க³வதா ந கதாதி வேதி³தப்³பா³. அஞ்ஞே பன பகிண்ணகது³கா அஞ்ஞேஹி பகிண்ணகது³கேஹி யோஜேதும் யுத்தா, தேஹி யோஜிதா ஏவ. வத்து²து³காதீ³ஸு பன ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸாரம்மணது³காத³யோ வஜ்ஜேத்வா அஞ்ஞேஹி ஆரம்மணபா³ஹிராயதனாதி³லப்³ப⁴மானது³கேஹி உபாதி³ன்னகது³கஸ்ஸ உபாதி³ன்னுபாதா³னியது³கஸ்ஸ ச யோஜனாய சதுக்கா லப்³ப⁴ந்தி, சித்தஸமுட்டா²னது³கஸ்ஸ ச ஸப்³பா³ரம்மணபா³ஹிராயதனாதி³லப்³ப⁴மானது³கேஹி. அவஸேஸேஹி பன தேஸம் அஞ்ஞேஸஞ்ச ஸப்³ப³வத்து²து³காதீ³ஹி யோஜனாய ந லப்³ப⁴ந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

உத்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

ரூபவிப⁴த்தி

ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா

594. அவிஜ்ஜமானவிபா⁴க³ஸ்ஸ விபா⁴கா³பா⁴வத³ஸ்ஸனமேவ நித்³தே³ஸோ நிச்ச²யகரணதோ, தஸ்மா ‘‘ஸப்³ப³ம் ரூபம் ந ஹேதுமேவா’’திஆதி³னா விபா⁴கா³பா⁴வாவதா⁴ரணேன ஏவ-ஸத்³தே³ன நித்³தே³ஸம் கரோதி. ஹேதுஹேதூதி மூலஹேது, ஹேதுபச்சயஹேதூதி வா அயமத்தோ². மஹாபூ⁴தா ஹேதூதி அயமேவத்தோ² மஹாபூ⁴தா பச்சயோதி ஏதேனபி வுத்தோதி. ஹேதுபச்சயஸத்³தா³னம் ஸமானத்த²த்தா பச்சயோ ஏவ ஹேது பச்சயஹேது. யோ ச ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஹேது, ஸோ ஏவ தஸ்ஸ பஞ்ஞாபனாய ஹேதூதி வுத்தோ தத³பா⁴வே அபா⁴வதோ. அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் கம்மஸமாதா³னானம் டா²னஸோ ஹேதுஸோ விபாகந்தி ஏத்த² விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு பச்சயேஸு இட்டா²னிட்ட²விபாகனியாமகத்தா உத்தமம் பதா⁴னம் குஸலாகுஸலம் க³திஉபதி⁴கஆலபயோக³ஸம்பத்திவிபத்திட்டா²னனிப்பா²தி³தம் இட்டா²னிட்டா²ரம்மணஞ்ச கம்மமிவ பதா⁴னத்தா ‘‘ஹேதூ’’தி வுத்தந்தி இமினா அதி⁴ப்பாயேன கம்மாரம்மணானி ‘‘உத்தமஹேதூ’’தி வுத்தானி. வக்க²தி ச ‘‘க³திஉபதி⁴காலபயோகா³ விபாகஸ்ஸ டா²னம், கம்மம் ஹேதூ’’தி. இத⁴ பன கம்மமிவ உத்தமத்தா ஆரம்மணம்பி ஹேதுவசனம் அரஹதீதி ‘‘உத்தமஹேதூ’’தி வுத்தம். ஸங்கா²ரானந்தி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் அவிஜ்ஜா ஸாதா⁴ரணபச்சயத்தா ‘‘ஹேதூ’’தி வுத்தா. ப²ரதீதி க³ச்ச²தி பாபுணாதி. படிக்கே²பனித்³தே³ஸோதி இத³ம் மாதிகாய ஆக³தபடிக்கே²பவஸேன வுத்தம். இத⁴ பன மாதிகாய ந ஹேதுபதா³தி³ஸங்க³ஹிததா ச ரூபஸ்ஸ வுத்தா தம்தம்ஸபா⁴வத்தா, அவதா⁴ரிததா ச அனஞ்ஞஸபா⁴வதோ.

ரூபீது³கே ரூபீபத³மேவ இத⁴ ‘‘ரூப’’ந்தி வுத்தம். தேன ரூபீரூபபதா³னம் ஏகத்த²தா ஸித்³தா⁴ ஹோதி ருப்பனலக்க²ணயுத்தஸ்ஸேவ ரூபீரூபபா⁴வதோ. உப்பன்னம் ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யந்தி அரூபதோ விது⁴ரம் ரூபஸ்ஸ ஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ந ஹி அரூபம் உப்பன்னம் ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யம் யதா² ரூபம், தேன ரூபம் உப்பன்னம் ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யம், ந அரூபந்தி அரூபதோ நிவத்தேத்வா ரூபே ஏவ ஏதம் ஸபா⁴வம் நியமேதி, ந ரூபம் ஏதஸ்மிம் ஸபா⁴வே. அத்தி² ஹி ரூபம் அதீதானாக³தம் யம் உப்பன்னம் ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யஸபா⁴வம் ந ஹோதீதி. ஏதமேவ ச நியமம் புன ஏவஸத்³தே³ன நியமேதி ‘‘யதா²வுத்தோ நியமோ ரூபே அத்தி² ஏவ, அரூபே விய ந நத்தீ²’’தி. அத² வா ஸப்³ப³ம் ரூபந்தி பூ⁴துபாதா³யரூபம் காலபே⁴த³ம் அனாமஸித்வா ‘‘ஸப்³ப³’’ந்தி வுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் அரூபேஹி ஸமானவிஞ்ஞேய்யஸபா⁴வம் அதீதானாக³தம் நிவத்தேதும் உப்பன்னந்தி ஏதேன விஸேஸேதி, தம் உப்பன்னம் ஸப்³ப³ம் ரூபம் ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யமேவாதி அத்தோ².

நனு ஏவம் ரூபாயதனஸ்ஸபி ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஹி விஞ்ஞேய்யதா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி ரூபம் ஸப்³ப³ம் ஸம்பிண்டே³த்வா ஏகந்தலக்க²ணத³ஸ்ஸனவஸேன ஏகீபா⁴வேன க³ஹேத்வா அரூபதோ விது⁴ரஸ்ஸ ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யஸபா⁴வஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ. பச்சுப்பன்னரூபமேவ ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி விஞ்ஞேய்யந்தி ஏதஸ்மிம் பன நியமே ‘‘ஸப்³ப³ம் ரூப’’ந்தி ஏத்தா²யம் விஞ்ஞேய்யபா⁴வனியமோ ந வுத்தோ, அத² கோ² பச்சுப்பன்னந்தி ஸப்³ப³ரூபஸ்ஸ ஏகந்தலக்க²ணனியமோ த³ஸ்ஸிதோ ந ஸியா. பாளியஞ்ச விஞ்ஞேய்யமேவாதி ஏவ-காரோ வுத்தோ, ந உப்பன்னமேவாதி. தஸ்மா உப்பன்னஸ்ஸேவ மனோவிஞ்ஞேய்யனியமாபத்தி நத்தீ²தி கிம் ஸோதபதிதத்தேன, தஸ்மா வுத்தனயேனத்தோ² யோஜேதப்³போ³.

கத²ம்வித⁴ந்தி கு³ணேஹி கத²ம் ஸண்டி²தம். ஞாணமேவ ஞாணவத்து². ஸமானஜாதிகானம் ஸங்க³ஹோ, ஸமானஜாதியா வா ஸங்க³ஹோ ஸஜாதிஸங்க³ஹோ. ஸஞ்ஜாயந்தி ஏத்தா²தி ஸஞ்ஜாதி, ஸஞ்ஜாதியா ஸங்க³ஹோ ஸஞ்ஜாதிஸங்க³ஹோ, ஸஞ்ஜாதிதே³ஸேன ஸங்க³ஹோதி அத்தோ². அஞ்ஞமஞ்ஞோபகாரவஸேன அவிப்பயோகே³ன ச ஸமாதி⁴தே³ஸே ஜாதா ஸம்மாஸதிஆத³யோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதா. யத்த² ச ஸதிஆதி³ஸஹாயவதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அத்தனோ கிச்சகரணம், ஸோ சித்துப்பாதோ³ ஸமாதி⁴தே³ஸோ. ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ச அப்பனாபா⁴வதோ படிவேத⁴ஸதி³ஸம் கிச்சந்தி ஸமானேன படிவேத⁴கிச்சேன தி³ட்டி²ஸங்கப்பா பஞ்ஞக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதா.

