.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

ஸத்தகனிபாத-டீகா

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. த⁴னவக்³க³வண்ணனா

1-10. ஸத்தகனிபாதஸ்ஸ பட²மோ வக்³கோ³ உத்தானத்தோ².

2. அனுஸயவக்³கோ³

4.புக்³க³லஸுத்தவண்ணனா

14. து³தியஸ்ஸ சதுத்தே² உப⁴தோ உப⁴யதா², உப⁴தோ உபோ⁴ஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸனயேன. த்³வீஹி பா⁴கே³ஹீதி கரணே நிஸ்ஸக்கே சேதம் ப³ஹுவசனம். ஆவுத்திஆதி³வஸேன அயம் நியமோ வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘அரூபஸமாபத்தியா’’திஆதி³. ஏதேன ‘‘ஸமாபத்தியா விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன, மக்³கே³ன ஸமுச்சே²த³விமோக்கே²ன விமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஏவம் பவத்தோ திபிடகசூளனாக³த்தே²ரவாதோ³, ‘‘நாமகாயதோ ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஏவம் பவத்தோ திபிடகமஹாரக்கி²தத்தே²ரவாதோ³, ‘‘ஸமாபத்தியா விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன ஏகவாரம், மக்³கே³ன ஸமுச்சே²த³விமோக்கே²ன ஏகவாரம் விமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஏவம் பவத்தோ திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரவாதோ³ சாதி இமேஸம் திண்ணம்பி தே²ரவாதா³னம் ஏகஜ்ஜ²ம் ஸங்க³ஹோ கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² ச பட²மவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ வுத்தோ, து³தியவாதே³ உப⁴தோ பா⁴க³தோ விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, ததியவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோதி. விமுத்தோதி கிலேஸேஹி விமுத்தோ, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³னேஹி வா காயதோ விமுத்தோஹி அத்தோ².

ஸோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ. காமஞ்சேத்த² ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னம்பி அரூபாவசரஜ்ஜா²னம் விய து³வங்கி³கம் ஆனேஞ்ஜப்பத்தந்தி வுச்சதி. தம் பன பத³ட்டா²னம் கத்வா அரஹத்தம் பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ நாம ந ஹோதி ரூபகாயதோ அவிமுத்தத்தா. தஞ்ஹி கிலேஸகாயதோவ விமுத்தம், ந ரூபகாயதோ, தஸ்மா ததோ வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘சதுன்னம் அரூப…பே… பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீ’’தி. அரூபஸமாபத்தீனந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். அரஹத்தம் பத்தஅனாகா³மினோதி பூ⁴தபுப்³ப³க³தியா வுத்தம். ந ஹி அரஹத்தம் பத்தோ அனாகா³மீ நாம ஹோதி. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³கே நிரோத⁴ஸமாபத்திஅந்தே அட்ட² விமோக்கே² வத்வா –

‘‘யதோ ச கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² இமே அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி –

யதி³பி மஹானிதா³னே (தீ³. நி. 2.130) வுத்தம், தம் பன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்ட²வஸேன வுத்தந்தி, இத⁴ பன ஸப்³ப³உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தே ஸங்க³ஹணத்த²ம் ‘‘பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘பாளி பனேத்த²…பே… அட்ட²விமோக்க²லாபி⁴னோ வஸேன ஆக³தா’’தி ஆஹ. மஜ்ஜி²மனிகாயே பன கீடாகி³ரிஸுத்தே (ம. நி. 2.182) –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ யே தே ஸந்தா விமோக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா, தே காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி –

அரூபஸமாபத்திவஸேன சத்தாரோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா, ஸேட்டோ² ச வுத்தோ வுத்தலக்க²ணூபபத்திதோ. யதா²வுத்தேஸு ஹி பஞ்சஸு புரிமா சத்தாரோ ஸமாபத்திஸீஸம் நிரோத⁴ம் ந ஸமாபஜ்ஜந்தீதி பரியாயேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா நாம. அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴ அனாகா³மீ தம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பத்தோதி நிப்பரியாயேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்டோ² நாம.

கதமோ ச புக்³க³லோதிஆதி³ புக்³க³லபஞ்ஞத்திபாளி. தத்த² கதமோதி புச்சா²வசனம். புக்³க³லோதி அஸாதா⁴ரணதோ புச்சி²தப்³ப³வசனம். இதா⁴தி இத⁴ஸ்மிம் ஸாஸனே. ஏகச்சோதி ஏகோ. அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதீதி அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜித்வா நாமகாயதோ படிலபி⁴த்வா விஹரதி. பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய ஸங்கா²ரக³தம், மக்³க³பஞ்ஞாய சத்தாரி ஸச்சானி பஸ்ஸித்வா சத்தாரோபி ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. தி³ஸ்வாதி த³ஸ்ஸனஹேது. ந ஹி ஆஸவே பஞ்ஞாய பஸ்ஸந்தி, த³ஸ்ஸனகாரணா பன பரிக்கீ²ணா தி³ஸ்வா பரிக்கீ²ணாதி வுத்தா த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா. ஏவஞ்ஹி த³ஸ்ஸனம் ஆஸவானம் க²யஸ்ஸ புரிமகிரியாபா⁴வேன வுத்தம்.

பஞ்ஞாவிமுத்தோதி விஸேஸதோ பஞ்ஞாய ஏவ விமுத்தோ, ந தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தேன அட்ட²விமோக்க²ஸங்கா²தேன ஸாதிஸயேன ஸமாதி⁴னாதி பஞ்ஞாவிமுத்தோ. யோ அரியோ அனதி⁴க³தஅட்ட²விமோக்கோ² ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவேஹி விமுத்தோ, தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அதி⁴க³தேபி ஹி ரூபஜ்ஜா²னவிமோக்கே² ந ஸோ ஸாதிஸயஸமாதி⁴னிஸ்ஸிதோதி ந தஸ்ஸ வஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்ததா ஹோதீதி வுத்தோவாயமத்தோ². அரூபஜ்ஜா²னேஸு பன ஏகஸ்மிம்பி ஸதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோயேவ நாம ஹோதி. தேன ஹி அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன தம்னாமதா³னஸமத்தே²ன அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴த்வேவ வுச்சதி. ஸமுதா³யே ஹி பவத்தோ வோஹாரோ அவயவேபி தி³ஸ்ஸதி யதா² தம் ‘‘ஸத்திஸயோ’’தி அனவஸேஸதோ ஆஸவானம் பரிக்கீ²ணத்தா. அட்ட²விமோக்க²படிக்கே²பவஸேனேவ ந ஏகதே³ஸபூ⁴தரூபஜ்ஜா²னப்படிக்கே²பவஸேன. ஏவஞ்ஹி அரூபஜ்ஜா²னேகதே³ஸாபா⁴வேபி அட்ட²விமோக்க²படிக்கே²போ ந ஹோதீதி ஸித்³த⁴ம் ஹோதி. அரூபாவசரஜ்ஜா²னேஸு ஹி ஏகஸ்மிம்பி ஸதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோயேவ நாம ஹோதி.

பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கதோதி பு²ட்டா²னம் அந்தோ பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னம் அரூபஜ்ஜா²னானம் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ. அச்சந்தஸம்யோகே³ சேதம் உபயோக³வசனம். தம் பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் ஸச்சி²கதோ ஸச்சி²கரணூபாயேனாதி வுத்தம் ஹோதி, பா⁴வனபும்ஸகம் வா ஏதம் ‘‘ஏகமந்தம் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸு விய. யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமோக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ. நிரோத⁴ம் பன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் நிரோத⁴ம் யதா²ஆலோசிதம் நாமகாயேன ஸச்சி² கரோதீதி ‘‘காயஸக்கீ²’’தி வுச்சதி, ந து ‘‘விமுத்தோ’’தி ஏகச்சானம் ஆஸவானம் அபரிக்கீ²ணத்தா. தேனாஹ ‘‘ஜா²னப²ஸ்ஸம் பட²மம் பு²ஸதி, பச்சா² நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோதீ’’தி. அயம் சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம் ஏகேகதோ வுட்டா²ய ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா காயஸக்கி²பா⁴வம் பத்தானம் சதுன்னம், நிரோதா⁴ வுட்டா²ய அக்³க³மக்³க³ப்பத்தஅனாகா³மினோ ச வஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ விய பஞ்சவிதோ⁴ நாம ஹோதீதி வுத்தம் அபி⁴த⁴ம்மடீகாயம் (பு. ப. மூலடீ. 24) ‘‘காயஸக்கி²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ’’தி. ஏகச்சே ஆஸவாதி ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜா² ஆஸவா.

தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோதி த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘தி³ட்ட²த்தா பத்தோ’’திபி பாடோ². ஏதேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ஸ்ஸ பத்ததம் தீ³பேதி. தேனாஹ ‘‘து³க்கா² ஸங்கா²ரா’’திஆதி³. தத்த² பஞ்ஞாயாதி மக்³க³பஞ்ஞாய. பட²மப²லட்ட²தோ பட்டா²ய யாவ அக்³க³மக்³க³ட்டா² தி³ட்டி²ப்பத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஸோபி காயஸக்கீ² விய ச²ப்³பி³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. யதா² பன பஞ்ஞாவிமுத்தோ, ஏவம் அயம்பி ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ சதூஹி அரூபஜ்ஜா²னேஹி வுட்டா²ய தி³ட்டி²ப்பத்தபா⁴வப்பத்தா சத்தாரோ சாதி பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. ஸத்³தா⁴விமுத்தேபி ஏஸேவ நயோ. இத³ம் து³க்க²ந்தி ஏத்தகம் து³க்க²ம், ந இதோ உத்³த⁴ம் து³க்க²ந்தி. யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீதி ட²பேத்வா தண்ஹம் உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம் து³க்க²ஸச்சந்தி யாதா²வதோ பஜானாதி. யஸ்மா பன தண்ஹா து³க்க²ம் ஜனேதி நிப்³ப³த்தேதி, ததோ தம் து³க்க²ம் ஸமுதே³தி, தஸ்மா நம் ‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. யஸ்மா பன இத³ம் து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச நிப்³பா³னம் பத்வா நிருஜ்ஜ²தி, அப்பவத்திம் க³ச்ச²தி, தஸ்மா ந ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. அரியோ பன அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தம் து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தி, தேன தம் ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏத்தாவதா நானாக்க²ணே ஸச்சவவத்தா²னம் த³ஸ்ஸிதம். இதா³னி தம் ஏகக்க²ணே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா²க³தப்பவேதி³தா’’திஆதி³ வுத்தம். ததா²க³தப்பவேதி³தாதி ததா²க³தேன போ³தி⁴மண்டே³ படிவித்³தா⁴ விதி³தா பாகடா கதா. த⁴ம்மாதி சதுஸச்சத⁴ம்மா. வோதி³ட்டா² ஹோந்தீதி ஸுதி³ட்டா². வோசரிதாதி ஸுசரிதா, பஞ்ஞாய ஸுட்டு² சராபிதாதி அத்தோ². அயந்தி அயம் ஏவரூபோ புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோதி.

ஸத்³தா⁴ய விமுத்தோதி ஸத்³த³ஹனவஸேன விமுத்தோ. ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸபி ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ². கிம் பன நேஸம் கிலேஸப்பஹானே நானத்தம் அத்தீ²தி? நத்தி². அத² கஸ்மா ஸத்³தா⁴விமுத்தோ தி³ட்டி²ப்பத்தம் ந பாபுணாதீதி? ஆக³மனீயனானத்தேன. தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஹி ஆக³மனம்ஹி கிலேஸே விக்க²ம்பே⁴ந்தோ அப்பது³க்கே²ன அகஸிரேன அகிலமந்தோவ ஸக்கோதி விக்க²ம்பி⁴தும், ஸத்³தா⁴விமுத்தோ பன து³க்கே²ன கஸிரேன கிலமந்தோ ஸக்கோதி விக்க²ம்பி⁴தும், தஸ்மா ஸத்³தா⁴விமுத்தோ தி³ட்டி²ப்பத்தம் ந பாபுணாதி. தேனாஹ ‘‘ஏதஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸாதி ‘‘ஏகம்ஸதோ அயம் படிபதா³ கிலேஸக்க²யம் ஆவஹதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பா⁴ஸிதத்தா’’தி ஏவம் ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸ. யஸ்மா பனஸ்ஸ அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி நிச்சஸஞ்ஞாபஹானவஸேன பா⁴வனாய புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் பஸ்ஸதோ தத்த² தத்த² பச்சக்க²தாபி அத்தி², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸ வியா’’தி. ஸேஸபத³த்³வயம் தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஏத்த² ச புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³பா⁴வனாதி வசனேன ஆக³மனீயனானத்தேன தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தானம் பஞ்ஞானானத்தம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸிதம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம்பி (பு. ப. அட்ட². 28) ‘‘நேஸம் கிலேஸப்பஹானே நானத்தம் நத்தி², பஞ்ஞாய நானத்தம் அத்தி²யேவா’’தி வத்வா ‘‘ஆக³மனீயனானத்தேனேவ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ தி³ட்டி²ப்பத்தம் ந பாபுணாதீதி ஸன்னிட்டா²னம் கத’’ந்தி வுத்தம்.

ஆரம்மணம் யாதா²வதோ தா⁴ரேதி அவதா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ, பஞ்ஞா. தம் பஞ்ஞாஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் அதி⁴மத்ததாய புப்³ப³ங்க³மம் ஹுத்வா பவத்தம் அனுஸ்ஸரதீதி த⁴ம்மானுஸாரீ. தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மோ’’திஆதி³. பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மந்தி பஞ்ஞாபதா⁴னம். ‘‘ஸத்³த⁴ம் அனுஸ்ஸரதி, ஸத்³தா⁴புப்³ப³ங்க³மம் மக்³க³ம் பா⁴வேதீ’’தி இமமத்த²ம் ஏஸேவ நயோதி அதிதி³ஸதி. பஞ்ஞம் வாஹேதீதி பஞ்ஞாவாஹீ, பஞ்ஞம் ஸாதிஸயம் பவத்தேதீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மம் அரியமக்³க³ம் பா⁴வேதீ’’தி. பஞ்ஞா வா புக்³க³லம் வாஹேதி நிப்³பா³னாபி⁴முக²ம் க³மேதீதி பஞ்ஞாவாஹீ. ஸத்³தா⁴வாஹீதி ஏத்தா²பி இமினா நயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதி³கதா²தி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதீ³ஸு ஆக³மனதோ பட்டா²ய வத்தப்³ப³கதா². தஸ்மாதி விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.773, 889) வுத்தத்தா. ததோ ஏவ விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.773) வுத்தனயேனேவ சேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

புக்³க³லஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. உத³கூபமாஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே ஏகந்தகாளகேஹீதி நத்தி²கவாத³அஹேதுகவாத³அகிரியவாத³ஸங்கா²தேஹி நியதமிச்சா²தி³ட்டி²த⁴ம்மேஹி. தேனாஹ ‘‘நியதமிச்சா²தி³ட்டி²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி. ஏவம் புக்³க³லோதி இமினா காரணேன ஏகவாரம் நிமுக்³கோ³ நிமுக்³கோ³யேவ ஸோ ஹோதி. ஏதஸ்ஸ ஹி புன ப⁴வதோ வுட்டா²னம் நாம நத்தீ²தி வத³ந்தி மக்க²லிகோ³ஸாலாத³யோ விய. ஹேட்டா² ஹேட்டா² நரகக்³கீ³னம்யேவ ஆஹாரோ. ஸாது⁴ ஸத்³தா⁴ குஸலேஸூதி குஸலத⁴ம்மேஸு ஸத்³தா⁴ நாம ஸாஹு லத்³த⁴காதி உம்முஜ்ஜதி, ஸோ தாவத்தகேனேவ குஸலேன உம்முஜ்ஜதி நாம. ஸாது⁴ ஹிரீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. சங்கவாரேதி ரஜகானம் கா²ரபரிஸ்ஸாவனே, ஸுராபரிஸ்ஸாவனே வா. ஏவம் புக்³க³லோதி ‘‘ஏவம் ஸாது⁴ ஸத்³தா⁴’’தி இமேஸம் ஸத்³தா⁴தீ³னம் வஸேன ஏகவாரம் உம்முஜ்ஜித்வா தேஸம் பரிஹானியா புன நிமுஜ்ஜதியேவ தே³வத³த்தாத³யோ விய. தே³வத³த்தோ ஹி அட்ட² ஸமாபத்தியோ பஞ்ச ச அபி⁴ஞ்ஞாயோ நிப்³ப³த்தேத்வாபி புன பு³த்³தா⁴னம் படிபக்க²தாய தேஹி கு³ணேஹி பரிஹீனோ ருஹிருப்பாத³கம்மம் ஸங்க⁴பே⁴த³கம்மஞ்ச கத்வா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³தியசித்தவாரேன சுதிசித்தமனந்தரா நிரயே நிப்³ப³த்தோ. கோகாலிகோ த்³வே அக்³க³ஸாவகே உபவதி³த்வா பது³மனிரயே நிப்³ப³த்தோ.

