நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அபி⁴த⁴ம்மபிடகே

த⁴ம்மஸங்க³ணீ-மூலடீகா

வீஸதிகா³தா²வண்ணனா

1. த⁴ம்மஸம்வண்ணனாயம் ஸத்த²ரி பணாமகரணம் த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²தபா⁴வேன ஸத்த²ரி பஸாத³ஜனனத்த²ம், ஸத்து² ச அவிதத²தே³ஸனபா⁴வப்பகாஸனேன த⁴ம்மே பஸாத³ஜனனத்த²ம். தது³ப⁴யப்பஸாதா³ ஹி த⁴ம்மஸம்படிபத்தி மஹதோ ச அத்த²ஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ ஹோதீதி. அத² வா ரதனத்தயபணாமவசனம் அத்தனோ ரதனத்தயபஸாத³ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனத்த²ம், தம் பன விஞ்ஞூனம் சித்தாராத⁴னத்த²ம், தம் அட்ட²கதா²ய கா³ஹணத்த²ம், தம் ஸப்³ப³ஸம்பத்தினிப்பா²த³னத்த²ந்தி. இத³ம் பன ஆசரியேன அதி⁴ப்பேதப்பயோஜனம் அந்தராயவிஸோஸனம். வக்க²தி ஹி ‘‘நிபச்சகாரஸ்ஸேதஸ்ஸ…பே… அஸேஸதோ’’தி. ரதனத்தயபணாமகரணஞ்ஹி அந்தராயகராபுஞ்ஞவிகா⁴தகரபுஞ்ஞவிஸேஸபா⁴வதோ மங்க³லபா⁴வதோ ப⁴யாதி³உபத்³த³வனிவாரணதோ ச அந்தராயவிஸோஸனே ஸமத்த²ம் ஹோதி. கத²ம் பனேதஸ்ஸாபுஞ்ஞவிகா⁴தகராதி³பா⁴வோ விஜானிதப்³போ³தி? ‘‘யஸ்மிம் மஹானாம ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதீ’’திஆதி³வசனதோ (அ. நி. 6.10; 11.11), ‘‘பூஜா ச பூஜனேய்யானம், ஏதம் மங்க³லமுத்தம’’ந்தி (கு². பா. 5.3; ஸு. நி. 262) ச, ‘‘ஏவம் பு³த்³த⁴ம் ஸரந்தானம், த⁴ம்மம் ஸங்க⁴ஞ்ச பி⁴க்க²வோ. ப⁴யம் வா ச²ம்பி⁴தத்தம் வா, லோமஹம்ஸோ ந ஹேஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 1.249) ச வசனதோதி.

தத்த² யஸ்ஸ ஸத்து²னோ பணாமம் கத்துகாமோ, தஸ்ஸ கு³ணவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கருணா வியா’’திஆதி³மாஹ. கு³ணவிஸேஸவா ஹி பணாமாரஹோ ஹோதி, பணாமாரஹே ச கதோ பணாமோ வுத்தப்பயோஜனஸித்³தி⁴கரோவ ஹோதீதி. ப⁴க³வதோ ச தே³ஸனா வினயபிடகே கருணாப்பதா⁴னா, ஸுத்தந்தபிடகே பஞ்ஞாகருணாப்பதா⁴னா. தேனேவ ச காரணேன வினயபிடகஸ்ஸ ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன கருணாப்பதா⁴னா ப⁴க³வதோ தோ²மனா கதா, ஆக³மஸம்வண்ணனஞ்ச கரோந்தேன உப⁴யப்பதா⁴னா, அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனா பன பஞ்ஞாப்பதா⁴னாதி கத்வா பஞ்ஞாப்பதா⁴னமேவ தோ²மனம் கரோந்தோ ‘‘கருணா விய ஸத்தேஸூ’’தி கருணம் உபமாபா⁴வேன க³ஹேத்வா பஞ்ஞாய தோ²மேதி.

தத்த² கருணா வியாதி நித³ஸ்ஸனவசனமேதம், யஸ்ஸ யதா² கருணா ஸப்³பே³ஸு ஸத்தேஸு பவத்தித்த², ஏவம் ஸப்³பே³ஸு ஞேய்யத⁴ம்மேஸு பஞ்ஞாபி பவத்தித்தா²தி அத்தோ². ஸத்தேஸூதி விஸயனித³ஸ்ஸனமேதம். பஞ்ஞாதி நித³ஸ்ஸேதப்³ப³த⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். யஸ்ஸாதி தத³தி⁴ட்டா²னபுக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். மஹேஸினோதி தப்³பி³ஸேஸனம். ஞேய்யத⁴ம்மேஸூதி பஞ்ஞாவிஸயனித³ஸ்ஸனம். ஸப்³பே³ஸூதி தப்³பி³ஸேஸனம். பவத்தித்தா²தி கிரியானித³ஸ்ஸனம். யதா²ருசீதி வஸீபா⁴வனித³ஸ்ஸனம்.

தத்த² கிரதீதி கருணா, பரது³க்க²ம் விக்கி²பதி அபனேதீதி அத்தோ². ரூபாதீ³ஸு ஸத்தா விஸத்தாதி ஸத்தா. தஸ்ஸா பன பஞ்ஞத்தியா க²ந்த⁴ஸந்தானே நிருள்ஹபா⁴வதோ நிச்ச²ந்த³ராகா³பி ‘‘ஸத்தா’’தி வுச்சந்தி. பஜானாதீதி பஞ்ஞா, யதா²ஸபா⁴வம் பகாரேஹி படிவிஜ்ஜ²தீதி அத்தோ². யஸ்ஸாதி அனியமனம். ‘‘தஸ்ஸ பாதே³ நமஸ்ஸித்வா’’தி ஏதேன நியமனம் வேதி³தப்³ப³ம். மஹேஸீதி மஹந்தே ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ ஏஸி க³வேஸீதி மஹேஸி. ஞாதப்³பா³தி ஞேய்யா, ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³னா அத்தே²ன த⁴ம்மா. தத்த² ‘‘ஞேய்யா’’தி வசனேன த⁴ம்மானம் அஞேய்யத்தம் படிக்கி²பதி. ‘‘த⁴ம்மா’’தி வசனேன ஞேய்யானம் ஸத்தஜீவாதி³பா⁴வம் படிக்கி²பதி. ஞேய்யா ச தே த⁴ம்மா சாதி ஞேய்யத⁴ம்மா. ஸப்³பே³ஸூதி அனவஸேஸபரியாதா³னம். தேன அஞ்ஞாதாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. பவத்தித்தா²தி உப்பஜ்ஜித்த². யதா²ருசீதி யா யா ருசி யதா²ருசி, ருசீதி ச இச்சா², கத்துகாமதா ஸா. யா யா பவத்தா தப்பபே⁴தா³, யதா² வா ருசி ததா², ருசிஅனுரூபம் பவத்தா ‘‘யதா²ருசி பவத்தித்தா²’’தி வுச்சதி. யதா² யதா² வா ருசி பவத்தா, ததா² ததா² பவத்தா பஞ்ஞா ‘‘யதா²ருசி பவத்தித்தா²’’தி வுச்சதி.

தத்த² ப⁴க³வதி பவத்தாவ கருணா ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாய நித³ஸ்ஸனந்தி க³ஹேதப்³பா³. ஸா ஹி அஸாதா⁴ரணா மஹாகருணா, ந அஞ்ஞா. யஸ்ஸாதி ச கருணாபஞ்ஞானம் உபி⁴ன்னம்பி ஆதா⁴ரபுக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ந ஹி நிராதா⁴ரா கருணா அத்தீ²தி ‘‘கருணா’’தி வுத்தே ததா³தா⁴ரபூ⁴தோ புக்³க³லோ நித³ஸ்ஸேதப்³போ³ ஹோதி, ஸோ ச இத⁴ அஞ்ஞோ வுத்தோ நத்தி², ந ச ஆஸன்னம் வஜ்ஜேத்வா தூ³ரஸ்ஸ க³ஹணே பயோஜனம் அத்தீ²தி ‘‘யஸ்ஸா’’தி நித³ஸ்ஸிதபுக்³க³லோவ கருணாய ஆதா⁴ரோ. தேன இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘யஸ்ஸ அத்தனோ கருணா விய பஞ்ஞாபி பவத்தித்தா²’’தி. கத²ம் பன கருணா ஸத்தேஸு பவத்தித்த² யதா² பஞ்ஞாபி த⁴ம்மேஸு பவத்தித்தா²தி? நிரவஸேஸதோ யதா²ருசி ச. ப⁴க³வதோ ஹி கருணா கஞ்சி ஸத்தம் அவஜ்ஜேத்வா ஸப்³பே³ஸு ஸத்தேஸு நிரவஸேஸேஸு பவத்ததி, பவத்தமானா ச ருசிவஸேன ஏகஸ்மிம் அனேகேஸு ச அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணா பவத்ததி. ந ஹி அஞ்ஞேஸம் ‘‘மஹோக⁴பக்க²ந்தா³னம் ஸத்தானம் நத்த²ஞ்ஞோ கோசி ஓகா⁴ உத்³த⁴தா அஞ்ஞத்ர மயா’’தி பஸ்ஸந்தானம் கருணோக்கமனம் ஹோதி யதா² ப⁴க³வதோதி. பஞ்ஞாபி ப⁴க³வதோ ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு நிரவஸேஸேஸு பவத்ததி, பவத்தமானா ச ஏகஸ்மிம் அனேகேஸு ச த⁴ம்மேஸு ஸபா⁴வகிச்சாதி³ஜானனேன அனாவரணா அஸாதா⁴ரணா பவத்ததி யதா²ருசி, யதா² ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ கருணா யதா²ருசி பவத்ததி. தம் ஸப்³ப³ம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ மஹாகருணாஞாணவிப⁴ங்க³வஸேன ஜானிதப்³ப³ம், பஞ்ஞாய ச யதா²ருசி பவத்தி ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணவிப⁴ங்கா³தி³வஸேன. பஞ்ஞாக³ஹணேன ச தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணம் சதுஸச்சஞாணம் சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணம், கருணாக³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணஸ்ஸ க³ஹிதத்தா தம் வஜ்ஜேத்வா அஞ்ஞானி அஸாதா⁴ரணஞாணானி சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணம் த³ஸப³லானி ச² அபி⁴ஞ்ஞா சதுசத்தாலீஸ ஞாணவத்தூ²னி ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னீதி ஏவமாத³யோ அனேகே பஞ்ஞாப்பபே⁴தா³ ஸங்க³ய்ஹந்தி, தஸ்மா தஸ்ஸா தஸ்ஸா பஞ்ஞாய பவத்திவஸேன யதா²ருசி பவத்தி வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘கருணா விய…பே… யதா²ருசீ’’தி.

தத்த² கருணாக³ஹணேன மஹாபோ³தி⁴யா மூலம் த³ஸ்ஸேதி. மஹாது³க்க²ஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னஞ்ஹி ஸத்தனிகாயம் தி³ஸ்வா ‘‘தஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ கோசி ஸரணம், அஹமேதம் முத்தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி கருணாய ஸஞ்சோதி³தமானஸோ அபி⁴னீஹாரம் தீ³பங்கரஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பாத³மூலே கத்வா போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரே ஸமோதா⁴னேத்வா அனுபுப்³பே³ன ஸம்போ³தி⁴ம் பத்தோதி கருணா மஹாபோ³தி⁴யா மூலந்தி. ஸத்தேஸூதி ஏதேன மஹாபோ³தி⁴யா பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸத்தா ஹி மஹாபோ³தி⁴ம் பயோஜேந்தி. ஸத்தஸந்தாரணத்த²ஞ்ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதா அபி⁴பத்தி²தா. யதா²ஹ –

‘‘கிம் மே ஏகேன திண்ணேன, புரிஸேன தா²மத³ஸ்ஸினா;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வக’’ந்தி. (பு³. வம். 2. 56);

பஞ்ஞாக³ஹணேன மஹாபோ³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய ஹி பத³ட்டா²னபூ⁴தம் மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ‘‘மஹாபோ³தீ⁴’’தி வுச்சதீதி. ஞேய்யத⁴ம்மேஸு ஸப்³பே³ஸூதி ஏதேன ஸந்தாரேதப்³பா³னம் ஸத்தானம் அபி⁴ஞ்ஞேய்யபரிஞ்ஞேய்யபஹாதப்³ப³பா⁴வேதப்³ப³ஸச்சி²காதப்³பே³ க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஸச்சிந்த்³ரியபடிச்சஸமுப்பாத³ஸதிபட்டா²னாதி³பே⁴தே³ குஸலாதி³பே⁴தே³ ச ஸப்³ப³த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதி. பவத்தித்த² யதா²ருசீதி ஏதேன படிவேத⁴பச்சவேக்க²ணபுப்³ப³ங்க³மதே³ஸனாஞாணப்பவத்திதீ³பனேன பயோஜனஸம்பத்திம் த³ஸ்ஸேதி. ஸப்³ப³த⁴ம்மானஞ்ஹி படிவேத⁴ஞாணம் போ³தி⁴பல்லங்கே அஹோஸி. மக்³க³ஞாணமேவ ஹி தந்தி. பச்சவேக்க²ணஞாணஞ்ச விஸேஸேன ரதனக⁴ரஸத்தாஹே அஹோஸி. ஏவம் படிவித்³த⁴பச்சவேக்கி²தானம் த⁴ம்மானம் த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனாதீ³ஸு தே³ஸனாஞாணம் அஹோஸி, விஸேஸேன ச பண்டு³கம்ப³லஸிலாயம் ஸத்தப்பகரணதே³ஸனாயந்தி. தே³ஸனாஞாணேன ச தே³ஸேந்தோ ப⁴க³வா ஸத்தேஸு ஹிதபடிபத்திம் படிபஜ்ஜதீதி. ஏதேன ஸப்³பே³ன அத்தஹிதபடிபத்திம் பரஹிதபடிபத்திஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. மஹாபோ³தி⁴த³ஸ்ஸனேன ஹி அத்தஹிதபடிபத்தி, இதரேஹிபி பரஹிதபடிபத்தி த³ஸ்ஸிதாதி. தேன அத்தஹிதபடிபன்னாதீ³ஸு சதூஸு புக்³க³லேஸு ப⁴க³வதோ சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, தேன ச அனுத்தரத³க்கி²ணேய்யபா⁴வம் நிரதிஸயபணாமாரஹபா⁴வஞ்ச அத்தனோ ச கிரியாய கே²த்தங்க³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஏத்த² ச கருணாக³ஹணேன லோகியேஸு மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தாஸாதா⁴ரணகு³ணதீ³பனதோ ஸப்³ப³லோகியகு³ணஸம்பத்தி ப⁴க³வதோ த³ஸ்ஸிதா ஹோதி, பஞ்ஞாக³ஹணேனபி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னமக்³க³ஞாணதீ³பனதோ ஸப்³ப³லோகுத்தரகு³ணஸம்பத்தி. கருணாவசனேன ச உபக³மனம் நிருபக்கிலேஸம், பஞ்ஞாவசனேன அபக³மனம் த³ஸ்ஸேதி. உபக³மனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ச லோகே ஸஞ்ஜாதஸம்வட்³ட⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, அபக³மனம் த³ஸ்ஸேந்தோ லோகேன அனுபலித்ததம். ‘‘கருணா விய ஸத்தேஸூ’’தி ச லோகஸமஞ்ஞானுரூபம் ப⁴க³வதோ பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘ஞேய்யத⁴ம்மேஸு ஸப்³பே³ஸு யதா²ருசி பஞ்ஞா பவத்தித்தா²’’தி ஏதேன ஸமஞ்ஞாய அனதிதா⁴வனம். ஸப்³ப³த⁴ம்மஸபா⁴வானவபோ³தே⁴ ஹி ஸதி ஸமஞ்ஞம் அதிதா⁴வித்வா ‘‘ஸத்தோ ஜீவோ அத்தீ²’’தி பராமஸனம் ஹோதீதி. ஸப்³பே³ஸஞ்ச பு³த்³த⁴கு³ணானம் கருணா ஆதி³ தன்னிதா³னபா⁴வதோ, பஞ்ஞா பரியோஸானம் ததோ உத்தரிகரணீயாபா⁴வதோ. ஆதி³பரியோஸானத³ஸ்ஸனேன ச ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதாவ ஹோந்தி. கருணாக³ஹணேன ச ஸீலக்க²ந்த⁴புப்³ப³ங்க³மோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. கருணானிதா³னஞ்ஹி ஸீலம் ததோ பாணாதிபாதாதி³விரதிப்பவத்திதோ தஸ்ஸா ச ஜா²னத்தயஸம்பயோக³தோ. பஞ்ஞாவசனேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஸீலஞ்ச ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணானம் ஆதி³, ஸமாதி⁴ மஜ்ஜ²ம், பஞ்ஞா பரியோஸானந்தி ஏவம்பி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி.

2. ஏவம் ஸங்கே²பேன ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணேஹி ப⁴க³வந்தம் தோ²மேத்வா யஸ்ஸா ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, தாய அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனாய அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணாய தோ²மேதும் ‘‘த³யாய தாயா’’திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸா பன தே³ஸனாய நிதா³னஞ்ச ஸமுட்டா²னஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த³யாய தாயா’’திஆதி³ வுத்தம். நிதா³னஞ்ச து³வித⁴ம் அப்³ப⁴ந்தரம் பா³ஹிரஞ்சாதி. அப்³ப⁴ந்தரம் கருணா, பா³ஹிரம் தே³ஸகாலாதி³. ஸமுட்டா²னம் தே³ஸனாபஞ்ஞா. தத்த² அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘த³யாய தாய ஸத்தேஸு, ஸமுஸ்ஸாஹிதமானஸோ’’தி ஆஹ. தத்த² த³யாதி கருணா அதி⁴ப்பேதா. தாய ஹி ஸமுஸ்ஸாஹிதோ அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ம் ஸம்பவத்தயீதி. தாயாதி அயம் த-ஸத்³தோ³ புப்³பே³ வுத்தஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ ஹோதி.

புரிமகா³தா²ய ச பதா⁴னபா⁴வேன பஞ்ஞா நித்³தி³ட்டா², தப்³பி³ஸேஸனபா⁴வேன கருணா. ஸா ஹி தஸ்ஸா நித³ஸ்ஸனபூ⁴தா அப்பதா⁴னா தம் விஸேஸேத்வா வினிவத்தா, தஸ்மா ‘‘தாயா’’தி படினித்³தே³ஸம் நாரஹதி. யா ச பதா⁴னபூ⁴தா பஞ்ஞா, ஸா தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னம், ந ஸமுஸ்ஸாஹினீதி தஸ்ஸா ச படினித்³தே³ஸோ ந யுத்தோதி? பஞ்ஞாய தாவ படினித்³தே³ஸோ ந யுத்தோதி ஸுவுத்தமேதம், கருணாய பன படினித்³தே³ஸோ நோ ந யுத்தோ ‘‘த³யாய தாயா’’தி த்³வின்னம் பதா³னம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வதோ. ஸமானாதி⁴கரணானஞ்ஹி த்³வின்னம் பதா³னம் ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³னம் விய விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ ஹோதி. ரூப-ஸத்³தோ³ ஹி அஞ்ஞக்க²ந்த⁴னிவத்தனத்த²ம் வுச்சமானோ விஸேஸனம் ஹோதி, க²ந்த⁴-ஸத்³தோ³ ச நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணவசனபா⁴வதோ விஸேஸிதப்³போ³, ஏவமிதா⁴பி ‘‘த³யாய தாயா’’தி த்³வின்னம் பதா³னம் ஏகவிப⁴த்தியுத்தானம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வதோ விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ ஹோதி. தத்த² த³யா ஸமுஸ்ஸாஹினீதி பதா⁴னா, நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸாதா⁴ரணவசனஞ்சித³ம். தஸ்மா ‘‘த³யாயா’’தி விஸேஸிதப்³ப³வசனமேதம், தஸ்ஸ ச யதா² விஸேஸனம் ஹோதி ‘‘தாயா’’தி இத³ம் வசனம், ததா² தஸ்ஸ படினித்³தே³ஸபா⁴வோ யோஜேதப்³போ³. ந ஹி பஞ்ஞாபடினித்³தே³ஸபா⁴வே த³யாவிஸேஸனம் த-ஸத்³தோ³ ஹோதி, கருணாபடினித்³தே³ஸபா⁴வே ச ஹோதீதி. பதா⁴னஞ்ச பஞ்ஞம் வஜ்ஜேத்வா ‘‘த³யாயா’’தி ஏதேன ஸம்ப³ஜ்ஜ²மானோ ‘‘தாயா’’தி அயம் த-ஸத்³தோ³ அப்பதா⁴னாய கருணாய படினித்³தே³ஸோ ப⁴விதுமரஹதி. அயமேத்த² அத்தோ² – யாய த³யாய ஸமுஸ்ஸாஹிதோ, ந ஸா யா காசி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ பன நித³ஸ்ஸனபூ⁴தா மஹாகருணா, தாய ஸமுஸ்ஸாஹிதோதி.

கத²ம் பன கருணா ‘‘த³யா’’தி ஞாதப்³பா³, நனு வுத்தம் ‘‘த³யாபன்னோ’’தி ஏதஸ்ஸ அட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.8) ‘‘மேத்தசித்ததம் ஆபன்னோ’’தி, தஸ்மா த³யா மேத்தாதி யுஜ்ஜேய்ய, ந கருணாதி? யதி³ ஏவம் ‘‘அத³யாபன்னோ’’தி ஏதஸ்ஸ அட்ட²கதா²யம் ‘‘நிக்கருணதம் ஆபன்னோ’’தி வுத்தந்தி த³யா மேத்தாதி ச ந யுஜ்ஜேய்ய, தஸ்மா த³யா-ஸத்³தோ³ யத்த² யத்த² பவத்ததி, தத்த² தத்த² அதி⁴ப்பாயவஸேன யோஜேதப்³போ³. த³யா-ஸத்³தோ³ ஹி அனுரக்க²ணத்த²ம் அந்தோனீதம் கத்வா பவத்தமானோ மேத்தாய ச கருணாய ச பவத்ததீதி நோ ந யுஜ்ஜதி. ஏவஞ்ஹி அட்ட²கதா²னம் அவிரோதோ⁴ ஹோதீதி. கருணா ச தே³ஸனாய நிதா³னபா⁴வேன வுத்தா, ந மேத்தா ‘‘அச்சந்தமேவ ஹி தம் ஸமயம் ப⁴க³வா கருணாவிஹாரேன விஹாஸீ’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.1; ம. நி. அட்ட². 1.1 மூலபரியாயஸுத்தவண்ணனா; ஸம். நி. அட்ட². 1.1.1; அ. நி. அட்ட². 1.1.1) ஏவமாதீ³ஸு, தஸ்மா இத⁴ கருணாவ த³யாவசனேன க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஸா ஹி ஸமுஸ்ஸாஹினீ, ந மேத்தா, மேத்தா பன பஞ்ஞாக³திகபவத்தினீ ஹோதீதி.

‘‘ஸத்தேஸூ’’தி கஸ்மா ஏவம் வுத்தம், நனு ‘‘தாயா’’தி ஏதேன வசனேன ஸத்தவிஸயா கருணா க³ஹிதாதி? நோ ந க³ஹிதா, புரிமகா³தா²ய பன ‘‘ஸத்தேஸு கருணா யதா²ருசி பவத்தித்தா²’’தி ஸப்பதே³ஸஸத்தவிஸயா நிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயா ச ஸப்³பா³ வுத்தா, இத⁴ பன நிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயதம் க³ஹேதும் ‘‘ஸத்தேஸூ’’தி நிப்பதே³ஸஸத்தவிஸயபூ⁴தா த³ஸ்ஸிதா. தேன ஸப்³ப³ஸத்தவிஸயாய கருணாய ஸமுஸ்ஸாஹிதோ அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ம் தே³வானம் ஸம்பவத்தயி, ந தே³வவிஸயாய ஏவ, தஸ்மா ஸப்³ப³ஸத்தஹிதத்த²ம் அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ம் தே³வானம் ஸம்பவத்தயி, ந தே³வானம்யேவ அத்தா²யாதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோவ ஹோதி. அத² வா ‘‘ஸத்தேஸூ’’தி இத³ம் ந த³யாய ஆலம்ப³னனித³ஸ்ஸனம், ஸமுஸ்ஸாஹனவிஸயோ பன ஏதேன த³ஸ்ஸிதோ. அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ப்பவத்தனத்த²ஞ்ஹி ப⁴க³வா கருணாய ந தே³வேஸுயேவ ஸமுஸ்ஸாஹிதோ, ஸப்³ப³போ³த⁴னேய்யேஸு பன ஸத்தேஸு ஸமுஸ்ஸாஹிதோ ஸப்³பே³ஸம் அத்தா²ய பவத்தத்தா, தஸ்மா ஸத்தேஸு ஸமுஸ்ஸாஹிதமானஸோதி ஸத்தேஸு விஸயபூ⁴தேஸு நிமித்தபூ⁴தேஸு வா ஸமுஸ்ஸாஹிதமானஸோ உய்யோஜிதசித்தோதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஏவம் அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் த³ஸ்ஸேத்வா பா³ஹிரனிதா³னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பாடிஹீராவஸானம்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யஸ்மிம் காலே ப⁴க³வதா அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³கோ³ பவத்திதோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பாடிஹீராவஸானம்ஹி வஸந்தோ’’தி வுத்தம். ‘‘அவஸானம்ஹி வஸந்தோ தித³ஸாலயே’’தி வசனதோ யஸ்ஸாவஸானம்ஹி தித³ஸாலயே வஸி, தம் கண்ட³ம்ப³மூலே கதம் யமகபாடிஹாரியம் இத⁴ ‘‘பாடிஹீர’’ந்தி வுத்தம், ந போ³தி⁴மூலாதீ³ஸு கதம் பாடிஹாரியம், நாபி ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோதி விஞ்ஞாயதி, பாகடத்தா ச ஆஸன்னத்தா ச ததே³வ க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் (உதா³. அட்ட². 1; இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி, ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி யே ஹரிதப்³பா³. புது²ஜ்ஜனானம்பி ஹி விக³துபக்கிலேஸே அட்ட²ங்க³கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்தும். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ ச ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தீதி. அத² வா படீதி அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. பாராயனவக்³க³, வத்து²கா³தா² 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³துபக்கிலேஸே ச கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம், இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ச விக³துபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி, படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம். படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனிஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். பாடிஹாரியமேவ இத⁴ ‘‘பாடிஹீர’’ந்தி வுத்தம். அவஸானம்ஹி வஸந்தோதி ஏதேஹி காலம் நித³ஸ்ஸேதி. பாடிஹீரகரணாவஸானேன ஹி தித³ஸாலயவாஸேன ச பரிச்சி²ன்னோ அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ப்பவத்தனஸ்ஸ காலோதி. தித³ஸாலயேதி தே³ஸம் நித³ஸ்ஸேதி. ஸோ ஹி அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ப்பவத்தனஸ்ஸ தே³ஸோ தத்த² வஸந்தேன பவத்திதத்தாதி.

3. தத்தா²பி தே³ஸவிஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பாரிச்ச²த்தகமூலம்ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். யுக³ந்த⁴ரேதி ஸீதபப்³ப³தேஸ்வேகோ த்³வேசத்தாலீஸயோஜனஸஹஸ்ஸுப்³பே³தோ⁴, ஆதி³ச்சோ ச தது³ப்³பே³த⁴மக்³க³சாரீ, ஸோ ஸதி ஸம்ப⁴வே யதா² யுக³ந்த⁴ரே ஸோபே⁴ய்ய, ஏவம் ஸோப⁴மானோ நிஸின்னோதி அத்தோ².

4-5. இதா³னி புக்³க³லே த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகே அபதி³ஸந்தோ ‘‘சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹீ’’திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³ஸோதி ஸமந்ததோ ஆக³ம்ம ஸப்³பே³ஹி தி³ஸாபா⁴கே³ஹி, ஸன்னிவேஸவஸேன வா ஸமந்ததோ ஸன்னிவிட்டே²ஹி த³ஸஹி சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹீதி அதி⁴ப்பாயோ, ந ஸப்³ப³ஸோ சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹி த³ஸஹி த³ஸஹீதி. ஏவம் ஸதி சத்தாலீஸசக்கவாளஸஹஸ்ஸேஹி அதி⁴கேஹி வா ஆக³மனம் வுத்தம் ஸியா, ந சேதம் அதி⁴ப்பேதந்தி. ஸமந்ததோ ஸன்னிஸின்னேனாதி வா யோஜேதப்³ப³ம். ஸமம், ஸம்மா வா நிஸின்னேன ஸன்னிஸின்னேன, அஞ்ஞமஞ்ஞம் அப்³யாபா³தே⁴த்வா ப⁴க³வதி கா³ரவம் கத்வா ஸோதம் ஓத³ஹித்வா நிஸஜ்ஜதோ³ஸே வஜ்ஜிதப்³பே³ வஜ்ஜேத்வா நிஸின்னேனாதி அத்தோ². மாதரம் பமுக²ம் கத்வா ஸன்னிஸின்னேன தே³வானம் க³ணேன பரிவாரிதோதி வா, மாதரம் பமுக²ம் கத்வா அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ம் ஸம்பவத்தயீதி வா யோஜனா காதப்³பா³.