ரூபவிப⁴த்திஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கனித்³தே³ஸோ

உபாதா³பா⁴ஜனீயகதா²வண்ணனா

596. அப்பரஜக்கா²தி³ஸத்தஸமூஹத³ஸ்ஸனம் பு³த்³த⁴சக்கு², ச²ஸு அஸாதா⁴ரணஞாணேஸு இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³ப³ஸங்க²தாஸங்க²தத³ஸ்ஸனம் ஸமந்தசக்கு². ‘‘து³க்க²ம் பரிஞ்ஞேய்யம் பரிஞ்ஞாத’’ந்தி (ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 15) ஏவமாதி³னா ஆகாரேன பவத்தம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் ஞாணசக்கு², தம்பி புரிமத்³வயமிவ காமாவசரம். சதுஸச்சத⁴ம்மத³ஸ்ஸனம் த⁴ம்மசக்கு². உபத்த²ம்ப⁴பூ⁴தா சதுஸமுட்டா²னிகரூபஸந்ததியோ ஸம்பா⁴ரா. ஸஹ ஸம்பா⁴ரேஹி ஸஸம்பா⁴ரம், ஸம்பா⁴ரவந்தம். ஸம்ப⁴வோதி ஆபோதா⁴துமேவ ஸம்ப⁴வஸம்பூ⁴தமாஹ. ஸண்டா²னந்தி வண்ணாயதனமேவ பரிமண்ட³லாதி³ஸண்டா²னபூ⁴தம். தேஸம் பன விஸும் வசனம் ததா²பூ⁴தானம் அததா²பூ⁴தானஞ்ச ஆபோதா⁴துவண்ணாயதனானம் யதா²வுத்தே மம்ஸபிண்டே³ விஜ்ஜமானத்தா. சுத்³த³ஸஸம்பா⁴ரோ ஹி மம்ஸபிண்டோ³. ஸம்ப⁴வஸ்ஸ சதுதா⁴துனிஸ்ஸிதேஹி ஸஹ வுத்தஸ்ஸ தா⁴துத்தயனிஸ்ஸிததா யோஜேதப்³பா³. ஆபோதா⁴துவண்ணாயதனானமேவ வா ஸம்ப⁴வஸண்டா²னாபா⁴வா விஸும் வுத்தாதி சதுதா⁴துனிஸ்ஸிததா ச ந விருஜ்ஜ²தி. யம் மம்ஸபிண்ட³ம் ஸேதாதி³னா ஸஞ்ஜானந்தோ ந பஸாத³சக்கு²ம் ஸஞ்ஜானாதி, பத்தி²ண்ணதாதி³விஸேஸம் வத்துகாமோ ‘‘பத²வீபி அத்தீ²’’திஆதி³ வுத்தம்பி வத³தி.

ஸரீரஸண்டா²னுப்பத்திதே³ஸபூ⁴தேதி ஏதேன அவஸேஸம் கண்ஹமண்ட³லம் படிக்கி²பதி. ஸ்னேஹமிவ ஸத்தக்கி²படலானி ப்³யாபேத்வா டி²தாஹேவ அத்தனோ நிஸ்ஸயபூ⁴தாஹி சதூஹி தா⁴தூஹி கதூபகாரம் தம்னிஸ்ஸிதேஹி ஏவ ஆயுவண்ணாதீ³ஹி அனுபாலிதபரிவாரிதம் திஸந்ததிரூபஸமுட்டா²பகேஹி உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் திட்ட²தி. ஸத்தக்கி²படலானம் ப்³யாபனவசனேன ச அனேககலாபக³தபா⁴வம் சக்கு²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. பமாணதோ ஊகாஸிரமத்தந்தி ஊகாஸிரமத்தே பதே³ஸே பவத்தனதோ வுத்தம். ரூபானி மனுபஸ்ஸதீதி ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ. அத² வா மனூதி மச்சோ. உபகாரபூ⁴தேஹி ஸங்க³ஹிதோ. பரியாயேனாதி சதுன்னம் பஸாதோ³ தேஸு ஏகஸ்ஸ த்³வின்னஞ்சாதிபி வத்தும் யுத்தோ ஸமானத⁴னானம் த⁴னம் வியாதி ஏதேன பரியாயேன. ஸரீரம் ரூபக்க²ந்தோ⁴ ஏவ. படிக⁴ட்டனமேவ நிக⁴ம்ஸோ படிக⁴ட்டனானிக⁴ம்ஸோ. ரூபாபி⁴முக²பா⁴வேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயபா⁴வாபத்திஸங்கா²தோ படிக⁴ட்டனதோ ஜாதோ வா நிக⁴ம்ஸோ படிக⁴ட்டனானிக⁴ம்ஸோ.

பரிகப்பவசனம் ‘‘ஸசே ஆபாத²ம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி ஹேதுகிரியம், ‘‘பஸ்ஸேய்யா’’தி ப²லகிரியஞ்ச பரிகப்பேத்வா தேன பரிகப்பேன வசனம். ஏத்த² ச ஹேதுகிரியா அனேகத்தா அவுத்தாபி விஞ்ஞாயதீதி த³ட்ட²ப்³பா³. ‘‘பஸ்ஸே வா’’தி இமினா வசனேன தீஸுபி காலேஸு சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயபா⁴வம் அனுபக³ச்ச²ந்தம் சக்கு²ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. த³ஸ்ஸனே பரிணாயகபா⁴வோ த³ஸ்ஸனபரிணாயகட்டோ². யதா² ஹி இஸ்ஸரோ ‘‘இத³ஞ்சித³ஞ்ச கரோதா²’’தி வத³ந்தோ தஸ்மிம் தஸ்மிம் கிச்சே ஸபுரிஸே பரிணாயதி பவத்தயதி, ஏவமித³ம்பி சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாதீ³னம் நிஸ்ஸயபா⁴வேன தே த⁴ம்மே த³ஸ்ஸனகிச்சே ஆணாபேந்தம் விய பரிணாயதீதி சக்கூ²தி வுச்சதி. சக்க²தீதி ஹி சக்கு², யதா²வுத்தேன நயேன ஆசிக்க²தி பரிணாயதீதி அத்தோ². அத² வா ஸமவிஸமானி ரூபானி சக்க²தி ஆசிக்க²தி, பகாஸேதீதி வா சக்கு². ஸஞ்ஜாயந்தி ஏத்தா²தி ஸஞ்ஜாதி. கே ஸஞ்ஜாயந்தி? ப²ஸ்ஸாதீ³னி. ததா² ஸமோஸரணம். சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாதீ³னம் அத்தனோ திக்க²மந்த³பா⁴வானுபவத்தனேன இந்த³ட்ட²ம் காரேதீதி. நிச்சம் து⁴வம் அத்தாதி க³ஹிதஸ்ஸபி லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன. வளஞ்ஜந்தி பவிஸந்தி ஏதேனாதி வளஞ்ஜனம், தம்த்³வாரிகானம் ப²ஸ்ஸாதீ³னம் வளஞ்ஜனட்டே²ன.

597. புப்³பே³ வுத்தோ பரிகப்போ ஏவ விகப்பனத்தோ². க⁴ட்டயமானமேவாதி பஸாத³ஸ்ஸ அபி⁴முக²பா⁴வவிஸேஸம் க³ச்ச²ந்தமேவ.

599. ரூபம் ஆரப்³ப⁴ சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாதீ³னம் உப்பத்திவசனேனேவ தேஸம் தம்த்³வாரிகானம் அஞ்ஞேஸஞ்ச ரூபம் ஆரப்³ப⁴ உப்பத்தி வுத்தா ஹோதி. யதா² ச தேஸம் ரூபம் பச்சயோ ஹோதி, தேன பச்சயேன உப்பத்தி வுத்தா ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘இமினா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² சக்கு²பஸாத³வத்து²கானம் ப²ஸ்ஸாதீ³னந்தி இமினா வசனேன ததா³லம்ப³னரூபாரம்மணதாய தம்ஸதி³ஸானம் மனோதா⁴துஆதீ³னஞ்ச புரேஜாதபச்சயேன உப்பத்தி த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. யத்த² பன விஸேஸோ அத்தி², தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கு²த்³வாரஜவனவீதி²பரியாபன்னான’’ந்திஆதி³மாஹ. தானி ஹி ரூபம் க³ரும் கத்வா பவத்தமானஸ்ஸாத³னாபி⁴னந்த³னபூ⁴தானி தம்ஸம்பயுத்தானி ச ஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயேஹி உப்பஜ்ஜந்தி, அஞ்ஞானி ஆரம்மணபுரேஜாதேனேவாதி ஏவம் ‘‘ஆரப்³பா⁴’’தி வசனம் ஆரம்மணபச்சயதோ அஞ்ஞபச்சயபா⁴வஸ்ஸபி தீ³பகம், ஆரம்மணவசனம் ஆரம்மணபச்சயபா⁴வஸ்ஸேவாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