நேவ ஹாயதி நோ வட்³ட⁴தீதி அப்பஹோனககாலேபி ந ஹாயதி, பஹோனககாலேபி ந வட்³ட⁴தி. உப⁴யம்பி பனேதம் அகா³ரிகேனபி அனகா³ரிகேனபி தீ³பேதப்³ப³ம். ஏகச்சோ ஹி அகா³ரிகோ அப்பஹோனககாலே பக்கி²கப⁴த்தம் வஸ்ஸிகம் வா உபனிப³ந்தா⁴பேஸி, ஸோ பச்சா² பஹோனககாலேபி பக்கி²கப⁴த்தாதி³மத்தமேவ பவத்தேதி. அனகா³ரிகோபி ஆதி³ம்ஹி அப்பஹோனககாலே உத்³தே³ஸம் து⁴தங்க³ம் வா க³ண்ஹாதி, மேதா⁴வீ ப³லவீரியஸம்பத்தியா பஹோனககாலே ததோ உத்தரிம் ந கரோதி. ஏவம் புக்³க³லோதி ஏவம் இமாய ஸத்³தா⁴தீ³னம் டி²தியா புக்³க³லோ உம்முஜ்ஜித்வா டி²தோ நாம ஹோதி. உம்முஜ்ஜித்வா பதரதீதி ஸகதா³கா³மிபுக்³க³லோ கிலேஸதனுதாய உட்ட²ஹித்வா க³ந்தப்³ப³தி³ஸாபி⁴முகோ² தரதி நாம.

படிகா³த⁴ப்பத்தோ ஹோதீதி அனாகா³மிபுக்³க³லம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. இமே பன ஸத்த புக்³க³லா உத³கோபமேன தீ³பிதா. ஸத்த கிர ஜங்க⁴வாணிஜா அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னா அந்தராமக்³கே³ ஏகம் புண்ணனதி³ம் பாபுணிம்ஸு. தேஸு பட²மம் ஓதிண்ணோ உத³கபீ⁴ருகோ புரிஸோ ஓதிண்ணட்டா²னேயேவ நிமுஜ்ஜித்வா புன ஸண்டா²தும் நாஸக்கி², அவஸ்ஸம்வ மச்ச²கச்ச²பப⁴த்தம் ஜாதோ. து³தியோ ஓதிண்ணட்டா²னே நிமுஜ்ஜித்வா ஸகிம் உட்ட²ஹித்வா புன நிமுக்³கோ³ உட்டா²தும் நாஸக்கி², அந்தோயேவ மச்ச²கச்ச²பப⁴த்தம் ஜாதோ. ததியோ நிமுஜ்ஜித்வா உட்டி²தோ மஜ்ஜே² நதி³யா ட²த்வா நேவ ஓரதோ ஆக³ந்தும், ந பாரம் க³ந்தும் அஸக்கி². சதுத்தோ² உட்டா²ய டி²தோ உத்தரணதித்த²ம் ஓலோகேஸி. பஞ்சமோ உத்தரணதித்த²ம் ஓலோகேத்வா பதரதி. ச²ட்டோ² தம் தி³ஸ்வா பாரிமதீரம் க³ந்த்வா கடிப்பமாணே உத³கே டி²தோ. ஸத்தமோ பாரிமதீரம் க³ந்த்வா க³ந்த⁴சுண்ணாதீ³ஹி ந்ஹத்வா வரவத்தா²தீ³னி நிவாஸேத்வா ஸுரபி⁴விலேபனம் விலிம்பித்வா நீலுப்பலமாலாதீ³னி பிலந்தி⁴த்வா நானாலங்காரப்படிமண்டி³தோ மஹானக³ரம் பவிஸித்வா பாஸாத³மாருஹித்வா உத்தமபோ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜதி.

தத்த² ஜங்க⁴வாணிஜா விய இமே ஸத்த புக்³க³லா, நதீ³ விய வட்டம், பட²மஸ்ஸ உத³கபீ⁴ருகஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஓதிண்ணட்டா²னேயேவ நிமுஜ்ஜனம் விய மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ வட்டே நிமுஜ்ஜனம், உம்முஜ்ஜித்வா நிமுஜ்ஜனபுரிஸோ விய ஸத்³தா⁴தீ³னம் உப்பத்திமத்த²கேன உம்முஜ்ஜித்வா தாஸம் ஹானியா நிமுக்³க³புக்³க³லோ, மஜ்ஜே² நதி³யா ட²த்வா விய ஸத்³தா⁴தீ³னம் டி²தியா டி²திபுக்³க³லோ, உத்தரணதித்த²ம் ஓலோகேந்தோ விய ஸோதாபன்னோ, பதரந்தபுரிஸோ விய கிலேஸகாமாவட்டதாய பதரந்தோ ஸகதா³கா³மீ, தரித்வா கடிமத்தே உத³கே டி²தபுரிஸோ விய அனாவட்டத⁴ம்மத்தா அனாகா³மீ, ந்ஹத்வா பாரிமதீரம் உத்தரித்வா த²லே டி²தபுரிஸோ விய சத்தாரோ ஓகே⁴ அதிக்கமித்வா நிப்³பா³னத²லே டி²தோ கீ²ணாஸவப்³ராஹ்மணோ, த²லே டி²தபுரிஸஸ்ஸ நக³ரம் பவிஸித்வா பாஸாத³ம் ஆருய்ஹ உத்தமபோ⁴ஜனபு⁴ஞ்ஜனம் விய கீ²ணாஸவஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணஸமாபத்திம் அப்பேத்வா வீதினாமனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

உத³கூபமாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6-9. அனிச்சானுபஸ்ஸீஸுத்தாதி³வண்ணனா

16-19. ச²ட்டே² ‘‘இத⁴ ஸமஸீஸீ கதி²தோ’’தி வத்வா ஏவம் ஸமஸீஸிதம் விப⁴ஜித்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ. ரோக³வஸேன ஸமஸீஸீ ரோக³ஸமஸீஸீ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஏகப்பஹாரேனேவாதி ஏகவேலாயமேவ. யோ சக்கு²ரோகா³தீ³ஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் ஸதி ‘‘இதோ அனுட்டி²தோ அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேஸி, அத²ஸ்ஸ அரஹத்தஞ்ச ரோக³தோ வுட்டா²னஞ்ச ஏககாலமேவ ஹோதி, அயம் ரோக³ஸமஸீஸீ நாம. இரியாபத²ஸ்ஸ பரியோஸானந்தி இரியாபத²ந்தரஸமாயோகோ³. யோ டா²னாதீ³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரம் அதி⁴ட்டா²ய ‘‘அவிகோபேத்வாவ அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேஸி. அத²ஸ்ஸ அரஹத்தப்பத்தி ச இரியாபத²விகோபனஞ்ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் இரியாபத²ஸமஸீஸீ நாம. ஜீவிதஸமஸீஸீ நாமாதி ஏத்த² ‘‘பலிபோ³த⁴ஸீஸம் மானோ, பராமாஸஸீஸம் தி³ட்டி², விக்கே²பஸீஸம் உத்³த⁴ச்சம், கிலேஸஸீஸம் அவிஜ்ஜா, அதி⁴மோக்க²ஸீஸம் ஸத்³தா⁴, பக்³க³ஹஸீஸம் வீரியம், உபட்டா²னஸீஸம் ஸதி, அவிக்கே²பஸீஸம் ஸமாதி⁴, த³ஸ்ஸனஸீஸம் பஞ்ஞா, பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம், சுதிஸீஸம் விமோக்கோ², ஸங்கா²ரஸீஸம் நிரோதோ⁴’’தி படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 3.33) வுத்தேஸு ஸத்தரஸஸு ஸீஸேஸு பவத்தஸீஸம் கிலேஸஸீஸந்தி த்³வே ஸீஸானி இதா⁴தி⁴ப்பேதானி – ‘‘அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஆஸவபரியாதா³னஞ்ச ஹோதி ஜீவிதபரியாதா³னஞ்சா’’தி வசனதோ. தேஸு கிலேஸஸீஸம் அரஹத்தமக்³கோ³ பரியாதி³யதி, பவத்தஸீஸம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் சுதிசித்தம் பரியாதி³யதி. தத்த² அவிஜ்ஜாபரியாதா³யகம் சித்தம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் பரியாதா³தும் ந ஸக்கோதி, ஜீவிதிந்த்³ரியபரியாதா³யகம் அவிஜ்ஜம் பரியாதா³தும் ந ஸக்கோதி. அஞ்ஞம் அவிஜ்ஜாபரியாதா³யகம் சித்தம், அஞ்ஞம் ஜீவிதந்த்³ரியபரியாதா³யகம். யஸ்ஸ சேதம் ஸீஸத்³வயம் ஸமம் பரியாதா³னம் க³ச்ச²தி, ஸோ ஜீவிதஸமஸீஸீ நாம.