இதா³னி தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்ஸா பஞ்ஞாய தேஜஸா’’தி ஆஹ. யா ஸா ஆதி³ம்ஹி கருணாய உபமிதா ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மானம் யதா²ஸபா⁴வஜானனஸமத்தா², தேஸம் தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரஜானனஸமத்தா², போ³தே⁴தப்³ப³புக்³க³லானம் ஆஸயாதி⁴முத்தியாதி³விபா⁴வனஸமத்தா² ச பஞ்ஞா, தஸ்ஸா ச யதா²வுத்தப³லயோக³தோதி அத்தோ². தேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமேவ அபி⁴த⁴ம்மகதா²ய ஸமுட்டா²னபா⁴வே ஸமத்த²ம், நாஞ்ஞந்தி இமமத்த²ம் தீ³பேந்தோ அபி⁴த⁴ம்மகதா²ய அஸாதா⁴ரணபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. மக்³கோ³தி உபாயோ. க²ந்தா⁴யதனாதீ³னம் குஸலாதீ³னஞ்ச த⁴ம்மானம் அவபோ³த⁴ஸ்ஸ, ஸச்சப்படிவேத⁴ஸ்ஸேவ வா உபாயபா⁴வதோ ‘‘அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³கோ³’’தி வுத்தோ. பப³ந்தோ⁴ வா ‘‘மக்³கோ³’’தி வுச்சதி. ஸோ ஹி தீ³க⁴த்தா மக்³கோ³ வியாதி மக்³கோ³, தஸ்மா அபி⁴த⁴ம்மகதா²பப³ந்தோ⁴ ‘‘அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³கோ³’’தி வுத்தோ. தே³வானம் க³ணேன பரிவாரிதோதி வத்வா புன தே³வானந்தி வசனம் தேஸம் க³ஹணஸமத்த²தம் தீ³பேதி. ந ஹி அஸமத்தா²னம் ப⁴க³வா தே³ஸேதீதி.

6. ஏவம் கருணாபஞ்ஞாமுகே²ஹி கு³ணேஹி ப⁴க³வதோ அபி⁴த⁴ம்மகதா²மக்³க³ப்பவத்தனேன ச ஹிதப்படிபத்தியா பரமபணாமாரஹதம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அதி⁴ப்பேதம் பணாமம் கரோந்தோ ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ பாதே³ நமஸ்ஸித்வா’’தி. ப⁴க³வதோ தோ²மனேனேவ ச த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²ததா ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச ஸுப்படிபன்னதா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி தப்பப⁴வஸ்ஸ அனஞ்ஞதா²பா⁴வதோ, தஸ்மா பணாமாரஹம் தஞ்ச ரதனத்³வயம் பணமந்தோ ‘‘ஸத்³த⁴ம்மஞ்சஸ்ஸ…பே… சஞ்ஜலி’’ந்தி ஆஹ. தத்த² யஸ்மா பு³த்³தோ⁴ ‘‘ஸதே³வகே லோகே ததா²க³தோ வந்த³னீயோ’’தி, ஸங்கோ⁴ ச ‘‘ஸுப்படிபன்னோ…பே… அஞ்ஜலிகரணீயோ’’தி (அ. நி. 6.10) வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘தஸ்ஸ பாதே³ நமஸ்ஸித்வா, கத்வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ சஞ்ஜலி’’ந்தி வுத்தம். த⁴ம்மோ பன ஸ்வாக்கா²ததாதி³கு³ணயுத்தோ ததா²னுஸ்ஸரணேன பூஜேதப்³போ³ ஹோதி ‘‘தமேவ த⁴ம்மம் ஸக்கத்வா க³ரும்கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்ய’’ந்தி (ஸம். நி. 1.173; அ. நி. 4.21) வசனதோ, காயவாசாசித்தேஹி ஸப்³ப³தா² பூஜேதப்³போ³, தஸ்மா ‘‘ஸத்³த⁴ம்மஞ்சஸ்ஸ பூஜேத்வா’’தி வுத்தம். ஸிரீமதோதி ஏத்த² ஸிரீதி பஞ்ஞாபுஞ்ஞானம் அதி⁴வசனந்தி வத³ந்தி. அத² வா புஞ்ஞனிப்³ப³த்தா ஸரீரஸோப⁴க்³கா³தி³ஸம்பத்தி கதபுஞ்ஞே நிஸ்ஸயதி, கதபுஞ்ஞேஹி வா நிஸ்ஸீயதீதி ‘‘ஸிரீ’’தி வுச்சதி, ஸா ச அதிஸயவதீ ப⁴க³வதோ அத்தீ²தி ஸிரீமா, ப⁴க³வா, தஸ்ஸ ஸிரீமதோ.

7. நிபச்சகாரஸ்ஸாதி பணாமகிரியாய. ஆனுபா⁴வேனாதி ப³லேன. ஸோஸேத்வாதி ஸுக்கா²பேத்வா அந்தரதா⁴பேத்வா அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அந்தராயேதி அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ உபகா⁴தகே. அஸேஸதோதி நிஸ்ஸேஸே ஸகலே.

8. இதா³னி அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரத்த²த்தா அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வம் தீ³பேதும் ‘‘விஸுத்³தா⁴சாரஸீலேனா’’திஆதி³னா அபி⁴யாசனம் த³ஸ்ஸேதி. து²ல்லச்சயாதி³விஸுத்³தி⁴யா விஸுத்³தா⁴சாரோ, பாராஜிகஸங்கா⁴தி³ஸேஸவிஸுத்³தி⁴யா விஸுத்³த⁴ஸீலோ. சாரித்தவாரித்தவிஸுத்³தி⁴யா வா விஸுத்³தா⁴சாரஸீலோ, தேன. ஸக்கச்சந்தி சித்திம் கத்வா. அபி⁴யாசிதோதி அபி⁴முக²ம் யாசிதோ. தேன அனாத³ரியம் அத்த²ப்பகாஸனே காதும் அஸக்குணேய்யம் த³ஸ்ஸேதி.

9. இதா³னி யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸேதுகாமோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் தே³வதே³வோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யந்தி அபி⁴த⁴ம்மம். தே³வதே³வோதி விஸுத்³தி⁴ஸம்முதிஉபபத்திதே³வானம் தே³வோ. லோகே ஹி யே ‘‘ஸரணம் பராயண’’ந்தி க³ந்தப்³பா³ க³திபூ⁴தா, தே ‘‘தே³வா’’தி வுச்சந்தி, ப⁴க³வா ச ஸப்³ப³தே³வானம் க³திபூ⁴தோதி. நயதோதி ஸங்கே²பதோ. ஸமாசிக்கீ²தி ஸம்மா ஆசிக்கி² யதா² தே²ரோ பு³ஜ்ஜ²தி. வேனேய்யஸத்தே வினேதீதி வினாயகோ, நாயகவிரஹிதோ வா, ஸயம்பூ⁴தி அத்தோ².

10-12. யஞ்சாதி யஞ்ச அபி⁴த⁴ம்மம் பி⁴க்கூ²னம் பயிருதா³ஹாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பயிருதா³ஹாஸீதி கதே²ஸி. இதீதி இமினா அனுக்கமேன. ‘‘யோ தா⁴ரிதோ’’தி யந்தி உபயோக³வஸேன வுத்தோ யம்-ஸத்³தோ³ தா⁴ரிதோதி பச்சத்தேன ஸம்ப³ஜ்ஜ²மானோ பச்சத்தவஸேன பரிணமதி, தஸ்மா யோ தா⁴ரிதோ, யோ ச ஸங்கீ³தோ, தஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி யோஜனா காதப்³பா³. வேதே³ன பஞ்ஞாய ஈஹதி பவத்ததீதி வேதே³ஹோ, தேன முனினா. அபி⁴ண்ஹஸோதி ப³ஹுஸோ. அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸாதி ஏதம் ‘‘அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி ஏதேன யோஜேதப்³ப³ம். இதா³னி யோ அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ நிஸ்ஸயோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆதி³தோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஆதி³தோதி ஆதி³ம்ஹி பட²மஸங்கீ³தியம்.

13. யா அட்ட²கதா² ஸங்கீ³தா, கஸ்ஸ பன ஸா அட்ட²கதா²தி? அஞ்ஞஸ்ஸ வுத்தஸ்ஸ அபா⁴வா ‘‘யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தம், அதி⁴காரவஸேன ‘‘தஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி விஞ்ஞாயதி. ஸங்கீ³தாதி அத்த²ம் பகாஸேதும் யுத்தட்டா²னே ‘‘அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ²’’தி ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தா, பச்சா²பி ச து³தியததியஸங்கீ³தீஸு அனுஸங்கீ³தா.

14-16. அபி⁴ஸங்க²தாதி ரசிதா. ததோதி அட்ட²கதா²தோ. தந்தினயானுக³ந்தி தந்திக³திம் அனுக³தம். பா⁴ஸந்தி மாக³த⁴பா⁴ஸம். நிகாயந்தரலத்³தீ⁴ஹீதி அந்தரந்தரா அனுப்பவேஸிதாஹி. அஸம்மிஸ்ஸந்தி அவோகிண்ணம். அனாகுலந்தி ஸனிகாயேபி அனாவிலம் பரிச்சி²ன்னம். அஸம்மிஸ்ஸோ அனாகுலோ ச யோ மஹாவிஹாரவாஸீனம் அத்த²வினிச்ச²யோ, தம் தீ³பயந்தோ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி. ஏதேன திபிடகசூளனாக³த்தே²ராதீ³ஹி வுத்தோ தே²ரவாதோ³பி ஸங்க³ஹிதோ ஹோதி. அத² வா தம்ப³பண்ணிபா⁴ஸம் அபனேத்வா மாக³த⁴பா⁴ஸஞ்ச ஆரோபேத்வா பகாஸியமானோ யோ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ அத்தோ² அஸம்மிஸ்ஸோ அனாகுலோயேவ ச ஹோதி மஹாவிஹாரவாஸீனஞ்ச வினிச்ச²யபூ⁴தோ, தம் அத்த²ம் ‘‘ஏஸோ மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யோ’’தி தீ³பயந்தோ பகாஸயிஸ்ஸாமி. தப்பகாஸனேனேவ ஹி ஸோ ததா² தீ³பிதோ ஹோதீதி.

17. தோஸயந்தோ விசக்க²ணேதி விசக்க²ணே தோஸயந்தோ க³ஹேதப்³ப³ம் க³ஹேத்வானாதி ஏவம் யோஜேத்வா ‘‘க³ஹேதப்³ப³ட்டா²னேயேவ க³ஹிதம் ஸுட்டு² கத’’ந்தி ஏவம் தோஸயந்தோதி அத்த²ம் வத³ந்தி. ஏவம் ஸதி க³ஹேதப்³ப³க்³க³ஹணேனேவ தோஸனம் கதம், ந அஞ்ஞேன அத்த²ப்பகாஸனேனாதி ஏதம் ஆபஜ்ஜேய்ய. தோஸயந்தோ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி ஏவம் பன யோஜனாய ஸதி க³ஹேதப்³ப³க்³க³ஹணம் அஞ்ஞஞ்ச ஸப்³ப³ம் அத்த²ப்பகாஸனம் ஹோதீதி ஸப்³பே³ன தேன தோஸனம் கதம் ஹோதி, தஸ்மா தோஸயந்தோ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி யுத்தரூபா.

18-20. இதா³னி யம் அத்த²ப்பகாஸனம் கத்துகாமோ, தஸ்ஸ மஹத்தம் பரிஹரிதும் ‘‘கம்மட்டா²னானீ’’திஆதி³மாஹ. அத்த²வண்ணனந்தி ஏத்த² வண்ணனா நாம விவரித்வா வித்தா²ரேத்வா வசனம். இதீதி ‘‘அபனேத்வா ததோ பா⁴ஸ’’ந்தி ஏவமாதி³னா யதா²த³ஸ்ஸிதப்பகாரேன. இதி ஸோதூனம் உஸ்ஸாஹுப்பாத³னஸ்ஸ ஹேதும் த³ஸ்ஸேதி. அபி⁴த⁴ம்மகத²ந்தி அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கத²ம். நிஸாமேதா²தி ஸுணாத². இதா³னி அவஸ்ஸம் அயம் ஸோதப்³பா³யேவாதி த³ள்ஹம் உஸ்ஸாஹேந்தோ ஆஹ ‘‘து³ல்லபா⁴ ஹி அயம் கதா²’’தி.

வீஸதிகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நிதா³னகதா²வண்ணனா

அட்ட²ஸாலினிம் தாவ வண்ணேந்தேஹி ஆசரியேஹி தஸ்ஸா ஸன்னிவேஸோ விபா⁴வேதப்³போ³. தஸ்மா இத³ம் வுச்சதி –

‘‘வசனத்தோ² பரிச்சே²தோ³, ஸன்னிவேஸோ ச பாளியா;

ஸாக³ரேஹி ததா² சிந்தா, தே³ஸனாஹி க³ம்பீ⁴ரதா.

‘‘தே³ஸனாய ஸரீரஸ்ஸ, பவத்திக்³க³ஹணம் ததா²;

தே²ரஸ்ஸ வாசனாமக்³க³-தப்பபா⁴விததாபி ச.

‘‘படிவேதா⁴ ததா² பு³த்³த⁴-வசனாதீ³ஹி ஆதி³தோ;

ஆபி⁴த⁴ம்மிகபா⁴வஸ்ஸ, ஸாத⁴னம் ஸப்³ப³த³ஸ்ஸினோ.

‘‘வினயேனாத² கோ³ஸிங்க³-ஸுத்தேன ச மஹேஸினா;

பா⁴ஸிதத்தஸ்ஸ ஸம்ஸித்³தி⁴, நிதா³னேன ச தீ³பிதா.

‘‘பகாஸேத்வா இமம் ஸப்³ப³ம், படிஞ்ஞாதகதா² கதா;

அட்ட²ஸாலினியா ஏதம், ஸன்னிவேஸம் விபா⁴வயே’’தி.

வசனத்த²விஜானனேன விதி³தாபி⁴த⁴ம்மஸாமஞ்ஞத்த²ஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மகதா² வுச்சமானா ஸோபே⁴ய்யாதி அபி⁴த⁴ம்மபரிஜானனமேவ ஆதி³ம்ஹி யுத்தரூபந்தி தத³த்த²ம் புச்ச²தி ‘‘தத்த² கேனட்டே²ன அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி. தத்த² தத்தா²தி ‘‘அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி யதி³த³ம் வுத்தம், தஸ்மிம். ‘‘யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி படிஞ்ஞாதம், ஸோ அபி⁴த⁴ம்மோ கேனட்டே²ன அபி⁴த⁴ம்மோதி அத்தோ². தத்தா²தி வா ‘‘அபி⁴த⁴ம்மகத²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் வசனே யோ அபி⁴த⁴ம்மோ வுத்தோ, ஸோ கேனட்டே²ன அபி⁴த⁴ம்மோதி அத்தோ². த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டே²னாதி ஏத்த² த⁴ம்மோ அதிரேகோ த⁴ம்மாதிரேகோ, ஸுத்தந்தாதி⁴கா பாளீதி அத்தோ². த⁴ம்மோ விஸேஸோ த⁴ம்மவிஸேஸோ த⁴ம்மாதிஸயோ, விசித்தா பாளீதி அத்தோ², த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸா ஏவ அத்தோ² த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டோ². த்³வின்னம்பி அத்தா²னம் அபி⁴த⁴ம்மஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²பா⁴வேன ஸாமஞ்ஞதோ ஏகவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘அபி⁴க்கமந்தி, அபி⁴க்கந்தவண்ணா’’திஆதீ³ஸு விய அதிரேகவிஸேஸட்ட²தீ³பகோ அபி⁴ஸத்³தோ³, தஸ்மா அயம்பி த⁴ம்மோ த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டே²ன ‘‘அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தத்த² ஸியா – ‘‘அபி⁴க்கமந்தி, அபி⁴க்கந்தவண்ணா’’தி ஏத்த² தா⁴துஸத்³த³ஸ்ஸ புரதோ பயுஜ்ஜமானோ அபி⁴ஸத்³தோ³ கிரியாய அதிரேகவிஸேஸபா⁴வதீ³பகோ ஹோதீதி யுத்தம் உபஸக்³க³பா⁴வதோ, த⁴ம்மஸத்³தோ³ பன ந தா⁴துஸத்³தோ³தி ஏதஸ்மா புரதோ அபி⁴ஸத்³தோ³ பயோக³மேவ நாரஹதி. அதா²பி பயுஜ்ஜேய்ய, கிரியாவிஸேஸகா உபஸக்³கா³, ந ச த⁴ம்மோ கிரியாதி த⁴ம்மஸ்ஸ அதிரேகவிஸேஸபா⁴வதீ³பனம் ந யுத்தந்தி? நோ ந யுத்தம். அஞ்ஞஸ்ஸபி ஹி உபஸக்³க³ஸ்ஸ அதா⁴துஸத்³தா³ புரதோ பயுஜ்ஜமானஸ்ஸ அகிரியாயபி அதிரேகவிஸேஸபா⁴வதீ³பகஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோதி ஏதமத்த²ம் விபா⁴வேதும் அதிச²த்தாதி³உதா³ஹரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. ஏவமேவாதி யதா² ச²த்தாதிரேகச²த்தவிஸேஸாதி³அத்தே²ன அதிச²த்தாத³யோ ஹோந்தி அதிஸத்³த³ஸ்ஸ உபஸக்³க³ஸ்ஸ அதா⁴துஸத்³த³ஸ்ஸபி புரதோ பயுஜ்ஜமானஸ்ஸ அகிரியாய ச தப்³பா⁴வதீ³பகத்தா, ஏவமயம்பி த⁴ம்மோ த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டே²ன ‘‘அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி அபி⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ உபஸக்³க³ஸ்ஸ அதா⁴துஸத்³த³ஸ்ஸபி புரதோ பயுஜ்ஜமானஸ்ஸ அகிரியாய ச தப்³பா⁴வதீ³பகத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

ஏகதே³ஸேனேவ விப⁴த்தாதி ‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்சக்க²ந்தா⁴? ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ரூபக்க²ந்தோ⁴? யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதா…பே… ஸந்திகே வா, அயம் வுச்சதி ரூபக்க²ந்தோ⁴’’திஏவமாதி³னா (ஸம். நி. 3.48; விப⁴. 2) உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸமத்தேனேவ விப⁴த்தா, ‘‘தத்த² கதமம் ரூபம் அதீத’’ந்திஏவமாதி³னா (விப⁴. 3) படினித்³தே³ஸஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயஸ்ஸ பஞ்ஹபுச்ச²கஸ்ஸ ச அபா⁴வா ந நிப்பதே³ஸேன. அபி⁴த⁴ம்மம் பத்வா பன…பே… நிப்பதே³ஸதோவ விப⁴த்தா, தஸ்மா அயம்பி த⁴ம்மோ த⁴ம்மாதிரேகத⁴ம்மவிஸேஸட்டே²ன ‘‘அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி நிப்பதே³ஸானம் திண்ணம்பி நயானம் அதிரேகபாளிபா⁴வதோ விஸேஸபாளிபா⁴வதோ சாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுத்தந்தே பா³வீஸதியா இந்த்³ரியானம் ஏகதோ அனாக³தத்தா இந்த்³ரியவிப⁴ங்கே³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் நத்தி². ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீ’’திஆதி³னா படிச்சஸமுப்பாதே³ தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வோ உத்³தி³ட்டோ², உத்³தி³ட்ட²த⁴ம்மானஞ்ச குஸலாதி³பா⁴வோ புச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³, ந சேத்த² ‘‘அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரா’’தி ஏவம் வுத்தோ உத்³தே³ஸோ அத்தீ²தி பஞ்ஹபுச்ச²கம் நத்தி². ஸுத்தந்தே பஞ்ச ஸிக்கா²பதா³னி உத்³தி³ட்டா²னி பாணாதிபாதா வேரமணீதிஆதீ³னி. ஸா பன வேரமணீ யதி³ ஸபா⁴வகிச்சாதி³வஸேன விப⁴ஜீயேய்ய, ‘‘ஆரதி விரதீ’’திஆதி³னா அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயமேவ ஹோதி. அதா²பி சித்துப்பாத³வஸேன விப⁴ஜீயேய்ய, ததா²பி அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயமேவ ஹோதி. அஞ்ஞோ பன வேரமணீனம் விப⁴ஜிதப்³ப³ப்பகாரோ நத்தி², யேன பகாரேன ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா. தஸ்மா ஸிக்கா²பத³விப⁴ங்கே³ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் நத்தி².

வசனத்த²தோ அபி⁴த⁴ம்மே ஞாதே பரிச்சே²த³தோ ஞாபேதும் ஆஹ ‘‘பகரணபரிச்சே²த³தோ’’திஆதி³. கதிபயாவ பஞ்ஹவாரா அவஸேஸாதி த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ அனாக³தா ஹுத்வா மஹாத⁴ம்மஹத³யே ஆக³தா த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்க³வசனவஸேன அவஸேஸா கதிபயாவ பஞ்ஹவாராதி அத்தோ². ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹிதாதி ‘‘அபுப்³ப³ம் நத்தீ²’’தி வுத்தம். அப்பமத்திகாவ தந்தி அவஸேஸாதி த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கே³ அனாக³ந்த்வா மஹாத⁴ம்மஹத³யே ஆக³ததந்திதோ யதி³ பத²வீஆதீ³னம் வித்தா²ரகதா² மஹாதா⁴துகதா² ரூபகண்ட³தா⁴துவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு, அத² தா⁴துகதா²ய வித்தா²ரகதா² தா⁴துகதா²ய அனாக³ந்த்வா மஹாதா⁴துகதா²ய ஆக³ததந்தி அப்பமத்திகாவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

யம் பன வுத்தம் ‘‘ஸாவகபா⁴ஸிதத்தா ச²ட்³டே³த² ந’’ந்தி, தம் பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வத³ஸ்ஸனேன படிஸேதே⁴தும் ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. சதூஸு பஞ்ஹேஸூதி ‘‘உபலப்³ப⁴தி நுபலப்³ப⁴தீ’’தி படிஞ்ஞாய க³ஹிதாய படிக்கே²பக³ஹணத்த²ம் ‘‘யோ ஸச்சிகட்டோ²’’தி வுத்தம் ஸச்சிகட்ட²ம் நிஸ்ஸயம் கத்வா உபாதா³ய பவத்தா த்³வேபி பஞ்சகா ஏகோ பஞ்ஹோ, ‘‘ஸப்³ப³த்தா²’’தி ஸரீரம் ஸப்³ப³ம் வா தே³ஸம் உபாதா³ய பவத்தா ஏகோ, ‘‘ஸப்³ப³தா³’’தி காலமுபாதா³ய ஏகோ, ‘‘ஸப்³பே³ஸூ’’தி யதி³ க²ந்தா⁴யதனாத³யோ க³ஹிதா, தே உபாதா³ய பவத்தா, அத² பன ‘‘யோ ஸச்சிகட்டோ² ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³’’தி ஏதேஹி ந கோசி ஸச்சிகட்டோ² தே³ஸோ காலோ வா அக்³க³ஹிதோ அத்தி², தே பன ஸாமஞ்ஞவஸேன க³ஹேத்வா அனுயோகோ³ கதோ, ந பே⁴த³வஸேனாதி பே⁴த³வஸேன க³ஹேத்வா அனுயுஞ்ஜிதும் ‘‘ஸப்³பே³ஸூ’’தி வுத்தா ஸச்சிகட்ட²தே³ஸகாலப்பதே³ஸே உபாதா³ய ச பவத்தா ஏகோதி ஏதேஸு சதூஸு. த்³வின்னம் பஞ்சகானந்தி ஏத்த² ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி…பே… மிச்சா²’’தி ஏகம், ‘‘புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தி…பே… மிச்சா²’’தி (கதா². 18) ஏகம், ‘‘த்வம் சே பன மஞ்ஞஸி…பே… இத³ம் தே மிச்சா²’’தி (கதா². 3) ஏகம், ‘‘ஏஸே சே து³ன்னிக்³க³ஹிதே…பே… இத³ம் தே மிச்சா²’’தி ஏகம், ‘‘ந ஹேவம் நிக்³க³ஹேதப்³பே³, தேன ஹி யம் நிக்³க³ண்ஹாஸி…பே… ஸுகதா படிபாத³னா’’தி (கதா². 10) ஏகந்தி ஏவம் நிக்³க³ஹகரணம், படிகம்மகரணம், நிக்³க³ஹஸ்ஸ ஸுனிக்³க³ஹபா⁴வம் இச்ச²தோ படிஞ்ஞாட²பனேன படிகம்மவேட²னம், படிகம்மஸ்ஸ து³ப்படிகம்மபா⁴வம் இச்ச²தோ தம்னித³ஸ்ஸனேன நிக்³க³ஹஸ்ஸ து³ன்னிக்³க³ஹபா⁴வத³ஸ்ஸனேன நிக்³க³ஹனிப்³பே³ட²னம், அனிக்³க³ஹபா⁴வாரோபனாதி³னா சே²தோ³தி அயம் ஏகோ பஞ்சகோ, யோ அட்ட²கதா²யம் அனுலோமபஞ்சகபடிகம்மசதுக்கனிக்³க³ஹசதுக்கஉபனயனசதுக்கனிக³மனசதுக்க நாமேஹி ஸகவாதி³புப்³ப³பக்கே² அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகோதி வுத்தோ, பரவாதி³புப்³ப³பக்கே² ச ஏவமேவ பச்சனீயானுலோமபஞ்சகோதி வுத்தோ. ஏவம் த்³வே பஞ்சகா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் ஸேஸபஞ்ஹேஸுபீதி அட்ட² பஞ்சகா அட்ட²முகா² வாத³யுத்தீதி வுத்தா. யுத்தீதி உபாயோ, வாத³ஸ்ஸ யுத்தி வாத³யுத்தி, வாத³ப்பவத்தனஸ்ஸ உபாயோதி அத்தோ².

அனுலோமபச்சனீகபஞ்சகே ஆதி³னிக்³க³ஹம் த³ஸ்ஸேத்வா பச்சனீயானுலோமபஞ்சகே ச ஆதி³னிக்³க³ஹமேவ த³ஸ்ஸேத்வா மாதிகம் தீ³பேதும் ‘‘ஸா பனேஸா’’திஆதி³மாஹ. புக்³க³லோதி அத்தா ஸத்தோ ஜீவோ. உபலப்³ப⁴தீதி பஞ்ஞாய உபக³ந்த்வா லப்³ப⁴தி. ஸச்சிகட்ட²பரமட்டே²னாதி மாயாமரீசிஆத³யோ விய நாபூ⁴தாகாரேன, அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³பா³ விய ந அனுத்தமத்த²பா⁴வேன, அத² கோ² பூ⁴தேன உத்தமத்த²பா⁴வேன உபலப்³ப⁴தீதி புச்ச²தி. இதரோ தாதி³ஸம் இச்ச²ந்தோ படிஜானாதி. புன யோ ஸச்சிகட்ட²பரமட்டே²ன உபலப்³ப⁴தி, ஸோ ஸச்சிகட்ட²பரமட்ட²தோ அஞ்ஞோ ததா³தா⁴ரோ, அஞ்ஞத்ர வா தேஹி, தேஸம் வா ஆதா⁴ரபூ⁴தோ, அனஞ்ஞோ வா ததோ ருப்பனாதி³ஸபா⁴வதோ ஸப்பச்சயாதி³ஸபா⁴வதோ வா உபலப்³ப⁴மானோ ஆபஜ்ஜதீதி அனுயுஞ்ஜதி ‘‘யோ ஸச்சிகட்டோ²…பே… பரமட்டே²னா’’தி. இதரோ புக்³க³லஸ்ஸ ரூபாதீ³ஹி அஞ்ஞத்தம் அனஞ்ஞத்தஞ்ச அனிச்ச²ந்தோ ‘‘ந ஹேவ’’ந்தி படிக்கி²பதி. புன ஸகவாதீ³ படிஞ்ஞாய ஏகத்தாபன்னம் அப்படிக்கி²பிதப்³ப³ம் படிக்கி²பதீதி கத்வா நிக்³க³ஹம் ஆரோபேந்தோ ஆஹ ‘‘ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹ’’ந்தி. ‘‘புக்³க³லோ நுபலப்³ப⁴தீ’’தி புட்டோ² ஸகவாதீ³ புக்³க³லதி³ட்டி²ம் படிஸேதே⁴ந்தோ ‘‘ஆமந்தா’’தி படிஜானாதி. புன இதரோ யோ ஸச்சிகட்டே²ன நுபலப்³ப⁴தி புக்³க³லோ, ஸோ ஸச்சிகட்ட²பரமட்ட²தோ அஞ்ஞோ வா அனஞ்ஞோ வா நுபலப்³ப⁴தீதி ஆபஜ்ஜதி அஞ்ஞஸ்ஸ பகாரஸ்ஸ அபா⁴வாதி அனுயுஞ்ஜதி ‘‘யோ ஸச்சிகட்டோ²…பே… பரமட்டே²னா’’தி. யஸ்மா பன புக்³க³லோ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் நுபலப்³ப⁴தி, தஸ்மா தஸ்ஸ அஞ்ஞத்தானஞ்ஞத்தானுயோகோ³ அனனுயோகோ³ புக்³க³லலத்³தி⁴ம் படிஸேதே⁴ந்தஸ்ஸ அனாபஜ்ஜனதோதி ‘‘ந ஹேவ’’ந்தி படிக்கி²பதி. இதரோ படிஞ்ஞாய ஆபஜ்ஜனலேஸமேவ பஸ்ஸந்தோ அவிபரீதம் அத்த²ம் அஸம்பு³ஜ்ஜ²ந்தோயேவ நிக்³க³ஹம் ஆரோபேதி ‘‘ஆஜானாஹி நிக்³க³ஹ’’ந்தி.