600. ஸுணாதீதி ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயபா⁴வேன ஸுணாதி. ஜிவ்ஹாஸத்³தே³ன விஞ்ஞாயமானா கிரியா ஸாயனந்தி கத்வா ‘‘ஸாயனட்டே²னா’’தி ஆஹ. குச்சி²தானம் து³க்க²ஸம்பயுத்தப²ஸ்ஸாதீ³னம் ஆயோதி காயோ, து³க்க²து³க்க²விபரிணாமது³க்கா²னம் வா. காயாயதனஸ்ஸ ப்³யாபிதாய சக்கு²பஸாதே³ காயபஸாத³பா⁴வோபி அத்தி², தேன சக்கு²பஸாத³ஸ்ஸ அனுவித்³த⁴த்தா நோ ப்³யாபிதா ச ந ஸியா, வுத்தா ச ஸா. தஸ்மா சக்கு²பஸாத³ஸ்ஸ போ²ட்ட²ப்³பா³வபா⁴ஸனம் காயபஸாத³ஸ்ஸ ச ரூபாவபா⁴ஸனம் ஆபன்னந்தி லக்க²ணஸம்மிஸ்ஸதம் சோதே³தி. சக்கு²காயானம் அஞ்ஞனிஸ்ஸயத்தா கலாபந்தரக³ததாய ‘‘அஞ்ஞஸ்ஸ அஞ்ஞத்த² அபா⁴வதோ’’தி ஆஹ. ரூபரஸாதி³னித³ஸ்ஸனம் ஸமானனிஸ்ஸயானஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸபா⁴வானுபக³மேன அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்மிம் அபா⁴வோ, கோ பன வாதோ³ அஸமானனிஸ்ஸயானந்தி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம்.

ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹோ ச ஸோ பூ⁴தப்பஸாதோ³ சாதி ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாதோ³. ஏவம்லக்க²ணம் சக்கு². ரூபாபி⁴கா⁴தோதி ச ரூபே, ரூபஸ்ஸ வா அபி⁴கா⁴தோதி அத்தோ². பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனத்தபா⁴வனிப்³ப³த்தகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ நிதா³னபூ⁴தா காமதண்ஹா ரூபதண்ஹா ச ததா³யதனிகப⁴வபத்த²னாபா⁴வதோ த³ட்டு²காமதாதி³வோஹாரம் அரஹதீதி து³தியோ நயோ ஸப்³ப³த்த² வுத்தோ. தத்த² த³ட்டு²காமதானிதா³னம் கம்மம் ஸமுட்டா²னமேதேஸந்தி த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னானி, ஏவம்விதா⁴னம் பூ⁴தானம் பஸாத³லக்க²ணம் சக்கு², ஏவம்விதோ⁴ வா பூ⁴தப்பஸாதோ³ த³ட்டு²காமதானி…பே… பஸாதோ³. ஏவம்லக்க²ணம் சக்கு². ரூபேஸு புக்³க³லஸ்ஸ வா விஞ்ஞாணஸ்ஸ வா ஆவிஞ்ச²னரஸம்.

காயோ ஸப்³பே³ஸந்தி கோ ஏத்த² விஸேஸோ, நனு தேஜாதி³அதி⁴கானஞ்ச பூ⁴தானம் பஸாதா³ ஸப்³பே³ஸம்யேவாதி? ஸச்சமேதம், இத³ம் பன ‘‘ஸப்³பே³ஸ’’ந்தி வசனம் ‘‘ஸமானான’’ந்தி இமமத்த²ம் தீ³பேதி அனுவத்தமானஸ்ஸ ஏகதே³ஸாதி⁴கபா⁴வஸ்ஸ நிவாரணவஸேன வுத்தத்தா. தேஜாதீ³னந்தி பதீ³பஸங்கா²தஸ்ஸ தேஜஸ்ஸ ஓபா⁴ஸேன வாயுஸ்ஸ ஸத்³தே³ன பத²வியா க³ந்தே⁴ன கே²ளஸங்கா²தஸ்ஸ உத³கஸ்ஸ ரஸேனாதி புரிமவாதே³ பச்சி²மவாதே³ ச யதா²யோக³ம் தம்தம்பூ⁴தகு³ணேஹி அனுக்³க³ய்ஹபா⁴வதோ ரூபாதி³க்³க³ஹணே உபகரிதப்³ப³தோதி அத்தோ². ரூபாதீ³னம் அதி⁴கபா⁴வத³ஸ்ஸனதோதி அக்³கி³ம்ஹி ரூபஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரஸ்ஸ வாயும்ஹி ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸபா⁴வேன ஸுய்யமானஸ்ஸ பத²வியா ஸுரபி⁴ஆதி³னோ க³ந்த⁴ஸ்ஸ ஆபே ச ரஸஸ்ஸ மது⁴ரஸ்ஸ விஸேஸயுத்தானம் த³ஸ்ஸனதோ ‘‘ரூபாத³யோ தேஸம் கு³ணா’’தி பட²மவாதீ³ ஆஹ. தஸ்ஸேவ ச ‘‘இச்சே²ய்யாமா’’திஆதி³னா உத்தரமாஹ. இமினாவுபாயேன து³தியவாதி³ஸ்ஸபி நிக்³க³ஹோ ஹோதீதி.

அத² வா ரூபாதி³விஸேஸகு³ணேஹி தேஜஆகாஸபத²வீஆபவாயூஹி சக்கா²தீ³னி கதானீதி வத³ந்தஸ்ஸ கணாத³ஸ்ஸ வாத³ம் ததியம் உத்³த⁴ரித்வா தம் நிக்³க³ஹேதும் ‘‘அதா²பி வதே³ய்யு’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆஸவே உபலப்³ப⁴மானோபி க³ந்தோ⁴ பத²வியா ஆபோஸம்யுத்தாய கப்பாஸதோ விஸதி³ஸாயாதி ந கப்பாஸக³ந்த⁴ஸ்ஸ அதி⁴கபா⁴வாபத்தீதி சே? ந, அனபி⁴பூ⁴தத்தா. ஆஸவேஹி உத³கஸம்யுத்தா பத²வீ உத³கேன அபி⁴பூ⁴தா, ந கப்பாஸபத²வீதி தஸ்ஸாயேவ அதி⁴கேன க³ந்தே⁴ன ப⁴விதப்³ப³ந்தி. உண்ஹோத³கஸஞ்ஞுத்தோ ச அக்³கி³ உபலப்³ப⁴னீயோ மஹந்தோதி கத்வா தஸ்ஸ ப²ஸ்ஸோ விய வண்ணோபி பப⁴ஸ்ஸரோ உபலப்³பி⁴தப்³போ³தி உண்ஹோத³கவண்ணதோ அக்³கி³னா அனபி⁴ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸீதுத³கஸ்ஸ வண்ணோ பரிஹாயேத². தஸ்மாதி ஏதஸ்ஸுப⁴யஸ்ஸ அபா⁴வா. தத³பா⁴வேன ஹி ரூபாதீ³னம் தேஜாதி³விஸேஸகு³ணதா நிவத்திதா, தம்னிவத்தனேன ‘‘தேஜாதீ³னம் கு³ணேஹி ரூபாதீ³ஹி அனுக்³க³ய்ஹபா⁴வதோ’’தி இத³ம் காரணம் நிவத்திதந்தி. ஏவம் பரம்பராய உப⁴யாபா⁴வோ விஸேஸகப்பனப்பஹானஸ்ஸ காரணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்மா பஹாயேதே²த’’ந்திஆதி³. ஏககலாபேபி ரூபரஸாத³யோ விஸதி³ஸா, கோ பன வாதோ³ நானாகலாபே சக்கா²த³யோ பூ⁴தவிஸேஸாபா⁴வேபீதி த³ஸ்ஸேதும் ரூபரஸாதி³னித³ஸ்ஸனம் வுத்தம்.