கத²ம் பனித³ம் ஸமம் ஹோதீதி? வாரஸமதாய. யஸ்மிஞ்ஹி வாரே மக்³க³வுட்டா²னம் ஹோதி, ஸோதாபத்திமக்³கே³ பஞ்ச பச்சவேக்க²ணானி, ஸகதா³கா³மிமக்³கே³ பஞ்ச, அனாகா³மிமக்³கே³ பஞ்ச, அரஹத்தமக்³கே³ சத்தாரீதி ஏகூனவீஸதிமே பச்சவேக்க²ணஞாணே பதிட்டா²ய ப⁴வங்க³ம் ஓதரித்வா பரினிப்³பா³யதோ இமாய வாரஸமதாய இத³ம் உப⁴யஸீஸபரியாதா³னம்பி ஸமம் ஹோதீதி இமாய வாரஸமதாய. வாரஸமவுத்திதா³யகேன ஹி மக்³க³சித்தேன அத்தனோ அனந்தரம் விய நிப்பா²தே³தப்³பா³ பச்சவேக்க²ணவாரா ச கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாராதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. ‘‘விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.78; ஸம். நி. 3.12, 14) வசனதோ பச்சவேக்க²ணபரிஸமாபனேன கிலேஸபரியாதா³னம் ஸம்பாபிதம் நாம ஹோதீதி இமாய வாரவுத்தியா ஸமதாய கிலேஸபரியாதா³னஜீவிதபரியாதா³னானம் ஸமதா வேதி³தப்³பா³. தேனேவாஹ ‘‘யஸ்மா பனஸ்ஸ…பே... தஸ்மா ஏவம் வுத்த’’ந்தி.

ஆயுனோ வேமஜ்ஜ²ம் அனதிக்கமித்வா அந்தராவ கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பா³யதீதி அந்தராபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ பஞ்சஸு ஸுத்³தா⁴வாஸேஸூ’’திஆதி³. வேமஜ்ஜே²தி அவிஹாதீ³ஸு யத்த² உப்பன்னோ, தத்த² ஆயுனோ வேமஜ்ஜே². ஆயுவேமஜ்ஜ²ம் உபஹச்ச அதிக்கமித்வா தத்த² பரினிப்³பா³யதீதி உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ தத்தே²வா’’திஆதி³. அஸங்கா²ரேன அப்பயோகே³ன அனுஸ்ஸாஹேன அகிலமந்தோ திக்கி²ந்த்³ரியதாய ஸுகே²னேவ பரினிப்³பா³யதீதி அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ. தேனாஹ ‘‘யோ தேஸம்யேவா’’திஆதி³. தேஸம்யேவ புக்³க³லானந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். அப்பயோகே³னாதி அதி⁴மத்தப்பயோகே³ன வினா அப்பகஸிரேன. ஸஸங்கா²ரேன ஸப்பயோகே³ன கிலமந்தோ து³க்கே²ன பரினிப்³பா³யதீதி ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ. உத்³த⁴ம்வாஹிபா⁴வேன உத்³த⁴மஸ்ஸ தண்ஹாஸோதம் வட்டஸோதஞ்சாதி, உத்³த⁴ம் வா க³ந்த்வா படிலபி⁴தப்³ப³தோ உத்³த⁴மஸ்ஸ மக்³க³ஸோதந்தி உத்³த⁴ம்போ⁴தோ. படிஸந்தி⁴வஸேன அகனிட்ட²ம் க³ச்ச²தீதி அகனிட்ட²கா³மீ.

ஏத்த² பன சதுக்கம் வேதி³தப்³ப³ம். யோ ஹி அவிஹதோ பட்டா²ய சத்தாரோ தே³வலோகே ஸோதே⁴த்வா அகனிட்ட²ம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ நாம. அயஞ்ஹி அவிஹேஸு கப்பஸஹஸ்ஸம் வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா அதப்பம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி த்³வே கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா ஸுத³ஸ்ஸம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி சத்தாரி கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா ஸுத³ஸ்ஸிம் க³ச்ச²தி, தத்ராபி அட்ட² கப்பஸஹஸ்ஸானி வஸந்தோ அரஹத்தம் பத்தும் அஸக்குணித்வா அகனிட்ட²ம் க³ச்ச²தி, தத்த² வஸந்தோ அக்³க³மக்³க³ம் அதி⁴க³ச்ச²தி. தத்த² யோ அவிஹதோ பட்டா²ய து³தியம் வா சதுத்த²ம் வா தே³வலோகம் க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் உத்³த⁴ம்ஸோதோ ந அகனிட்ட²கா³மீ நாம. யோ காமப⁴வதோ சவித்வா அகனிட்டே²ஸு பரினிப்³பா³யதி, அயம் ந உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ நாம. யோ ஹேட்டா² சதூஸு தே³வலோகேஸு தத்த² தத்தே²வ நிப்³ப³த்தித்வா பரினிப்³பா³யதி, அயம் ந உத்³த⁴ம்ஸோதோ ந அகனிட்ட²கா³மீதி.

ஏதே பன அவிஹேஸு உப்பன்னஸமனந்தரஆயுவேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்வாவ பரினிப்³பா³யனவஸேன தயோ அந்தராபரினிப்³பா³யினோ, ஏகோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ, ஏகோ உத்³த⁴ம்ஸோதோதி பஞ்சவிதோ⁴, அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிவிபா⁴கே³ன த³ஸ ஹோந்தி, ததா² அதப்பஸுத³ஸ்ஸஸுத³ஸ்ஸீஸூதி சத்தாரோ த³ஸகாதி சத்தாரீஸம். அகனிட்டே² பன உத்³த⁴ம்ஸோதோ நத்தி², தயோ அந்தராபரினிப்³பா³யினோ, ஏகோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீதி சத்தாரோ, அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிவிபா⁴கே³ன அட்டா²தி அட்ட²சத்தாரீஸம் அனாகா³மினோ. ஸத்தமாதீ³ஸு நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

அனிச்சானுபஸ்ஸீஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. நித்³த³ஸவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே நித்³த³ஸவத்தூ²னீதி ஆதி³ஸத்³த³லோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘நித்³த³ஸாதி³வத்தூ²னீ’’தி. நத்தி² இதா³னி இமஸ்ஸ த³ஸாதி நித்³த³ஸோ. பஞ்ஹோதி ஞாதும் இச்சி²தோ அத்தோ². புன த³ஸவஸ்ஸோ ந ஹோதீதி தேஸம் மதிமத்தமேதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ கிரா’’தி கிரஸத்³த³க்³க³ஹணம். நித்³த³ஸோதி சேதம் வசனமத்தம். தஸ்ஸ நிப்³பீ³ஸாதி³பா⁴வஸ்ஸ விய நின்னவாதி³பா⁴வஸ்ஸ ச இச்சி²தத்தாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந கேவலஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். கா³மே விசரந்தோதி கா³மே பிண்டா³ய சரந்தோ. ந இத³ம் தித்தி²யானம் அதி⁴வசனம் தேஸு தன்னிமித்தஸ்ஸ அபா⁴வா, ஸாஸனேபி ஸேக²ஸ்ஸபி ந இத³ம் அதி⁴வசனம், கிமங்க³ம் பன புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. யஸ்ஸ பனேதம் அதி⁴வசனம் யேன ச காரணேன, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அப்படிஸந்தி⁴கபா⁴வோ ஹிஸ்ஸ பச்சக்க²தோ காரணம். பரம்பராய இதரானி யானி பாளியம் ஆக³தானிம்.

ஸிக்கா²ய ஸம்மதே³வ ஆதா³னம் ஸிக்கா²ஸமாதா³னம். தம் பனஸ்ஸா பாரிபூரியா வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஸிக்கா²த்தயபூரணே’’தி. ஸிக்கா²ய வா ஸம்மதே³வ ஆதி³தோ பட்டா²ய ரக்க²ணம் ஸிக்கா²ஸமாதா³னம். தஞ்ச அத்த²தோ பூரணேன பரிச்சி²ன்னம் அரக்க²ணே ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அபா⁴வதோ, ரக்க²ணே ச பரிபூரணதோ. ப³லவச்ச²ந்தோ³தி த³ள்ஹச்ச²ந்தோ³. ஆயதிந்தி அனந்தரானாக³ததி³வஸாதி³காலோ அதி⁴ப்பேதோ, ந அனாக³தப⁴வோதி ஆஹ ‘‘அனாக³தே புனதி³வஸாதீ³ஸுபீ’’தி. ஸிக்க²ம் பரிபூரேந்தஸ்ஸ தத்த² நிப³த்³த⁴ப⁴த்திதா அவிக³தபேமதா. தேபூ⁴மகத⁴ம்மானம் அனிச்சாதி³வஸேன ஸம்மதே³வ நிஜ்ஜா²னம் த⁴ம்மனிஸாமனாதி ஆஹ ‘‘விபஸ்ஸனாயேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. தண்ஹாவினயேதி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணானுபா⁴வஸித்³தே⁴ தண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னே. ஏகீபா⁴வேதி க³ணஸங்க³ணிகாகிலேஸஸங்க³ணிகாவிக³மஸித்³தே⁴ விவேகவாஸே. வீரியாரம்பே⁴தி ஸம்மப்பதா⁴னஸ்ஸ பக்³க³ண்ஹனே. தம் பன ஸப்³ப³ஸோ வீரியஸ்ஸ பரிப்³ரூஹனம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘காயிகசேதஸிகஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ பூரணே’’தி. ஸதியஞ்சேவ நிபகபா⁴வே சாதி ஸதோகாரிதாய சேவ ஸம்பஜானகாரிதாய ச. ஸதிஸம்பஜஞ்ஞப³லேனேவ ஹி வீரியாரம்போ⁴ இஜ்ஜ²தி. தி³ட்டி²படிவேதே⁴தி மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா படிவிஜ்ஜ²னே. தேனாஹ ‘‘மக்³க³த³ஸ்ஸனே’’தி.

