6-9. அனிச்சானுபஸ்ஸீஸுத்தாதி³வண்ணனா
16-19. ச²ட்டே² ‘‘இத⁴ ஸமஸீஸீ கதி²தோ’’தி வத்வா ஏவம் ஸமஸீஸிதம் விப⁴ஜித்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ. ரோக³வஸேன ஸமஸீஸீ ரோக³ஸமஸீஸீ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஏகப்பஹாரேனேவாதி ஏகவேலாயமேவ. யோ சக்கு²ரோகா³தீ³ஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஸதி ‘‘இதோ அனுட்டி²தோ அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேஸி, அத²ஸ்ஸ அரஹத்தஞ்ச ரோக³தோ வுட்டா²னஞ்ச ஏககாலமேவ ஹோதி, அயம் ரோக³ஸமஸீஸீ நாம. இரியாபத²ஸ்ஸ பரியோஸானந்தி இரியாபத²ந்தரஸமாயோகோ³. யோ டா²னாதீ³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரம் அதி⁴ட்டா²ய ‘‘அவிகோபேத்வாவ அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேஸி. அத²ஸ்ஸ அரஹத்தப்பத்தி ச இரியாபத²விகோபனஞ்ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் இரியாபத²ஸமஸீஸீ நாம. ஜீவிதஸமஸீஸீ நாமாதி ஏத்த² ‘‘பலிபோ³த⁴ஸீஸம் மானோ, பராமாஸஸீஸம் தி³ட்டி², விக்கே²பஸீஸம் உத்³த⁴ச்சம், கிலேஸஸீஸம் அவிஜ்ஜா, அதி⁴மோக்க²ஸீஸம் ஸத்³தா⁴, பக்³க³ஹஸீஸம் வீரியம், உபட்டா²னஸீஸம் ஸதி, அவிக்கே²பஸீஸம் ஸமாதி⁴, த³ஸ்ஸனஸீஸம் பஞ்ஞா, பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம், சுதிஸீஸம் விமோக்கோ², ஸங்கா²ரஸீஸம் நிரோதோ⁴’’தி படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 3.33) வுத்தேஸு ஸத்தரஸஸு ஸீஸேஸு பவத்தஸீஸம் கிலேஸஸீஸந்தி த்³வே ஸீஸானி இதா⁴தி⁴ப்பேதானி – ‘‘அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஆஸவபரியாதா³னஞ்ச ஹோதி ஜீவிதபரியாதா³னஞ்சா’’தி வசனதோ. தேஸு கிலேஸஸீஸம் அரஹத்தமக்³கோ³ பரியாதி³யதி, பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் சுதிசித்தம் பரியாதி³யதி. தத்த² அவிஜ்ஜாபரியாதா³யகம் சித்தம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் பரியாதா³தும் ந ஸக்கோதி, ஜீவிதிந்த்³ரியபரியாதா³யகம் அவிஜ்ஜம் பரியாதா³தும் ந ஸக்கோதி. அஞ்ஞம் அவிஜ்ஜாபரியாதா³யகம் சித்தம், அஞ்ஞம் ஜீவிதந்த்³ரியபரியாதா³யகம். யஸ்ஸ சேதம் ஸீஸத்³வயம் ஸமம் பரியாதா³னம் க³ச்ச²தி, ஸோ ஜீவிதஸமஸீஸீ நாம.
கத²ம் பனித³ம் ஸமம் ஹோதீதி? வாரஸமதாய. யஸ்மிஞ்ஹி வாரே மக்³க³வுட்டா²னம் ஹோதி, ஸோதாபத்திமக்³கே³ பஞ்ச பச்சவேக்க²ணானி, ஸகதா³கா³மிமக்³கே³ பஞ்ச, அனாகா³மிமக்³கே³ பஞ்ச, அரஹத்தமக்³கே³ சத்தாரீதி ஏகூனவீஸதிமே பச்சவேக்க²ணஞாணே பதிட்டா²ய ப⁴வங்க³ம் ஓதரித்வா பரினிப்³பா³யதோ இமாய வாரஸமதாய இத³ம் உப⁴யஸீஸபரியாதா³னம்பி ஸமம் ஹோதீதி இமாய வாரஸமதாய. வாரஸமவுத்திதா³யகேன ஹி மக்³க³சித்தேன அத்தனோ அனந்தரம் விய நிப்பா²தே³தப்³பா³ பச்சவேக்க²ணவாரா ச கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாராதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. ‘‘விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.78; ஸம். நி. 3.12, 14) வசனதோ பச்சவேக்க²ணபரிஸமாபனேன கிலேஸபரியாதா³னம் ஸம்பாபிதம் நாம ஹோதீதி இமாய வாரவுத்தியா ஸமதாய கிலேஸபரியாதா³னஜீவிதபரியாதா³னானம் ஸமதா வேதி³தப்³பா³. தேனேவாஹ ‘‘யஸ்மா பனஸ்ஸ…பே... தஸ்மா ஏவம் வுத்த’’ந்தி.