யதி³ பூ⁴தவிஸேஸோ நத்தி², கிம் பன சக்கா²தி³விஸேஸஸ்ஸ காரணந்தி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. ஏகம்பி கம்மம் பஞ்சாயதனிகத்தபா⁴வபத்த²னானிப்ப²ன்னம் சக்கா²தீ³னம் விஸேஸஹேதுத்தா ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அஸாதா⁴ரண’’ந்தி ச ‘‘கம்மவிஸேஸோ’’தி ச வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி தம் யேன விஸேஸேன சக்கு²ஸ்ஸ பச்சயோ, தேனேவ ஸோதஸ்ஸ ஹோதி இந்த்³ரியந்தராபா⁴வப்பத்திதோ. ‘‘படிஸந்தி⁴க்க²ணே மஹக்³க³தா ஏகா சேதனா கடத்தாரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.12.78) வசனேன படிஸந்தி⁴க்க²ணே விஜ்ஜமானானம் ஸப்³பே³ஸம் கடத்தாரூபானம் ஏகா சேதனா கம்மபச்சயோ ஹோதீதி விஞ்ஞாயதி. நானாசேதனாய ஹி ததா³ இந்த்³ரியுப்பத்தியம் ஸதி பரித்தேன ச மஹக்³க³தேன ச கம்முனா நிப்³ப³த்திதம் கடத்தாரூபம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி ந சேகா படிஸந்தி⁴ அனேககம்மனிப்³ப³த்தா ஹோதீதி ஸித்³த⁴மேகேன கம்மேன அனேகிந்த்³ரியுப்பத்தி ஹோதீதி. அனல்லீனோ நிஸ்ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி அனல்லீனனிஸ்ஸயோ, ரூபஸத்³த³ஸங்கா²தோ விஸயோ. க³ந்த⁴ரஸானம் நிஸ்ஸயா கா⁴னஜிவ்ஹானிஸ்ஸயே அல்லீயந்தீதி தே நிஸ்ஸயவஸேன அல்லீனா, போ²ட்ட²ப்³ப³ம் ஸயம் காயனிஸ்ஸயஅல்லீனம் பூ⁴தத்தயத்தா. தூ³ரே…பே… ஸம்பத்தோ ஏவ நாம படிக⁴ட்டனனிக⁴ம்ஸஜனகதோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸத்³தோ³ பன தா⁴துபரம்பராய வாயு விய ஆக³ந்த்வா நிஸ்ஸயவஸேன ஸோதனிஸ்ஸயே அல்லீயித்வா ஸோதம் க⁴ட்டேத்வா வவத்தா²னம் க³ச்ச²ந்தோ ஸணிகம் வவத்தா²னம் க³ச்ச²தீதி வுத்தோ. ஏவம் பன ஸதிசித்தஸமுட்டா²னம் ஸத்³தா³யதனம் ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ கதா³சிபி ஆரம்மணபச்சயோ ந ஸியா. ந ஹி ப³ஹித்³தா⁴ சித்தஸமுட்டா²னுப்பத்தி உபபஜ்ஜதீதி.

சிரேன ஸுய்யேய்யாதி கஸ்மா ஏதம் வுத்தம், நனு தூ³ரே டி²தேஹி ரஜகாதி³ஸத்³தா³ சிரேன ஸுய்யந்தீதி? ந, தூ³ராஸன்னானம் யதா²பாகடே ஸத்³தே³ க³ஹணவிஸேஸதோ. யதா² ஹி தூ³ராஸன்னானம் வசனஸத்³தே³ யதா² பாகடீபூ⁴தே க³ஹணவிஸேஸதோ ஆகாரவிஸேஸானம் அக்³க³ஹணம் க³ஹணஞ்ச ஹோதி, ஏவம் ரஜகாதி³ஸத்³தே³பி ஆஸன்னஸ்ஸ ஆதி³தோ பபு⁴தி யாவாவஸானா கமேன பாகடீபூ⁴தே தூ³ரஸ்ஸ சாவஸானே மஜ்ஜே² வா பிண்ட³வஸேன பவத்திபாகடீபூ⁴தே நிச்ச²யக³ஹணானம் ஸோதவிஞ்ஞாணவீதி²யா பரதோ பவத்தானம் விஸேஸதோ லஹுகம் ஸுதோ சிரேன ஸுதோதி அபி⁴மானோ ஹோதி. ஸோ பன ஸத்³தோ³ யத்த² உப்பன்னோ, தம் நிஸ்ஸிதோவ அத்தனோ விஜ்ஜமானக்க²ணே ஸோதஸ்ஸ ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தூ³ரே டி²தோ பன ஸத்³தோ³ அஞ்ஞத்த² படிகோ⁴ஸுப்பத்தியா பா⁴ஜனாதி³சலனஸ்ஸ ச அயோகந்தோ விய அயோசலனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² வா க⁴ண்டாபி⁴கா⁴தானுஜானி பூ⁴தானி அனுரவஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தானி க⁴ட்டனஸபா⁴வானி, ஏவம் க⁴ட்டனானுஜானி யாவ ஸோதப்பஸாதா³ உப்பத்திவஸேன ஆக³தானி பூ⁴தானி க⁴ட்டனஸபா⁴வானேவாதி தம்னிஸ்ஸிதோ ஸத்³தோ³ நிஸ்ஸயவஸேன தா⁴துபரம்பராய க⁴ட்டேத்வா ஸணிகம் வவத்தா²னம் க³ச்ச²தீதி வுத்தோ. அஸுகதி³ஸாய நாமாதி ந பஞ்ஞாயேய்ய. கஸ்மா? ஸோதப்பதே³ஸஸ்ஸேவ ஸத்³த³ஸ்ஸ க³ஹணதோ.

விஸமே அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி விஸமஜ்ஜா²ஸயோ, அஜ்ஜா²ஸயரஹிதம்பி சக்கு² விஸமனின்னத்தா விஸமஜ்ஜா²ஸயம் விய ஹோதீதி ‘‘விஸமஜ்ஜா²ஸய’’ந்தி வுத்தம். சக்கு²மதோ வா புக்³க³லஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன சக்கு² ‘‘விஸமஜ்ஜா²ஸய’’ந்தி வுத்தம்.

கண்ணகூபசி²த்³தே³யேவ பவத்தனதோ ஆரம்மணக்³க³ஹணஹேதுதோ ச தத்தே²வ ‘‘அஜ்ஜா²ஸயம் கரோதீ’’தி வுத்தம். தஸ்ஸ ஸோதஸ்ஸ ஸோதவிஞ்ஞாணனிஸ்ஸயபா⁴வேன ஸத்³த³ஸவனே. அஜடாகாஸோபி வட்டதீதி ஏதஸ்ஸ அட்ட²கதா²தி⁴ப்பாயேன அத்த²ம் வத³ந்தோ ‘‘அந்தோலேணஸ்மி’’ந்திஆதி³மாஹ. அத்தனோ அதி⁴ப்பாயேன வத³ந்தோ ‘‘கிம் ஏதாய த⁴ம்மதாயா’’திஆதி³மவோச.

வாதூபனிஸ்ஸயோ க³ந்தோ⁴ கோ³சரோ ஏதஸ்ஸாதி வாதூபனிஸ்ஸயக³ந்த⁴கோ³சரம். ஏத்த² ச க³ந்த⁴க்³க³ஹணஸ்ஸ வாதோ உபனிஸ்ஸயோ, தப்³போ³ஹாரேன பன க³ந்தோ⁴ ‘‘வாதூபனிஸ்ஸயோ’’தி வுத்தோ. அத² வா வாதோ ஏவ உபனிஸ்ஸயோ வாதூபனிஸ்ஸயோ. கஸ்ஸாதி? கா⁴னவிஞ்ஞாணஸ்ஸ. ஸோ ஸஹகாரீபச்சயந்தரபூ⁴தோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி வாதூபனிஸ்ஸயோ, க³ந்தோ⁴ பச்சயோ.

ஆபோ ச ஸஹகாரீபச்சயந்தரபூ⁴தோ கே²ளாதி³கோ. ததா² பத²வீ. க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ ஹி போ²ட்ட²ப்³ப³ஸ்ஸ உப்பீளியமானஸ்ஸ ஆதா⁴ரபூ⁴தா பத²வீ காயஸ்ஸ ச போ²ட்ட²ப்³பே³ன உப்பீளியமானஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தானம் ஆதா⁴ரபூ⁴தா ஸப்³ப³தா³ போ²ட்ட²ப்³ப³க³ஹணஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோதி. உப்பீளனேன பன வினா போ²ட்ட²ப்³ப³க³ஹணே காயாயதனஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தா பத²வீ உபனிஸ்ஸயோதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸப்³ப³தா³பி ச தஸ்ஸா உபனிஸ்ஸயபா⁴வோ யுத்தோ ஏவ.

பஞ்சவண்ணானந்தி வசனம் ததா³தா⁴ரானம் ஸுத்தானம் நானத்தத³ஸ்ஸனத்த²ம். பஞ்சப்பகாரா பஞ்சவண்ணா. ஏகந்ததோதி இத³ம் ஸப்³ப³தா³ உப்பீளனேன வினிப்³பு⁴ஜ்ஜிதும் அஸக்குணேய்யானம் கலாபந்தரரூபானம் ஸப்³பா⁴வா தேஸம் நிவத்தனத்த²ம் வுத்தம். ந ஹி தானி ஏகந்தேன அவினிபு⁴த்தானி கலாபந்தரக³தத்தாதி.