இதீதி யம் தி³ஸ்வா மாதிகா ட²பிதா, ஏவம் தே³ஸிதத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² கிந்தி யேன பகாரேன பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம் நாம ஜாதம், தம் நித³ஸ்ஸனம் கிந்தி அத்தோ². யதோனிதா³னந்தி யம்காரணா ச²அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிராயதனாதி³னிதா³னந்தி அத்தோ². பபஞ்சஸஞ்ஞாஸங்கா²தி தண்ஹாமானதி³ட்டி²பபஞ்சஸம்பயுத்தா ஸஞ்ஞாகோட்டா²ஸா. ஸமுதா³சரந்தீதி அஜ்ஜா²சரந்தி. ஏத்த² சேதி ஏதேஸு ஆயதனாதீ³ஸு தண்ஹாமானதி³ட்டீ²ஹி அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம் அபி⁴வதி³தப்³ப³ம் அஜ்ஜோ²ஸிதப்³ப³ஞ்ச நத்தி² சே. நனு நத்தி²யேவ, கஸ்மா ‘‘நத்தி² சே’’தி வுத்தந்தி? ஸச்சம் நத்தி², அப்பஹீனாபி⁴னந்த³னாபி⁴வத³னஜ்ஜோ²ஸானானம் பன புது²ஜ்ஜனானம் அபி⁴னந்தி³தப்³பா³தி³ப்பகாரானி ஆயதனாதீ³னி ஹோந்தீதி தேஸம் ந ஸக்கா ‘‘நத்தீ²’’தி வத்தும், பஹீனாபி⁴னந்த³னாதீ³னம் பன ஸப்³ப³தா² நத்தீ²தி ‘‘நத்தி² சே’’தி வுத்தம். ஏஸேவந்தோதி அபி⁴னந்த³னாதீ³னம் நத்தி²பா⁴வகரோ மக்³கோ³ தப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பூ⁴தம் ப²லம் வா ராகா³னுஸயாதீ³னம் அந்தோ அவஸானம், அப்பவத்தீதி அத்தோ².

ஜானம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஜானிதப்³ப³ம் ஜானாதி. ந ஹி பதே³ஸஞாணவா ஜானிதப்³ப³ம் ஸப்³ப³ம் ஜானாதீதி. பஸ்ஸம் பஸ்ஸதீதி தி³ப்³ப³சக்கு²பஞ்ஞாசக்கு²த⁴ம்மசக்கு²பு³த்³த⁴சக்கு²ஸமந்தசக்கு²ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி சக்கூ²ஹி பஸ்ஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸதி. அத² வா ஜானம் ஜானாதீதி யதா² அஞ்ஞே ஸவிபல்லாஸா காமரூபபரிஞ்ஞாவாதி³னோ ஜானந்தாபி விபல்லாஸவஸேன ஜானந்தி, ந ஏவம் ப⁴க³வா, ப⁴க³வா பன பஹீனவிபல்லாஸத்தா ஜானந்தோ ஜானாதியேவ, தி³ட்டி²த³ஸ்ஸனஸ்ஸ ச அபா⁴வா பஸ்ஸந்தோ பஸ்ஸதியேவாதி அத்தோ². சக்கு²பூ⁴தோதி பஞ்ஞாசக்கு²மயத்தா ஸத்தேஸு ச தது³ப்பாத³னதோ லோகஸ்ஸ சக்கு²பூ⁴தோ. ஞாணபூ⁴தோதி ஏதஸ்ஸ ச ஏவமேவ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மா போ³தி⁴பக்கி²யா. ப்³ரஹ்மா மக்³கோ³, தேஹி உப்பன்னத்தா லோகஸ்ஸ ச தது³ப்பாத³னதோ தப்³பூ⁴தோ. வத்தாதி சதுஸச்சத⁴ம்மே வத³தீதி வத்தா. பவத்தாதி சிரம் ஸச்சப்படிவேத⁴ம் பவத்தேந்தோ வத³தீதி பவத்தா. அத்த²ஸ்ஸ நின்னேதாதி அத்த²ம் உத்³த⁴ரித்வா த³ஸ்ஸேதா, பரமத்த²ம் வா நிப்³பா³னம் பாபயிதா. அமதஸ்ஸ தா³தாதி அமதஸச்சி²கிரியம் ஸத்தேஸு உப்பாதே³ந்தோ அமதம் த³தா³தீதி அமதஸ்ஸ தா³தா. போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் ததா³யத்தபா⁴வதோ த⁴ம்மஸ்ஸாமீ. ஸுவண்ணாலிங்க³ந்தி ஸுவண்ணமயம் ஆலிங்க³ம் கு²த்³த³கமுதி³ங்க³ம். ஸுபுப்பி²தஸதபத்தபது³மமிவ ஸஸ்ஸிரிகம் ஸஸோப⁴ம் ஸுபுப்பி²தஸதபத்தஸஸ்ஸிரிகம்.

அனுமோதி³தகாலதோ பட்டா²ய…பே… பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம் நாம ஜாதந்தி ஏதேன அனுமோத³னா பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வஸ்ஸ காரணந்தி அயமத்தோ² வுத்தோ விய தி³ஸ்ஸதி, ஏவஞ்ச ஸதி கதா²வத்து²ஸ்ஸ பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வோ ந ஸியா அனனுமோதி³தத்தா, தஸ்மா ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ – ‘‘மஹாகச்சாயனோ ஏவம் விப⁴ஜிஸ்ஸதீ’’தி தி³ஸ்வா ப⁴க³வா மாதிகம் நிக்கி²பித்வா விஹாரம் பவிட்டோ², ததே²வ ச தே²ரோ ப⁴க³வதா தி³ன்னனயேன ட²பிதமாதிகாய விப⁴ஜீதி பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம் நாம ஜாதம், தம் பன அனுமோத³னாய பாகடம் ஜாதந்தி ஏதமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏவம் ஸத்தா²ரா…பே… நாம ஜாத’’ந்தி வுத்தந்தி.

இதா³னி பாளியா ஸன்னிவேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² த⁴ம்மஸங்க³ணீபகரணே’’திஆதி³மாஹ. காமாவசரகுஸலதோ அட்டா²தி காமாவசரகுஸலே சத்தாரோ க²ந்தே⁴ க³ஹேத்வா ததோ அட்ட² சித்தானி உத்³த⁴ரதி. பட²மா விப⁴த்தீதிபி வத³ந்தி. ஏகூனனவுதி சித்தானீதி யத்த² ஏதானி சித்தானி விப⁴த்தானி, தே பாளிப்பதே³ஸா ‘‘ஏகூனனவுதி சித்தானீ’’தி வுத்தா. தேஸஞ்ச ஸமுதா³யோ சித்தவிப⁴த்தி, தஸ்மா உபபன்னமேதம் ‘‘ஏகூனனவுதி சித்தானி சித்தவிப⁴த்தீ’’தி. மாதிகஞ்ச உத்³தி³ஸித்வா தத்த² ஏகேகம் பத³ம் உத்³த⁴ரித்வா யஸ்மா சித்தானி விப⁴த்தானி, தஸ்மா மாதிகாபி சித்தவிப⁴த்திஅந்தோக³தா⁴யேவாதி சித்துப்பாத³கண்ட³ம் மாதிகாபத³பா⁴ஜனீயவஸேன து³வித⁴ந்தி இத³ம்பி வசனம் யுஜ்ஜதி.

மூலதோதி ‘‘தீணி குஸலமூலானீ’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 985) குஸலாதீ³னம் மூலவஸேன ஸங்கி²பித்வா வசனம். ‘‘வேத³னாக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³னா க²ந்த⁴தோ. ‘‘காயகம்ம’’ந்திஆதி³னா த்³வாரதோ. ‘‘ஸுக²பூ⁴மியம் காமாவசரே’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 988) பூ⁴மிதோ. அத்தோ²தி ஹேதுப²லம். த⁴ம்மோதி ஹேது. ‘‘தீணி குஸலமூலானி தீணி அகுஸலமூலானீ’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 985-986) ஹேதுவஸேன ஸங்க³ஹோ த⁴ம்மதோ நிக்கே²போ. ‘‘தம்ஸம்பயுத்தோ, தம்ஸமுட்டா²னா ததே³கட்டா² ச கிலேஸா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 985-986) ஹேதுப²லவஸேன ஸங்க³ஹோ அத்த²தோ நிக்கே²போ. அத² வா த⁴ம்மோதி பா⁴ஸிதோ. அத்தோ²தி பா⁴ஸிதத்தோ². ‘‘தயோ குஸலஹேதூ’’தி (த⁴. ஸ. 1059) த⁴ம்மோ. ‘‘தத்த² கதமே தயோ குஸலஹேதூ அலோபோ⁴’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 1060) அத்தோ², ஸோ ச த⁴ம்மோ. ‘‘தத்த² கதமோ அலோபோ⁴’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 1061) அத்தோ²தி ஏவம் அத்த²த⁴ம்மவஸேன நிக்கே²போ வேதி³தப்³போ³. நாமதோதி ‘‘தீணி குஸலமூலானீ’’தி வுத்தத⁴ம்மானம் அலோபோ⁴திஆதி³னாமவஸேன. லிங்க³தோதி உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ ஏகஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ ‘‘அலோபோ⁴ அலுப்³ப⁴னா அலுப்³பி⁴தத்த’’ந்தி (த⁴. ஸ. 1061) புரிஸாதி³லிங்க³வஸேன நிக்கே²போ.

க³ணனசாரந்தி க³ணனப்பவத்திம். ஸமானேந்தீதி ஸமானம் கரோந்தி பூரேந்தி, ததா² ஸமானேதப்³ப³ந்தி ஏத்தா²பி. ‘‘விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோ’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 101) ஏவமாதீ³ஸு ஏத்த² விஞ்ஞாதேஸு ஆபி⁴த⁴ம்மிகத்தே²ரா ஸுத்தந்தம் ஸுணந்தா சிந்தேந்தா ச ஸுத்தந்தேஸு ‘‘விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ’’திஆதீ³ஸு ஆக³தேஸு அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாதத்தா ந கிலமந்தீதி ஏதமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘ஆபி⁴த⁴ம்மிகத்தே²ரானம்…பே… அகிலமத்த²ம் ட²பிதா’’தி.

அனமதக்³கோ³தி அஞ்ஞாதக்³கோ³. க²ந்த⁴ந்தரந்தி க²ந்த⁴னானத்தம், க²ந்த⁴மேவ வா. க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யத்தா ஸண்ஹம், ஸுகு²மாய பஞ்ஞாய க³ஹேதப்³ப³தோ ஸுகு²மஞ்ச த⁴ம்மம் ஸண்ஹஸுகு²மத⁴ம்மம். ப³லவதா ஞாணவேகே³ன பவத்தத்தா ப³லவதோ ஞாணவேக³ஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வதோ ச ப³லவம். க³ம்பீ⁴ரமேவ க³ம்பீ⁴ரக³தம், க³ம்பீ⁴ரானி வா க³தானி க³மனானி ஏதஸ்ஸ ஸந்தீதி க³ம்பீ⁴ரக³தம். யதா²னுபுப்³ப³ந்தி யதா²னுபுப்³பே³ன. நிகி²லேனாதி நிரவஸேஸேன தே³ஸிதம், பஞ்சகி²லரஹிதேன வா ப⁴க³வதா தே³ஸிதம். ரூபக³தம்வாதி ஹத்த²க³தம் ரூபம் விய சக்கு²னா. ‘‘படிவேத⁴ஞாணேன ஸமந்தபட்டா²னம் யோ பஸ்ஸதி, ஸோ அத்தே²வ, நோ நத்தீ²’’தி அத்தானம் ஸந்தா⁴ய தே²ரோ வத³தீதி.

கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ ஆக³தேஸு ஏகாதி⁴கேஸு அட்ட²ஸு கிலேஸஸதேஸு அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதானி அபனேத்வா ஸேஸா த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ ச உப்பன்னானுப்பன்னபா⁴வேன தி³கு³ணிதானி தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸானி த³ஸாதி⁴கானி ஹோந்தி, அப்பகம் பன ஊனமதி⁴கம் வா ந க³ணனூபக³ம் ஹோதீதி ‘‘தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸ’’ந்தி வுத்தம். இதரேஸம் அதீதாதி³பா⁴வாமஸனா அக்³க³ஹணம் கே²பனே த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

மேசகபடாதி நீலனிபா⁴ படா. சித்தஸமுட்டா²னா வண்ணதா⁴தூதி சித்தபச்சயஉதுஸமுட்டா²னா வண்ணதா⁴தூதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. கஸ்மா? ந ஹி சித்தஸமுட்டா²னம் ரூபம் ப³ஹி நிக³ச்ச²தீதி, சித்தஸமுட்டா²னரூபபரம்பராய ஆக³தத்தா பன ஏவம் வுத்தம். அத² வா சித்தஸமுட்டா²னா வண்ணதா⁴தூதி ஏத்த² பச்சயஉதுஸத்³தா³னம் லோபம் கத்வா ஸோயேவ புப்³பே³ வுத்தோ அத்தோ² ஸுவண்ணதா ஸுஸ்ஸரதா விய. ஏத்த² ஹி ‘‘ஸுஸ்ஸரதா’’தி உபாதி³ன்னகாதி⁴காரே ஆக³தம், ந ச ஸத்³தோ³ உபாதி³ன்னகோ அத்தி², தஸ்மா உபாதி³ன்னகரூபஓட்ட²தாலுஆதி³னிஸ்ஸயத்தா ஏவம் வுத்தந்தி, ஏவமேத்தா²பி சித்தபச்சயஉதுஸமுட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘சித்தஸமுட்டா²னா வண்ணதா⁴தூ’’தி வத³தி.

காயஸக்கி²ந்தி பச்சக்க²ம். த³ந்தாவரணந்தி ஓட்ட²த்³வயம். முகா²தா³னந்தி முக²விவரம். ஸிலிட்ட²ந்தி ஸம்க³தம் ஸுஸண்டி²தம். ஸரே நிமித்தம் க³ஹேத்வாதி ‘‘த⁴ம்மோ ஏஸோ வுச்சதீ’’தி த⁴ம்மஸ்ஸரவஸேன நிமித்தம் க³ஹேத்வா, ந கிலேஸானுப்³யஞ்ஜனவஸேன. ஏகப்பஹாரேனாதி ஏத்த² பஹாரோதி தி³வஸஸ்ஸ ததியோ பா⁴கோ³ வுச்சதி. ஏவம் ஸந்தேதி புப்³பே³ வுத்தமக்³க³ஹேத்வா வாசனாமக்³க³ஸ்ஸ தே²ரப்பப⁴வத்தவசனமேவ க³ஹேத்வா தேன புரிமவசனஞ்ச படிக்கி²பந்தோ சோதே³தி.

தேனேதமேதஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ. அத்தத்த²பரத்தா²தி³பே⁴தே³தி யோ தம் ஸுத்தம் ஸஜ்ஜா²யதி ஸுணாதி வாசேதி சிந்தேதி தே³ஸேதி, ஸுத்தேன ஸங்க³ஹிதோ ஸீலாதி³அத்தோ² தஸ்ஸபி ஹோதி, தேன பரஸ்ஸ ஸாதே⁴தப்³ப³தோ பரஸ்ஸபி ஹோதீதி தது³ப⁴யம் தம் ஸுத்தம் ஸூசேதி தீ³பேதி. ததா² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகத்தே² லோகியலோகுத்தரத்தே²தி ஏவமாதி³பே⁴தே³ அத்தே² ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸங்க³ண்ஹாதி. அத்த²ஸத்³தோ³ சாயம் ஹிதபரியாயவசனம், ந பா⁴ஸிதத்த²வசனம். யதி³ ஸியா, ஸுத்தம் அத்தனோபி பா⁴ஸிதத்த²ம் ஸூசேதி பரஸுத்தஸ்ஸபீதி அயமத்தோ² ஸியா, ஸுத்தேன ச யோ அத்தோ² பகாஸிதோ, ஸோ தஸ்ஸேவ ஹோதீதி ந தேன பரத்தோ² ஸூசிதோ ஹோதி, தேன ச ஸூசேதப்³ப³ஸ்ஸ பரத்த²ஸ்ஸ நிவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா அத்தக்³க³ஹணம் ந கத்தப்³ப³ம், அத்தத்த²பரத்த²வினிமுத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வா ஆதி³க்³க³ஹணஞ்ச ந கத்தப்³ப³ம், தஸ்மா யதா²வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸுத்தே அஸம்ப⁴வதோ ஸுத்தாதா⁴ரஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வஸேன அத்தத்த²பரத்தா² வுத்தா.

அத² வா ஸுத்தம் அனபேக்கி²த்வா யே அத்தத்தா²த³யோபி அத்த²ப்பபே⁴தா³ வுத்தா நித்³தே³ஸே (மஹானி. 69; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85) ‘‘அத்தத்தோ² பரத்தோ² உப⁴யத்தோ² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ அத்தோ² ஸம்பராயிகோ அத்தோ² உத்தானோ அத்தோ² க³ம்பீ⁴ரோ அத்தோ² கு³ள்ஹோ அத்தோ² படிச்ச²ன்னோ அத்தோ² நேய்யோ அத்தோ² நீதோ அத்தோ² அனவஜ்ஜோ அத்தோ² நிக்கிலேஸோ அத்தோ² வோதா³னோ அத்தோ² பரமத்தோ² அத்தோ²’’தி, தே ஸுத்தம் ஸூசேதீதி அத்தோ². அத² வா ‘‘அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதீ’’தி அத்தத்த²ம், ‘‘அப்பிச்ச²கத²ஞ்ச பரேஸம் கத்தா ஹோதீ’’தி பரத்த²ம் ஸூசேதீதி. ஏவம் ‘‘அத்தனா ச பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதீ’’திஆதி³ஸுத்தானி (அ. நி. 4.99) யோஜேதப்³பா³னி. வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி ச விஸேஸேத்வா ஸுத்தஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வத்தப்³போ³, தஸ்மா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸப்பவத்தாய தே³ஸனாய அத்தஹிதபரஹிதாதீ³னி ஸாதிஸயம் பகாஸிதானி ஹோந்தி, ந ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வவஸப்பவத்தாயாதி இத³மேவ ‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ ஸுத்த’’ந்தி வுத்தம்.

ஸுத்தே ச ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயம் அனுவத்தந்தி, ந வினயாபி⁴த⁴ம்மேஸு விய வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயோ ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வே அனுவத்ததி, தஸ்மா வேனேய்யானம் ஏகந்தஹிதபடிலாப⁴ஸம்வத்தனிகா ஸுத்தந்ததே³ஸனா ஹோதீதி ‘‘ஸுவுத்தா சேத்த² அத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். பஸவதீதி ப²லதி. ‘‘ஸுத்தாணா’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸேதும் ‘‘ஸுட்டு² ச நே தாயதீ’’தி வுத்தம். அத்தத்த²பரத்தா²தி³விதா⁴னேஸு ச ஸுத்தஸ்ஸ பமாணபா⁴வோ தேஸஞ்ச ஸங்கா³ஹகத்தம் யோஜேதப்³ப³ம், தத³த்த²ப்பகாஸனே பதா⁴னத்தா ஸுத்தஸ்ஸ இதரேஹி விஸேஸனஞ்ச. ஏதந்தி ‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ’’திஆதி³கம் அத்த²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி ஸுத்தஸ்ஸ.

அபி⁴க்கமந்தீதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ கமனஸ்ஸ வுத்³தி⁴பா⁴வம் அதிரேகத்தம் தீ³பேதி. அபி⁴க்கந்தேனாதி ச ஏத்த² கந்தியா அதி⁴கத்தம் விஸேஸபா⁴வந்தி யுத்தம் கிரியாவிஸேஸகத்தா உபஸக்³க³ஸ்ஸ. அபி⁴ஞ்ஞாதா, அபி⁴ராஜா, அபி⁴வினயேதி ஏத்த² லக்க²ணபூஜிதபரிச்சி²ன்னேஸு ரத்திஆதீ³ஸு அபி⁴-ஸத்³தோ³ வத்ததீதி கத²மேதம் யுஜ்ஜேய்யாதி? லக்க²ணகரணஞாணபூஜனபரிச்சே²த³கிரியாதீ³பனதோ தாஹி ச கிரியாஹி ரத்திராஜவினயானம் யுத்தத்தா. பா⁴வனாப²ரணவுத்³தீ⁴ஹி வுத்³தி⁴மந்தோ. ஆரம்மணாதீ³ஹீதி ஆரம்மணஸம்பயுத்தகம்மத்³வாரபடிபதா³தீ³ஹி. அவிஸிட்ட²ந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸிட்டே²ஸு வினயஸுத்தந்தாபி⁴த⁴ம்மேஸு அவிஸிட்ட²ம் ஸமானம் பிடகஸத்³த³ந்தி அத்தோ². யதா²வுத்தேனேவாதி ‘‘ஏவம் து³வித⁴த்தே²னா’’திஆதி³னா நயேன.

கதே²தப்³பா³னம் அத்தா²னம் தே³ஸகாயத்தேன ஆணாதி³விதி⁴னா அதிஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா. ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லக³தேன யதா²பராதா⁴தி³னா ஸாஸிதப்³ப³பா⁴வேன அனுஸாஸனம் வினயனம் ஸாஸனம். கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ ஸம்வராஸம்வராதி³னோ அத்த²ஸ்ஸ கத²னம் வசனபடிப³த்³த⁴கரணம் கதா². பே⁴த³-ஸத்³தோ³ விஸும் விஸும் யோஜேதப்³போ³ ‘‘தே³ஸனாபே⁴த³ம் ஸாஸனபே⁴த³ம் கதா²பே⁴த³ஞ்ச யதா²ரஹம் பரிதீ³பயே’’தி. பே⁴த³ந்தி நானத்தம், நானாகரணந்தி அத்தோ². ஸிக்கா² ச பஹானானி ச க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ ச ஸிக்கா²பஹானக³ம்பீ⁴ரபா⁴வம், தஞ்ச பரிதீ³பயே. யந்தி பரியத்திஆதி³ம். யதா²தி உபாரம்பா⁴தி³ஹேது பரியாபுணனாதி³ப்பகாரேஹி.

தீஸுபி சேதேஸு ஏதே த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴தி ஏத்த² தந்திஅத்தோ² தந்திதே³ஸனா தந்திஅத்த²படிவேதோ⁴ ச தந்திவிஸயா ஹோந்தீதி வினயபிடகாதீ³னம் அத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴தா⁴ரபா⁴வோ யுத்தோ, பிடகானி பன தந்தியோயேவாதி த⁴ம்மாதா⁴ரபா⁴வோ கத²ம் யுஜ்ஜேய்யாதி? தந்திஸமுதா³யஸ்ஸ அவயவதந்தியா ஆதா⁴ரபா⁴வதோ, த⁴ம்மாதீ³னஞ்ச து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வதோ தேஹி வினயாத³யோ க³ம்பீ⁴ராதி வினயாதீ³னஞ்ச சதுப்³பி³தோ⁴ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ வுத்தோ, தஸ்மா ‘‘த⁴ம்மாத³யோ ஏவ து³க்கோ²கா³ஹத்தா க³ம்பீ⁴ரா, ந வினயாத³யோ’’தி ந சோதே³தப்³ப³மேதம். தத்த² படிவேத⁴ஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ த⁴ம்மத்தா²னம், தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தே³ஸனாய ச து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. படிவேத⁴ஸ்ஸ பன உப்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா தப்³பி³ஸயஞாணுப்பத்தியா ச து³க்கரபா⁴வதோ து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³.

ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³தி ஏதேன வசனத்தே²ன த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ கத²ம் ஞாதப்³போ³தி? ‘‘த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதஸ்ஸ ஸமாஸபத³ஸ்ஸ அவயவபத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாண’’ந்தி வுத்தத்தா. ‘‘த⁴ம்மே படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏத்த² ஹி ‘‘த⁴ம்மே’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹீ’’தி வுத்தம், ‘‘படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதஸ்ஸ ச அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஞாண’’ந்தி, தஸ்மா ஹேதுத⁴ம்மஸத்³தா³ ஏகத்தா² ஞாணபடிஸம்பி⁴தா³ஸத்³தா³ சாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ஸாதி⁴தோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ. அத்த²ஸ்ஸ ஹேதுப²லபா⁴வோ ச ஏவமேவ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா²த⁴ம்மந்தி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஹேதும் ஹேதுப²லஞ்ச ஸப்³ப³ம் க³ண்ஹாதி. ஸபா⁴வவாசகோ ஹேஸ, ந பரியத்திஹேதுபா⁴வவாசகோ, தஸ்மா யதா²த⁴ம்மந்தி யோ யோ அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³த⁴ம்மோ, தஸ்மிம் தஸ்மிந்தி அத்தோ². த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனகோ அவிபரீதாபி⁴லாபோ. ஏதேன ‘‘தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718-720) ஏத்த² வுத்தத⁴ம்மனிருத்திம் த³ஸ்ஸேதி. அனுலோமாதி³வஸேன வா கத²னந்தி ஏதேன தஸ்ஸா த⁴ம்மனிருத்தியா அபி⁴லாபம் கத²னம் தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ பவத்தனம் த³ஸ்ஸேதி. அதி⁴ப்பாயோதி ஏதேன ‘‘தே³ஸனாதி பஞ்ஞத்தீ’’தி ஏதம் வசனம் த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந தப்³பி³னிமுத்தம் பஞ்ஞத்திம் ஸந்தா⁴யாதி த³ஸ்ஸேதி.

ஸோ ச லோகியலோகுத்தரோதி ஏவம் வுத்தம் அபி⁴ஸமயம் யேன பகாரேன அபி⁴ஸமேதி, யஞ்ச அபி⁴ஸமேதி, யோ ச தஸ்ஸ ஸபா⁴வோ, தேஹி பாகடம் காதும் ‘‘விஸயதோ அஸம்மோஹதோ ச அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴’’தி ஆஹ. தத்த² ஹி விஸயதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ அவிஜ்ஜாதி³த⁴ம்மஸங்கா²ராதி³அத்த²தது³ப⁴யபஞ்ஞாபனாரம்மணோ லோகியோ அபி⁴ஸமயோ. அஸம்மோஹதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ நிப்³பா³னாரம்மணோ மக்³க³ஸம்பயுத்தோ யதா²வுத்தத⁴ம்மத்த²பஞ்ஞத்தீஸு ஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனோ லோகுத்தரோ அபி⁴ஸமயோதி. அபி⁴ஸமயதோ அஞ்ஞம்பி படிவேத⁴த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸம் தேஸம் வா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘படிவேத⁴னம் படிவேதோ⁴’’தி இமினா ஹி வசனத்தே²ன அபி⁴ஸமயோ, படிவிஜ்ஜீ²யதீதி படிவேதோ⁴தி இமினா தம்தம்ரூபாதி³த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ ச படிவேதோ⁴தி யுஜ்ஜதி.