நித்³த³ஸவத்து²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அனுஸயவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. வஜ்ஜிஸத்தகவக்³கோ³

1. ஸாரந்த³த³ஸுத்தவண்ணனா

21. ததியஸ்ஸ பட²மே தே³வாயதனபா⁴வேன சித்தத்தா லோகஸ்ஸ சித்தீகாரட்டா²னதாய ச சேதியம் அஹோஸி. யாவகீவந்தி (தீ³. நி. டீ. 2.134) ஏகமேவேதம் பத³ம் அனியமதோ பரிமாணவாசீ. காலோ சேத்த² அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘யத்தகம் கால’’ந்தி. அபி⁴ண்ஹம் ஸன்னிபாதாதி நிச்சஸன்னிபாதா. தம் பன நிச்சஸன்னிபாததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தி³வஸஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸன்னிபாதப³ஹுலாதி பசுரஸன்னிபாதா. வோஸானந்தி ஸங்கோசம். ‘‘வுத்³தி⁴யேவா’’திஆதி³னா வுத்தமத்த²ம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ண்ஹம் அஸன்னிபதந்தா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஆகுலாதி கு²பி⁴தா ந பஸன்னா. பி⁴ஜ்ஜித்வாதி வக்³க³ப³ந்த⁴தோ விப⁴ஜ்ஜ விஸும் விஸும் ஹுத்வா.

ஸன்னிபாதபே⁴ரியாதி ஸன்னிபாதாரோசனபே⁴ரியா. அத்³த⁴பு⁴த்தா வாதி ஸாமிபு⁴த்தா வா. ஓஸீத³மானேதி ஹாயமானே.

ஸுங்கந்தி ப⁴ண்ட³ம் க³ஹேத்வா க³ச்ச²ந்தேஹி பப்³ப³தக²ண்ட³னாதி³தித்த²கா³மத்³வாராதீ³ஸு ராஜபுரிஸானம் தா³தப்³ப³பா⁴க³ம். ப³லிந்தி நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸாதி³தோ ச²பா⁴க³ம் ஸத்தபா⁴க³ந்திஆதி³னா லத்³த⁴ப்³ப³கரம். த³ண்ட³ந்தி த³ஸவீஸதிகஹாபணாதி³கம் அபராதா⁴னுரூபம் க³ஹேதப்³ப³த⁴னத³ண்ட³ம். வஜ்ஜித⁴ம்மந்தி வஜ்ஜிராஜத⁴ம்மம். இதா³னி அபஞ்ஞத்தபஞ்ஞாபனாதீ³ஸு தப்படிக்கே²பே ச ஆதீ³னவானிஸம்ஸே ச வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். பாரிசரியக்க²மாதி உபட்டா²னக்க²மா. போராணம் வஜ்ஜித⁴ம்மந்தி ஏத்த² புப்³பே³ கிர வஜ்ஜிராஜானோ ‘‘அயம் சோரோ’’தி ஆனேத்வா த³ஸ்ஸிதே ‘‘க³ண்ஹத² நம் சோர’’ந்தி அவத்வா வினிச்ச²யமஹாமத்தானம் தே³ந்தி. தே வினிச்சி²னித்வா ஸசே அசோரோ ஹோதி, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. ஸசே சோரோ, அத்தனா கிஞ்சி அகத்வா வோஹாரிகானம் தே³ந்தி, தேபி வினிச்சி²னித்வா அசோரோ சே, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. சோரோ சே, ஸுத்தத⁴ரானம் தே³ந்தி. தேபி வினிச்சி²னித்வா அசோரோ சே, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. சோரோ சே, அட்டகுலிகானம் தே³ந்தி, தேபி ததே²வ கத்வா ஸேனாபதிஸ்ஸ, ஸேனாபதி உபராஜஸ்ஸ, உபராஜா ரஞ்ஞோ. ராஜா வினிச்சி²னித்வா ஸசே அசோரோ ஹோதி, விஸ்ஸஜ்ஜேதி. ஸசே பன சோரோ ஹோதி, பவேணிபண்ணகம் வாசாபேதி. தத்த² ‘‘யேன இத³ம் நாம கதம், தஸ்ஸ அயம் நாமத³ண்டோ³’’தி லிகி²தம். ராஜா தஸ்ஸ கிரியம் தேன ஸமானேத்வா தத³னுச்ச²விகம் த³ண்ட³ம் கரோதி. இதி ஏதம் போராணம் வஜ்ஜித⁴ம்மம் ஸமாதா³ய வத்தந்தானம் மனுஸ்ஸா ந உஜ்ஜா²யந்தி. பரம்பராக³தேஸு அட்டகுலேஸு ஜாதா அக³திக³மனவிரதா அட்டமஹல்லகபுரிஸா அட்டகுலிகா.

ஸக்காரந்தி உபகாரம். க³ருபா⁴வம் பச்சுபட்ட²பேத்வாதி ‘‘இமே அம்ஹாகம் க³ருனோ’’தி தத்த² க³ருபா⁴வம் படி படி உபட்ட²பேத்வா. மானேஸ்ஸந்தீதி ஸம்மானேஸ்ஸந்தி. தம் பன ஸம்மானனம் தேஸு நேஸம் அத்தமனதாபுப்³ப³கந்தி ஆஹ ‘‘மனேன பியாயிஸ்ஸந்தீ’’தி. நிபச்சகாரம் பணிபாதம். த³ஸ்ஸேந்தீதி க³ருசித்தபா⁴ரம் த³ஸ்ஸேந்தி. ஸந்தா⁴னேதுந்தி ஸம்ப³ந்த⁴ம் அவிச்சி²ன்னம் கத்வா க⁴டேதும்.

பஸய்ஹகாரஸ்ஸாதி ப³லக்காரஸ்ஸ. காமம் வுத்³தி⁴யா பூஜனீயதாய ‘‘வுத்³தி⁴ஹானியோ’’தி வுத்தம், அத்தோ² பன வுத்தானுக்கமேனேவ யோஜேதப்³போ³. பாளியம் வா யஸ்மா ‘‘வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா², நோ பரிஹானீ’’தி வுத்தம், தஸ்மா தத³னுக்கமேன ‘‘வுத்³தி⁴ஹானியோ’’தி வுத்தம்.

விபச்சிதும் அலத்³தோ⁴காஸே பாபகம்மே, தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபாகே வா அனவஸரோவ தே³வஸோபஸக்³கோ³. தஸ்மிம் பன லத்³தோ⁴காஸே ஸியா தே³வதோபஸக்³க³ஸ்ஸ அவஸரோதி ஆஹ ‘‘அனுப்பன்னம்…பே… வட்³டே⁴ந்தீ’’தி. ஏதேனேவ அனுப்பன்னம் ஸுக²ந்தி ஏத்தா²பி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ப³லகாயஸ்ஸ தி³கு³ணதிகு³ணதாத³ஸ்ஸனம் படிப⁴யபா⁴வத³ஸ்ஸனந்தி ஏவமாதி³னா தே³வதானம் ஸங்கா³மஸீஸே ஸஹாயதா வேதி³தப்³பா³.

அனிச்சி²தந்தி அனிட்ட²ம். ஆவரணதோதி நிஸேத⁴னதோ. த⁴ம்மதோ அனபேதா த⁴ம்மியாதி இத⁴ ‘‘த⁴ம்மிகா’’தி வுத்தா. மிக³ஸூகராதி³கா⁴தாய ஸுனகா²தீ³னம் கட்³டி⁴த்வா வனசரணம் வாஜோ, தத்த² நியுத்தா, தே வா வாஜேந்தீதி வாஜிகா, மிக³வத⁴சாரினோ.