616. வண்ணனிபா⁴தி ரூபாயதனமேவ நித்³தி³ட்ட²ந்தி ததே³வ அபேக்கி²த்வா ‘‘ஸனித³ஸ்ஸன’’ந்தி நபும்ஸகனித்³தே³ஸோ கதோ. தஸ்மாதி நிப்பரியாயரூபானம் நீலாதீ³னம் பு²ஸித்வா அஜானிதப்³ப³தோ தீ³கா⁴தீ³னஞ்ச பு²ஸித்வா ஜானிதப்³ப³தோ ந நிப்பரியாயேன தீ³க⁴ம் ரூபாயதனம். தம் தம் நிஸ்ஸாயாதி தீ³கா⁴தி³ஸன்னிவேஸம் பூ⁴தஸமுதா³யம் நிஸ்ஸாய. ததா² ததா² டி²தந்தி தீ³கா⁴தி³ஸன்னிவேஸேன டி²தம் வண்ணஸமுதா³யபூ⁴தம் ரூபாயதனமேவ தீ³கா⁴தி³வோஹாரேன பா⁴ஸிதம். அஞ்ஞமஞ்ஞபரிச்சி²ன்னம் ஏகஸ்மிம் இதரஸ்ஸ அபா⁴வா. விஸயகோ³சரானம் விஸேஸோ அனஞ்ஞத்த²பா⁴வோ தப்³ப³ஹுலசாரிதா ச சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ.

620. பே⁴ரிஸத்³தா³தீ³னஞ்ச வாதி³தஸத்³த³த்தா ‘‘வுத்தாவஸேஸான’’ந்தி ஆஹ. அமனுஸ்ஸவசனேன ந மனுஸ்ஸேஹி அஞ்ஞே பாணினோ ஏவ க³ஹிதா, அத² கோ² கட்டா²த³யோபீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஸேஸோ ஸப்³போ³பீ’’தி ஆஹ. ஏவம் ஸந்தேபி வத்து²விஸேஸகித்தனவஸேன பாளியம் அனாக³தோ ததா² கித்தேதப்³போ³ யே வா பனாதி வுத்தோதி அதி⁴ப்பாயோ.

624. விஸ்ஸக³ந்தோ⁴தி விரூபோ மம்ஸாதி³க³ந்தோ⁴. லம்பி³லந்தி மது⁴ரம்பி³லம்.

632. ஸஞ்ஜானந்தி ஏதேனாதி ஸஞ்ஜானனம், உபலக்க²ணம். ஸகேன ஸகேன கம்மசித்தாதி³னா பச்சயேன ஸமுட்டி²தானிபி இத்தி²லிங்கா³தீ³னி இந்த்³ரியஸஹிதே ஸரீரே உப்பஜ்ஜமானானி தம்ததா³காரானி ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி ‘‘இத்தி²ந்த்³ரியம் படிச்ச ஸமுட்ட²ஹந்தீ’’தி வுத்தானி. இத்தி²லிங்கா³தீ³ஸு ஏவ ச அதி⁴பதிபா⁴வா ஏதஸ்ஸ இந்த்³ரியதா வுத்தா, இந்த்³ரியஸஹிதே ஸந்தானே இத்தி²லிங்கா³தி³ஆகாரரூபபச்சயானம் அஞ்ஞதா² அனுப்பாத³னதோ இத்தி²க்³க³ஹணஸ்ஸ ச தேஸம் ரூபானம் பச்சயபா⁴வதோ. யஸ்மா பன பா⁴வத³ஸகேபி ரூபானம் இத்தி²ந்த்³ரியம் ந ஜனகம், நாபி அனுபாலகம் உபத்த²ம்ப⁴கம் வா, ந ச அஞ்ஞகலாபரூபானம், தஸ்மா தம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் விய ஸகலாபரூபானம் ஆஹாரோ விய வா கலாபந்தரரூபானஞ்ச இந்த்³ரியஅத்தி²அவிக³தபச்சயோதி ந வுத்தம். ஏஸ நயோ புரிஸிந்த்³ரியேபி. லிங்கா³தி³ஆகாரேஸு ரூபேஸு ரூபாயதனஸ்ஸ சக்கு²விஞ்ஞேய்யத்தா லிங்கா³தீ³னம் சக்கு²விஞ்ஞேய்யதா வுத்தா.

633. உப⁴யம்பி…பே… குஸலேன பதிட்டா²தீதி ஸுக³திம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். து³க்³க³தியஞ்ஹி படிஸந்தி⁴ அகுஸலேனேவாதி ததா³ உப்பஜ்ஜமானோ பா⁴வோபி அகுஸலேனேவ ப⁴வேய்ய, படிஸந்தி⁴யம் விய பவத்தேபீதி. தயித³ம் த்³வயம் யஸ்மா ஸந்தானே ஸஹ ந பவத்ததி ‘‘யஸ்ஸ இத்தி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ புரிஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? நோ’’திஆதி³வசனதோ (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.188), தஸ்மா உப⁴தோப்³யஞ்ஜனகஸ்ஸபி ஏகமேவிந்த்³ரியம் ஹோதீதி வுத்தம்.

635. ஏகந்தம் காயவிஞ்ஞத்தியம் காயவோஹாரஸ்ஸ பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘காயேன ஸம்வரோ ஸாதூ⁴’’தி (த⁴. ப. 361; ஸம். நி. 1.116) ஸாத⁴கஸுத்தம் ஆஹடம். பா⁴வஸ்ஸ க³மனம் பகாஸனம் சோபனம். த²ம்ப⁴னாதி வாயோதா⁴துஅதி⁴கானம் பூ⁴தானம் த²ம்ப⁴னாகாரோ விஞ்ஞத்தீதி அத்தோ². உத்³த⁴ங்க³மவாதாத³யோ விய ஹி யோ வாதாதி⁴கோ கலாபோ, தத்த² பூ⁴தானம் விஞ்ஞத்திஆகாரதா ஹோதீதி. தேனேவ ‘‘காயம் த²ம்பே⁴த்வா த²த்³த⁴ம் கரோதீதி த²ம்ப⁴னா’’தி வாயோதா⁴துகிச்சவஸேன விஞ்ஞத்தி வுத்தா. ததோ ஏவ ச ‘‘வாயோதா⁴துயா ஆகாரோ காயவிஞ்ஞத்தீ’’தி ச வத்தும் வட்டதி, ததா² ‘‘பத²வீதா⁴துயா வசீவிஞ்ஞத்தீ’’தி பத²வீதா⁴துஅதி⁴கபூ⁴தவிகாரதோ.

636. பபே⁴த³க³தா வாசா ஏவாதி திஸ்ஸ பு²ஸ்ஸாதி பபே⁴த³க³தா. அத² வா வசீஸங்கா²ரேஹி விதக்கவிசாரேஹி பரிக்³க³ஹிதா ஸவனவிஸயபா⁴வம் அனுபனீததாய அபி⁴ன்னா தப்³பா⁴வம் நீயமானா வாசா ‘‘வசீபே⁴தோ³’’தி வுச்சதி. இரியாபத²ம்பி உபத்த²ம்பே⁴ந்தீதி யதா²பவத்தம் இரியாபத²ம் உபத்த²ம்பே⁴ந்தி. யதா² ஹி அப்³போ³கிண்ணே ப⁴வங்கே³ வத்தமானே அங்கா³னி ஓஸீத³ந்தி பவிட்டா²னி விய ஹோந்தி, ந ஏவம் ‘‘த்³வத்திம்ஸ ச²ப்³பீ³ஸா’’தி வுத்தேஸு ஜாக³ரணசித்தேஸு வத்தமானேஸு. தேஸு பன வத்தமானேஸு அங்கா³னி உபத்த²த்³தா⁴னி யதா²பவத்திரியாபத²பா⁴வேனேவ பவத்தந்தீதி. கீ²ணாஸவானம் சுதிசித்தந்தி விஸேஸேத்வா வுத்தம், ‘‘காமாவசரானம் பச்சி²மசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே யஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அனந்தரா காமாவசரானம் பச்சி²மசித்தம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி, ரூபாவசரே அரூபாவசரே பச்சி²மப⁴விகானம், யே ச ரூபாவசரம் அரூபாவசரம் உபபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி, தேஸம் சவந்தானம் தேஸம் வசீஸங்கா²ரோ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதி, நோ ச தேஸம் காயஸங்கா²ரோ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி (யம. 2.ஸங்கா²ரயமக.88) பன வசனதோ அஞ்ஞேஸம்பி சுதிசித்தம் ரூபம் ந ஸமுட்டா²பேதீதி விஞ்ஞாயதி. ந ஹி ரூபஸமுட்டா²பகசித்தஸ்ஸ க³ப்³ப⁴க³மனாதி³வினிப³த்³தா⁴பா⁴வேன காயஸங்கா²ராஸமுட்டா²பனம் அத்தி², ந ச யுத்தம் ‘‘சுதோ ச சித்தஸமுட்டா²னஞ்சஸ்ஸ பவத்ததீ’’தி, நாபி ‘‘சுதிசித்தம் ரூபம் ஸமுட்டா²பேதீ’’தி பாளி அத்தீ²தி.