யதா²வுத்தேஹி த⁴ம்மாதீ³ஹி பிடகானம் க³ம்பீ⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதா³னி யஸ்மா ஏதேஸு பிடகேஸூ’’திஆதி³மாஹ. யோ சேத்தா²தி ஏதேஸு தம்தம்பிடகக³தேஸு த⁴ம்மாதீ³ஸு யோ படிவேதோ⁴ ஏதேஸு ச பிடகேஸு தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் யோ அவிபரீதஸபா⁴வோதி யோஜேதப்³போ³. து³க்கோ²கா³ஹதா ச வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³. அயம் பனேத்த² விஸேஸோ ‘‘அவிபரீதஸபா⁴வஸங்கா²தோ படிவேதோ⁴ து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யதாய ஏவ து³க்கோ²கா³ஹோ’’தி.

யந்தி பரியத்திது³க்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அத்த²ந்தி பா⁴ஸிதத்த²ம் பயோஜனத்த²ஞ்ச. ந உபபரிக்க²ந்தீதி ந விசாரேந்தி. ந நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தீதி நிஜ்ஜா²னபஞ்ஞம் ந க²மந்தி, நிஜ்ஜா²யித்வா பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா ரோசேத்வா ந க³ஹேதப்³பா³ ஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. இதீதி ஏவம் ஏதாய பரியத்தியா வாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா அத்தனோ உபரி பரேஹி ஆரோபிதவாத³ஸ்ஸ நிக்³க³ஹஸ்ஸ பமோக்க²ப்பயோஜனா ஹுத்வா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி. வாத³ப்பமோக்கோ²தி வா நிந்தா³பமோக்கோ². யஸ்ஸ சத்தா²யாதி யஸ்ஸ ச ஸீலாதி³பரிபூரணஸ்ஸ அனுபாதா³விமோக்க²ஸ்ஸ வா அத்தா²ய. த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தீதி ஞாயேன பரியாபுணந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. அஸ்ஸாதி அஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ. நானுபோ⁴ந்தீதி ந விந்த³ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா து³க்³க³ஹிதத்தா உபாரம்ப⁴மானத³ப்பமக்க²பலாஸாதி³ஹேதுபா⁴வேன தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. ப⁴ண்டா³கா³ரே நியுத்தோ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ வியாதி ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, த⁴ம்மரதனானுபாலகோ. அஞ்ஞம் அத்த²ம் அனபேக்கி²த்வா ப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸேவ ஸதோ பரியத்தி ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தி.

தாஸம்யேவாதி அவதா⁴ரணம் பாபுணிதப்³பா³னம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞாசதுபடிஸம்பி⁴தா³னம் வினயே பபே⁴த³வசனாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். வேரஞ்ஜகண்டே³ ஹி திஸ்ஸோ விஜ்ஜாவ விப⁴த்தாதி. து³தியே தாஸம்யேவாதி அவதா⁴ரணம் சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ அபேக்கி²த்வா கதம், ந திஸ்ஸோ விஜ்ஜா. தா ஹி ச²ஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு அந்தோக³தா⁴தி ஸுத்தே விப⁴த்தாயேவாதி. ஞத்வா ஸங்க³ய்ஹமானந்தி யோஜனா. தேஸந்தி தேஸம் பிடகானம். ஸப்³ப³ம்பீதி ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴வசனம்.

அத்தா²னுலோமனாமதோ அனுலோமிகோ. அனுலோமிகத்தம்யேவ விபா⁴வேதும் ‘‘கஸ்மா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏகனிகாயம்பீதி ஏகஸமூஹம்பி. போணிகா ச சிக்க²ல்லிகா ச க²த்தியா, தேஸம் நிவாஸோ போணிகனிகாயோ சிக்க²ல்லிகனிகாயோ ச. ஏவம் த⁴ம்மக்க²ந்த⁴தோ சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானீதி பு³த்³த⁴வசனபிடகாதீ³னி நிட்டா²பேத்வா அனேகச்ச²ரியபாதுபா⁴வபடிமண்டி³தாய ஸங்கீ³தியா பட²மபு³த்³த⁴வசனாதி³கோ ஸப்³போ³ வுத்தப்பபே⁴தோ³ அஞ்ஞோபி உத்³தா³னஸங்க³ஹாதி³பே⁴தோ³ ஸங்கீ³தியா ஞாயதீதி ஏதஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஏவமேதம் ஸப்³ப³ம்பீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். அயம் அபி⁴த⁴ம்மோ பிடகதோ அபி⁴த⁴ம்மபிடகந்திஆதி³னா பிடகாதி³பா⁴வத³ஸ்ஸனேனேவ மஜ்ஜி²மபு³த்³த⁴வசனபா⁴வோ ததா²க³தஸ்ஸ ச ஆதி³தோ ஆபி⁴த⁴ம்மிகபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோதி வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ஸியா ‘‘யதி³ ததா²க³தபா⁴ஸிதபா⁴வோ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ ஸித்³தோ⁴ ஸியா, மஜ்ஜி²மபு³த்³த⁴வசனபா⁴வோ ச ஸித்³தோ⁴ ப⁴வேய்ய, ஸோ ஏவ ச ந ஸித்³தோ⁴’’தி தஸ்ஸ வினயாதீ³ஹி பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வம் ஸாதே⁴தும் வத்து²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தம் தா⁴ரயந்தேஸு பி⁴க்கூ²ஸூ’’திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³ஸாமயிகபரிஸாயாதி ஸப்³ப³னிகாயிகபரிஸாய பஞ்சபி நிகாயே பரியாபுணந்தியா. ந உக்³க³ஹிதந்தி ஸகலஸ்ஸ வினயபிடகஸ்ஸ அனுக்³க³ஹிதத்தா ஆஹ. வினயமத்தம் உக்³க³ஹிதந்தி விப⁴ங்க³த்³வயஸ்ஸ உக்³க³ஹிதத்தா ஆஹ. வினயம் அவிவண்ணேதுகாமதாய ‘‘அபி⁴த⁴ம்மம் பரியாபுணஸ்ஸூ’’தி ப⁴ணந்தஸ்ஸ அனாபத்திம், அபி⁴த⁴ம்மே அனோகாஸகதம் பி⁴க்கு²ம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தியா பாசித்தியஞ்ச வத³ந்தேன ப⁴க³வதா அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதபா⁴வோ தீ³பிதோ பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதேஹி ஸுத்தாதீ³ஹிஸஹ வசனதோ, பா³ஹிரகபா⁴ஸிதேஸு ச ஈதி³ஸஸ்ஸ வசனஸ்ஸ அபா⁴வா.

இதோபி ப³லவதரம் ஆபி⁴த⁴ம்மிகஸ்ஸ ஸாது⁴காரதா³னேன விசிகிச்சா²விச்சே²த³ஸ்ஸ கதத்தா. கம்மதோ அஞ்ஞம் கம்மம் கம்மந்தரம், தம் காமாவசராதி³ம் ரூபாவசராதி³பா⁴வேன, கண்ஹவிபாகாதி³ம் ஸுக்கவிபாகாதி³பா⁴வேன கதே²ந்தோ ஆலோளேதி.

ஜினசக்கேதி ஜினஸாஸனே. விஸம்வாதே³தீதி விப்பலம்பே⁴தி. பே⁴த³கரவத்தூ²ஸு ஏகஸ்மிந்தி ‘‘பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதீ’’தி ஏகஸ்மிம் ஸந்தி³ஸ்ஸதி. உத்தரிபி ஏவம் வத்தப்³போ³…பே… ந அஞ்ஞேஸம் விஸயோ…பே… நிதா³னகிச்சம் நாம நத்தீ²தி அபாகடானம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸானம் பாகடபா⁴வகரணத்த²ம் தது³பதே³ஸஸஹிதேன நிதா³னேன ப⁴விதப்³ப³ம், அஞ்ஞேஸம் அவிஸயத்தா தே³ஸகோ பாகடோ, ஓக்கந்திகாலாதீ³னம் பாகடத்தா காலோ ச, தே³வலோகே தே³ஸிதபா⁴வஸ்ஸ பாகடத்தா தே³ஸபரிஸா ச பாகடாதி கிம் நிதா³னகிச்சம் ஸியாதி.

யத்த² க²ந்தா⁴த³யோ நிப்பதே³ஸேன விப⁴த்தா, ஸோ அபி⁴த⁴ம்மோ நாம, தஸ்மா தஸ்ஸ நிதா³னேன க²ந்தா⁴தீ³னம் நிப்பதே³ஸதோபி படிவித்³த⁴ட்டா²னேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயேன தே²ரோ ‘‘மஹாபோ³தி⁴னிதா³னோ அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸோ ஏவம் பஜானாமி ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யித’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.12) நயேன பச்சயாதீ³ஹி வேத³னம் உபபரிக்க²ந்தோ க²ந்தா⁴தி³பதே³ஸானம் வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³னம் வஸேன விஹாஸி. த⁴ம்மேதி குஸலாதி³அரணந்தே.

த⁴ம்மம் பரிவத்தேந்தோதி ஸாட்ட²கத²ம் பாளிம் பரிவத்தேந்தோ ஏதம் பரவாதீ³சோத³னம் பத்வா ‘‘அயம் பரவாதீ³’’திஆதி³மாஹ. அம்ஹாதி³ஸேஸு நிதா³னம் ஜானந்தேஸு படிஸரணேஸு விஜ்ஜமானேஸு அப்படிஸரணோ அரஞ்ஞே கந்த³ந்தோ விய நிதா³னஸப்³பா⁴வே ஸக்கி²பூ⁴தேஸுபி அம்ஹேஸு விஜ்ஜமானேஸு அஸக்கி²கம் அட்³ட³ம் கரோந்தோ விய ஹோதி, நிதா³னஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வம்பி ந ஜானாதி, நனு ஏதம் நிதா³னந்தி கதே²ந்தோ ஏவமாஹ. ஏகமேவாதி தே³ஸனானிதா³னமேவ அஜ்ஜா²ஸயானுரூபேன தே³ஸிதத்தா. த்³வே நிதா³னானீதி அதி⁴க³ந்தப்³ப³தே³ஸேதப்³ப³த⁴ம்மானுரூபேன தே³ஸிதத்தா. அபி⁴த⁴ம்மாதி⁴க³மஸ்ஸ மூலம் அதி⁴க³மம் நிதே³தீதி அதி⁴க³மனிதா³னம். போ³தி⁴அபி⁴னீஹாரஸத்³தா⁴யாதி யாய ஸத்³தா⁴ய தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ ஸந்திகே போ³தி⁴யா சித்தம் அபி⁴னீஹரி பணிதா⁴னம் அகாஸி.

ஸுமேத⁴கதா²வண்ணனா

சதுரோ ச அஸங்கி²யேதி (பு³. வம். அட்ட². 2.1-2) உத்³த⁴ம் ஆரோஹனவஸேன அதிக்கமித்வா அமரம் நாம நக³ரம் அஹோஸீதி வசனஸேஸயோஜனா காதப்³பா³. த³ஸஹீதி ஹத்தி²அஸ்ஸரத²பே⁴ரீஸங்க²முதி³ங்க³வீணாகீ³தஸம்மதாளேஹி ‘‘அஸ்னாத² பிவத² கா²த³தா²’’தி த³ஸமேன ஸத்³தே³ன. தே பன ஏகதே³ஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஹத்தி²ஸத்³த³’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஹத்தி²ஸத்³த³ந்தி கரணத்தே² உபயோகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. பே⁴ரீஸங்க²ரதா²னஞ்ச ஸத்³தே³ஹி அவிவித்தந்தி வா கோ⁴ஸிதந்தி வா யோஜேதப்³ப³ம். ஹத்தி²ஸத்³த³ந்தி வா ஹத்தி²ஸத்³த³வந்தம் நக³ரம். கா²த³த² பிவத² சேவாதி இதி-ஸத்³தோ³ ஞாதத்த²த்தா அப்பயுத்தோ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸப்³ப³ங்க³ஸம்பன்னம் உய்யானபோக்க²ரணீஆதி³ஸம்பன்னத்தா. லக்க²ணேதி இத்தி²லக்க²ணே புரிஸலக்க²ணே ச. இதிஹாஸேதி போராணே. ஸத⁴ம்மேதி அத்தனோ தேவிஜ்ஜத⁴ம்மே ச யஞ்ஞவிதி⁴ஆதி³கே ச. பாரமிந்தி பாரஞாணம் பாராதி⁴க³மம் க³தோ. சிந்தேஸஹந்தி சிந்தேஸிம் அஹம் ஸுமேத⁴பூ⁴தோதி ஸத்தா² வத³தி. அத்தி² ஹேஹிதீதி ஸோ விஜ்ஜமானோ ப⁴விஸ்ஸதி. ந ஹேதுயேதி அப⁴விதும். ஏவமேவாதி ஏவமேவம். ந க³வேஸதீதி ந க³ந்தும் ஏஸதி ந இச்ச²தி நானுக³ச்ச²தி வா. தோ⁴வேதி தோ⁴வந்தே. ஸேரீதி ஸாயத்திகோ. ஸயம்வஸீதி ஸவஸோ. மஹாசோரஸமோ வியாதி காயஸாராக³வஸேன து³ச்சரிதானேஸனேஹி குஸலப⁴ண்ட³ச்சே²த³னா. நாதா²தி நாத²வந்தோ. பஞ்சதோ³ஸவிவஜ்ஜிதந்தி ஏவமாதி³கஸ்ஸ அத்தோ² கேஸுசி அட்ட²கதா²போத்த²கேஸு லிகி²தோதி கத்வா ந வக்கா²ம.

ஸாஸனேதி ஏத்த² தாபஸஸாஸனம் ஜா²னாபி⁴ஞ்ஞா ச. வஸீபூ⁴தஸ்ஸ ஸதோ. மயி ஏவம்பூ⁴தே தீ³பங்கரோ ஜினோ உப்பஜ்ஜி. ஸோதே⁴தி ஜனோ. அஞ்ஜஸம் வடுமாயனந்தி பரியாயவசனேஹி மக்³க³மேவ வத³தி. மா நம் அக்கமித்தா²தி ஏத்த² நந்தி பத³பூரணமத்தே நிபாதோ. கா⁴தியாமஹந்தி ஏத்த² ச அ-இதி ச ஹம்-இதி ச நிபாதா, அஹம்-இதி வா ஏகோ நிபாதோ ஸானுனாஸிகோ கதோ. ஆஹுதீனந்தி த³க்கி²ணாஹுதீனம். மந்தி மம, மம் வா அப்³ர்வி.

கப்பே அதிக்கமித்வா வுத்தேபி போ³தி⁴ம்ஹி மாதாதி³ஸம்கித்தனே ஸங்க³ண்ஹிதும் ‘‘போ³தி⁴ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ’’திஆதி³மாஹ. ஸுகே²னாதி உத்தமேன ஸுகே²ன. அஸமோதி தாபஸேஹி அஸமோ. அபி⁴ஞ்ஞாஸுக²தோபி விஸிட்ட²ம் ஈதி³ஸம் பு³த்³த⁴த்தப்³யாகரணஜம் ஸுக²ம் அலபி⁴ம். யாதி யானி நிமித்தானி. ஆபு⁴ஜதீதி ஆவத்ததி. அபி⁴ரவந்தீதி ஸத்³த³ம் கரோந்தி. சு²த்³தா⁴தி நிக்க²ந்தா. நுத்³த⁴ம்ஸதீதி ந உத்³த⁴ம் க³ச்ச²தி. உப⁴யந்தி உப⁴யவசனம். து⁴வஸஸ்ஸதந்தி ஏகந்தஸஸ்ஸதம், அவிபரீதமேவாதி அத்தோ². ஆபன்னஸத்தானந்தி க³ப்³பி⁴னீனம். யாவதாத³ஸ தி³ஸா, தத்த². த⁴ம்மதா⁴துயாதி த⁴ம்மதா⁴துயம், ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு விசினாமீதி அத்தோ².

யஸ்ஸ ஸம்புண்ணோ, தம் வமதேவ உத³கம் நிஸ்ஸேஸம். ஏதேதி ஏகிஸ்ஸாபி தா³னபாரமிதாய அனேகப்பகாரதாய ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. படிலக்³கி³தம் ரக்க²தீதி வசனஸேஸோ, பு⁴ம்மத்தே² வா உபயோகோ³. சதூஸு பூ⁴மீஸூதி பாதிமோக்கா²தீ³ஸு ஸம்வரபூ⁴மீஸு. அத்³வேஜ்ஜ²மானஸோதி கதா³சி க²மனம் கதா³சி அக்க²மனம், கஸ்ஸசி க²மனம் கஸ்ஸசி அக்க²மனந்தி ஏவம் த்³வேதா⁴பா⁴வம் அனாபன்னமானஸோ ஹுத்வா. ஸச்சஸ்ஸ வீதி² நாம தி³ட்டா²தி³ ச அதி³ட்டா²தி³ ச யதா²பூ⁴தம்வ வத்து². அதி⁴ட்டா²னந்தி குஸலஸமாதா³னாதி⁴ட்டா²னம், ஸமாதி³ன்னேஸு குஸலேஸு அசலதா அதி⁴ட்டா²னம் நாம. பத²வியா உபேக்க²னம் நாம விகாரானாபத்தி. அஞ்ஞத்ராதி அஞ்ஞம். ஸபா⁴வரஸலக்க²ணேதி ஏத்த² பா⁴வோதி அவிபரீததா விஜ்ஜமானதா, ஸஹ பா⁴வேன ஸபா⁴வோ, அவிபரீதோ அத்தனோ போ³தி⁴பரிபாசனகிச்சஸங்கா²தோ ரஸோ, அனவஜ்ஜவத்து²பரிச்சாகா³தி³ஸங்கா²தம் லக்க²ணஞ்ச ஸபா⁴வரஸலக்க²ணம், ததோ ஸம்மஸதோ. த⁴ம்மதேஜேனாதி ஞாணதேஜேன. சலதாதி சலதாய கம்பனதாய. ஸேஸீதி ஸயி. மா பா⁴தா²தி மா பா⁴யித்த². ஸப்³பீ³தியோதி ஸப்³பா³ ஈதியோ உபத்³த³வா தம் விவஜ்ஜந்து.

ஸுமேத⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

பவச்ச²தீதி தே³தி. யோகே³னாதி உபாயேன. ஸமிம்ஸூதி ஸன்னிபதிம்ஸு. அப்பத்தமானஸாதி அப்பத்தஅரஹத்தா பி⁴க்கூ² க³ரஹிதா ப⁴வந்தி. ரித்தாதி ஸுஞ்ஞா அந்தரஹிதா. ஸாலகல்யாணீ நாம ஏகோ ருக்கோ². பு³த்³த⁴சக்கவத்திகாலேயேவ கிர ஏகாஹேனேவ உப்பஜ்ஜதி.

லிங்க³ஸம்பத்தீதி புரிஸலிங்க³தா. ஹேதூதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴தா. கு³ணஸம்பத்தீதி அபி⁴ஞ்ஞாஸமாபத்திலாபி⁴தா. அதி⁴காரோதி பு³த்³தா⁴னம் ஸக்காரகரணம். ச²ந்த³தாதி பு³த்³த⁴த்தப்பத்தியம் ச²ந்த³ஸமாயோகோ³. ஸப்³ப³ங்க³ஸம்பன்னாதி அட்ட²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா கதபணிதா⁴னா. பக்கி²காதி பீட²ஸப்பிகா. பண்ட³காதி உப⁴யலிங்க³ரஹிதா. போ³தி⁴ஸத்தா ச ப்³ரஹ்மலோகூபபத்திபட²மகப்பிகேஸு காலேஸு உப⁴யலிங்க³ரஹிதா ஹோந்தி, ந பன பண்ட³கபரியாபன்னாதி ஏதமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பரியாபன்னா ந ப⁴வந்தீ’’தி வுத்தம், யதா²வுத்தேஸு வா தோ³ஸேஸு ஸப்³பே³ஸு பரியாபன்னா ந ப⁴வந்தி, போ³தி⁴ஸத்தேஸு வா பரியாபன்னா தத³ந்தோக³தா⁴, பரிச்சி²ன்னஸம்ஸாரத்தா வா பரியாபன்னா போ³தி⁴ஸத்தா உப⁴தோப்³யஞ்ஜனபண்ட³கா ந ப⁴வந்தீதி அத்தோ². ஸப்³ப³த்த² ஸுத்³த⁴கோ³சரா யஸ்மா, தஸ்மா மிச்சா²தி³ட்டி²ம் ந ஸேவந்தி. மிச்சா²தி³ட்டி²ந்தி நத்தி²காஹேதுகாகிரியதி³ட்டி²ம். ப⁴வாப⁴வேதி கு²த்³த³கே சேவ மஹந்தே ச ப⁴வே. போ⁴ஜபுத்தேதி லுத்³த³கே. லக³னந்தி ஸங்கோ³. அஞ்ஞதா²தி லீனதா. கா³மண்ட³லாதி கா³மதா³ரகா. ரூபந்தி விப்பகாரம். அயம் தாவ நிதா³னகதா² யாய அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸ பு³த்³த⁴பா⁴ஸிததாஸித்³தீ⁴தி அத்த²யோஜனா காதப்³பா³.

நிதா³னகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

1. சித்துப்பாத³கண்ட³ம்

திகமாதிகாபத³வண்ணனா

இதா³னி படிஞ்ஞாதகத²ம் காதும் ‘‘இதா³னி இதி மே…பே… கத²னோகாஸோ ஸம்பத்தோ’’திஆதி³மாஹ. இதோ பட்டா²யாதி குஸலத⁴ம்மபத³தோ பட்டா²ய.

1. ஸப்³ப³பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோதி தீஸுபி பதே³ஸு வேத³னாஸத்³த³ஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தா தேன லத்³த⁴னாமோ ஸப்³ப³பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோ ஹோதி. நனு ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மாதி சத்தாரி பதா³னி, ஏவம் ஸேஸேஸுபீதி த்³வாத³ஸேதானி பதா³னி, ந தீணீதி வேத³னாஸத்³த³ஸ்ஸ பத³த்தயாவயவத்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³பதே³ஹீ’’தி வுச்சேய்ய, ந யுத்தம். ‘‘வேத³னாயா’’தி ஹி விஸும் பத³ம் ந கஸ்ஸசி பத³ஸ்ஸ அவயவோ ஹோதி, நாபி ஸுகா²தி³பத³பா⁴வம் ப⁴ஜதீதி தேன லத்³த⁴னாமோ கத²ம் ஸப்³ப³பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோ ஸியாதி? அதி⁴ப்பேதப்பகாரத்த²க³மகஸ்ஸ பத³ஸமுதா³யஸ்ஸ பத³த்தா. பஜ்ஜதி அவபு³ஜ்ஜீ²யதி ஏதேனாதி ஹி பத³ம், ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா’’தி ஏதேன ச பத³ஸமுதா³யேன யதா²தி⁴ப்பேதோ அத்தோ² ஸமத்தோ விஞ்ஞாயதி, தஸ்மா ஸோ பத³ஸமுதா³யோ ‘‘பத³’’ந்தி வுச்சதி. ஏவம் இதரேபி வேதி³தப்³பா³. தஸ்மா தேஸம் திண்ணம் ஸமுதா³யானம் அவயவேன லத்³த⁴னாமோ ஸப்³ப³பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோதி யுத்தோ.

க³ந்த²தோ ச அத்த²தோ சாதி ஏத்த² ஹேதுபத³ஸஹேதுகபதா³தீ³ஹி ஸம்ப³ந்த⁴த்தா க³ந்த²தோ ச ஹேதுஅத்த²ஸஹேதுகத்தா²தீ³ஹி ஸம்ப³ந்த⁴த்தா அத்த²தோ ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. ஸஹேதுகஹேதுஸம்பயுத்தது³கா ஹி ஹேதுது³கே ஹேதூஹி ஸம்ப³ந்த⁴த்தா ஹேதுது³கஸம்ப³ந்தா⁴, ஹேதுஸஹேதுகது³கோ ஹேதுது³கஸஹேதுகது³கஸம்ப³ந்தோ⁴ உப⁴யேகபத³வஸேன. ததா² ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கோ ஹேதுது³கஹேதுஸம்பயுத்தது³கஸம்ப³ந்தோ⁴, நஹேதுஸஹேதுகது³கோ ஏகத்³விபத³வஸேன ஹேதுது³கஸஹேதுகது³கஸம்ப³ந்தோ⁴தி. கண்ணிகா வியாதி புப்ப²மயகண்ணிகா விய. க⁴டா வியாதி புப்ப²ஹத்த²காதீ³ஸு புப்பா²தீ³னம் ஸமூஹோ விய. கண்ணிகாக⁴டாதீ³ஸு ஹி புப்பா²தீ³னி வண்டாதீ³ஹி அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ப³ந்தா⁴னி ஹோந்தீதி ததா²ஸம்ப³ந்த⁴தா ஏதேஸம் து³கானம் வுத்தா. து³கஸாமஞ்ஞதோதி அஞ்ஞேஹி ஹேதுது³காதீ³ஹி து³கவஸேன ஸமானபா⁴வா. அஞ்ஞேஹீதி ஸாரம்மணது³காதீ³ஹி. அஸங்க³ஹிதோ பதே³ஸோ யேஸம் அத்தி², தே ஸப்பதே³ஸா. யேஸம் பன நத்தி², தே நிப்பதே³ஸா.

‘‘கச்சி நு போ⁴தோ குஸல’’ந்தி ஏவம் புச்சி²தமேவத்த²ம் பாகடம் கத்வா புச்சி²தும் ‘‘கச்சி போ⁴தோ அனாமய’’ந்தி வுத்தம், தஸ்மா குஸலஸத்³தோ³ அனாமயத்தோ² ஹோதி. பா³ஹிதிகஸுத்தே (ம. நி. 2.361) ப⁴க³வதோ காயஸமாசாராத³யோ வண்ணேந்தேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ‘‘யோ கோ², மஹாராஜ, காயஸமாசாரோ அனவஜ்ஜோ’’தி குஸலோ காயஸமாசாரோ வுத்தோ. ந ஹி ப⁴க³வதோ ஸுக²விபாகம் கம்மம் அத்தீ²தி ஸப்³ப³ஸாவஜ்ஜரஹிதா காயஸமாசாராத³யோ குஸலாதி வுத்தா. குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூதி ச போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா ‘‘குஸலா’’தி வுத்தா. தே ச விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லஸம்பயுத்தா ந ஏகந்தேன ஸுக²விபாகாயேவாதி அனவஜ்ஜத்தோ² குஸலஸத்³தோ³. அங்க³பச்சங்கா³னந்தி குஸலஸத்³த³யோகே³ன பு⁴ம்மத்தே² ஸாமிவசனம், அங்க³பச்சங்கா³னம் வா நாமகிரியாபயோஜனாதீ³ஸூதி அத்தோ². நச்சகீ³தஸ்ஸாதி ச ஸாமிவசனம் பு⁴ம்மத்தே², நச்சகீ³தஸ்ஸ விஸேஸேஸூதி வா யோஜேதப்³ப³ம். குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீதி புஞ்ஞவிபாகனிப்³ப³த்தககம்மம் ‘‘குஸல’’ந்தி வுத்தம். த⁴ம்மா ஹோந்தீதி ஸுஞ்ஞத⁴ம்மத்தா ஸபா⁴வமத்தா ஹோந்தீதி அத்தோ². ஏவம் த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீதி ஏத்தா²பி ஸுஞ்ஞதத்தோ² த⁴ம்மஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸலயந்தி…பே… வித்³த⁴ம்ஸேந்தீதி ஏத்த² புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பச்சி²மம் பச்சி²மம் அத்த²வசனம். அத² வா ஸலனஸ்ஸ அத்த²தீ³பனானி சலனாதீ³னி தீணி தத³ங்க³ப்பஹானாதீ³ஹி யோஜேதப்³பா³னி. அப்பஹீனபா⁴வேன ஸந்தானே ஸயமானா அகுஸலா த⁴ம்மா ராகா³தி³அஸுசிஸம்பயோக³தோ நானாவித⁴து³க்க²ஹேதுதோ ச குச்சி²தேன ஆகாரேன ஸயந்தி. ஞாணவிப்பயுத்தானம்பி ஞாணம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதீதி ஸப்³பே³பி குஸலா த⁴ம்மா குஸேன ஞாணேன பவத்தேதப்³பா³தி குஸலா. உப்பன்னம்ஸானுப்பன்னம்ஸபா⁴கே³ஸு ஸங்க³ஹிதத்தா உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஸம்கிலேஸபக்க²ம் பஹானானுப்பாத³னேஹி லுனந்தி ஸம்மப்பதா⁴னத்³வயம் விய.