ஸாரந்த³த³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. வஸ்ஸகாரஸுத்தவண்ணனா

22. து³தியே அபி⁴யாதுகாமோதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ அபி⁴ப⁴வனத்தோ² ‘‘அனபி⁴விதி³து’’ந்திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வனத்தா²ய யாதுகாமோ’’தி. வஜ்ஜிராஜானோதி ‘‘வஜ்ஜேதப்³பா³ இமே’’தி ஆதி³தோ பவத்தம் வசனம் உபாதா³ய வஜ்ஜீதி லத்³த⁴னாமா ராஜானோ, வஜ்ஜிரட்ட²ஸ்ஸ வா ராஜானோ வஜ்ஜிராஜானோ. ரட்ட²ஸ்ஸ பன வஜ்ஜிஸமஞ்ஞா தன்னிவாஸிராஜகுமாரவஸேன வேதி³தப்³பா³. ராஜித்³தி⁴யாதி ராஜபா⁴வானுக³தேன பபா⁴வேன. ஸோ பன பபா⁴வோ நேஸம் க³ணராஜானம் மிதோ² ஸாமக்³கி³யா லோகே பாகடோ. சிரட்டா²யீ ச அஹோஸீதி ‘‘ஸமக்³க³பா⁴வம் கதே²தீ’’தி வுத்தம். அனு அனு தம்ஸமங்கி³னோ பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி அனுபா⁴வோ, அனுபா⁴வோ ஏவ ஆனுபா⁴வோ, பதாபோ. ஸோ பன நேஸம் பதாபோ ஹத்தி²அஸ்ஸாதி³வாஹனஸம்பத்தியா தத்த² ச ஸுபி⁴க்கி²தபா⁴வேன லோகே பாகடோ ஜாதோதி ‘‘ஏதேன…பே… கதே²தீ’’தி வுத்தம். தாளச்சி²க்³க³ளேனாதி குஞ்சிகாசி²த்³தே³ன. அஸனந்தி ஸரம். அதிபாதயிஸ்ஸந்தீதி அதிக்காமேந்தி. போங்கா²னுபோங்க²ந்தி போங்க²ஸ்ஸ அனுபோங்க²ம், புரிமஸரஸ்ஸ போங்க²பதா³னுக³தபோங்க²ம் இதரம் ஸரம் கத்வாதி அத்தோ². அவிராதி⁴தந்தி அவிரஜ்ஜி²தம். உச்சி²ந்தி³ஸ்ஸாமீதி உம்மூலனவஸேன குலஸந்ததிம் சி²ந்தி³ஸ்ஸாமி. அயனம் வட்³ட⁴னம் அயோ, தப்படிபக்கே²ன அனயோதி ஆஹ ‘‘அவட்³டி⁴’’ந்தி. ஞாதீனம் ப்³யஸனம் வினாஸோ ஞாதிப்³யஸனம்.

க³ங்கா³யாதி க³ங்கா³ஸமீபே. பட்டனகா³மந்தி ஸகடபட்டனகா³மம். தத்ராதி தஸ்மிம் பட்டனே. ப³லவாகா⁴தஜாதோதி உப்பன்னப³லவகோதோ⁴. மேதி மய்ஹம். க³தேனாதி க³மனேன. ஸீதம் வா உண்ஹம் வா நத்தி² தாய வேலாய. அபி⁴முக²ம் யுத்³தே⁴னாதி அபி⁴முக²ம் உஜுகமேவ ஸங்கா³மகரணேன. உபலாபனம் ஸாமம் தா³னஞ்சாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அல’’ந்திஆதி³ வுத்தம். பே⁴தோ³பி இத⁴ உபாயோ ஏவாதி வுத்தம் ‘‘அஞ்ஞத்ர மிது²பே⁴தா³’’தி. யுத்³த⁴ஸ்ஸ பன அனுபாயதா பகே³வ பகாஸிதா. இத³ந்தி ‘‘அஞ்ஞத்ர உபலாபனாய அஞ்ஞத்ர மிது²பே⁴தா³’’தி இத³ம் வசனம். கதா²ய நயம் லபி⁴த்வாதி ‘‘யாவகீவஞ்ச …பே… பரிஹானீ’’தி இமாய ப⁴க³வதோ கதா²ய உபாயம் லபி⁴த்வா. அனுகம்பாயாதி வஜ்ஜிராஜேஸு அனுக்³க³ஹேன.

ராஜாபி தமேவ பேஸேத்வா ஸப்³பே³…பே… பாபேஸீதி ராஜா தம் அத்தனோ ஸந்திகம் ஆக³தம் ‘‘கிம், ஆசரிய, ப⁴க³வா அவசா’’தி புச்சி². ஸோ ‘‘யதா² போ⁴ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வசனம் ந ஸக்கா வஜ்ஜீ கேனசி க³ஹேதும், அபிச உபலாபனாய வா மிது²பே⁴தே³ன வா ஸக்கா’’தி ஆஹ. ததோ நம் ராஜா ‘‘உபலாபனாய அம்ஹாகம் ஹத்தி²அஸ்ஸாத³யோ நஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, பே⁴தே³னேவ தே க³ஹேஸ்ஸாமி, கிம் கரோமா’’தி புச்சி². தேன ஹி, மஹாராஜ, தும்ஹே வஜ்ஜீ ஆரப்³ப⁴ பரிஸதி கத²ம் ஸமுட்டா²பேத², ததோ அஹம் ‘‘கிம் தே, மஹாராஜ, தேஹி, அத்தனோ ஸந்தகேன கஸிவணிஜ்ஜாதீ³னி கத்வா ஜீவந்து ஏதே ராஜானோ’’தி வத்வா பக்கமிஸ்ஸாமி. ததோ தும்ஹே ‘‘கிம் நு, போ⁴, ஏஸ ப்³ராஹ்மணோ வஜ்ஜீ ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் கத²ம் படிபா³ஹதீ’’தி வதே³ய்யாத². தி³வஸபா⁴கே³ சாஹம் தேஸம் பண்ணாகாரம் பேஸேஸ்ஸாமி, தம்பி கா³ஹாபேத்வா தும்ஹேபி மம தோ³ஸம் ஆரோபேத்வா ப³ந்த⁴னதாளனாதீ³னி அகத்வாவ கேவலம் கு²ரமுண்ட³ம் மம் கத்வா நக³ரா நீஹராபேத², அதா²ஹம் ‘‘மயா தே நக³ரே பாகாரோ பரிகா² ச காரிதா, அஹம் தி²ரது³ப்³ப³லட்டா²னஞ்ச உத்தானக³ம்பீ⁴ரட்டா²னஞ்ச ஜானாமி, ந சிரஸ்ஸம் தா³னி தம் உஜும் கரிஸ்ஸாமீ’’தி வக்கா²மி. தம் ஸுத்வா தும்ஹே ‘‘க³ச்ச²தூ’’தி வதே³ய்யாதா²தி. ராஜா ஸப்³ப³ம் அகாஸி.

லிச்ச²வீ தஸ்ஸ நிக்க²மனம் ஸுத்வா ‘‘ஸடோ² ப்³ராஹ்மணோ, மா தஸ்ஸ க³ங்க³ம் உத்தாரேதும் அத³த்தா²’’தி ஆஹம்ஸு. தத்ர ஏகச்சேஹி ‘‘அம்ஹே ஆரப்³ப⁴ கதி²தத்தா கிர ஸோ ஏவம் கரோதீ’’தி வுத்தே ‘‘தேன ஹி ப⁴ணே ஏதூ’’தி வதி³ம்ஸு. ஸோ க³ந்த்வா லிச்ச²வீ தி³ஸ்வா ‘‘கிமாக³தத்தா²’’தி புச்சி²தோ தம் பவத்திம் ஆரோசேஸி. லிச்ச²வினோ ‘‘அப்பமத்தகேன நாம ஏவம் க³ரும் த³ண்ட³ம் காதும் ந யுத்த’’ந்தி வத்வா ‘‘கிம் தே தத்ர டா²னந்தர’’ந்தி புச்சி²ம்ஸு. வினிச்ச²யமஹாமச்சோஹமஸ்மீதி. ததே³வ தே டா²னந்தரம் ஹோதூதி. ஸோ ஸுட்டு²தரம் வினிச்ச²யம் கரோதி. ராஜகுமாரா தஸ்ஸ ஸந்திகே ஸிப்பம் உக்³க³ண்ஹந்தி. ஸோ பதிட்டி²தகு³ணோ ஹுத்வா ஏகதி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் க³ந்த்வா ‘‘தா³ரகா கஸந்தீ’’தி புச்சி². ஆம, கஸந்தி. த்³வே கோ³ணே யோஜேத்வாதி. ஆம, த்³வே கோ³ணே யோஜேத்வாதி. ஏத்தகம் வத்வா நிவத்தோ. ததோ தமஞ்ஞோ ‘‘கிம் ஆசரியோ ஆஹா’’தி புச்சி²த்வா தேன வுத்தம் – அஸத்³த³ஹந்தோ ‘‘ந மேஸோ யதா²பூ⁴தம் கதே²தீ’’தி தேன ஸத்³தி⁴ம் பி⁴ஜ்ஜி.