637. ந கஸ்ஸதீதி ந விலேகி²யதி. க³தந்தி விஞ்ஞாதம். அஸம்பு²ட்ட²ம் சதூஹி மஹாபூ⁴தேஹீதி யஸ்மிம் கலாபே பூ⁴தானம் பரிச்சே²தோ³, தேஹேவ அஸம்பு²ட்ட²ம். விஜ்ஜமானேபி ஹி கலாபந்தரபூ⁴தானம் கலாபந்தரபூ⁴தஸம்பு²ட்ட²பா⁴வே தம்தம்பூ⁴தவிவித்ததா ரூபபரியந்தோ ஆகாஸோதி யேஸம் யோ பரிச்சே²தோ³, தேஹி ஸோ அஸம்பு²ட்டோ²வ, அஞ்ஞதா² பரிச்சி²ன்னபா⁴வோ ந ஸியா தேஸம் பூ⁴தானம் ப்³யாபிதபா⁴வாபத்திதோ. அப்³யாபிதா ஹி அஸம்பு²ட்ட²தாதி.

638. லஹுதாதீ³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞாவிஜஹனேன து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யனானத்ததா வுத்தாதி தம்தம்விகாராதி⁴கரூபேஹி தம்தம்னானத்தப்பகாஸனத்த²ம் ‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’திஆதி³மாஹ. யதா²வுத்தா ச பச்சயா தம்தம்விகாரஸ்ஸ விஸேஸபச்சயபா⁴வதோ வுத்தா, அவிஸேஸேன பன ஸப்³பே³ ஸப்³பே³ஸம் பச்சயாதி.

641. ஆதி³தோ சயோ ஆசயோ, பட²முப்பத்தி. உபரி சயோ உபசயோ. பப³ந்தோ⁴ ஸந்ததி. தத்த² உத்³தே³ஸே அவுத்தோபி ஆசயோ உபசயஸத்³தே³னேவ விஞ்ஞாயதீதி ‘‘யோ ஆயதனானம் ஆசயோ புனப்புனம் நிப்³ப³த்தமானானம், ஸோவ ரூபஸ்ஸ உபசயோ’’தி ஆஹ. பாளியம் பன உப-ஸத்³தோ³ பட²மத்தோ² உபரிஅத்தோ² ச ஹோதீதி ‘‘ஆதி³சயோ உபசயோ, உபரிசயோ ஸந்ததீ’’தி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி. அஞ்ஞதா² ஹி ஆசயஸங்கா²தஸ்ஸ பட²முப்பாத³ஸ்ஸ அவுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்ய.

ஏவந்தி ‘‘யோ ஆயதனானம் ஆசயோ’’திஆதி³னித்³தே³ஸேன கிம் கதி²தம் ஹோதி? ஆயதனேன ஆசயோ கதி²தோ. ஆசயூபசயஸந்ததியோ ஹி நிப்³ப³த்திபா⁴வேன ஆசயோ ஏவாதி ஆயதனேஹி ஆசயாதீ³னம் பகாஸிதத்தா தேஹி ஆசயோ கதி²தோ. ஆயதனானம் ஆசயாதி³வசனேனேவ ஆசயஸபா⁴வானி உப்பாத³த⁴ம்மானி ஆயதனானீதி ஆசயேன தம்பகதிகானி ஆயதனானி கதி²தானி. லக்க²ணஞ்ஹி உப்பாதோ³, ந ரூபரூபந்தி. தேனேவாதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஆயதனமேவ கதி²த’’ந்தி. ஆசயஞ்ஹி லக்க²ணம் கத²யந்தேன தம்லக்க²ணானி ஆயதனானேவ கதி²தானி ஹோந்தீதி. ஏவம்பி கிம் கதி²தம் ஹோதீதி ஆயதனாசயேஹி ஆசயாயதனேஹி ஆசயமேவ ஆயதனமேவ கதே²ந்தேன உத்³தே³ஸே நித்³தே³ஸே ச ஆசயோதி இத³மேவ அவத்வா உபசயஸந்ததியோ உத்³தி³ஸித்வா தேஸம் விப⁴ஜனவஸேன ஆயதனேன ஆசயகத²னாதி³னா கிம் கதி²தம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஆசயோதி உபசயமாஹ, உபசயோதி ச ஸந்ததிம். ததே³வுப⁴யம் யதா²க்கமம் விவரந்தோ ‘‘நிப்³ப³த்தி வட்³டி⁴ கதி²தா’’தி ஆஹ. உபசயஸந்ததியோ ஹி அத்த²தோ ஏகத்தா ஆசயோவாதி தது³த்³தே³ஸவிப⁴ஜனவஸேன ஆயதனேன ஆசயகத²னாதி³னா நிப்³ப³த்திவட்³டி⁴ஆகாரனானத்தம் ஆசயஸ்ஸ கதி²தந்தி அத்தோ². இமமேவத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘அத்த²தோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. யஸ்மா ச உப⁴யம்பி ஏதம் ஜாதிரூபஸ்ஸேவாதி⁴வசனம், தஸ்மா ஜாதிரூபஸ்ஸ லக்க²ணாதி³விஸேஸேஸு ஆசயாதீ³ஸு பவத்திஆதீ³ஸு ச ஆசயாதி³லக்க²ணாதி³கோ உபசயோ, பவத்திஆதி³லக்க²ணாதி³கா ஸந்ததீதி வேதி³தப்³பா³தி அத்தோ².

643. பகதினித்³தே³ஸாதி ப²லவிபச்சனபகதியா நித்³தே³ஸா, ஜராய பாபுணிதப்³ப³ம் ப²லமேவ வா பகதி. ந ச க²ண்டி³ச்சாதீ³னேவ ஜராதி கலலகாலதோ பபு⁴தி புரிமரூபானம் ஜராபத்தக்க²ணே உப்பஜ்ஜமானானி பச்சி²மரூபானி பரிபக்கரூபானுரூபானி பரிணதபரிணதானி உப்பஜ்ஜந்தீதி அனுக்கமேன ஸுபரிணதரூபபரிபாககாலே உப்பஜ்ஜமானானி க²ண்டி³ச்சாதி³ஸபா⁴வானி உப்பஜ்ஜந்தி. தானி உத³காதி³மக்³கே³ஸு திணருக்க²ஸம்ப⁴க்³க³தாத³யோ விய பரிபாகக³தமக்³க³ஸங்கா²தேஸு பரிபக்கரூபேஸு உப்பன்னானி ஜராய க³தமக்³கோ³இச்சேவ வுத்தானி, ந ஜராதி. அவிஞ்ஞாயமானந்தரஜரா அவீசிஜரா. மரணே உபனயனரஸா.

644. தம் பத்வாதி தம் அத்தனோ ஏவ க²யவயஸங்கா²தம் ஸபா⁴வம் பத்வா ரூபம் கீ²யதி வேதி பி⁴ஜ்ஜதி. போதே²த்வா பாதிதஸ்ஸ து³ப்³ப³லதா பராதீ⁴னதா ஸயனபராயணதா ச ஹோதி, ததா² ஜராபி⁴பூ⁴தஸ்ஸாதி போத²கஸதி³ஸீ ஜரா.

645. கத்தப்³ப³தோதி கத்தப்³ப³ஸபா⁴வதோ. விஸாணாதீ³னம் தரச்ச²கே²ளதேமிதானம் பாஸாணானம் விய த²த்³த⁴பா⁴வாபா⁴வதோ அஹிவிச்சி²கானம் விய ஸவிஸத்தாபா⁴வதோ ச ஸுகு²மதா வுத்தா. ஓஜாலக்க²ணோதி ஏத்த² அங்க³மங்கா³னுஸாரினோ ரஸஸ்ஸ ஸாரோ உபத்த²ம்ப⁴ப³லகாரோ பூ⁴தனிஸ்ஸிதோ ஏகோ விஸேஸோ ஓஜாதி.

உபாதா³பா⁴ஜனீயகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நோஉபாதா³பா⁴ஜனீயகதா²வண்ணனா

646. ந உபாதி³யதேவாதி ந நிஸ்ஸயதி ஏவ, கிந்து நிஸ்ஸயதி ச நிஸ்ஸீயதி சாதி அத்தோ².