ஸத்தாதி³கா³ஹகானம் சித்தானம் கோ³சரா ஸத்தாத³யோ விய பஞ்ஞாய உபபரிக்கி²யமானா ந நிஸ்ஸபா⁴வா, கிந்து அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மா. ந ச தா⁴ரியமானஸபா⁴வா அஞ்ஞோ த⁴ம்மோ நாம அத்தி². ந ஹி ருப்பனாதீ³ஹி அஞ்ஞே ரூபாத³யோ, கக்க²ளாதீ³ஹி ச அஞ்ஞே பத²வீஆத³யோ த⁴ம்மா விஜ்ஜந்தீதி. அஞ்ஞதா² பன அவபோ³தே⁴தும் ந ஸக்காதி நாமவஸேன விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதே ஸபா⁴வத⁴ம்மே அஞ்ஞே விய கத்வா ‘‘அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’தி வுத்தம். ஸப்பச்சயத⁴ம்மேஸு விஸேஸம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தா⁴ரீயந்தி வா பச்சயேஹீ’’தி ஆஹ. தா⁴ரீயந்தீதி உபதா⁴ரீயந்தி, லக்கீ²யந்தீதி அத்தோ².

அகுஸலாதி குஸலபடிஸேத⁴னமத்தம் குஸலாபா⁴வமத்தவசனம் தத³ஞ்ஞமத்தவசனம் வா ஏதம் ந ஹோதி, கிந்து தப்படிபக்க²வசனந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மித்தபடிபக்கா² அமித்தா வியா’’திஆதி³ வுத்தம். தப்படிபக்க²வசனதா ச அப்³யாகதததியராஸிவசனேன விஞ்ஞாயதி. யதி³ ஹி குஸலாபா⁴வமத்தவசனம் அகுஸலஸத்³தோ³, தேன ந கோசி த⁴ம்மோ வுத்தோதி அப்³யாகதவசனேனேவ ச ததியோ ராஸி வுத்தோ ந ஸியா, குஸலா சேவ த⁴ம்மா அப்³யாகதா சாதி து³கோவாயம் ஆபஜ்ஜதி, ந திகோ, ஏவஞ்ச ஸதி அகுஸலவசனேன ந கோசி அத்தோ². அத² ஸியா, ‘‘அனப்³யாகதா’’தி ச வத்தப்³ப³ம் ஸியா குஸலானம் விய அப்³யாகதானஞ்ச அபா⁴வமத்தஸம்ப⁴வா, தஸ்மா அபா⁴வமத்தவசனே அப்³யாகதபா⁴வமத்தம் விய குஸலாபா⁴வமத்தம் அகுஸலம் ந கோசி ராஸீதி ‘‘அப்³யாகதா’’தி ததியோ ராஸி ந ஸியா. ததியராஸிபா⁴வேன ச அப்³யாகதா வுத்தாதி அகுஸலோ ச ஏகோ ராஸீதி விஞ்ஞாயதி. தஸ்மா நாபா⁴வவசனதா, ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்தே²ன த⁴ம்மஸத்³தே³ன ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வதோ ச அகுஸலஸத்³த³ஸ்ஸ குஸலாபா⁴வமத்தவசனதா ந ஹோதி, நாபி தத³ஞ்ஞமத்தவசனதா ததியராஸிவசனதோ ஏவ. யதி³ ஹி குஸலேஹி அஞ்ஞே அகுஸலா சேதஸிகேஹி அஞ்ஞே அசேதஸிகா விய, குஸலாகுஸலவசனேஹி ஸப்³பே³ஸம் த⁴ம்மானம் ஸங்க³ஹிதத்தா அஸங்க³ஹிதஸ்ஸ ததியராஸிஸ்ஸ அபா⁴வா சேதஸிகது³கோ விய அயஞ்ச து³கோ வத்தப்³போ³ ஸியா ‘‘குஸலா த⁴ம்மா அகுஸலா த⁴ம்மா’’தி, ந ‘‘அப்³யாகதா’’தி ததியோ ராஸி வத்தப்³போ³, வுத்தோ ச ஸோ, தஸ்மா ந தத³ஞ்ஞமத்தவசனம் அகுஸலஸத்³தோ³, பாரிஸேஸேன தப்படிபக்கே²ஸு அ-காரஸ்ஸ பயோக³த³ஸ்ஸனதோ லோகே ‘‘அமித்தா’’தி ஸாஸனே ‘‘அலோபோ⁴’’தி இதா⁴பி தப்படிபக்க²வசனதா அகுஸலஸத்³த³ஸ்ஸ ஸித்³தா⁴, தத்த² நிருள்ஹத்தா ச ந இதரவசனதா, தப்படிபக்க²பா⁴வோ ச விருத்³த⁴ஸபா⁴வத்தா தப்பஹேய்யபா⁴வதோ ச வேதி³தப்³போ³, ந குஸலவினாஸனதோ. ந ஹி குஸலா அகுஸலேஹி பஹாதப்³பா³, மஹாப³லவதாய பன குஸலாயேவ பயோக³னிப்பா²தி³தா ஸதா³னுஸயிதே அகுஸலே தத³ங்க³விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³வஸேன பஜஹந்தீதி.

ந ப்³யாகதாதி அகதி²தா. கத²ம் பனேதே அகதி²தா ஹோந்தி, நனு ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா’’திஆதீ³ஹி திகது³கபதே³ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³வசனேஹி ப²ஸ்ஸாதி³வசனேஹி ச கதி²தாதி? நோ ந கதி²தா, தானி பன வசனானி இத⁴ அனதி⁴ப்பேதானி அவுத்தத்தா அனனுவத்தனதோ. ந ஹி ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா’’திஆதி³ம் வத்வா ‘‘அப்³யாகதா’’தி வுத்தம், தஸ்மா ந தானி இத⁴ அனுவத்தந்தீதி தப்³ப³சனீயபா⁴வேன அகதி²ததா ந ஹோதி, குஸலாகுஸலவசனானி பன இத⁴ வுத்தத்தா அனுவத்தந்தீதி தப்³ப³சனீயபா⁴வேன அகதி²ததா ஞாயதீதி ‘‘குஸலாகுஸலபா⁴வேன அகதி²தாதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. ந ப்³யாகதாதி வா அவிபாகா, அப்³யாகதவசனேனேவ ச அவிபாகத்தா² ஞாயந்தி. ந ஹி ப⁴க³வதோ வசனம் ஞாபகஸாத⁴னீயம், ஆஸயானுஸயசரியாதி³குஸலேன ப⁴க³வதா யேஸம் அவபோ³த⁴னத்த²ம் த⁴ம்மா வுத்தா தேஸம் வசனானந்தரம் தத³த்த²படிவேத⁴தோ, பச்சி²மேஹி பன யதா² தேஸம் அவபோ³த⁴னத்த²ம் ப⁴க³வதா தம் தம் வசனம் வுத்தம், யதா² ச தேஹி தத³த்தோ² படிவித்³தோ⁴, தம் ஸப்³ப³ம் ஆசரியே பயிருபாஸித்வா ஸுத்வா வேதி³தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா காரணம் அவத்வா ‘‘குஸலாகுஸலபா⁴வேன அகதி²தாதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. யோ ச வதே³ய்ய ‘‘அகுஸலவிபாகபா⁴வேன அகதி²தத்தா, குஸலா அப்³யாகதாதி ஆபஜ்ஜந்தி, குஸலவிபாகபா⁴வேன அகதி²தத்தா அகுஸலாபீ’’தி, ஸோபி ‘‘அஞ்ஞாபகஸாத⁴னீயவசனோ ப⁴க³வா’’தி நிவாரேதப்³போ³ அனுவத்தமானவசனவசனீயபா⁴வேன அகதி²தஸ்ஸ ச அப்³யாகதபா⁴வதோ. ந ஹி அவிபாகவசனம் வுத்தம் குஸலவசனஞ்ச அவுத்தம், யதோ அவிபாகவசனஸ்ஸ அதி⁴கதபா⁴வோ குஸலஸ்ஸ ச தப்³ப³சனீயபா⁴வேன அகதி²தபா⁴வோ ஸியா, தஸ்மா ந குஸலானம் அப்³யாகததா, ஏவம் அகுஸலானஞ்ச அனப்³யாகதபா⁴வே யோஜனா காதப்³பா³.

அத² வா வி-ஸத்³தோ³ விரோத⁴வசனோ, ஆ-ஸத்³தோ³ அபி⁴முக²பா⁴வப்பகாஸனோ, தஸ்மா அத்தனோ பச்சயேஹி அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதா⁴பி⁴முகா² கதா, லக்க²ணவிரோத⁴தோ வினாஸகவினாஸிதப்³ப³தோ சாதி ப்³யாகதா, குஸலாகுஸலா. ந ப்³யாகதாதி அப்³யாகதா. தே ஹி லக்க²ணதோ குஸலாகுஸலா விய விருத்³தா⁴ ந ஹோந்தி. ந ஹி அவிபாகதா து³க்க²விபாகதா விய ஸுக²விபாகதாய ஸுக²விபாகதா விய ச து³க்க²விபாகதாய ஸுக²து³க்க²விபாகதாஹி விருஜ்ஜ²தீதி நாபி தே கிஞ்சி பஜஹந்தி, ந ச தே கேனசி பஹாதப்³பா³தி அயமேத்த² அத்தனோமதி.

அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணாதி ஏத்த² நத்தி² ஏதேஸம் அவஜ்ஜந்தி அனவஜ்ஜா, க³ரஹிதப்³ப³பா⁴வரஹிதா நித்³தோ³ஸாதி அத்தோ². தேன நேஸம் அக³ரஹிதப்³ப³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந கா³ரய்ஹவிரஹமத்தம். அஞ்ஞேபி அத்தி² நித்³தோ³ஸா அப்³யாகதாதி அனவஜ்ஜவசனமத்தேன தேஸம்பி குஸலதாபத்திதோ³ஸம் தி³ஸ்வா தம் பரிஹரிதும் ஸுக²விபாகவசனம் ஆஹ. அவஜ்ஜபடிபக்கா² வா இத⁴ அனவஜ்ஜாதி வுத்தா, ந பா³ஹிதிகஸுத்தே (ம. நி. 2.361) விய படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴வஜ்ஜா விரஹிதாவஜ்ஜமத்தா வா, தஸ்மா அனவஜ்ஜவசனேன அவஜ்ஜவினாஸனபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ. அப்³யாகதேஹி பன விஸிட்ட²ம் குஸலாகுஸலானம் ஸாதா⁴ரணம் ஸவிபாகதாலக்க²ணந்தி தஸ்மிம் லக்க²ணே விஸேஸத³ஸ்ஸனத்தம் ஸுக²விபாகவசனம் அவோச. ஸித்³தோ⁴ ஹி புரிமேனேவ அகுஸலாப்³யாகதேஹி குஸலானம் விஸேஸோதி. ஸுகோ² விபாகோ ஏதேஸந்தி ஸுக²விபாகா. தேன குஸலாகுஸலானம் ஸாமஞ்ஞே விபாகத⁴ம்மபா⁴வே ஸுக²விபாகவிபச்சனஸபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந தேஸம் ஸுக²விபாகஸப்³பா⁴வமேவ. அனவஜ்ஜா ச தே ஸுக²விபாகா சாதி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா. குஸலா லக்கீ²யந்தி ஏதேனாதி லக்க²ணம், அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணம் ஏதேஸந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா. நனு தே ஏவ குஸலா அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா, கத²ம் தே ஸயமேவ அத்தனோ லக்க²ணம் ஹோந்தீதி? விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதஸத்³த³த்த²பா⁴வேன லக்க²ணலக்கி²தப்³ப³பா⁴வயுத்திதோ. குஸலஸத்³த³த்த²வஸேன ஹி அவிஞ்ஞாதா குஸலா லக்கி²தப்³பா³ ஹோந்தி, அனவஜ்ஜஸுக²விபாகஸத்³த³த்த²பா⁴வேன விஞ்ஞாதா லக்க²ணந்தி யுத்தமேதம். அத² வா லக்கீ²யதீதி லக்க²ணம், ஸபா⁴வோ. அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா ச தே லக்க²ணஞ்சாதி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா, அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா ஹுத்வா லக்கி²யமானா ஸபா⁴வா குஸலா நாமாதி அத்தோ².

அத² வா அனவஜ்ஜவசனேன அனவஜ்ஜத்தம் ஆஹ, ஸுக²விபாகவசனேன ஸுக²விபாகத்தம், தஸ்மா அனவஜ்ஜஞ்ச ஸுக²விபாகோ ச அனவஜ்ஜஸுக²விபாகம், தம் லக்க²ணம் ஏதேஸம் கரணத்தே² ச கம்மத்தே² ச லக்க²ணஸத்³தே³ ஸபா⁴வபூ⁴தந்தி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா, அனவஜ்ஜஸுக²விபாகஸபா⁴வேன லக்கி²யமானா தம்ஸபா⁴வவந்தோ ச குஸலாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² அனவஜ்ஜவசனேன பவத்திஸுக²தம் குஸலானம் த³ஸ்ஸேதி, ஸுக²விபாகவசனேன விபாகஸுக²தம். புரிமஞ்ஹி அத்தனோ பவத்திஸபா⁴வவஸேன லக்க²ணதாவசனம், பச்சி²மம் காலந்தரே விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாயாதி. ததா² புரிமேன குஸலானம் அத்தஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன விஸுத்³த⁴விபாகதம். புரிமேன ச குஸலம் அகுஸலஸபா⁴வதோ நிவத்தேதி, பச்சி²மேன அப்³யாகதஸபா⁴வதோ ஸவிபாகத்ததீ³பகத்தா பச்சி²மஸ்ஸ. புரிமேன வா வஜ்ஜபடிபக்க²பா⁴வத³ஸ்ஸனதோ கிச்சட்டே²ன ரஸேன அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸதம் தீ³பேதி, பச்சி²மேன ஸம்பத்திஅத்தே²ன இட்ட²விபாகரஸதம். புரிமேன ச உபட்டா²னாகாரட்டே²ன பச்சுபட்டா²னேன வோதா³னபச்சுபட்டா²னதம் த³ஸ்ஸேதி, பச்சி²மேன ப²லத்தே²ன ஸுக²விபாகபச்சுபட்டா²னதம். புரிமேன ச யோனிஸோமனஸிகாரம் குஸலானம் பத³ட்டா²னம் விபா⁴வேதி. ததோ ஹி தே அனவஜ்ஜா ஜாதாதி. பச்சி²மேன குஸலானம் அஞ்ஞேஸம் பத³ட்டா²னபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தே ஹி ஸுக²விபாகஸ்ஸ காரணம் ஹோந்தீதி. ஏத்த² ச ஸுக²விபாகஸத்³தே³ ஸுக²ஸத்³தோ³ இட்ட²பரியாயவசனந்தி த³ட்ட²ப்³போ³. இட்ட²சதுக்க²ந்த⁴விபாகா ஹி குஸலா, ந ஸுக²வேத³னாவிபாகாவ. ஸங்கா²ரது³க்கோ²பஸமஸுக²விபாகதாய ச ஸம்ப⁴வோ ஏவ நத்தி². ந ஹி தம்விபாகோதி. யதி³ பன விபாகஸத்³தோ³ ப²லபரியாயவசனம், நிஸ்ஸந்த³விபாகேன இட்ட²ரூபேனாபி ஸுக²விபாகதா யோஜேதப்³பா³.

ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகலக்க²ணாதி ஏத்த² ச வுத்தவிதி⁴அனுஸாரேன அத்தோ² ச யோஜனா ச யதா²ஸம்ப⁴வம் வேதி³தப்³பா³. விபாகாரஹதா குஸலாகுஸலானம் லக்க²ணபா⁴வேன வுத்தா, தப்³பா⁴வேன அகதி²தா அப்³யாகதா அவிபாகாரஹஸபா⁴வா ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘அவிபாகலக்க²ணா அப்³யாகதா’’தி. யதே²வ ஹி ஸுக²து³க்க²விபாகாரஹா ஸுக²து³க்க²விபாகாதி ஏவம்லக்க²ணதா குஸலாகுஸலானம் வுத்தா, ஏவமிதா⁴பி அவிபாகாரஹா அவிபாகாதி ஏவம்லக்க²ணதா அப்³யாகதானம் வுத்தா. தஸ்மா ‘‘அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோ ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ நத்தி² கம்மவிபாகோ, அத்தி² கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோ ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, ப⁴விஸ்ஸதி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ’’தி (படி. ம. 1.234) ஏவம்பகாரானம் குஸலாகுஸலானம் குஸலாகுஸலபா⁴வானாபத்தி அப்³யாகதபா⁴வாபத்தி வா ந ஹோதி. ந ஹி தே ஸுக²து³க்க²விபாகாரஹா ந ஹோந்தி விபாகத⁴ம்மத்தா, அவிபாகாரஹா வா ந ஹோந்தி அவிபாகத⁴ம்மத்தாபா⁴வாதி.

குஸலாதி வா த⁴ம்மாதி வாதிஆதீ³னீதி குஸலத⁴ம்மபதா³னி த்³வே, அகுஸலத⁴ம்மபதா³னி த்³வே, அப்³யாகதத⁴ம்மபதா³னி த்³வேதி. ஏகத்த²னானத்தா²னீதி விஸும் விஸும் த்³வின்னம் த்³வின்னம் அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்க²ம் ஏகத்த²னானத்த²தம் சோதே³தி, ந ச²ன்னம். தோ³ஸமேத்த² வத்துகாமோ சோத³கோ புச்ச²தீதி ஞத்வா ஆசரியோ ஆஹ ‘‘கிஞ்சேத்தா²’’தி. ஏத்த² ஏகத்த²னானத்த²தாயம் கிஞ்சி வத்தப்³ப³ம் அஸமத்தா தே சோத³னா, அவஸிட்ட²ம் தாவ ப்³ரூஹீதி வுத்தம் ஹோதி. யதி³ ஏகத்தா²னி இந்த³ஸக்கஸத்³தா³னம் விய ஸத்³த³மத்தே ஏவ பே⁴தோ³, ஏவம் குஸலத⁴ம்மஸத்³தா³னம், ந அத்தே²தி. யதா² ‘‘இந்தோ³ ஸக்கோ’’தி வுத்தே ‘‘இந்தோ³ இந்தோ³’’தி வுத்தஸதி³ஸம் ஹோதி, ஏவம் ‘‘குஸலா த⁴ம்மா’’தி இத³ம் வசனம் ‘‘குஸலா குஸலா’’தி வுத்தஸதி³ஸம் ஹோதி. ஏவம் இதரேஸுபி ‘‘அகுஸலா அகுஸலா’’தி வுத்தஸதி³ஸதா ‘‘அப்³யாகதா அப்³யாகதா’’தி வுத்தஸதி³ஸதா ச யோஜேதப்³பா³. அத² நானத்தா²னி, இந்த³குவேரஸத்³தா³னம் விய ஸத்³த³தோ அத்த²தோ ச குஸலத⁴ம்மஸத்³தா³னம் பே⁴தோ³, ததா² அகுஸலத⁴ம்மஸத்³தா³தீ³னந்தி ச²ஹி பதே³ஹி சதூஹி பதே³ஹி ச ச² சத்தாரோ ச அத்தா² பி⁴ன்னா வுத்தாதி குஸலத்திகாதீ³னம் குஸலச²க்காதி³பா⁴வோ, ஹேதுது³காதீ³னஞ்ச ஹேதுசதுக்காதி³பா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி.

நனு திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் திண்ணம் இந்த³ஸத்³தா³னம் விய ரூபாபே⁴தா³ அத்தா²பே⁴தோ³தி ச²க்கபா⁴வோ ந ப⁴விஸ்ஸதி, தஸ்மா ஏவமித³ம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா ‘‘திகது³கானம் சதுக்கதிகபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீ’’தி, ந வத்தப்³ப³ம், திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் ஏகத்தா²னம் திண்ணம் இந்த³ஸத்³தா³னம் விய வசனே பயோஜனாபா⁴வா வுத்தானம் தேஸம் மாஸஸத்³தா³னம் விய அபி⁴ன்னரூபானஞ்ச அத்த²பே⁴தோ³ உபபஜ்ஜதீதி, ஏவமபி யதா² ஏகோ மாஸஸத்³தோ³ அபி⁴ன்னரூபோ காலம் அபரண்ணவிஸேஸம் ஸுவண்ணமாஸஞ்ச வத³தி, ஏவம் த⁴ம்மஸத்³தோ³பி ஏகோ பி⁴ன்னே அத்தே² வத்துமரஹதீதி காலாதீ³னம் மாஸபத³த்த²தாய விய தப்³ப³சனீயபி⁴ன்னத்தா²னம் த⁴ம்மபத³த்த²தாய அபே⁴தோ³தி சதுக்கதிகபா⁴வோ ஏவ ஆபஜ்ஜதீதி, நாபஜ்ஜதி ஏகஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ ஜாதிகு³ணகிரியாபி⁴ன்னானம் அனபி⁴தா⁴னதோ. ந ஹி மாஸ-ஸத்³தோ³ ஏகோ ஜாதிபி⁴ன்னானம் காலாதீ³னம் அந்தரேன ஸரூபேகஸேஸம் வாசகோ ஹோதி. இத⁴ ச யதி³ ஸரூபேகஸேஸோ கதோ ஸியா, து³தியோ ததியோ ச த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ந வத்தப்³போ³ ஸியா, வுத்தோ ச ஸோ, தஸ்மா குஸலாதி³-ஸத்³தா³ விய அபி⁴ன்னகுஸலாதி³ஜாதீஸு ரூபஸாமஞ்ஞேபி மாஸ-ஸத்³தா³ விய தயோ வினிவத்தஅஞ்ஞஜாதீஸு வத்தமானா தயோ த்³வே ச த⁴ம்ம-ஸத்³தா³ ஆபன்னாதி திகது³கானம் ச²க்கசதுக்கபா⁴வோ ஏவ ஆபஜ்ஜதீதி.

பதா³னஞ்ச அஸம்ப³ந்தோ⁴தி குஸலத⁴ம்மபதா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ததா² அகுஸலத⁴ம்மபதா³னம் அப்³யாகதத⁴ம்மபதா³னஞ்ச அஸம்ப³ந்தோ⁴ ஆபஜ்ஜதீதி அத்தோ². த்³வின்னம் த்³வின்னஞ்ஹி இச்சி²தோ ஸம்ப³ந்தோ⁴, ந ஸப்³பே³ஸம் ச²ன்னம் சதுன்னம் வா அஞ்ஞமஞ்ஞந்தி. இத³ம் பன கஸ்மா சோதே³தி, நனு நானத்த²த்தே ஸதி அத்த²ந்தரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுச்சமானேஸு த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ஸு குஸலாகுஸலாப்³யாகத-ஸத்³தா³னம் விய அஸம்ப³ந்தோ⁴ வுத்தோ யுத்தோ ஏவாதி? ஸச்சமேதம், அஸம்ப³ந்த⁴ம் பன ஸித்³த⁴ம் கத்வா புரிமசோத³னா கதா ‘‘திகது³கானம் ச²க்கசதுக்கபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீ’’தி, இத⁴ பன தம் அஸம்ப³ந்த⁴ம் ஸாதே⁴தும் இத³ம் சோதி³தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அத² வா ஏவமேத்த² யோஜனா காதப்³பா³ – யதி³ பன ச²க்கசதுக்கபா⁴வம் ந இச்ச²ஸி, பதா³னம் ஸம்ப³ந்தே⁴ன ப⁴விதப்³ப³ம் யதா²வுத்தனயேன, ஸோ ச ஸமானவிப⁴த்தீனம் த்³வின்னம் த்³வின்னம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏகத்த²த்தே ஸதி யுஜ்ஜேய்ய, த்வம் பன நானத்த²தம் வத³ஸீதி பதா³னஞ்ச தே அஸம்ப³ந்தோ⁴ ஆபஜ்ஜதி, நேவ நாபஜ்ஜதீதி. நியமனத்தோ² ச-ஸத்³தோ³. புப்³பா³பர…பே… நிப்பயோஜனானி நாம ஹோந்தீதி ச²க்கசதுக்கபா⁴வம் அனிச்ச²ந்தஸ்ஸ, நானத்த²தம் பன இச்ச²ந்தஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. அவஸ்ஸஞ்ச ஸம்ப³ந்தோ⁴ இச்சி²தப்³போ³ புப்³பா³பரவிரோதா⁴பத்திதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யாபி சேஸா’’திஆதி³மாஹ. புச்சா² ஹி பத³விபல்லாஸகரணேன த⁴ம்மா ஏவ குஸலாதி குஸலத⁴ம்ம-ஸத்³தா³னம் இத⁴ உத்³தி³ட்டா²னம் ஏகத்த²தம் தீ³பேதி, தவ ச நானத்த²தம் வத³ந்தஸ்ஸ நேவ ஹி த⁴ம்மா குஸலாதி கத்வா தாயபி புச்சா²ய விரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி, வுச்சதி ச ததா² ஸா புச்சா²தி ந நானத்த²தா யுஜ்ஜதி.

அபரோ நயோதி ‘‘குஸலா த⁴ம்மா’’திஆதீ³னம் த்³வின்னம் த்³வின்னம் ஏகத்த²த்தமேவ திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் ஏகத்த²னானத்த²த்தேஹி சோதே³தி. திண்ணம் த⁴ம்மானம் ஏகத்தாதிஆதி³ம்ஹி யதா² தீஹி இந்த³-ஸத்³தே³ஹி வுச்சமானானம் இந்த³த்தா²னம் இந்த³பா⁴வேன ஏகத்தா ததோ அனஞ்ஞேஸம் ஸக்கபுரிந்த³த³ஸஹஸ்ஸக்க²ஸத்³த³த்தா²னம் ஏகத்தம், ஏவம் திண்ணம் த⁴ம்ம-ஸத்³த³த்தா²னம் த⁴ம்மபா⁴வேன ஏகத்தா ததோ அனஞ்ஞேஸம் குஸலாகுஸலாப்³யாகத-ஸத்³த³த்தா²னம் ஏகத்தம் ஆபஜ்ஜதீதி அத்தோ². த⁴ம்மோ நாம பா⁴வோதி ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³னா அத்தே²ன த⁴ம்மோதி வுத்தோ, ஸோ ச ஸபா⁴வஸ்ஸேவ ஹோதி, நாஸபா⁴வஸ்ஸாதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன வத³தி. ஹோது பா⁴வோ, ததோ கிந்தி? யதி³ திண்ணம் த⁴ம்மஸத்³தா³னம் நானத்த²தா, தீஸு த⁴ம்மேஸு யோ கோசி ஏகோ த⁴ம்மோ பா⁴வோ, ததோ அனஞ்ஞம் குஸலம் அகுஸலம் அப்³யாகதம் வா ஏகேகமேவ பா⁴வோ. பா⁴வபூ⁴தா பன த⁴ம்மா அஞ்ஞே த்³வே அபா⁴வா ஹோந்தீதி தேஹி அனஞ்ஞே குஸலாதீ³ஸு த்³வே யே கேசி அபா⁴வா. யோபி ச ஸோ ஏகோ த⁴ம்மோ பா⁴வோதி க³ஹிதோ, ஸோபி ஸமானரூபேஸு தீஸு த⁴ம்மஸத்³தே³ஸு அயமேவ பா⁴வத்தோ² ஹோதீதி நியமஸ்ஸ அபா⁴வா அஞ்ஞஸ்ஸ பா⁴வத்த²த்தே ஸதி அபா⁴வோ ஹோதீதி ததோ அனஞ்ஞஸ்ஸபி அபா⁴வத்தம் ஆபன்னந்தி குஸலாதீ³னம் ஸப்³பே³ஸம்பி அபா⁴வத்தாபத்தி ஹோதி. ந ஹி இந்த³ஸ்ஸ அமனுஸ்ஸத்தே ததோ அனஞ்ஞேஸம் ஸக்காதீ³னம் மனுஸ்ஸத்தம் அத்தீ²தி.