ப்³ராஹ்மணோ அபரம்பி ஏகதி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘கேன ப்³யஞ்ஜனேன பு⁴த்தோஸீ’’தி புச்சி²த்வா நிவத்தோ. தம்பி அஞ்ஞோ புச்சி²த்வா அஸத்³த³ஹந்தோ ததே²வ பி⁴ஜ்ஜி. ப்³ராஹ்மணோ அபரம்பி தி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘அதிது³க்³க³தோஸி கிரா’’தி புச்சி². கோ ஏவமாஹாதி. அஸுகோ நாம லிச்ச²வீதி. அபரம்பி ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘த்வம் கிர பீ⁴ருஜாதிகோ’’தி புச்சி². கோ ஏவமாஹாதி? அஸுகோ நாம லிச்ச²வீதி. ஏவம் அஞ்ஞேன அகதி²தமேவ அஞ்ஞஸ்ஸ கதே²ந்தோ தீஹி ஸம்வச்ச²ரேஹி தே ராஜானோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் பி⁴ந்தி³த்வா யதா² த்³வே ஏகமக்³கே³ன ந க³ச்ச²ந்தி, ததா² கத்வா ஸன்னிபாதபே⁴ரிம் சராபேஸி. லிச்ச²வினோ ‘‘இஸ்ஸரா ஸன்னிபதந்து, ஸூரா ஸன்னிபதந்தூ’’தி வத்வா ந ஸன்னிபதிம்ஸு. ப்³ராஹ்மணோ ‘‘அயம் தா³னி காலோ, ஸீக⁴ம் ஆக³ச்ச²தூ’’தி ரஞ்ஞோ ஸாஸனம் பேஸேதி. ராஜா ஸுத்வாவ ப³லபே⁴ரிம் சராபேத்வா நிக்க²மி. வேஸாலிகா ஸுத்வா ‘‘ரஞ்ஞோ க³ங்க³ம் உத்தரிதும் ந த³ஸ்ஸாமா’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸும். தே ஸுத்வா ‘‘க³ச்ச²ந்து ஸூரராஜானோ’’திஆதீ³னி வத்வா ந ஸன்னிபதிம்ஸு. ‘‘நக³ரப்பவேஸனம் ந த³ஸ்ஸாம, த்³வாரானி பித³ஹிஸ்ஸாமா’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸும். ஏகோபி ந ஸன்னிபதி. யதா²விவடேஹி த்³வாரேஹி பவிஸித்வா ஸப்³பே³ அனயப்³யஸனம் பாபேத்வா க³தோ. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் – ‘‘ராஜாபி தமேவ பேஸேத்வா ஸப்³பே³பி பி⁴ந்தி³த்வா க³ந்த்வா அனயப்³யஸனம் பாபேஸீ’’தி.

வஸ்ஸகாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பட²மஸத்தகஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே அபரிஹானாய ஹிதாதி அபரிஹானியா (தீ³. நி. டீ. 2.136), ந பரிஹாயந்தி ஏதேஹீதி வா அபரிஹானியா. ஏவம் ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதா⁴பி சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ததோதிஆதி³ தி³ஸாஸு ஆக³தஸாஸனே வுத்தவசனம் வுத்தகத²னம். விஹாரஸீமா ஆகுலா யஸ்மா, தஸ்மா உபோஸத²பவாரணா டி²தா. ஓலீயமானகோதி பாளிதோ அத்த²தோ ச வினஸ்ஸமானகோ. உக்கி²பாபேந்தாதி பகு³ணபா⁴வகரணேன அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன ச பக்³க³ண்ஹந்தா.

ஸாவத்தி²யம் பி⁴க்கூ² விய (பாரா. 565) பாசித்தியம் தே³ஸாபேதப்³போ³தி பஞ்ஞாபேந்தா. வஜ்ஜிபுத்தகா விய (சூளவ. 446) த³ஸவத்து²தீ³பனேன. ததா² அகரோந்தாதி நவம் கதிகவத்தம் வா ஸிக்கா²பத³ம் வா அமத்³த³ந்தா த⁴ம்மவினயதோ ஸாஸனம் தீ³பேந்தா கு²த்³த³கம்பி ச ஸிக்கா²பத³ம் அஸமூஹனந்தா. ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ விய சாதி ‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, ஸந்தாம்ஹாகம் ஸிக்கா²பதா³னி கி³ஹிக³தானி. கி³ஹினோபி ஜானந்தி ‘இத³ம் வோ ஸமணானம் ஸக்யபுத்திகானம் கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி. ஸசேபி ஹி மயம் கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமூஹனிஸ்ஸாம, ப⁴விஸ்ஸந்தி வத்தாரோ ‘தூ⁴மகாலிகம் ஸமணேன கோ³தமேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், யாவிமேஸம் ஸத்தா² அட்டா²ஸி, தாவிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்கி²ம்ஸு. யதோ இமேஸம் ஸத்தா² பரினிப்³பு³தோ, ந தா³னிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்க²ந்தீ’தி. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ அபஞ்ஞத்தம் ந பஞ்ஞபேய்ய, பஞ்ஞத்தம் ந ஸமுச்சி²ந்தே³ய்ய, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்தேய்யா’’தி இமம் (சூளவ. 442) தந்திம் ட²பேந்தோ ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ விய ச.

தி²ரபா⁴வப்பத்தாதி ஸாஸனே தி²ரபா⁴வம் அனிவத்திதபா⁴வம் உபக³தா. தே²ரகாரகேஹீதி தே²ரபா⁴வஸாத⁴கேஹி ஸீலாதி³கு³ணேஹி அஸேக்க²த⁴ம்மேஹி. ப³ஹூ ரத்தியோதி பப்³ப³ஜிதா ஹுத்வா ப³ஹூ ரத்தியோ ஜானந்தி. ஸீலாதி³கு³ணேஸு பதிட்டா²பனமேவ ஸாஸனே பரிணாயகதாதி ஆஹ ‘‘தீஸு ஸிக்கா²ஸு பவத்தேந்தீ’’தி. ஓவாத³ம் ந தே³ந்தி அபா⁴ஜனபா⁴வதோ. பவேணிகத²ந்தி ஆசரியபரம்பராப⁴தம் ஸம்மாபடிபத்திதீ³பனம் த⁴ம்மகத²ம். ஸாரபூ⁴தம் த⁴ம்மபரியாயந்தி ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லஸம்பாபனேன ஸாஸனே ஸாரபூ⁴தம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³கோஸல்லஅனுத்தரஸீதிபா⁴வ- (அ. நி. 6.85) அதி⁴சித்தஸுத்தாதி³த⁴ம்மதந்திம். ஆதி³கம் ஓவாத³ந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஏவம் தே ஆலோகேதப்³ப³ம், ஏவம் தே விலோகேதப்³ப³ம், ஏவம் தே ஸமிஞ்ஜிதப்³ப³ம், ஏவம் தே பஸாரேதப்³ப³ம், ஏவம் தே ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரம் தா⁴ரேதப்³ப³’’ந்தி ஓவாத³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

புனப்³ப⁴வதா³னம் புனப்³ப⁴வோ உத்தரபத³லோபேன. இதரேதி யே ந பச்சயவஸிகா ந ஆமிஸசக்கு²கா, தே ந க³ச்ச²ந்தி தண்ஹாய வஸம்.

ஆரஞ்ஞகேஸூதி அரஞ்ஞபா⁴கே³ஸு அரஞ்ஞபரியாபன்னேஸு. நனு யத்த² கத்த²சிபி தண்ஹா ஸாவஜ்ஜா ஏவாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கா³மந்தஸேனாஸனேஸு ஹீ’’திஆதி³. தேன ‘‘அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்டா²பயதோ’’தி ஏத்த² வுத்தபிஹாத³யோ பிய ஆரஞ்ஞகஸேனாஸனேஸு ஸாலயதா ஸேவிதப்³ப³பக்கி²கா ஏவாதி த³ஸ்ஸேதி.

அத்தனாவாதி ஸயமேவ. தேன பரேஹி அனுஸ்ஸாஹிதானம் ஸரஸேனேவ அனாக³தானம் பேஸலானம் பி⁴க்கூ²னம் ஆக³மனம், ஆக³தானஞ்ச பா²ஸுவிஹாரம் பச்சாஸீஸந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இமினாவ நீஹாரேனாதி இமாய படிபத்தியா. அக்³க³ஹிதத⁴ம்மக்³க³ஹணந்தி அக்³க³ஹிதஸ்ஸ பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ உக்³க³ஹணம். க³ஹிதஸஜ்ஜா²யகரணந்தி உக்³க³ஹிதஸ்ஸ ஸுட்டு² அத்த²சிந்தனம். சிந்தரத்தோ² ஹி அயம் ஸஜ்ஜா²யஸத்³தோ³. ஏந்தீதி உபக³ச்ச²ந்தி. நிஸீத³ந்தி ஆஸனபஞ்ஞாபனாதி³னா.