647. புரிமா பனாதி பஞ்சவித⁴ஸங்க³ஹே பத²வீதா⁴துஆபோதா⁴துதேஜோதா⁴துவாயோதா⁴தூனம் புரிமுத்³தே³ஸவஸேன வுத்தம். போ²ட்ட²ப்³பா³யதனனித்³தே³ஸே வா வுத்தானம் பத²வீதா⁴துஆதீ³னம் புரிமா உத்³தே³ஸே வுத்தா ஆபோதா⁴தூதி அதி⁴ப்பாயோ, வுத்தஸ்ஸ வா போ²ட்ட²ப்³பா³யதனஸ்ஸ அதீததாய பச்சி²மதா, அனாக³ததாய ச ஆபோதா⁴துயா புரிமதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஆயூதி ஜீவிதிந்த்³ரியம். கம்மஜதேஜம் உஸ்மா. யம் கிஞ்சி தா⁴தும்…பே… ஏகப்பஹாரேன நுப்பஜ்ஜதீதி ஏகஸ்மிம் க²ணே அனேகாஸு பத²வீஸு ஆபாத²க³தாஸு தாஸு தாஸு ஸஹ நுப்பஜ்ஜதி, ததா² தேஜவாயூஸு சாதி அத்தோ². அனேகேஸு ஆரம்மணேஸு ஸன்னிபதிதேஸு ஆபு⁴ஜிதவஸேன ஆரம்மணபஸாதா³தி⁴மத்ததாவஸேன ச பட²மம் கத்த²சி உப்பத்தி த³ஸ்ஸிதா, அஞ்ஞத்த² ச பன உப்பத்தி அத்தி² ஏவ. ஸாயம் ஆரம்மணதோ ஆரம்மணந்தரஸங்கந்தி யேன உபாயேன ஹோதி, தஸ்ஸ விஜானனத்த²ம் புச்ச²தி ‘‘கத²ம் பன சித்தஸ்ஸ ஆரம்மணதோ ஸங்கந்தி ஹோதீ’’தி.

651. அயபிண்டி³ஆதீ³ஸு பத²வீதா⁴து தாதி³ஸாய ஆபோதா⁴துயா அனாப³த்³தா⁴ ஸந்தீ விஸரேய்ய, தஸ்மா ‘‘தானி ஆபோதா⁴து ஆப³ந்தி⁴த்வா ப³த்³தா⁴னி கரோதீ’’தி வுத்தம். யதா² ஹி யுத்தப்பமாணம் உத³கம் பம்ஸுசுண்ணானி ஆப³ந்தி⁴த்வா மத்திகாபிண்ட³ம் கத்வா ட²பேதி, ஏவம் அயோபிண்டி³ஆதீ³ஸுபி தத³னுரூபபச்சயேஹி தத்தே²வ உப்பன்னா ஆபோதா⁴து ததா² ஆப³ந்தி⁴த்வா ட²பேதீதி த³ட்ட²ப்³பா³.

அபு²ஸித்வா பதிட்டா² ஹோதீதி ஆபோதா⁴துயா அபோ²ட்ட²ப்³ப³பா⁴வதோ வுத்தம், ததா² ‘‘அபு²ஸித்வாவ ஆப³ந்த⁴தீ’’தி. ந ஹி யதா² போ²ட்ட²ப்³ப³தா⁴தூனம் போ²ட்ட²ப்³ப³பா⁴வேன அஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயதா, ஏவம் போ²ட்ட²ப்³பா³போ²ட்ட²ப்³ப³தா⁴தூனம் ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³. அவினிப்³போ⁴க³வுத்தீஸு ஹி பூ⁴தேஸு அஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயதா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயபூ⁴தேஸு ந ஸக்கா நிவாரேதும், நாபி ஸஹஜாதேஸு அவினிப்³போ⁴க³தாய ஏகீபூ⁴தேஸு பு²ஸனாபு²ஸனானி விசாரேதும் யுத்தானீதி. ந உண்ஹா ஹுத்வா ஜா²யதீதி தேஜோஸபா⁴வதம்யேவ படிக்கி²பதி, ந ஸீதத்தம் அனுஜானாதி, தேஜோஸபா⁴வபடிக்கே²பேனேவ ச ஸீதத்தஞ்ச படிக்கி²த்தம் ஹோதி. தேஜோ ஏவ ஹி ஸீதம் ஹிமபாதஸமயாதீ³ஸு ஸீதஸ்ஸ பரிபாசகதாத³ஸ்ஸனதோ, ஸீதுண்ஹானஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞபடிபக்க²பா⁴வதோ உண்ஹேன ஸஹ ந ஸீதம் பூ⁴தந்தரம் பவத்ததீதி யுஜ்ஜதி. உண்ஹகலாபே பன ஸீதஸ்ஸ அப்பவத்தி ஸீதகலாபே ச உண்ஹஸ்ஸ த்³வின்னம் அஞ்ஞமஞ்ஞபடிபக்க²த்தா தேஜோவிஸேஸபா⁴வே யுஜ்ஜதீதி. பா⁴வஞ்ஞத²த்தந்தி க²ரானம் கு³ளாதீ³னம் த³வதா முது³தா ரஸாதீ³னஞ்ச த³வானம் க²ரதா பச்சயவிஸேஸேஹி ஓமத்தாதி⁴மத்தபத²வீதா⁴துஆதி³கானம் உப்பத்தி. லக்க²ணஞ்ஞத²த்தம் கக்க²ளாதி³லக்க²ணவிஜஹனம், தம் ஏதேஸம் ந ஹோதி, ஓமத்தாதி⁴மத்ததாஸங்கா²தம் பா⁴வஞ்ஞத²த்தம்யேவ ஹோதீதி அத்தோ².

652. அனுபாதி³ன்னாதீ³னம்யேவாதி ஏகந்தஅனுபாதி³ன்னஏகந்தனசித்தஸமுட்டா²னாதீ³னம் நித்³தே³ஸேஸு க³ஹணேஸு க³ஹிதாதி அத்தோ². யம் வா பனஞ்ஞம்பீதி பன வசனேன புரிமானம்பி நகம்மஸ்ஸகதத்தாபா⁴வாதி³கம் தீ³பேதி. தா ஹி அனுபாதி³ன்னாதி³னகம்மஸ்ஸகதத்தாதி³வசனானம் ஸமானத்த²த்தா ஏகேன அவத்தப்³ப³த்தே இதரேனபி அவத்தப்³பா³ ஸியும், வத்தப்³ப³த்தே வா வத்தப்³பா³. தஸ்மா ஏகந்தாகம்மஜாதீ³ஸ்வேவ க³ஹேதப்³ப³த்தா தா அனேகந்தேஸு ந க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

666. ஏகந்த …பே… பஞ்ஞாயதி தேஸம் விகாரத்தா, அனிப்ப²ன்னத்தா பன தஸ்ஸ உப்பாதோ³ ந கேனசி ஸக்கா வத்துந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

து³கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

சதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா

966. பச்சி²மபத³ஸ்ஸாதி விஞ்ஞாதபத³ஸ்ஸ. ஸப்³ப³மேவ ஹி ரூபம் விஞ்ஞாதந்தி தஸ்ஸ அபி⁴ந்தி³தப்³ப³த்தா விஞ்ஞாததோ அஞ்ஞம் தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதஞ்ச ந ஹோதீதி புச்ச²ம் அகத்வாவ விஸ்ஸஜ்ஜிதம். ந ஹி ஸக்கா விஞ்ஞாததோ அஞ்ஞம் ‘‘கதமம் ரூபம் தி³ட்ட²’’ந்தி புச்சி²துந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² ஹி த்³வீஸு உத்³தி³ட்டே²ஸு நோபாத³தோ அஞ்ஞத்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘கதமம் தம் ரூபம் உபாதா³’’தி புச்சி²தம், ஏவம் தி³ட்டா²தீ³ஸு சதூஸு உத்³தி³ட்டே²ஸு ஸுதாதீ³ஹி தீஹிபி அஞ்ஞத்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘கதமம் தம் ரூபம் தி³ட்ட²’’ந்தி புச்சி²தப்³ப³ம் ஸியா, தத³பா⁴வோ ந புச்சி²தம், ஏவம் ஸுதாதீ³ஸுபீதி. த³ஸ்ஸனாதி³க்³க³ஹணவிஸேஸதோ பன தி³ட்டா²தீ³ஹி அஞ்ஞஸ்ஸ விஞ்ஞாதஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வதோ ச சதுக்கோ வுத்தோ.

பஞ்சகனித்³தே³ஸவண்ணனா

969. தேஜோபா⁴வம் க³தந்தி ஸபா⁴வேனேவ தேஜோபா⁴வம் பத்தந்தி அத்தோ². வுத்தஸ்ஸபி அஞ்ஞேன பகாரேன ஸங்க³ஹாரஹஸ்ஸ ஸங்க³ண்ஹனம் நயகரணம் இத⁴ த³ட்ட²ப்³ப³ம், தயித³ம் ‘‘விஞ்ஞாத’’ந்தி சதுக்கபதே³பி யோஜேதப்³ப³ம். போ²ட்ட²ப்³ப³ஸ்ஸ பே⁴த³ஸப்³பா⁴வோ அட்ட²கே நயோ.