நனு ஏவமபி ஏகஸ்ஸ பா⁴வத்தம் வினா அஞ்ஞேஸம் அபா⁴வத்தம் ந ஸக்கா வத்தும், தத்த² ச ஏகேனேவ பா⁴வேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி நியமாபா⁴வதோ திண்ணம்பி பா⁴வத்தே ஸித்³தே⁴ தேஹி அனஞ்ஞேஸம் குஸலாதீ³னம்பி பா⁴வத்தம் ஸித்³த⁴ம் ஹோதீதி? ந ஹோதி திண்ணம் த⁴ம்ம-ஸத்³தா³னம் நானத்த²பா⁴வஸ்ஸ அனுஞ்ஞாதத்தா. ந ஹி திண்ணம் பா⁴வத்தே நானத்த²தா அத்தி², அனுஞ்ஞாதா ச ஸா தயாதி. நனு திண்ணம் த⁴ம்மானம் அபா⁴வத்தேபி நானத்த²தா ந ஸியாதி? மா ஹோது நானத்த²தா, தவ பன நானத்த²தம் படிஜானந்தஸ்ஸ ‘‘ஏஸோ தோ³ஸோ’’தி வதா³மி, ந பன மயா நானத்த²தா ஏகத்த²தா வா அனுஞ்ஞாதாதி குதோ மே விரோதோ⁴ ஸியாதி. அத² வா அபா⁴வத்தம் ஆபன்னேஹி த⁴ம்மேஹி அனஞ்ஞே குஸலாத³யோபி அபா⁴வா ஏவ ஸியுந்தி இத³ம் வசனம் அனியமேன யே கேசி த்³வே த⁴ம்மா அபா⁴வத்தம் ஆபன்னா, தேஹி அனஞ்ஞேஸம் குஸலாதீ³ஸு யேஸம் கேஸஞ்சி த்³வின்னம் குஸலாதீ³னம் அபா⁴வத்தாபத்திம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ஏகஸ்ஸ பா⁴வத்தா. யம்பி வுத்தம் ‘‘தேஹி ச அஞ்ஞோ குஸலபரோபி அபா⁴வோ ஸியா’’தி, தம் அனியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம், ந ஸப்³பே³ஸம் அபா⁴வஸாத⁴னத்த²ம். அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ² அகுஸலபரஸ்ஸ வா அப்³யாகதபரஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ பா⁴வத்தே ஸதி தேஹி அஞ்ஞோ குஸலபரோபி அபா⁴வோ ஸியாதி.

ஸப்³ப³மேதம் அகாரணந்தி ஏத்த² காரணம் நாம யுத்தி. குஸலகுஸலஸத்³தா³னம் விய ஏகந்தஏகத்த²தம், குஸலரூபசக்கு²ம-ஸத்³தா³னம் விய ஏகந்தனானத்த²தஞ்ச விகப்பேத்வா யாயம் புனருத்தி ச²க்கசதுக்காபத்தி அஸம்ப³ந்த⁴விரோதா⁴பா⁴வாபத்தி தோ³ஸாரோபனயுத்தி வுத்தா, ஸப்³பா³ ஸா அயுத்தி, ததா² ஏகத்த²னானத்த²தாபா⁴வதோதி வுத்தம் ஹோதி. யா யா அனுமதி யதா²னுமதி அனுமதியா அனுமதியா வோஹாரஸித்³தி⁴தோ. அனுமதியா அனுரூபம் வா யதா²னுமதி, யதா² அனுமதி பவத்தா, ததா² தத³னுரூபம் வோஹாரஸித்³தி⁴தோதி அத்தோ². அனுமதி ஹி விஸேஸனவிஸேஸிதப்³பா³பா⁴வதோ அச்சந்தமபி⁴ன்னேஸு கத்த²சி கிரியாகு³ணாதி³பரிக்³க³ஹவிஸேஸேன அவிவடஸத்³த³த்த²விவரணத்த²ம் பவத்தா யதா² ‘‘ஸக்கோ இந்தோ³ புரிந்த³தோ³’’தி. கத்த²சி அச்சந்தம் பி⁴ன்னேஸு யதா² ‘‘த⁴வோ க²தி³ரோ பலாஸோ ச ஆனீயந்தூ’’தி. கத்த²சி விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வதோ பே⁴தா³பே⁴த³வந்தேஸு ஸேய்யதா²பி ‘‘நீலுப்பலம் பண்டி³தபுரிஸோ’’தி, தாய தாய அனுமதியா தத³னுரூபஞ்ச தே தே வோஹாரா ஸித்³தா⁴. தஸ்மா இஹாபி குஸலத⁴ம்ம-ஸத்³தா³னம் விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வதோ விஸேஸத்த²ஸாமஞ்ஞத்த²பரிக்³க³ஹேன ஸமானே அத்தே² பே⁴தா³பே⁴த³யுத்தே பவத்தி அனுமதாதி தாய தாய அனுமதியா தத³னுரூபஞ்ச ஸித்³தோ⁴ ஏஸோ வோஹாரோ. தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³மேதம் அகாரண’’ந்தி.

அத்தனோ அத்தனோ அத்த²விஸேஸம் தஸ்ஸ தீ³பேந்தீதி அத்தனா பரிக்³க³ஹிதம் அத்தனா வுச்சமானம் அனவஜ்ஜஸுக²விபாகாதி³குஸலாதி³பா⁴வம் த⁴ம்ம-ஸத்³த³ஸ்ஸ தீ³பேந்தி தத³த்த²ஸ்ஸ தப்³பா⁴வதீ³பனவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ குஸலாதி³பா⁴வோ ஹோதீதி. இமினாவாதி ‘‘த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ பரியத்திஆதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா ‘‘அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீ’’திஆதி³னா ச நயேன. ஸோ ஹி ஸப்³ப³த்த² ஸமானோ, ந குஸல-ஸத்³தோ³ ஆரோக்³யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதீதி ‘‘குச்சி²தே ஸலயந்தீ’’திஆதி³கோ, ஸோ ச விஸேஸனயோ ‘‘இதோ பரம் விஸேஸமத்தமேவ வக்கா²மா’’தி ஏதேன அபனீதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ந ஹி குஸலாதி³விஸேஸம் க³ஹேத்வா பவத்தா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தாதிஆத³யோ விஸேஸாதி.

2. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானாதி ஏத்த² ஸுகி²ந்த்³ரியம் ‘‘ஸுக²’’ந்தி வுத்தம், தஞ்ச ஸுக²வேத³னாவ ஹோதீதி ‘‘ஸுக²வேத³னாயம் தி³ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம், ந பன ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா ஸுகா² வேத³னா’’திஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.249 ஆத³யோ) ஸுக²-ஸத்³தோ³ விய ஸுக²வேத³னாஸத்³தே³ன ஸமானத்த²த்தா. அயஞ்ஹி ஸுகி²ந்த்³ரியத்தோ² ஸுக²-ஸத்³தோ³ காயஸுக²னம் காயானுக்³க³ஹம் ஸாதவிஸேஸம் க³ஹேத்வா பவத்தோ, ந பன ஸுகா² வேத³னா ‘‘யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி ஸுக²ம் வா (ம. நி. 1.409), யோ ஸுக²ம் து³க்க²தோ’’திஏவமாதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.253) ஸுக²-ஸத்³தோ³ விய ஸாதஸாமஞ்ஞம் க³ஹேத்வா பவத்தோதி. யஸ்மிம் ஸதி ஸுக²ஹேதூனம் பவத்தி, தம் ஸுக²மூலம். பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ச காமஸமதிக்கமாதி³கே விராகே³ ச ஸதி ஸுக²ஹேதூனம் புஞ்ஞபஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³னம் பவத்தி ஹோதீதி தம் ‘‘ஸுக²மூலம் ஸுக²’’ந்தி வுத்தம். ஸுக²ஸ்ஸ ச ஆரம்மணத்தா ‘‘ரூபம் ஸுக²’’ந்தி வுத்தம். புஞ்ஞானீதி யதி³த³ம் வசனம், தம் ஸுக²ஸ்ஸ ச அதி⁴வசனம் இட்ட²விபாகஸ்ஸ அதி⁴வசனம் தத³த்த²ஸ்ஸ இட்ட²விபாகவிபச்சனதோதி அத்தோ². ஸுக²பச்சயானம் ரூபாதீ³னம் இட்டா²னம் டா²னம் ஓகாஸோ ஸக்³கா³ நந்த³னஞ்சாதி ‘‘ஸுகா² ஸக்³கா³ ஸுக²ம் நந்த³ன’’ந்தி வுத்தம். தி³ட்ட²த⁴ம்மேதி இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே. ஸுக²விஹாராதி பட²மஜ்ஜா²னவிஹாராதீ³. நீவரணாதி³ப்³யாபா³த⁴ரஹிதத்தா ‘‘அப்³யாப³ஜ்ஜா²’’தி வுத்தா. ஸப்³ப³ஸங்கா²ரது³க்க²னிப்³பா³பனதோ தம்னிரோத⁴த்தா வா ‘‘நிப்³பா³னம் ஸுக²’’ந்தி வுத்தம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் ஸந்தம், ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸித’’ந்தி அது³க்க²மஸுகே². ‘‘த்³வேபி மயா, ஆனந்த³, வேத³னா வுத்தா பரியாயேன ஸுகா² வேத³னா து³க்கா² வேத³னா’’தி (ஸம். நி. 4.267) ஸுகோ²பேக்கா²ஸு ச இட்டா²ஸூதி ஏவமாதீ³ஸு பவத்தி ஸங்க³ஹிதா.

து³க்க²வத்தூ²தி து³க்க²ஸ்ஸ ஓகாஸோ. அத்தனோ பச்சயேஹி உப்பஜ்ஜமானம்பி ஹி தம் து³க்க²ம் ஜாதிஆதீ³ஸு விஜ்ஜமானேஸு தப்³ப³த்து²கம் ஹுத்வா உப்பஜ்ஜதி. து³க்க²பச்சயேதி து³க்க²ஹேதும்ஹி, து³க்க²ஸ்ஸ ஜனகேதி அத்தோ². து³க்க²பச்சயட்டா²னேதி து³க்க²ஜனககம்மஸ்ஸ ஸஹாயபூ⁴தானம் அனிட்ட²ரூபாதி³பச்சயானம் டா²னே. பச்சயஸத்³தோ³ ஹி ஜனகே ஜனகஸஹாயே ச பவத்ததீதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.15, 45-46, 76) ஸங்கா²ரது³க்கா²தீ³ஸு பவத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸம்பயுத்தே வத்து²ஞ்ச கரஜகாயம் ஸுக²யதி லத்³த⁴ஸ்ஸாதே³ அனுக்³க³ஹிதே கரோதீதி ஸுகா². ஸுகா²தி வேத³னாஸத்³த³மபேக்கி²த்வா ஸுக²பா⁴வமத்தஸ்ஸ அப்பகாஸனேன நபும்ஸகலிங்க³தா ந கதா. ஸபா⁴வதோ ஸங்கப்பதோ ச யம் இட்ட²ம், தத³னுப⁴வனம் இட்டா²காரானுப⁴வனம் வா இட்டா²னுப⁴வனம்.

ஸமந்தி அவிஸமம். ஸமா ஏகீபா⁴வூபக³தா விய யுத்தா, ஸமம் வா ஸஹ யுத்தாதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏகுப்பாதா³தி ஏகோ ஸமானோ உப்பாதோ³ ஏதேஸந்தி ஏகுப்பாதா³, ஸமானபச்சயேஹி ஸஹுப்பத்திகாதி அத்தோ². ஸஹுப்பத்திகானம் ரூபாரூபானஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்பயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ‘‘ஏகனிரோதா⁴’’தி வுத்தம், யே ஸமானுப்பாதா³ ஸமானனிரோதா⁴ ச, தே ஸம்பயுத்தாதி ரூபாரூபானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்பயோகோ³ நிவாரிதோ ஹோதி. ஏவமபி அவினிப்³போ⁴க³ரூபானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்பயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ‘‘ஏகவத்து²கா’’தி வுத்தம், யே ஏகுப்பாதா³ ஏகனிரோதா⁴ ஏகவத்து²கா ச, தே ஸம்பயுத்தாதி. ஏவமபி அவினிப்³போ⁴க³ரூபேஸு ஏகம் மஹாபூ⁴தம் ஸேஸமஹாபூ⁴தோபாதா³ரூபானம் நிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதீதி தேன தானி ஏகவத்து²கானீதி, சக்கா²தி³னிஸ்ஸயபூ⁴தானி வா பூ⁴தானி ஏகம் வத்து² ஏதேஸு ஸன்னிஸ்ஸிதந்தி ஏகவத்து²கானீதி கப்பேந்தஸ்ஸ தேஸம் ஸம்பயுத்ததாபத்தி ஸியாதி தன்னிவாரணத்த²ம் ‘‘ஏகாரம்மணா’’தி வுத்தம், யே ஏகுப்பாதா³…பே… ஏகாரம்மணா ச ஹோந்தி, தே ஸம்பயுத்தாதி. படிலோமதோ வா ஏகாரம்மணாதி வுத்தே ஏகவீதி²யஞ்ச பஞ்சவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னானம் நானாவீதி²யம் பரஸந்தானே ச ஏகஸ்மிம் ஆரம்மணே உப்பஜ்ஜமானானம் பி⁴ன்னவத்து²கானம் ஸம்பயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ‘‘ஏகவத்து²கா’’தி வுத்தம், யே ஏகவத்து²கா ஹுத்வா ஏகாரம்மணா, தே ஸம்பயுத்தாதி. ஏவமபி ஸம்படிச்ச²னஸந்தீரணாதீ³னம் ஸம்பயுத்ததா ஆபஜ்ஜேய்யாதி ‘‘ஏகனிரோதா⁴’’தி வுத்தம், யே ஏகனிரோதா⁴ ஹுத்வா ஏகவத்து²கா ஏகாரம்மணா, தே ஸம்பயுத்தாதி. கிம் பன நானுப்பாதா³பி ஏவம் திவித⁴லக்க²ணா ஹோந்தி, அத² ஏகுப்பாதா³ ஏவாதி விசாரணாய ஏகுப்பாதா³ ஏவ ஏவம் திவித⁴லக்க²ணா ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஏகுப்பாதா³’’தி வுத்தம்.

3. விபக்கபா⁴வமாபன்னானம் அரூபத⁴ம்மானந்தி யதா² ஸாலிபீ³ஜாதீ³னம் ப²லானி தம்ஸதி³ஸானி நிப்³ப³த்தானி விபக்கானி நாம ஹோந்தி, விபாகனிருத்திஞ்ச லப⁴ந்தி, ந மூலங்குரபத்தக²ந்த⁴னாளானி, ஏவம் குஸலாகுஸலானம் ப²லானி அரூபத⁴ம்மபா⁴வேன ஸாரம்மணபா⁴வேன ஸுக்ககண்ஹாதி³பா⁴வேன ச தம்ஸதி³ஸானி விபக்கபா⁴வமாபன்னானீதி விபாகனிருத்திம் லப⁴ந்தி, ந ரூபத⁴ம்மா கம்மனிப்³ப³த்தாபி கம்மாஸதி³ஸாதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ஜாதிஜராஸபா⁴வாதி ஜாயனஜீரணஸபா⁴வா. விபாகபகதிகாதி விபச்சனபகதிகா. விபச்சனஸபா⁴வதா ச அனுபச்சி²ன்னாவிஜ்ஜாதண்ஹாமானஸந்தானே ஸப்³யாபாரதா, தேன அபி⁴ஞ்ஞாதி³குஸலானம் பா⁴வனாயபஹாதப்³பா³தி³அகுஸலானஞ்ச விபாகானுப்பாத³னேபி விபாகத⁴ம்மதா ஸித்³தா⁴ ஹோதி. விபக்கபா⁴வந்தி சேத்த² பா⁴வ-ஸத்³தே³ன ஸபா⁴வோ ஏவ வுத்தோ. தம் யதா²வுத்தம் விபக்கஸபா⁴வம் து³தியஸ்ஸ வுத்தம் விபச்சனஸபா⁴வஞ்ச க³ஹேத்வா ‘‘உப⁴யஸபா⁴வபடிக்கே²பவஸேனா’’தி ஆஹ.

4. உபேதேன ஆதி³ன்னா உபாதி³ன்னா. கிம் பன தம் உபேதம், கேன ச உபேதம், கத²ஞ்ச உபேதம், கே ச தேன ஆதி³ன்னாதி? ஸதி ச லோகுத்தரானம் கேஸஞ்சி ஆரம்மணபா⁴வே தன்னிவத்தனத்த²ம் உபேதஸத்³த³ஸம்ப³ந்தி⁴னா உபய-ஸத்³தே³ன வுச்சமானாஹி சதுப்³பி³து⁴பாதா³னபூ⁴தாஹி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி உபேதம், தேஹி ச ஆரம்மணகரணவஸேன உபேதம், ந ஸமன்னாக³மவஸேன. ஸதி ச ஸப்³ப³தேபூ⁴மகத⁴ம்மானம் உபாதா³னாரம்மணத்தே யேஹி விபாககடத்தாரூபானி அம்ஹேஹி நிப்³ப³த்தத்தா அம்ஹாகம் ஏதானி ப²லானீதி க³ண்ஹந்தேஹி விய ஆதி³ன்னானி, தானி தேபூ⁴மககம்மானி கம்மபா⁴வேன ஏகத்தம் உபனேத்வா உபேதந்தி இத⁴ க³ஹிதானி. தேஹி ச நிப்³ப³த்தானி விபாககடத்தாரூபானி உபாதி³ன்னா த⁴ம்மாதி ஸப்³ப³மேதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆரம்மணகரணவஸேனா’’திஆதி³ வுத்தம். அயஞ்ச அத்த²னயோ யதா²ஸம்ப⁴வம் யோஜேதப்³போ³, ந வசனானுபுப்³பே³னாதி. ஏத்தா²ஹ – யதி³ ஆரம்மணகரணவஸேன தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி உபேதேன ஆதி³ன்னா உபாதி³ன்னா, ஸப்³ப³தேபூ⁴மகத⁴ம்மா ச தண்ஹாதீ³னம் ஆரம்மணா ஹோந்தி, ந ச உபேதஸத்³தோ³ கம்மே ஏவ நிருள்ஹோ, தேன கம்மஸ்ஸேவ க³ஹணே காரணம் நத்தி², தஸ்மா ஸப்³ப³தேபூ⁴மகத⁴ம்மபச்சயுப்பன்னானம் அவிஜ்ஜாதி³ஹேதூஹி நிப்³ப³த்தானம் ஸங்கா²ராதி³ப²லானம் உபாதி³ன்னத்தம் ஆபஜ்ஜதி தேஸம்பி தேஹிப²லபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. உப-ஸத்³தே³ன ச உபேததாமத்தம் ஜோதிதம், ந ஆரம்மணகரணம் ஸமன்னாக³மனிவத்தகம், ஆதி³ன்ன-ஸத்³தே³ன ச க³ஹிததாமத்தம் வுத்தம், ந கம்மஸமுட்டா²னதாவிஸேஸோ. தஸ்மா ஸப்³ப³பச்சயுப்பன்னானம் உபாதி³ன்னத்தம் ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி போ³த⁴னேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன தே³ஸனாபவத்திதோ. யேஸஞ்ஹி போ³த⁴னத்த²ம் ‘‘உபாதி³ன்னா’’தி ஏதம் வுத்தம், தே தேனேவ வசனேன யதா²வுத்தப்பகாரே த⁴ம்மே பு³ஜ்ஜி²ம்ஸு, ஏதரஹி பன தாவதா பு³ஜ்ஜி²தும் அஸக்கோந்தேன ஸுத்வா தத³த்தோ² வேதி³தப்³போ³தி ஏஸா அத்த²விபா⁴வனா கதா ‘‘கம்முனா’’தி.

அயம் பன அபரோ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ – உப-ஸத்³தோ³ உபேதம் தீ³பேதி. அயஞ்ஹி உப-ஸத்³தோ³ ஸமாஸே பயுஜ்ஜமானோ ‘‘அதிமாலா’’திஆதீ³ஸு அதி-ஸத்³தோ³ விய அதிக்கமனம் ஸஸாத⁴னம் உபக³மனம் ஸஸாத⁴னம் வத³தி, உபக³மனஞ்ச உபாதா³னஉபயோ, தேன உபக³தம் உபேதம். கிம் பன தந்தி? யம் அஸதி உபாதா³னே ந ஹோதி, தம் ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி ஏவம் வுத்தம் தேபூ⁴மககம்மம் பச்சயபா⁴வேன புரிமஜாதுப்பன்னேன உபாதா³னேன உபக³தத்தா ‘‘உபேத’’ந்தி வுச்சதி. ந ஹி கோசி அனுபக்³க³ம்ம அனிச்ச²ந்தோ கம்மம் கரோதீதி. தேன உபேதேன கம்முனா புனப்³ப⁴வஸ்ஸ ஆதா³னம் ஹோதி. கம்முனா ஹி ஸாஸவேன ஸத்தா ஆதி³யந்தி புனப்³ப⁴வம், தஸ்மா ஆதா³தப்³ப³பா⁴வேன பாகடோ புனப்³ப⁴வோ. ஸோ ச உபபத்திப⁴வோ தேபூ⁴மகவிபாககடத்தாரூபஸங்க³ஹோ ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி ஏத்த² ஜாதிவசனே ஸமவருத்³தோ⁴தி உபாதி³ன்னவசனேன உபபத்திப⁴வோ வுச்சதி, உபபத்திப⁴வோ ச தேபூ⁴மகவிபாககடத்தாரூபானீதி தா⁴துகதா²யம் பகாஸிதமேதம். தஸ்மா உபேதேன ஆதி³ன்னாதி தே ஏவ த⁴ம்மா வுச்சந்தீதி ஸித்³தோ⁴ அயமத்தோ²தி. உபாதி³ன்ன-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²ம் வத்வா தம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா உபாதா³னிய-ஸத்³த³ஸ்ஸ விஸும் உபாதி³ன்னஸத்³தா³னபேக்க²ம் அத்த²ம் வத்தும் ‘‘ஆரம்மணபா⁴வம் உபக³ந்த்வா’’திஆதி³மாஹ. தஸ்மா ஏவ அவிஸேஸேத்வா ‘‘உபாதா³னஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தானமேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி வுத்தம். தம் பன உபாதா³னியம் உபாதி³ன்னம் அனுபாதி³ன்னந்தி து³வித⁴ம். தஸ்மா தம் விஸேஸனேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உபாதி³ன்னா ச தே உபாதா³னியா சா’’திஆதி³மாஹ.

5. ஸம்கிலேஸோதி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி வுச்சந்தி. ஸம்கிலிட்டா²தி தேஹி விபா³தி⁴தா உபதாபிதா ச. தே பன யஸ்மா ஸம்கிலேஸஸம்பயுத்தா ஏகுப்பாதா³தீ³ஹி நின்னானத்தா ஏகீபா⁴வமிவ க³தா விஸாதீ³ஹி விய ஸப்பிஆத³யோ விதூ³ஸிதா மலீனா விபா³தி⁴தா உபதாபிதா ச நாம ஹோந்தி, தஸ்மா ஆஹ ‘‘ஸம்கிலேஸேன ஸமன்னாக³தா ஸம்கிலிட்டா²’’தி. ஸம்கிலேஸம் அரஹந்தீதி ஸம்கிலேஸஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வேன தம் லத்³து⁴ம் அரஹந்தீதி அத்தோ². ஆரம்மணபா⁴வானதிக்கமனதோதி ஏதேன ஸம்கிலேஸானதிக்கமனமேவ த³ஸ்ஸேதி, வத்த²யுகி³கஸுங்கஸாலிகஸத்³தா³னம் விய ஸம்கிலேஸிக-ஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

6. ஸஹ விதக்கேன ஹோந்தீதி வசனஸேஸோ யோஜேதப்³போ³ அவுச்சமானஸ்ஸபி ப⁴வதி-அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாயமானத்தா. மத்தாதி பமாணவாசகம் ஏகம் பத³ந்தி க³ஹேத்வா ‘‘விசாரோவ மத்தா ஏதேஸ’’ந்தி அத்தோ² வுத்தோ. அஞ்ஞத்த² அவிப்பயோகீ³ஸு விதக்கவிசாரேஸு விசாரோவ ஏதேஸம் மத்தா, ததோ உத்³த⁴ம் விதக்கேன ஸம்பயோக³ம் ந க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². அயமபரோ அத்தோ² – மத்த-ஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ². ஸவிதக்கஸவிசாரா த⁴ம்மா ஹி விதக்கவிஸிட்டே²ன விசாரேன ஸவிசாரா, ஏதே பன விசாரமத்தேன விதக்கஸங்கா²தவிஸேஸரஹிதேன, தஸ்மா ‘‘விசாரமத்தா’’தி வுச்சந்தி, விசாரமத்தவந்தோதி அத்தோ². விசாரமத்தவசனேன அவிதக்கத்தே ஸித்³தே⁴ அவிதக்கானம் அஞ்ஞேஸம்பி அத்தி²பா⁴வஜோதனத்த²ம் அவிதக்கவசனம். அவிதக்கா ஹி விசாரமத்தா ச ஸந்தி அவிசாரா சாதி நிவத்தேதப்³பா³ க³ஹேதப்³பா³ ச ஹோந்தி, தேஸு அவுச்சமானேஸு நிவத்தேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸிதத்தா விசாரமத்தாவஅவிதக்காதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி. விஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வோ பன யதா²காமம் ஹோதீதி ஸாமஞ்ஞேன அவிதக்கபா⁴வேன ஸஹ விசாரமத்ததாய த⁴ம்மவிஸேஸனபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவிதக்கவிசாரமத்தா’’தி பதா³னுக்கமோ கதோ.

அத² வா ஸவிசாரா து³விதா⁴ ஸவிதக்கா அவிதக்கா ச, தேஸு அவிதக்கே நிவத்தேதும் ஆதி³பத³ம் வுத்தம். அவிசாரா ச து³விதா⁴ ஸவிதக்கா அவிதக்கா ச, தேஸு ஸவிதக்கே நிவத்தேதும் ததியபத³ம் வுத்தம். யே பன த்³வீஹிபி நிவத்திதா அவிதக்கா ஸவிதக்கா ச ஸவிசாரா அவிசாரா ச, தேஸு அஞ்ஞதரத³ஸ்ஸனம் வா கத்தப்³ப³ம் ஸியா உப⁴யத³ஸ்ஸனம் வா. உப⁴யத³ஸ்ஸனே கரியமானே யதி³ ‘‘ஸவிதக்கஸவிசாரா’’தி வுச்சேய்ய, ஆதி³பத³த்த²தாவ ஆபஜ்ஜதி. அத² ‘‘அவிதக்கஅவிசாரா’’தி வுச்சேய்ய, அந்தபத³த்த²தா. அத² பன ‘‘அவிதக்கஸவிசாரா ஸவிதக்கஅவிசாரா’’தி வுச்சேய்ய, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴னம் விய அத்த²ந்தராபா⁴வோ வா ஸங்கரதோ³ஸோ வா ஏகஸ்ஸேவ ஸவிதக்காவிதக்கதாஸவிசாராவிசாரதாவிரோதோ⁴ வா ஆபஜ்ஜேய்ய, தஸ்மா அஞ்ஞதரத³ஸ்ஸனேன இதரம்பி பகாஸேதும் அவிதக்கவசனேன த்³விப்பகாரேஸு வத்தப்³பே³ஸு ஸவிதக்கஅவிசாரே நிவத்தேத்வா அவிதக்கஸவிசாரே த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அவிதக்கவிசாரமத்தா’’தி. அத² வா விதக்காபா⁴வேன ஏதே விசாரமத்தா, ந விசாரதோ அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசி த⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வாதி த³ஸ்ஸேதும் அவிதக்கவசனேன விசாரமத்தா விஸேஸிதா.

7. உபேக்க²தீதி வேத³யமானாபி மஜ்ஜ²த்தவேத³னா ஸுகா²காரே து³க்கா²காரே ச உதா³ஸினா ஹோதீதி அத்தோ². அத² வா உபேதா யுத்தா ஸுக²து³க்கா²னம் அவிருத்³தா⁴ இக்கா² அனுப⁴வனம் உபேக்கா². விஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேனாதி நானத்தத³ஸ்ஸனவஸேன. யதி³ ஹி பீதிஸஹக³தா ஏவ ஸுக²ஸஹக³தா ஸியும், ‘‘பீதிஸஹக³தா’’தி ஏதேனேவ ஸித்³த⁴த்தா ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி இத³ம் ந வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி வா வுச்சமானே ‘‘பீதிஸஹக³தா’’தி ந வத்தப்³ப³ம், ததோ திகம் பூரேந்தேன து³க்க²ஸஹக³தபத³ம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘வேத³னாத்திகோ ஏவாய’’ந்தி வுத்தவசனம் ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா ‘‘பீதிஸஹக³தா’’தி வத்வா ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி வத³ந்தோ பீதிவிப்பயுத்தம்பி ஸுக²ம் அத்தீ²தி ததியஜ்ஜா²னகாயவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம் ஸப்பீதிகஸுக²தோ பி⁴ன்னம் கத்வா த³ஸ்ஸேதீதி அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா பீதிஸுகா²னம் து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யனானத்தானம் நானத்தத³ஸ்ஸனத்த²ம் அயம் திகோ வுத்தோ. ‘‘பீதிஸஹக³தா’’தி ஏத்த² ஹி ஸுகே²கதே³ஸோ ஸங்க³ஹிதோ, ந பீதி. ‘‘ஸுக²ஸஹக³தா’’தி ஏத்த² பீதி ஸங்க³ஹிதா, ந ஸுக²ம். பீதிவிப்பயுத்தஸுக²ஸஹக³தா ச புரிமேன அஸங்க³ஹிதா பச்சி²மேன ஸங்க³ஹிதாதி ஸித்³தோ⁴ பீதிஸுகா²னம் விஸேஸோதி.

8. நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸனதோதி நிப்³பா³னாரம்மணதம் ஸந்தா⁴யாஹ. அத² வா த⁴ம்மசக்கு² புனப்புனம் நிப்³ப³த்தனேன பா⁴வனாபா⁴வம் அப்பத்தம் த³ஸ்ஸனம் நாம, த⁴ம்மசக்கு² ச பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகரணேன சதுஸச்சத⁴ம்மத³ஸ்ஸனம் தத³திஸயோ, தஸ்மா நத்தே²த்த² கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தீதி. உப⁴யபடிக்கே²பவஸேனாதி த்³வீஹி பதே³ஹி வுத்தத⁴ம்மபடிக்கே²பவஸேன, ந பஹாயகபடிக்கே²பவஸேன. ததா² ஹி ஸதி த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி அஞ்ஞோ ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹாயகோ அத்தி², தேன பஹாதப்³பா³ நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி அயமத்தோ² ஆபஜ்ஜதி, ந ச அஞ்ஞோ பஹாயகோ அத்தி² அஞ்ஞேஹி விக்க²ம்பி⁴தானஞ்ச புனப்பவத்திஸப்³பா⁴வா, நாபி பஹாதப்³பா³ ததியபதே³ன ஸங்க³ய்ஹந்தி, கிந்து அப்பஹாதப்³பா³ ஏவாதி. தஸ்மா பஹாதப்³ப³பத³ம் பச்சேகம் யோஜேத்வா நேவ த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பா³ ந பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³தி த³ஸ்ஸனேன பா⁴வனாய பஹாதப்³பே³ஹி அஞ்ஞே க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³.

9. ஏவமத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வாதி அத்தா²யுத்திதோ ச ஸத்³தா³யுத்திதோ ச அக்³க³ஹேதப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேதி. த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி அப்பஹாதப்³ப³ஹேதுமத்தேஸு ஹி க³ய்ஹமானேஸு அஹேதுகா அஸங்க³ஹிதாதி யதா²தி⁴ப்பேதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அபரிபுண்ணத்தா அத்தா²யுத்தி, பஹாதப்³ப³ஸத்³த³ஸ்ஸ நிச்சஸாபேக்க²த்தே ச ஸதி ந ஸம்ப³ந்தீ⁴ஸத்³த³தோ பஹாயகதோ அஞ்ஞம் படிஸேத⁴ம் அபேக்க²மானஸ்ஸ ஹேதுஸத்³தே³ன ஸமாஸோ உபபஜ்ஜதீதி ஸத்³தா³யுத்தி ச வேதி³தப்³பா³. ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி பஹாதப்³ப³-ஸத்³த³ம் படிஸேதே⁴ன அயோஜேத்வா யேஸம் அஞ்ஞபத³த்தே² ஸமாஸோ, தப்³பி³ஸேஸனம் அத்தீ²தி இத³ம் படிஸேதே⁴ன யோஜேத்வா த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் நேவத்தீ²தி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்ச ஸதி யதா²தி⁴ப்பேதத்தோ² ஸப்³போ³ ஸங்க³ஹிதோதி. அத்தா²யுத்தி மா ஹோது, ஸத்³தோ³ பன இதா⁴பி ந யுத்தோ. ஏகந்தயோகீ³னம் அத்தி²-ஸத்³த³மேவ ஹி அபேக்க²மானானம் உபி⁴ன்னம் பஹாதப்³ப³ஹேது-ஸத்³தா³னம் ஸமாஸோ யுத்தோ, ந படிஸேத⁴ம் அபேக்க²மானானந்தி, தஸ்மா க³ஹேதப்³ப³த்த²த³ஸ்ஸனமத்தம் ஏதம் கதம், ஸத்³தோ³ பன யதா² யுஜ்ஜதி, ததா² யோஜேதப்³போ³. ஏவம் பன யுஜ்ஜதி – பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²தி பஹாதப்³ப³ஹேதுகா. கேன பஹாதப்³போ³தி? த³ஸ்ஸனேன பா⁴வனாய ச. தயித³ம் பஹாதப்³ப³ஹேதுகபத³ம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபதே³ஹி விஸும் விஸும் யோஜேத்வா தேஹி யுத்தேன யே த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஹேதுகா நேவ ஹோந்தி, பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஹேதுகா ச ந ஹோந்தீதி படிஸேத⁴ஞ்ச விஸும் விஸும் யோஜேத்வா தே நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஹேதுகாதி வுச்சந்தி. நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மவசனம் விய ஹி புரிமபத³த்³வயஸங்க³ஹிதத⁴ம்மபடிஸேத⁴னேன தத³ஞ்ஞத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனமேதம் ஹோதி, ந அஹேதுகபத³ம் விய ஹேதுவிரஹப்பகாஸனேனாதி. ஏவஞ்ச கத்வா த்³வே படிஸேதா⁴ யுத்தா ஹோந்தி.

ஹேதுயேவ ஹி தேஸம் நத்தி², யோ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³போ³ ஸியாதி புரிமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே² ஹேதூனம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³ப³தா படிக்கி²த்தா, படிக்கே²போ ச பஹாதப்³பா³ஸங்காஸப்³பா⁴வே ஹோதி, பஹாதப்³பா³ஸங்கா ச ஹேதும்ஹி ஸதி ஸியா, தேஸம் பன அஹேதுகானம் ஹேதுயேவ நத்தி², யோ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³போ³ ஸியா, தத³பா⁴வா பஹாதப்³பா³ஸங்கா நத்தீ²தி தம்னிவாரணத்தோ² படிக்கே²போ ந ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா ‘‘நேவத³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸ’’ந்தி ஏவம் அஹேதுகானம் க³ஹணம் ந ப⁴வேய்யாதி அத்தோ². அத² வா இதரதா² ஹி அஹேதுகானம் அக்³க³ஹணம் ப⁴வேய்யாதி அத்த²ஸ்ஸ பாகடத்தா ந காரணஸாத⁴னீயோ ஏஸோதி க³ஹேதப்³ப³த்த²ஸ்ஸேவ காரணம் வத³ந்தோ ‘‘ஹேதுயேவ ஹி தேஸம் நத்தீ²’’திஆதி³மாஹ. தேஸஞ்ஹி நேவத³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாயபஹாதப்³ப³ஹேதுகபத³வசனீயானம் யோ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³போ³ ஸியா, ஸோ ஏவம்பகாரோ ஹேது நத்தி². தே ஹி அனேகப்பகாரா ஸஹேதுகா அஹேதுகா சாதி, தஸ்மா நேவத³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²தி அயமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி அத்தோ².

10. தம் ஆரம்மணம் கத்வாதி இத³ம் சதுகிச்சஸாத⁴னவஸேன ஆரம்மணகரணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அஞ்ஞதா² கோ³த்ரபு⁴ப²லபச்சவேக்க²ணாதீ³னம்பி அபசயகா³மிதா ஆபஜ்ஜேய்யாதி. அத² வா ஹேதுபா⁴வேன அபசயம் நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தீதி அபசயகா³மினோ. நிப்³பா³னஸ்ஸ ஹி அனிப்³ப³த்தனியத்தேபி ஸமுத³யப்பஹானஸமுத³யனிரோதா⁴னம் அதி⁴க³மஅதி⁴க³ந்தப்³ப³பா⁴வதோ ஹேதுஹேதுப²லபா⁴வோ மக்³க³னிப்³பா³னானம் யுஜ்ஜதி. யதா²ஹ ‘‘து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719). அத்தோ²தி ஹி ஹேதுப²லம். த⁴ம்மோதி ஹேதூதி. புரிமபச்சி²மானம் புரிமே ஸஸம்பயுத்தா வுத்தா, பச்சி²மே கேவலா. புரிமே விய பன பச்சி²மே அத்தே²பி அரியமக்³க³ஸீஸேன ஸப்³ப³லோகுத்தரகுஸலசித்துப்பாதா³ க³ஹேதப்³பா³. து³தியே அத்த²விகப்பே ‘‘ஆசயம் கா³மினோ’’தி வத்தப்³பே³ அனுனாஸிகலோபோ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஆசினந்தீதி வா ஆசயா, ஆசயா ஹுத்வா க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதிபி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

11. ஸத்த பன ஸேக்கா² ஸிக்க²னஸீலாதி ஸேக்கா², தேஸம் இமேதி ஸேக்கா², அஞ்ஞாஸாதா⁴ரணா மக்³க³ப²லத்தயத⁴ம்மா. ஸயமேவ ஸிக்க²ந்தீதி ஸிக்க²னஸீலானமேதம் நித³ஸ்ஸனம். யே ஹி த⁴ம்மா ஸிக்க²ந்தி, தே ஸிக்க²னஸீலா ஹோந்தீதி. அக்க²ரத்தோ² பன ஸிக்கா² ஏதேஸம் ஸீலந்தி ஸேக்கா²தி. ந ஸேக்கா²தி யத்த² ஸேக்க²பா⁴வாஸங்கா அத்தி², தத்தா²யம் படிஸேதோ⁴தி லோகியனிப்³பா³னேஸு அஸேக்க²பா⁴வானாபத்தி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா ஹி ஸிக்கா² அத்தனோ படிபக்க²கிலேஸேஹி விப்பமுத்தா பரிஸுத்³தா⁴ உபக்கிலேஸானம் ஆரம்மணபா⁴வம்பி அனுபக³மனதோ ஏதா ஸிக்கா²தி வத்தும் யுத்தா அட்ட²ஸு மக்³க³ப²லேஸு விஜ்ஜந்தி, தஸ்மா சதுமக்³க³ஹேட்டி²மப²லத்தயத⁴ம்மா விய அரஹத்தப²லத⁴ம்மாபி தாஸு ஸிக்கா²ஸு ஜாதாதி ச, தம்ஸிக்கா²ஸமங்கி³னோ அரஹதோ இதரேஸம் விய ஸேக்க²த்தே ஸதி ஸேக்க²ஸ்ஸ ஏதேதி ச, ஸிக்கா² ஸீலம் ஏதேஸந்தி ச ஸேக்கா²தி ஆஸங்கிதப்³பா³ ஸியுந்தி ததா³ஸங்கானிவத்தனத்த²ம் ‘‘அஸேக்கா²’’தி யதா²வுத்தஸேக்க²பா⁴வபடிஸேதோ⁴ கதோ. அரஹத்தப²லே ஹி பவத்தமானா ஸிக்கா² பரினிட்டி²தஸிக்கா²கிச்சத்தா ந ஸிக்கா²கிச்சம் கரோந்தி, கேவலம் ஸிக்கா²ப²லபா⁴வேனேவ பவத்தந்தி, தஸ்மா தா ந ஸிக்கா²வசனம் அரஹந்தி, நாபி தம்ஸமங்கி³னோ ஸேக்க²வசனம், ந ச தம்ஸம்பயுத்தா ஸிக்க²னஸீலாதி ஸிக்கா²ஸு ஜாதாதிஆதி³அத்தே²ஹி அக்³க³ப²லத⁴ம்மா ஸேக்கா² ந ஹோந்தி, ஹேட்டி²மப²லேஸு பன ஸிக்கா² ஸகதா³கா³மிமக்³க³விபஸ்ஸனாதீ³னம் உபனிஸ்ஸயபா⁴வதோ ஸிக்கா²கிச்சம் கரோந்தீதி ஸிக்கா²வசனம் அரஹந்தி, தம்ஸமங்கி³னோ ச ஸேக்க²வசனம், தம்ஸம்பயுத்தா ச ஸிக்க²னஸீலவுத்தீதி தத்த² த⁴ம்மா யதா²வுத்தேஹி அத்தே²ஹி ஸேக்கா² ஹோந்தி ஏவ.

ஸேக்கா²தி வா அபரியோஸிதஸிக்கா² த³ஸ்ஸிதா. அனந்தரமேவ ‘‘அஸேக்கா²’’தி வசனம் பரியோஸிதஸிக்கா²னம் த³ஸ்ஸனந்தி ந லோகியனிப்³பா³னானம் அஸேக்க²தாபத்தி. வுத்³தி⁴ப்பத்தா வா ஸேக்கா²தி ஏதஸ்மிம் அத்தே² ஸேக்க²த⁴ம்மேஸு ஏவ கேஸஞ்சி வுத்³தி⁴ப்பத்தானம் அஸேக்க²தா ஆபஜ்ஜதி, தேன அரஹத்தமக்³க³த⁴ம்மா வுத்³தி⁴ப்பத்தா ச யதா²வுத்தேஹி ச அத்தே²ஹி ஸேக்கா²தி கத்வா அஸேக்கா² ஆபன்னாதி? ந, தம்ஸதி³ஸேஸு தப்³போ³ஹாரா. அரஹத்தமக்³க³தோ ஹி நின்னானாகரணம் அரஹத்தப²லம் ட²பேத்வா பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகரணம் விபாகபா⁴வஞ்ச, தஸ்மா தே ஏவ ஸேக்கா² த⁴ம்மா அரஹத்தப²லபா⁴வம் ஆபன்னாதி ஸக்கா வத்தும், குஸலஸுக²தோ ச விபாகஸுக²ம் ஸந்ததரதாய பணீததரந்தி வுத்³தி⁴ப்பத்தா ச தே த⁴ம்மா ஹோந்தீதி அஸேக்கா²தி வுச்சந்தீதி.

12. கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னாஸமத்த²தாதீ³ஹி பரித்தா. ‘‘கிலேஸ…பே… தாயா’’தி அத்த²த்தயம்பி குஸலேஸு யுஜ்ஜதி, விபாககிரியேஸு தீ³க⁴ஸந்தானதாவ. பமாணகரேஹி வா ஓளாரிகேஹி காமதண்ஹாதீ³ஹி பரிச்சி²ன்னா பரித்தா. தேஹி அபரிச்சி²ன்னத்தா ஸுகு²மேஹி ரூபதண்ஹாதீ³ஹி பரிச்சி²ன்னா பமாணமஹத்தம் க³தாதி மஹக்³க³தா. அபரிச்சி²ன்னா அப்பமாணா.

14. அதப்பகட்டே²னாதி தி³வஸம்பி பச்சவேக்கி²யமானா லோகுத்தரத⁴ம்மா தித்திம் ந ஜனேந்தி ஸமாபஜ்ஜியமானாபி ப²லத⁴ம்மாதி.

15. மாதுகா⁴தாதீ³ஸு பவத்தமானாபி ஹிதஸுக²ம் இச்ச²ந்தாவ பவத்தந்தீதி தே த⁴ம்மா ஹிதஸுகா²வஹா மே ப⁴விஸ்ஸந்தீதி ஆஸீஸிதா ஹோந்தி, ததா² அஸுபா⁴ஸுகா²னிச்சானத்தேஸு ஸுபா⁴தி³விபரியாஸத³ள்ஹதாய ஆனந்தரியகம்மனியதமிச்சா²தி³ட்டீ²ஸு பவத்தி ஹோதீதி தே த⁴ம்மா அஸுபா⁴தீ³ஸு ஸுபா⁴தி³விபரீதப்பவத்திகா ஹோந்தி. மிச்சா²ஸபா⁴வாதி முஸாஸபா⁴வா. அனேகேஸு ஆனந்தரியேஸு கதேஸு யம் தத்த² ப³லவம், தம் விபச்சதி, ந இதரானீதி ஏகந்தவிபாகஜனகதாய நியததா ந ஸக்கா வத்துந்தி ‘‘விபாகதா³னே ஸதீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² க²ந்த⁴பே⁴தா³னந்தரந்தி சுதிஅனந்தரம். சுதி ஹி மரணனித்³தே³ஸே (விப⁴. 193) ‘‘க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³’’தி வுத்தாதி. ஏதேன வசனேன ஸதி ப²லதா³னே சுதிஅனந்தரோ ஏவ, ந அஞ்ஞோ ஏதேஸம் ப²லகாலோதி ப²லகாலனியமேனேவ நியததா வுத்தா ஹோதி, ந ப²லதா³னனியமேனாதி நியதப²லகாலானம் அஞ்ஞேஸம்பி உபபஜ்ஜவேத³னீயானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயானம்பி நியததா ஆபஜ்ஜதி, தஸ்மா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மானம் பச்சயந்தரவிகலதாதீ³ஹி அவிபச்சமானானம்பி அத்தனோ ஸபா⁴வேன விபாகத⁴ம்மதா விய ப³லவதா ஆனந்தரியேன விபாகே தி³ன்னே அவிபச்சமானானம்பி ஆனந்தரியானம் ப²லதா³னே நியதஸபா⁴வா ஆனந்தரியஸபா⁴வா ச பவத்தீதி அத்தனோ ஸபா⁴வேன ப²லதா³னனியமேனேவ நியததா ஆனந்தரியதா ச வேதி³தப்³பா³. அவஸ்ஸஞ்ச நியதஸபா⁴வா ஆனந்தரியஸபா⁴வா ச தேஸம் பவத்தீதி ஸம்படிச்சி²தப்³ப³மேதம் அஞ்ஞஸ்ஸ ப³லவதோ ஆனந்தரியஸ்ஸ அபா⁴வே சுதிஅனந்தரம் ஏகந்தேன ப²லதா³னதோ.

நனு ஏவம் அஞ்ஞேஸம்பி உபபஜ்ஜவேத³னீயானம் அஞ்ஞஸ்மிம் விபாகதா³யகே அஸதி சுதிஅனந்தரமேவ ஏகந்தேன ப²லதா³னதோ ஆனந்தரியஸபா⁴வா நியதஸபா⁴வா ச பவத்தி ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி அஸமானஜாதிகேன சேதோபணிதி⁴வஸேன உபகா⁴தகேன ச நிவத்தேதப்³ப³விபாகத்தா அனந்தரேகந்தப²லதா³யகத்தாபா⁴வா, ந பன ஆனந்தரியகானம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னி விய அஸமானஜாதிகம் ப²லனிவத்தகம் அத்தி² ஸப்³பா³னந்தரியகானம் அவீசிப²லத்தா, ந ச ஹேட்டு²பபத்திம் இச்ச²தோ ஸீலவதோ சேதோபணிதி⁴ விய உபரூபபத்திஜனககம்மப²லம் ஆனந்தரியகப²லம் நிவத்தேதும் ஸமத்தோ² சேதோபணிதி⁴ அத்தி² அனிச்ச²ந்தஸ்ஸேவ அவீசிபாதனதோ, ந ச ஆனந்தரியகோபகா⁴தகம் கிஞ்சி கம்மம் அத்தி², தஸ்மா தேஸம்யேவ அனந்தரேகந்தவிபாகஜனகஸபா⁴வா பவத்தீதி.

அனேகானி ச ஆனந்தரியகானி கதானி ஏகந்தே விபாகே ஸன்னியதத்தா உபரதாவிபச்சனஸபா⁴வாஸங்கத்தா நிச்சி²தானி ஸபா⁴வதோ நியதானேவ. சுதிஅனந்தரம் பன ப²லம் அனந்தரம் நாம தஸ்மிம் அனந்தரே நியுத்தானி தன்னிப்³ப³த்தனேன அனந்தரகரணஸீலானி அனந்தரப்பயோஜனானி சாதி ஸபா⁴வதோ ஆனந்தரியகானேவ ச ஹோந்தி. தேஸு பன ஸமானஸபா⁴வேஸு ஏகேன விபாகே தி³ன்னே இதரானி அத்தனா கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கிச்சஸ்ஸ தேனேவ கதத்தா ந து³தியம் ததியம்பி ச படிஸந்தி⁴ம் கரோந்தி, ந ஸமத்த²தாவிகா⁴தத்தாதி நத்தி² தேஸம் நியதானந்தரியதானிவத்தீதி. ந ஹி ஸமானஸபா⁴வம் ஸமானஸபா⁴வஸ்ஸ ஸமத்த²தம் விஹனதீதி. ஏகஸ்ஸ பன அஞ்ஞானிபி உபத்த²ம்ப⁴கானி ஹோந்தீதி த³ட்ட²ப்³பா³னீதி. ஸம்மா ஸபா⁴வாதி ஸச்சஸபா⁴வா.

16. பரிபுண்ணமக்³க³கிச்சத்தா சத்தாரோ அரியமக்³கா³வ இத⁴ ‘‘மக்³கா³’’தி வுத்தா. பச்சயட்டே²னாதி மக்³க³பச்சயட்டே²ன. நிக்கே²பகண்டே³பி ஹி யே மக்³க³பச்சயம் லப⁴ந்தி, ந பன ஸயம் மக்³க³பச்சயபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தி, தே மக்³க³ஹேதுகாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அரியமக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ மக்³க³ங்கா³னி ட²பேத்வா’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 1039) வுத்தம். யோ பன தத்தே²வ ‘‘அரியமக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ அலோபோ⁴ அதோ³ஸோ அமோஹோ, இமே த⁴ம்மா மக்³க³ஹேதூ’’தி ஆதி³னயோ வுத்தோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மக்³க³ஸம்பயுத்தா வா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘அரியமக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ ஸம்மாதி³ட்டி² மக்³கோ³ சேவ ஹேது சா’’திஆதி³னா பன வுத்தனயம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி² ஸய’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பன அஸங்க³ஹிதஸங்க³ண்ஹனவஸேன படிபாடியா தயோ நயா வுத்தா, ஹேதுப³ஹுதாவஸேன ததியோ நயோ இத⁴ து³தியோ வுத்தோ.

அபி⁴ப⁴வித்வா பவத்தனட்டே²னாதி ஸஹஜாதாதி⁴பதிபி புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஜேட்ட²கபா⁴வே பவத்தமானோ ஸஹஜாதே அத்தனோ வஸே அனுவத்தயமானோ தே அபி⁴ப⁴வித்வா பவத்ததி, ஆரம்மணாதி⁴பதிபி ததா³ரம்மணே த⁴ம்மே ததே²வ அத்தானம் அனுவத்தயமானோ தே த⁴ம்மே அபி⁴ப⁴வித்வா ஆரம்மணபா⁴வேன பவத்ததி, ந பச்சுப்பன்னபா⁴வேன, தஸ்மா அதி⁴பதித்³வயம்பி ஸங்க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘மக்³கோ³ அதி⁴பதி ஏதேஸ’’ந்தி அயஞ்ச அத்தோ² நிக்கே²பகண்டே³ உதா³ஹரணவஸேன ஆக³தம் அத்த²னயம் க³ஹேத்வா வுத்தோ. யஸ்மா பன பட்டா²னே (பட்டா². 2.16.11) ‘‘மக்³கா³தி⁴பதிம் த⁴ம்மம் படிச்ச மக்³கா³தி⁴பதி த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நாதி⁴பதிபச்சயா, மக்³கா³தி⁴பதீ க²ந்தே⁴ படிச்ச மக்³கா³தி⁴பதி அதி⁴பதீ’’தி வுத்தம், தஸ்மா மக்³கோ³ அதி⁴பதி மக்³கா³தி⁴பதீதி அயம்பி அத்தோ² பாளியம் ஸரூபேகஸேஸவஸேன ஸமானஸத்³த³த்த²வஸேன வா ஸங்க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.

17. அனுப்பன்னாதி ஏதேன ஸப்³போ³ உப்பன்னபா⁴வோ படிஸித்³தோ⁴, ந உப்பன்னத⁴ம்மபா⁴வோ ஏவாதி தேன உப்பன்னா விக³தா அதீதாபி ந ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. யதி³ ஹி ஸங்க³ஹிதா ஸியும், ‘‘அனுப்பன்னோ த⁴ம்மோ உப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஏவமாதி³ வுச்சேய்ய, ந து வுத்தந்தி. அனாக³தானி விபாககடத்தாரூபானி அதீதே அனாக³தே வா கம்மே புரிமனிப்ப²ன்னே ஏவ உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, நானிப்ப²ன்னேதி பரினிட்டி²தகாரணேகதே³ஸானேவ ஹோந்தி, தஸ்மா தானி ‘‘அவஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி உப்பாதி³னோ த⁴ம்மா’’தி வுச்சந்தி.

18. அத்தனோ ஸபா⁴வந்தி கக்க²ளபு²ஸனாதி³ஸபா⁴வம்.

20. ஏவம் பவத்தமானாதி ஏவம் சக்கா²தி³பா⁴வேன பு²ஸனாதி³பா⁴வேன ச ஏகஸந்ததிபரியாபன்னதாவஸேன பவத்தமானா. அத்தானம் அதி⁴ அஜ்ஜ²த்தாதி அதி⁴-ஸத்³தோ³ ஸமாஸவிஸயே அதி⁴காரத்த²ம் பவத்திஅத்த²ஞ்ச க³ஹேத்வா பவத்ததீதி அத்தானம் அதி⁴கிச்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தா அஜ்ஜ²த்தா. தேனாதி யஸ்ஸ ஜா²னா வுட்ட²ஹித்வா அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ச ஸுஞ்ஞதம் ஆனேஞ்ஜஞ்ச மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தஸுஞ்ஞதாதீ³ஸு சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி ந பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி நாதி⁴முச்சதி, யோ ச இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ, தேன பி⁴க்கு²னா. தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தேதி பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴னிமித்தே. அஜ்ஜ²த்தமேவாதி ஜா²னகோ³சரே கஸிணாதி³ம்ஹி. சித்தம் ஸண்ட²பேதப்³ப³ந்தி பட²மஜ்ஜா²னாதி³சித்தம் ஸண்ட²பேதப்³ப³ம். அஜ்ஜ²த்தரதோதி கோ³சரஜ்ஜ²த்தே நிப்³பா³னே ரதோ, ஸமாதி⁴கோ³சரே கம்மட்டா²னே வா ரதோ. ‘‘ஸமாஹிதோ ஏகோ ஸந்துஸிதோ தமாஹு பி⁴க்கு²’’ந்தி (த⁴. ப. 362) கா³தா²ஸேஸோ.

அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னந்தி ஏத்த² ஜா²னம் ஸகஸந்ததிபரியாபன்னத்தா ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்தி வுத்தந்தி நியகஜ்ஜ²த்தத்தோ² அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³தோ³ ஹோதி. அஜ்ஜ²த்தந்தி ஸகஸந்ததினியகம். அஜ்ஜ²த்தே ப⁴வா அஜ்ஜ²த்திகாதி நியகஜ்ஜ²த்தேஸுபி அப்³ப⁴ந்தரா சக்கா²த³யோ வுச்சந்தி. ஏத்த² பன அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³தோ³ சக்கா²தீ³ஸு பவத்தமானோ த³ஸ்ஸிதோ, ந அஜ்ஜ²த்தஸத்³தோ³, அத்தி² ச அஜ்ஜ²த்தஅஜ்ஜ²த்திகஸத்³தா³னம் ப³ஹித்³தா⁴பா³ஹிர-ஸத்³தா³னம் விய விஸேஸோ. அஜ்ஜ²த்திகஸத்³தோ³ ஹி ஸபரஸந்தானிகேஸு ஸப்³பே³ஸு சக்கா²தீ³ஸு ரூபாதீ³ஸு பா³ஹிர-ஸத்³தோ³ விய பவத்ததி, அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³தோ³ பன ஸகஸந்தானிகேஸ்வேவ சக்கு²ரூபாதீ³ஸு ததோ அஞ்ஞேஸ்வேவ ப³ஹித்³தா⁴-ஸத்³தோ³ விய பவத்ததீதி தஸ்மா ஸத்³த³தோ அத்த²தோ ச அஸமானத்தா ந இத³மேத்த² உதா³ஹரணம் யுத்தந்தி. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ த³ட்ட²ப்³போ³ – அஜ்ஜ²த்தே ப⁴வா அஜ்ஜ²த்திகாதி அயஞ்ஹி வசனத்தோ². யஞ்ச அஜ்ஜ²த்தே ப⁴வம், தேன அஜ்ஜ²த்தேனேவ ப⁴விதப்³ப³ம், தேன தம்வாசகஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³த³ஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச ஸமானத்த²தா. உபி⁴ன்னம்பி ஸத்³தா³னம் ஸமானத்த²பா⁴வதோ அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தே பவத்தமானே அஜ்ஜ²த்திக-ஸத்³தே³ அஜ்ஜ²த்த-ஸத்³தோ³ தத்த² பவத்தோதி ஸக்கா வத்துந்தி.