ஆயுனோ வேமஜ்ஜ²ம் அனதிக்கமித்வா அந்தராவ கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பா³யதீதி அந்தராபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ பஞ்சஸு ஸுத்³தா⁴வாஸேஸூ’’திஆதி³. வேமஜ்ஜே²தி அவிஹாதீ³ஸு யத்த² உப்பன்னோ, தத்த² ஆயுனோ வேமஜ்ஜே². ஆயுவேமஜ்ஜ²ம் உபஹச்ச அதிக்கமித்வா தத்த² பரினிப்³பா³யதீதி உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ தத்தே²வா’’திஆதி³. அஸங்கா²ரேன அப்பயோகே³ன அனுஸ்ஸாஹேன அகிலமந்தோ திக்கி²ந்த்³ரியதாய ஸுகே²னேவ பரினிப்³பா³யதீதி அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ தேஸம்யேவா’’திஆதி³. தேஸம்யேவ புக்³க³லானந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். அப்பயோகே³னாதி அதி⁴மத்தப்பயோகே³ன வினா அப்பகஸிரேன. ஸஸங்கா²ரேன ஸப்பயோகே³ன கிலமந்தோ து³க்கே²ன பரினிப்³பா³யதீதி ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ. உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேன உத்³த⁴மஸ்ஸ தண்ஹாஸோதம் வட்டஸோதஞ்சாதி, உத்³த⁴ம் வா க³ந்த்வா படிலபி⁴தப்³ப³தோ உத்³த⁴மஸ்ஸ மக்³க³ஸோதந்தி உத்³த⁴ம்போ⁴தோ. படிஸந்தி⁴வஸேன அகனிட்ட²ம் க³ச்ச²தீதி அகனிட்ட²கா³மீ.
ஏத்த² பன சதுக்கம் வேதி³தப்³ப³ம். யோ ஹி அவிஹதோ பட்டா²ய சத்தாரோ தே³வலோகே ஸோதே⁴த்வா அகனிட்ட²ம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ நாம. அயஞ்ஹி அவிஹேஸு கப்பஸஹஸ்ஸம் வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா அதப்பம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி த்³வே கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா ஸுத³ஸ்ஸம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி சத்தாரி கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா ஸுத³ஸ்ஸிம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி அட்ட² கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா அகனிட்ட²ம் க³ச்ச²தி, தத்த² வஸந்தோ அக்³க³மக்³க³ம் அதி⁴க³ச்ச²தி. தத்த² யோ அவிஹதோ பட்டா²ய து³தியம் வா சதுத்த²ம் வா தே³வலோகம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் உத்³த⁴ம்ஸோதோ ந அகனிட்ட²கா³மீ நாம. யோ காமப⁴வதோ சவித்வா அகனிட்டே²ஸு பரினிப்³பா³யதி, அயம் ந உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ நாம. யோ ஹேட்டா² சதூஸு தே³வலோகேஸு தத்த² தத்தே²வ நிப்³ப³த்தித்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் ந உத்³த⁴ம்ஸோதோ ந அகனிட்ட²கா³மீதி.
ஏதே பன அவிஹேஸு உப்பன்னஸமனந்தரஆயுவேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்வாவ பரினிப்³பா³யனவஸேன தயோ அந்தராபரினிப்³பா³யினோ, ஏகோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ, ஏகோ உத்³த⁴ம்ஸோதோதி பஞ்சவிதோ⁴, அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிவிபா⁴கே³ன த³ஸ ஹோந்தி, ததா² அதப்பஸுத³ஸ்ஸஸுத³ஸ்ஸீஸூதி சத்தாரோ த³ஸகாதி சத்தாரீஸம். அகனிட்டே² பன உத்³த⁴ம்ஸோதோ நத்தி², தயோ அந்தராபரினிப்³பா³யினோ, ஏகோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீதி சத்தாரோ, அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிவிபா⁴கே³ன அட்டா²தி அட்ட²சத்தாரீஸம் அனாகா³மினோ. ஸத்தமாதீ³ஸு நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.
அனிச்சானுபஸ்ஸீஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.