பகிண்ணககதா²வண்ணனா

975. நத்தி² நீவரணாதி வசனேன மித்³த⁴ஸ்ஸபி நீவரணஸ்ஸ பஹானம் வுத்தம், ந ச ரூபம் பஹாதப்³ப³ம், ந ச ரூபகாயகே³லஞ்ஞம் முனினோ நத்தீ²தி ஸக்கா வத்தும் ‘‘பிட்டி² மே ஆகி³லாயதி, தமஹம் ஆயமிஸ்ஸாமீ’’தி (ம. நி. 2.22) வசனதோ. ஸவிஞ்ஞாணகஸத்³தோ³தி விஞ்ஞாணேன பவத்திதோ வசீகோ⁴ஸாதி³ஸத்³தோ³. ந ஹி ஏதானி ஜாயந்தீதி பரிபச்சமானஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ பரிபச்சனம் ஜரா, கீ²யமானஸ்ஸ க²யோ அனிச்சதாதி ரூபபா⁴வமத்தானி ஏதானி, ந ஸயம் ஸபா⁴வவந்தானீதி ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ததா² ஜாயமானஸ்ஸ ஜனனம் ஜாதி, ஸா ச ரூபபா⁴வோவ, ந ஸயம் ஸபா⁴வவதீதி ‘‘ந பன பரமத்த²தோ ஜாதி ஜாயதீ’’தி வுத்தம்.

தேஸம் பச்சயோ ஏதிஸ்ஸாதி தப்பச்சயா, தப்பச்சயாய பா⁴வோ தப்பச்சயபா⁴வோ, தப்பச்சயபா⁴வேன பவத்தோ வோஹாரோ தப்பச்சயபா⁴வவோஹாரோ, தம் லப⁴தி. அபி⁴னிப்³ப³த்திதத⁴ம்மக்க²ணஸ்மிந்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தியமானத⁴ம்மக்க²ணஸ்மிந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ததா³ தே த⁴ம்மா ந ஜாயந்தீதி ஜாயமானபா⁴வோவ ஜாதீதி யுத்தா தஸ்ஸா கம்மாதி³ஸமுட்டா²னதா தம்னிப்³ப³த்ததா ச, ந பன ததா³ தே த⁴ம்மா ஜீயந்தி கீ²யந்தி ச, தஸ்மா ந தேஸம் தே ஜீரணபி⁴ஜ்ஜனபா⁴வா சித்தாதி³ஸமுட்டா²னா தம்னிப்³ப³த்தா சாதி வசனம் அரஹந்தி. ஏவமபி உபாதி³ன்ன-ஸத்³தோ³ உபேதேன கம்முனா ஆதி³ன்னதம் வத³தி, ந நிப்³ப³த்திந்தி உபாதி³ன்னபாகபே⁴தா³னம் உபாதி³ன்னதா தேஸம் வத்தப்³பா³தி சே? ந, ஆதி³ன்ன-ஸத்³த³ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திவாசகத்தா. உபேதேன நிப்³ப³த்தஞ்ஹி உபாதி³ன்னந்தி பச்சயானுபா⁴வக்க²ணஞ்ச நிப்³ப³த்திஞ்ச க³ஹேத்வாவ பவத்தோ அயம் வோஹாரோ ததா³ அபா⁴வா ஜராமரணே ந பவத்ததீதி. படிச்சஸமுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் ஜராமரணத்தா தேஸம் உப்பாதே³ ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, அஸதி ந ஹோதி. ந ஹி அஜாதம் பரிபச்சதி பி⁴ஜ்ஜதி வா, தஸ்மா ஜாதிபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஜராமரணம் படிச்சஸமுப்பன்ன’’ந்தி வுத்தம்.

நிஸ்ஸயபடிப³த்³த⁴வுத்திதோதி ஜாயமானபரிபச்சமானபி⁴ஜ்ஜமானானம் ஜாயமானாதி³பா⁴வமத்தத்தா ஜாயமானாதி³னிஸ்ஸயபடிப³த்³த⁴வுத்திகா ஜாதிஆத³யோதி வுத்தம் ஹோதி. யதி³ ஏவம் உபாதா³யரூபானஞ்ச சக்கா²யதனாதீ³னம் உப்பாதா³தி³ஸபா⁴வபூ⁴தா ஜாதிஆத³யோ தம்னிஸ்ஸிதா ஹோந்தீதி பூ⁴தனிஸ்ஸிதானம் தேஸம் லக்க²ணானம் உபாதா³யபா⁴வோ விய உபாதா³யரூபனிஸ்ஸிதானம் உபாதா³யுபாதா³யபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி சே? ந, பூ⁴தபடிப³த்³த⁴உபாதா³யரூபலக்க²ணானஞ்ச பூ⁴தபடிப³த்³த⁴பா⁴வஸ்ஸ அவினிவத்தனதோ. அபிச ஏககலாபபரியாபன்னானம் ரூபானம் ஸஹேவ உப்பாதா³தி³ப்பவத்திதோ ஏகஸ்ஸ கலாபஸ்ஸ உப்பாதா³த³யோ ஏகேகாவ ஹோந்தீதி யதா² ஏகேகஸ்ஸ கலாபஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியம் கலாபானுபாலகம் ‘‘உபாதா³யரூப’’ந்தி வுச்சதி, ஏவம் கலாபுப்பாதா³தி³ஸபா⁴வா ஜாதிஆத³யோ ‘‘உபாதா³யரூபானி’’ச்சேவ வுச்சந்தி. ஏவம் விகாரபரிச்சே²த³ரூபானி ச யோஜேதப்³பா³னி.

கம்மஸமுட்டா²னஸம்ப³ந்த⁴ம் உதுஸமுட்டா²னம் கம்மவிஸேஸேன ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணஸுஸண்டி²தது³ஸ்ஸண்டி²தாதி³விஸேஸம் ஹோதீதி ‘‘கம்மபச்சய’’ந்தி வுத்தம். கம்மவிபாகானுப⁴வனஸ்ஸ காரணபூ⁴தம் பா³ஹிரஉதுஸமுட்டா²னம் கம்மபச்சயஉதுஸமுட்டா²னம். கம்மஸஹாயோ பச்சயோ, கம்மஸ்ஸ வா ஸஹாயபூ⁴தோ பச்சயோ கம்மபச்சயோ, ஸோவ உது கம்மபச்சயஉது, ஸோ ஸமுட்டா²னம் ஏதஸ்ஸாதி கம்மபச்சயஉதுஸமுட்டா²னந்தி வசனத்தோ². ஸீதே உண்ஹே வா கிஸ்மிஞ்சி உதும்ஹி ஸமாக³தே ததோ ஸுத்³த⁴ட்ட²கம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஸோ உது ஸமுட்டா²னம். து³தியஸ்ஸ ஸுத்³த⁴ட்ட²கஸ்ஸ உதுஸமுட்டா²னிகபடிப³ந்த⁴கஸ்ஸ ஸோ ஏவ புரிமோ உது பச்சயோ. ததியம் பன ஸுத்³த⁴ட்ட²கம் புரிமஉதுஸஹாயேன உதுனா நிப்³ப³த்தத்தா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ ‘‘உதுபச்சயஉதுஸமுட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். ஏவமயம் புரிமோ உது திஸ்ஸோ ஸந்ததியோ க⁴ட்டேதி, ததோ பரம் அஞ்ஞஉதுஸமாக³மே அஞ்ஞஸந்ததித்தயம், ததோ ச அஞ்ஞேன அஞ்ஞந்தி ஏவம் பவத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ததே³தம் ஸீதுண்ஹானம் அப்பப³ஹுபா⁴வே தம்ஸம்ப²ஸ்ஸஸ்ஸ அசிரப்பவத்தியா சிரப்பவத்தியா ச வேதி³தப்³ப³ம், அனுபாதி³ன்னேன தீ³பனா ந ஸந்ததித்தயவஸேன, அத² கோ² மேக⁴ஸமுட்டா²பகமூலஉதுவஸேன பகாரந்தரேன த³ட்ட²ப்³பா³, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உதுஸமுட்டா²னோ நாம வலாஹகோ’’திஆதி³மாஹ. ரூபரூபானம் விகாராதி³மத்தபா⁴வதோ அபரினிப்ப²ன்னதா வுத்தா. தேஸஞ்ஹி ரூபவிகாராதி³பா⁴வதோ ரூபதாதி அதி⁴ப்பாயோ. ரூபவிகாராதி³பா⁴வதோ ஏவ பன ரூபே ஸதி ஸந்தி, அஸதி ந ஸந்தீதி அஸங்க²தபா⁴வனிவாரணத்த²ம் பரினிப்ப²ன்னதா வுத்தாதி.

ரூபகண்ட³வண்ணனா நிட்டி²தா.