அயம் கோ² பனானந்த³, விஹாரோதி விஹாரஸுஞ்ஞதாஸுத்தே (ம. நி. 3.187) ஸங்க³ணிகாராமதாய ரூபாதி³ரதியா ச ஆதீ³னவம் வத்வா தப்படிபக்க²விஹாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதந்தி விஸயபூ⁴தம் இஸ்ஸரியட்டா²னபூ⁴தம் ஸுஞ்ஞதம், ஸுஞ்ஞதாப²லஸமாபத்திந்தி அத்தோ². சித்திஸ்ஸரா ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தாபி யம் முஹுத்தம் துண்ஹீ ப⁴விதப்³ப³ம் ஹோதி, தம் முஹுத்தம் ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, பகே³வ அஞ்ஞஸ்மிம் காலே, தஸ்மா ஸப்³ப³த்தா²பி இஸ்ஸரியானம் ப³ஹுலம் ப²லஸமாபத்தியம் இஸ்ஸரியஸ்ஸ பவத்தனதோ ப²லஸமாபத்தி ‘‘இஸ்ஸரியட்டா²ன’’ந்தி வுத்தா. அரஹத்தப²லாதி⁴க³மேன வா ததா²க³தானம் இஸ்ஸரியம் நிப்³ப³த்தம் தம்ஜனகேனேவ மக்³கே³னாதி தம் தேஸம் இஸ்ஸரியட்டா²னம். விஸயோ ச அனஞ்ஞத்த²பா⁴வோவ யதா² ‘‘ஆகாஸே ஸகுணா உத³கே மச்சா²’’தி, பு³த்³தா⁴ ச அஞ்ஞத்த² தி³ஸ்ஸமானாபி விவேகபப்³பா⁴ரதாய ப²லஸமாபத்தினின்னாவ, தேன தஸ்ஸா தஸ்ஸா கிரியாய அனந்தரம் ப²லஸமாபத்தியம்யேவ ப⁴வந்தீதி ஸா தேஸம் விஸயோ, தப்³பி³ஸயதா ச ஸச்சகஸுத்தேன (ம. நி. 1.364 ஆத³யோ) தீ³பேதப்³பா³.

22. யேஸம் த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வோ அத்தி², தே ஸனித³ஸ்ஸனா. சக்கு²விஞ்ஞாணகோ³சரபா⁴வோவ த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வோ, தஸ்ஸ ரூபாயதனா அனஞ்ஞத்தேபி அஞ்ஞேஹி த⁴ம்மேஹி ரூபாயதனம் விஸேஸேதும் அஞ்ஞம் விய கத்வா ‘‘ஸஹ நித³ஸ்ஸனேனாதி ஸனித³ஸ்ஸனா’’தி வுத்தம். த⁴ம்மஸபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஹி ஏகீபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு யோ நானத்தகரோ ஸபா⁴வோ, ஸோ அஞ்ஞோ விய கத்வா உபசரிதும் யுத்தோ. ஏவஞ்ஹி அத்த²விஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஹோதீதி. ஸயஞ்ச நிஸ்ஸயவஸேன ச ஸம்பத்தானம் அஸம்பத்தானஞ்ச படிமுக²பா⁴வோ அஞ்ஞமஞ்ஞபதனம் படிஹனனபா⁴வோ, யேன ப்³யாபாராதி³விகாரபச்சயந்தரஸஹிதேஸு சக்கா²தீ³னம் விஸயேஸு விகாருப்பத்தி.

திகமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கமாதிகாபத³வண்ணனா

1-6. மூலட்டே²னாதி ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னேன மூலபா⁴வேன, ந பச்சயமத்தட்டே²ன ஹேதுத⁴ம்மா ஹேதூ த⁴ம்மாதி ஸமாஸாஸமாஸனித்³தே³ஸபா⁴வோ த்³வின்னம் பாடா²னம் விஸேஸோ. ததே²வாதி ஸம்பயோக³தோவ. ஸஹேதுகானம் ஹேதுஸம்பயுத்தபா⁴வதோ ‘‘ஸம்பயோக³தோ’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம், ந ஸஹஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்பயோக³த்த²த்தா. ஸஹ-ஸத்³தோ³ பன ஏகபுஞ்ஜே உப்பாத³தோ யாவ ப⁴ங்கா³ ஸஹேதுகானம் ஹேதூஹி ஸமானதே³ஸக³ஹணானம் ஹேதுஆதி³ஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி, ஸம்பயுத்த-ஸத்³தோ³ ஏகுப்பாதா³தி³வஸேன ஸஹ ஹேதூஹி ஏகீபா⁴வுபக³மனம், ததோ ஏவ ச த்³வின்னம் து³கானம் நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம். த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபி ஹி பத³த்த²னானத்தேன து³கந்தரம் வுச்சதி. ந ஹி ஹேதுது³கஸங்க³ஹிதேஹி த⁴ம்மேஹி அஞ்ஞே ஸஹேதுகது³காதீ³ஹி வுச்சந்தி, தே ஏவ பன ஸஹேதுகாஹேதுகாதி³பா⁴வதோ ஸஹேதுகது³காதீ³ஹி வுத்தா. ஏவம் ஸஹேதுகது³கஸங்க³ஹிதா ஏவ ஹேதுஸம்பயுத்தவிப்பயுத்தபா⁴வதோ ஹேதுஸம்பயுத்தது³கேன வுத்தா. ந ஹி த⁴ம்மானம் அவுத்ததாபேக்க²ம் து³கந்தரவசனந்தி நத்தி² புனருத்திதோ³ஸோ. தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரஜானனஞ்ஹி தே³ஸனாவிலாஸோ ததா² தே³ஸனாஞாணஞ்சாதி. தேன த⁴ம்மானம் தப்பகாரதா வுத்தா ஹோதி. ஸகலேகதே³ஸவஸேன பட²மது³கம் து³தியததியேஹி ஸத்³தி⁴ம் யோஜேத்வா சதுத்தா²த³யோ தயோ து³கா வுத்தா. ஸகலஞ்ஹி பட²மது³கம் து³தியது³கேகதே³ஸேன ஸஹேதுகபதே³ன ததியது³கேகதே³ஸேன ஹேதுஸம்பயுத்தபதே³ன ச யோஜேத்வா யதா²க்கமம் சதுத்த²பஞ்சமது³கா வுத்தா, ததா² பட²மது³கேகதே³ஸம் நஹேதுபத³ம் ஸகலேன து³தியது³கேன யோஜேத்வா ச²ட்ட²து³கோ வுத்தோ. இத³ம்பி ஸம்ப⁴வதீதி ஏதேன அவுத்தம்பி ஸம்ப⁴வவஸேன தீ³பிதந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸம்ப⁴வோ ஹி க³ஹணஸ்ஸ காரணந்தி. யதா² ஹேதுஸஹேதுகாதி இத³ம் ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா க³ஹிதம், ஏவம் ஹேதுஅஹேதுகாதி இத³ம்பி ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா க³ஹேதப்³ப³மேவாதி ஏவம் அஞ்ஞத்தா²பி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏவம் பட²மது³கம் து³தியததியது³கேஸு து³தியபதே³ஹி யோஜேத்வா ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா ச, அஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ, ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா ஹேதுவிப்பயுத்தா ச, ஹேதுவிப்பயுத்தா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’’தி யே த்³வே து³கா காதப்³பா³, தேஸம் ஸம்ப⁴வவஸேனேவ ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேத்வா கோ² பன-பதே³ன அபரேஸம்பி து³கானம் ஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்ர யதே³த’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்ராதி பாளியம். அயம் அதிரேகத்தோ²தி இதா³னி யம் வக்க²தி, தமத்த²மாஹ. தத்த² பன அஞ்ஞேபி அஞ்ஞதா²பீதி ஏதேஸம் விஸும் பவத்தியா த்³வே து³கா த³ஸ்ஸிதா, ஸஹ பவத்தியா பன அயம்பி து³கோ வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா ஹேதுஸம்பயுத்தாபி ஹேதுவிப்பயுத்தாபீ’’தி, ஏதேஸு பன பஞ்சஸு து³கேஸு து³தியது³கேன ததியது³கோ விய, சதுத்த²து³கேன பஞ்சமது³கோ விய ச ச²ட்ட²து³கேன நின்னானத்த²த்தா ‘‘ந ஹேது கோ² பன த⁴ம்மா ஹேதுஸம்பயுத்தாபி ஹேதுவிப்பயுத்தாபீ’’தி அயம் து³கோ ந வுத்தோ. த³ஸ்ஸிதனின்னானத்த²னயோ ஹி ஸோ புரிமது³கேஹீதி. இதரேஸு சதூஸு ஹேதூ சேவ அஹேதுகது³கேன ஸமானத்த²த்தா ஹேதூ சேவ ஹேதுவிப்பயுத்தது³கோ, ஹேதுஸஹேதுகது³கேன ஸமானத்த²த்தா ஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கோ ச நஹேதுஹேதுஸம்பயுத்தது³கோ விய ந வத்தப்³போ³. தேஸு பன த்³வீஸு பச்சி²மது³கே ‘‘ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா ஸஹேதுகா’’தி பத³ம் சதுத்த²து³கே பட²மபதே³ன நின்னானாகரணத்தா ந வத்தப்³ப³ம், ‘‘ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா அஹேதுகா’’தி பத³ம் ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா’’தி ஏதேன நின்னானத்தா ந வத்தப்³ப³ம். அவஸிட்டே² பன ஏகஸ்மிம் து³கே ‘‘அஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’’தி பத³ம் ச²ட்ட²து³கே து³தியபதே³ன ஏகத்த²த்தா ந வத்தப்³ப³ம். இதா³னி ‘‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா சா’’தி இத³மேவேகம் பத³ம் அவஸிட்ட²ம், ந ச ஏகேன பதே³ன து³கோ ஹோதீதி தஞ்ச ந வுத்தந்தி. சதுத்த²து³கே து³தியபதே³ன பன ஸமானத்த²ஸ்ஸ ச²ட்ட²து³கே பட²மபத³ஸ்ஸ வசனம் து³கபூரணத்த²ம், ஏதேன வா க³தித³ஸ்ஸனேன ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வந்தஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ஸப்³போ³ ஸம்ப⁴வது³கோ பட²மது³கே து³தியததியது³கபக்கே²பேன த³ஸ்ஸிதோ, தேஸு ச பட²மது³கபக்கே²பேனாதி.

7-13. ஸமானகாலேன அஸமானகாலேன காலவிமுத்தேன ச பச்சயேன நிப்ப²ன்னானம் பச்சயாயத்தானம் பச்சயபா⁴வமத்தேன தேஸம் பச்சயானம் அத்தி²தம் தீ³பேதும் ஸப்பச்சயவசனம், ந ஸஹேதுகவசனம் விய ஸமானகாலானமேவ, நாபி ஸனித³ஸ்ஸனம் விய தம்ஸபா⁴வஸ்ஸ அனத்த²ந்தரபூ⁴தஸ்ஸ. ஸங்க²த-ஸத்³தோ³ பன ஸமேதேஹி நிப்பா²தி³தபா⁴வம் தீ³பேதீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ து³கந்தரவசனே காரணம். ஏத்த² ச அப்பச்சயா அஸங்க²தாதி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ அவினிச்சி²தத்த²பரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனவஸேன மாதிகாட²பனதோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. உத்³தே³ஸேன ஹி குஸலாதி³ஸபா⁴வானம் த⁴ம்மானம் அத்தி²தாமத்தம் வுச்சதி, ந பரிச்சே²தோ³தி அபரிச்சே²தே³ன ப³ஹுவசனேன உத்³தே³ஸோ வுத்தோதி. ரூபந்தி ரூபாயதனம் பத²வியாதி³ வா. புரிமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே ரூபாயதனஸ்ஸ அஸங்க³ஹிததா ஆபஜ்ஜதீதி ருப்பனலக்க²ணம் வா ரூபந்தி அயம் அத்த²னயோ வுத்தோ. தத்த² ரூபந்தி ருப்பனஸபா⁴வோ. ந லுஜ்ஜதி ந பலுஜ்ஜதீதி யோ க³ஹிதோ ததா² ந ஹோதி, ஸோ லோகோதி தம்க³ஹணரஹிதானம் லோகுத்தரானம் நத்தி² லோகதா. து³க்க²ஸச்சம் வா லோகோ, தத்த² தேனேவ லோகஸபா⁴வேன விதி³தாதி லோகியா.

ஏவம் ஸந்தே சக்கு²விஞ்ஞாணேன விஜானிதப்³ப³ஸ்ஸ ரூபாயதனஸ்ஸ தேனேவ நவிஜானிதப்³ப³ஸ்ஸ ஸத்³தா³யதனாதி³கஸ்ஸ ச நானத்தா த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்ததோ து³கோ ஹோதி. ஏவம் பன து³கே வுச்சமானே து³கப³ஹுதா ஆபஜ்ஜதி, யத்தகானி விஞ்ஞாணானி, தத்தகா து³கா வுத்தா ஸமத்தா ட²பேத்வா ஸப்³ப³த⁴ம்மாரம்மணானி விஞ்ஞாணானி. தேஸு ச து³கஸ்ஸ பச்சே²தோ³ ஆபஜ்ஜதி, ததா² ச ஸதி ‘‘கேனசீ’’தி பத³ம் ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்கா³ஹகம் ந ஸியா, நித்³தே³ஸேன ச விருத்³த⁴ம் இத³ம் வசனம். யோ ச தத்த² ‘‘யே தே த⁴ம்மா சக்கு²விஞ்ஞேய்யா, ந தே த⁴ம்மா ஸோதவிஞ்ஞேய்யாதி அயம் து³கோ ந ஹோதீ’’தி படிஸேதோ⁴ கதோ, ஸோ ச கத²ம் யுஜ்ஜேய்ய. ந ஹி ஸமத்தா² அட்ட²கதா² பாளிம் படிஸேதே⁴துந்தி, ந ச கேனசி-ஸத்³த³ஸ்ஸ தேனேவாதி அயம் பத³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி, ‘‘கேனசீ’’தி ஏதஸ்ஸ ஆதி³பத³ஸ்ஸ அனியமிதம் யம் கிஞ்சி ஏகம் பத³த்தோ², தம் வத்வா வுச்சமானஸ்ஸ ‘‘கேனசீ’’தி து³தியபத³ஸ்ஸ யம் கிஞ்சி அபரம் அனியமிதம் பத³த்தோ²தி லோகஸித்³த⁴மேதம், ததே²வ ச நித்³தே³ஸோ பவத்தோ, ந சேத்த² விஞ்ஞாதப்³ப³த⁴ம்மபே⁴தே³ன து³கபே⁴தோ³ ஸமத்தோ ஆபஜ்ஜதி யத்தகா விஞ்ஞாதப்³பா³, தத்தகா து³காதி, தஸ்மா நத்தி² து³கப³ஹுதா. ந ஹி ஏகம்யேவ விஞ்ஞாதப்³ப³ம் கேனசி விஞ்ஞேய்யம் கேனசி ந விஞ்ஞேய்யஞ்ச, கிந்து அபரம்பி அபரம்பீதி ஸப்³ப³விஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்க³ஹே து³கோ ஸமத்தோ ஹோதி, ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘கேனசீ’’தி பத³ம் அனியமேன ஸப்³ப³விஞ்ஞாணஸங்கா³ஹகந்தி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி, விஞ்ஞாணனானத்தேன ச விஞ்ஞாதப்³ப³ம் பி⁴ந்தி³த்வா அயம் து³கோ வுத்தோ, ந விஞ்ஞாதப்³பா³னம் அத்த²ந்தரதாயாதி. ஏதஸ்ஸ பன து³கஸ்ஸ நிக்கே²பராஸினித்³தே³ஸோ து³கஸங்க³ஹிதத⁴ம்மேகதே³ஸேஸு து³கபத³த்³வயப்பவத்தித³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தோ. அத்து²த்³தா⁴ரனித்³தே³ஸோ நிரவஸேஸது³கஸங்க³ஹிதத⁴ம்மத³ஸ்ஸனவஸேனாதி வேதி³தப்³போ³.

14-19. சக்கு²தோபி…பே… மனதோபீதி சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³வீதீ²ஸு தத³னுக³தமனோவிஞ்ஞாணவீதீ²ஸு ச கிஞ்சாபி குஸலாதீ³னம்பி பவத்தி அத்தி², காமாஸவாத³யோ ஏவ பன வணதோ யூஸம் விய பக்³க⁴ரணகஅஸுசிபா⁴வேன ஸந்த³ந்தி, தஸ்மா தே ஏவ ‘‘ஆஸவா’’தி வுச்சந்தி. தத்த² ஹி பக்³க⁴ரணகஅஸுசிம்ஹி நிருள்ஹோ ஆஸவஸத்³தோ³தி. த⁴ம்மதோ யாவ கோ³த்ரபு⁴ந்தி ததோ பரம் மக்³க³ப²லேஸு அப்பவத்திதோ வுத்தம். ஏதே ஹி ஆரம்மணகரணவஸேன த⁴ம்மே க³ச்ச²ந்தா ததோ பரம் ந க³ச்ச²ந்தீதி. நனு ததோ பரம் ப⁴வங்கா³தீ³னிபி க³ச்ச²ந்தீதி சே? ந, தேஸம்பி புப்³பே³ ஆலம்பி³தேஸு லோகியத⁴ம்மேஸு ஸாஸவபா⁴வேன அந்தோக³த⁴த்தா ததோ பரதாபா⁴வதோ. ஏத்த² ச கோ³த்ரபு⁴வசனேன கோ³த்ரபு⁴வோதா³னப²லஸமாபத்திபுரேசாரிகபரிகம்மானி வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி, பட²மமக்³க³புரேசாரிகமேவ வா கோ³த்ரபு⁴ அவதி⁴னித³ஸ்ஸனபா⁴வேன க³ஹிதம், ததோ பரம் மக்³க³ப²லஸமானதாய பன அஞ்ஞேஸு மக்³கே³ஸு மக்³க³வீதி²யம் ப²லஸமாபத்திவீதி²யம் நிரோதா⁴னந்தரஞ்ச பவத்தமானேஸு ப²லேஸு நிப்³பா³னே ச பவத்தி நிவாரிதா ஆஸவானந்தி வேதி³தப்³பா³. ஸவந்தீதி க³ச்ச²ந்தி. து³விதோ⁴ ஹி அவதி⁴ அபி⁴விதி⁴விஸயோ அனபி⁴விதி⁴விஸயோ ச. அபி⁴விதி⁴விஸயம் கிரியா ப்³யாபேத்வா பவத்ததி ‘‘ஆப⁴வக்³கா³ ப⁴க³வதோ யஸோ க³தோ’’தி, இதரம் ப³ஹி கத்வா ‘‘ஆபாடலிபுத்தா வுட்டோ² தே³வோ’’தி. அயஞ்ச ஆ-காரோ அபி⁴விதி⁴அத்தோ² இத⁴ க³ஹிதோதி ‘‘அந்தோகரணத்தோ²’’தி வுத்தம்.

சிரபாரிவாஸியட்டோ² சிரபரிவுத்த²தா புராணபா⁴வோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி ப⁴வதண்ஹாயா’’தி (அ. நி. 10.62) இத³ம் ஸுத்தம் ஸங்க³ஹிதம். அவிஜ்ஜாஸவப⁴வாஸவானஞ்ச சிரபரிவுத்த²தாய த³ஸ்ஸிதாய தப்³பா⁴வபா⁴வீனம் காமாஸவதி³ட்டா²ஸவானஞ்ச சிரபரிவுத்த²தா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. அஞ்ஞேஸுபி யதா²வுத்தே த⁴ம்மே ஓகாஸஞ்ச ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தமானேஸு மானாதீ³ஸு விஜ்ஜமானேஸு அத்தத்தனியாதி³க்³கா³ஹவஸேன அபி⁴ப்³யாபனம் மத³கரணவஸேன ஆஸவஸதி³ஸதா ச ஏதேஸம்யேவ, நாஞ்ஞேஸந்தி ஏதேஸ்வேவ ஆஸவஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆயதம் வா ஸவந்தி ப²லந்தீதி ஆஸவா. ந ஹி கிஞ்சி ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஆஸவேஹி வினா உப்பஜ்ஜமானம் அத்தீ²தி. ஆரம்மணபா⁴வேன யே த⁴ம்மா வணோ விய ஆஸவே பக்³க⁴ரந்தி, தே அஸம்பயோகே³ அதப்³பா⁴வேபி ஸஹ ஆஸவேஹீதி ஸாஸவா, ஆஸவவந்தோதி அத்தோ².

ஓஸானது³கே ‘‘நோ ஆஸவா கோ² பனா’’தி அவத்வா ‘‘ஆஸவவிப்பயுத்தா கோ² பனா’’தி வசனம் ஸாஸவானம் ஸஹேதுகானம் விய ஸம்பயுத்தேஹி தம்ஸஹிததா ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். ஏவம் ஸேஸகோ³ச்ச²கேஸுபி யதா²ஸம்ப⁴வம் விப்பயுத்தக்³க³ஹணே பயோஜனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபிச ‘‘நோ ஆஸவா கோ² பன த⁴ம்மா ஸாஸவா’’தி இத³ம் பத³ம் சதுத்த²து³கே து³தியபதே³ன நின்னானம், ந ச ஏகேன து³கோ ஹோதி, தஸ்மா ஆஸவவிப்பயுத்தபத³மேவ க³ஹேத்வா ஓஸானது³கயோஜனா ஞாயாக³தாதி கதா. ஹேதுகோ³ச்ச²கே பன ஹேதுவிப்பயுத்தானம் ஸஹேதுகதா நத்தீ²தி தே க³ஹேத்வா து³கயோஜனாய அஸக்குணேய்யத்தா நஹேதுபத³ம் க³ஹேத்வா ஓஸானது³கயோஜனா கதா. யே வா பன பட²மே து³கே து³தியஸ்ஸ பக்கே²பே ஏகோ, ததியஸ்ஸ த்³வே, பட²மஸ்ஸ து³தியே ஏகோ, ததியே த்³வே, து³தியஸ்ஸ ததியே ஏகோ, து³தியே ச ததியஸ்ஸ ஏகோதி அட்ட² து³கா லப்³ப⁴ந்தி, தேஸு தீஹி இதரே ச நயதோ த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஏஸ நயோ ஸேஸகோ³ச்ச²கேஸுபி.

20-25. கிலேஸகம்மவிபாகவட்டானம் பச்சயபா⁴வேன தத்த² ஸம்யோஜேந்தி, ஸதிபி அஞ்ஞேஸம் தப்பச்சயபா⁴வே ந வினா ஸம்யோஜனானி தேஸம் தப்பச்சயபா⁴வோ அத்தி², ஓரம்பா⁴கி³யுத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸங்க³ஹிதேஹி ச தம்தம்ப⁴வனிப்³ப³த்தககம்மனியமோ ப⁴வனியமோ ச ஹோதி, ந ச உபச்சி²ன்னஸம்யோஜனஸ்ஸ கதானிபி கம்மானி ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேந்தீதி. ஸம்யோஜேதப்³பா³தி வா ஸம்யோஜனியா, ஸம்யோஜனே நியுத்தாதி வா. தூ³ரக³தஸ்ஸபி ஆகட்³ட⁴னதோ நிஸ்ஸரிதும் அப்பதா³னவஸேன ப³ந்த⁴னம் ஸம்யோஜனம், க³ந்த²கரணம் ஸங்க²லிகசக்கலகானம் விய படிப³த்³த⁴தாகரணம் வா க³ந்த²னம் க³ந்தோ², ஸம்ஸிலிஸகரணம் யோஜனம் யோகோ³தி அயமேதேஸம் விஸேஸோதி வேதி³தப்³போ³. த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வகிச்சவிஸேஸஞ்ஞுனா பன ப⁴க³வதா ஸம்பயுத்தேஸு ஆரம்மணேஸு தப்பச்சயேஸு ச தேஹி தேஹி நிப்பா²தி³யமானம் தம் தம் கிச்சவிஸேஸம் பஸ்ஸந்தேன தே தே த⁴ம்மா ததா² ததா² ஆஸவஸம்யோஜனக³ந்தா²தி³வஸேன வுத்தாதி ‘‘கிமத்த²ம் ஏதேயேவ த⁴ம்மா ஏவம் வுத்தா, கஸ்மா ச வுத்தா ஏவ புன வுத்தா’’தி ந சோதே³தப்³ப³மேதம்.

26-37. க³ந்த²னியாதி ஏத்த² அயமஞ்ஞோ அத்தோ² ‘‘க³ந்த²கரணம் க³ந்த²னம், க³ந்த²னே நியுத்தாதி க³ந்த²னியா, க³ந்த²யிதும் ஸக்குணேய்யா, க³ந்த²யிதும் அரஹந்தீதி வா க³ந்த²னியா’’தி. ஏவம் ஓக⁴னியாதீ³ஸுபி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாதிக்கமதீதி ஏதம் தா⁴த்வத்த²ம் க³ஹேத்வா ஓக⁴னியாதி பத³ஸித்³தி⁴ கதா.

50-54. த⁴ம்மஸபா⁴வம் அக்³க³ஹேத்வா பரதோ ஆமஸந்தீதி பராமாஸா. பரதோதி நிச்சாதி³தோ. ஆமஸந்தீதி ஸபா⁴வபடிஸேதே⁴ன பரிமஜ்ஜந்தி.

55-68. ஸபா⁴வதோ விஜ்ஜமானம் அவிஜ்ஜமானம் வா விசித்தஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞிதம் ஆரம்மணம் அக்³க³ஹேத்வா அப்பவத்திதோ ஆலம்ப³மானா த⁴ம்மா ஸாரம்மணா. சிந்தனம் க³ஹணம் ஆரம்மணூபலத்³தி⁴. சேதஸி நியுத்தா, சேதஸா ஸம்ஸட்டா² வா சேதஸிகா. து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யனானத்ததாய ஏகீபா⁴வமிவுபக³மனம் நிரந்தரபா⁴வுபக³மனம். யேஸம் ரூபானம் சித்தம் ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி, தேஸம் சித்தஸ்ஸ ச ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தந்தி நிரந்தரபா⁴வானுபக³மனம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏகதோ வத்தமானாபீதி அபி-ஸத்³தோ³ கோ பன வாதோ³ ஏகதோ அவத்தமானாதி ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி. இத³மேத்த² விசாரேதப்³ப³ம் – அவினிப்³போ⁴க³ரூபானம் கிம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²தா, உதா³ஹு விஸம்ஸட்ட²தாதி? விஸும் ஆரம்மணபா⁴வேன ஸுவிஞ்ஞேய்யனானத்தத்தா ந ஸம்ஸட்ட²தா, நாபி விஸம்ஸட்ட²தா ஸம்ஸட்டா²தி அனாஸங்கனீயஸபா⁴வத்தா. சதுன்னஞ்ஹி க²ந்தா⁴னம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸட்ட²ஸபா⁴வத்தா ரூபனிப்³பா³னேஹிபி ஸோ ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோ அத்தி² நத்தீ²தி ஸியா ஆஸங்கா, தஸ்மா தேஸம் இதரேஹி, இதரேஸஞ்ச தேஹி விஸம்ஸட்ட²ஸபா⁴வதா வுச்சதி, ந பன ரூபானம் ரூபேஹி கத்த²சி ஸம்ஸட்ட²தா அத்தீ²தி ததா³ஸங்காபா⁴வதோ விஸம்ஸட்ட²தா ச ரூபானம் ரூபேஹி ந வுச்சதீதி. ஏஸ ஹி தேஸம் ஸபா⁴வோதி. சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னாதி³பதே³ஸு ஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னாதி³ஸத்³தா³ சித்தஸத்³தா³பேக்கா²தி பச்சேகம் சித்தஸத்³த³ஸம்ப³ந்த⁴த்தா சித்தஸம்ஸட்டா² ச தே சித்தஸமுட்டா²னா சாதி பச்சேகம் யோஜேத்வா அத்தோ² வுத்தோ. உபாதி³யந்தேவாதி பூ⁴தானி க³ண்ஹந்தி ஏவ, நிஸ்ஸயந்தி ஏவாதி அத்தோ². யதா² பூ⁴தானி உபாதி³யந்தி க³ய்ஹந்தி நிஸ்ஸீயந்தி, ந ததா² ஏதானி க³ய்ஹந்தி நிஸ்ஸீயந்தி, தஸ்மா உபாதா³. அத² வா பூ⁴தானி அமுஞ்சித்வா தேஸம் வண்ணனிபா⁴தி³பா⁴வேன க³ஹேதப்³ப³தோ உபாதா³.