பட²மஸத்தகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-6. து³தியஸத்தகஸுத்தாதி³வண்ணனா

24-26. சதுத்தே² கரோந்தோயேவாதி யதா²வுத்தம் திரச்சா²னகத²ம் கதே²ந்தோயேவ. அதிரச்சா²னகதா²பா⁴வேபி தஸ்ஸ தத்த² தப்பரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணவசனம். பரியந்தகாரீதி ஸபரியந்தம் கத்வா வத்தா. ‘‘பரியந்தவதிம் வாசம் பா⁴ஸிதா’’தி (தீ³. நி. 1.9, 194) ஹி வுத்தம். அப்பப⁴ஸ்ஸோவாதி பரிமிதகதோ²யேவ ஏகந்தேன கதே²தப்³ப³ஸ்ஸேவ கத²னதோ. ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனம் அரியோ துண்ஹீபா⁴வோ. நித்³தா³யதியேவாதி நித்³தோ³க்கமனே அனாதீ³னவத³ஸ்ஸீ நித்³தா³யதியேவ, இரியாபத²பரிவத்தனாதி³னா ந நம் வினோதே³தி. ஏவம் ஸம்ஸட்டோ²வாதி வுத்தனயேன க³ணஸங்க³ணிகாய ஸம்ஸட்டோ² ஏவ விஹரதி. து³ஸ்ஸீலா பாபிச்சா² நாமாதி ஸயம் நிஸ்ஸீலா அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனிச்சா²ய ஸமன்னாக³தத்தா பாபா லாமகா இச்சா² ஏதேஸந்தி பாபிச்சா². பாபபுக்³க³லேஹி மித்திகரணதோ பாபமித்தா. தேஹி ஸதா³ ஸஹபவத்தனேன பாபஸஹாயா. தத்த² நின்னதாதி³னா தத³தி⁴முத்ததாய பாபஸம்பவங்கா. பஞ்சமாதீ³னி உத்தானத்தா²னியேவ.

து³தியஸத்தகஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7-11. ஸஞ்ஞாஸுத்தாதி³வண்ணனா

27-31. ஸத்தமே அனிச்சாதி அனுபஸ்ஸதி ஏதாயாதி அனிச்சானுபஸ்ஸனா. ததா²பவத்தவிபஸ்ஸனா பன யஸ்மா அத்தனா ஸஹக³தஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய பா⁴விதா ஏவ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி ஸஹக³தஸஞ்ஞா’’தி. இமா ஸத்த லோகியவிபஸ்ஸனாபி ஹோந்தி ‘‘அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா பவத்தனதோ. ‘‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²’’தி ஆக³தவஸேன பனேத்த² த்³வே லோகுத்தரா ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘விராகோ³ நிரோதோ⁴’’தி ஹி தத்த² நிப்³பா³னம் வுத்தந்தி இத⁴ விராக³ஸஞ்ஞா, தா வுத்தஸஞ்ஞா நிப்³பா³னாரம்மணாபி ஸியும். ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. அட்ட²மாதீ³னி உத்தானத்தா²னேவ.

ஸஞ்ஞாஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

வஜ்ஜிஸத்தகவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. தே³வதாவக்³கோ³

5. பட²மமித்தஸுத்தவண்ணனா

36. சதுத்த²ஸ்ஸ பஞ்சமே அத்தனோ கு³ய்ஹம் தஸ்ஸ ஆவிகரோதீதி அத்தனோ கு³ய்ஹம் நிக்³கு³ஹிதும் யுத்தகத²ம் அஞ்ஞஸ்ஸ அகதே²த்வா தஸ்ஸேவ ஆசிக்க²தி. தஸ்ஸ கு³ய்ஹம் அஞ்ஞேஸம் நாசிக்க²தீதி தேன கதி²தகு³ய்ஹம் யதா² அஞ்ஞே ந ஜானந்தி, ஏவம் அனாவிகரோந்தோ சா²தே³தி.

பட²மமித்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6-11. து³தியமித்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

37-42. ச²ட்டே² பியோ ச ஹோதி மனாபோ சாதி கல்யாணமித்தலக்க²ணம் த³ஸ்ஸிதம். கல்யாணமித்தோ ஹி ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ ச ஹோதி ஸீலஸம்பன்னோ ஸுதஸம்பன்னோ சாக³ஸம்பன்னோ வீரியஸம்பன்னோ ஸதிஸம்பன்னோ ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ பஞ்ஞாஸம்பன்னோ. தத்த² ஸத்³தா⁴ஸம்பத்தியா ஸத்³த³ஹதி ததா²க³தஸ்ஸ ஸம்போ³தி⁴ம் கம்மஞ்ச கம்மப²லஞ்ச, தேன ஸம்போ³தி⁴யா ஹேதுபூ⁴தம் ஸத்தேஸு ஹிதஸுக²ம் ந பரிச்சஜதி. ஸீலஸம்பத்தியா ஸத்தானம் பியோ ஹோதி க³ரு பா⁴வனீயோ சோத³கோ பாபக³ரஹீ வத்தா வசனக்க²மோ. ஸுதஸம்பத்தியா ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³படிஸம்யுத்தானம் க³ம்பீ⁴ரானம் கதா²னம் கத்தா ஹோதி. சாக³ஸம்பத்தியா அப்பிச்சோ² ஹோதி ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ². வீரியஸம்பத்தியா ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி அத்தஹிதபரஹிதபடிபத்தியம். ஸதிஸம்பத்தியா உபட்டி²தஸ்ஸதீ ஹோதி. ஸமாதி⁴ஸம்பத்தியா அவிக்கி²த்தோ ஹோதி ஸமாஹிதசிதோ. பஞ்ஞாஸம்பத்தியா அவிபரீதம் பஜானாதி. ஸோ ஸதியா குஸலாகுஸலானம் த⁴ம்மானம் க³தியோ ஸமன்னேஸமானோ பஞ்ஞாய ஸத்தானம் ஹிதாஹிதம் யதா²பூ⁴தம் ஜானித்வா ஸமாதி⁴னா தத்த² ஏகக்³க³சித்தோ ஹுத்வா வீரியேன ஸத்தே அஹிதே நிஸேதே⁴த்வா ஹிதே நியோஜேதி. தேன வுத்தம் ‘‘பியோ…பே… நியோஜேதீ’’தி. ஸத்தமாதீ³னி உத்தானத்தா²னி.

து³தியமித்தஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

தே³வதாவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. மஹாயஞ்ஞவக்³கோ³

1. ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²திஸுத்தவண்ணனா

44. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே யஸ்மா நித³ஸ்ஸனத்தே² நிபாதோ (தீ³. நி. டீ. 2.127) தஸ்மா ஸேய்யதா²பி மனுஸ்ஸாதி யதா² மனுஸ்ஸாதி வுத்தம் ஹோதி. விஸேஸோ ஹோதியேவ ஸதிபி பா³ஹிரஸ்ஸ காரணஸ்ஸ அபே⁴தே³ அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா. நானத்தம் காயே ஏதேஸம், நானத்தோ வா காயோ ஏதேஸந்தி நானத்தகாயா. இமினா நயேன ஸேஸபதே³ஸுபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. நேஸந்தி மனுஸ்ஸானம். நானத்தா ஸஞ்ஞா ஏதேஸம் அத்தீ²தி நானத்தஸஞ்ஞினோ. ஸுக²ஸமுஸ்ஸயதோ வினிபாதோ ஏதேஸம் அத்தீ²தி வினிபாதிகா ஸதிபி தே³வபா⁴வே தி³ப்³ப³ஸம்பத்தியா அபா⁴வதோ. அபாயேஸு வா க³தோ நத்தி² நிபாதோ ஏதேஸந்தி வினிபாதிகா. தேனாஹ ‘‘சதுஅபாயவினிமுத்தா’’தி. பியங்கரமாதாதீ³னம் வியாதி பியங்கரமாதா கிர யக்கி²னீ பச்சூஸஸமயே அனுருத்³த⁴த்தே²ரஸ்ஸ த⁴ம்மம் ஸஜ்ஜா²யதோ ஸுத்வா –

‘‘மா ஸத்³த³மகரீ பியங்கர, பி⁴க்கு² த⁴ம்மபதா³னி பா⁴ஸதி;

அபி த⁴ம்மபத³ம் விஜானிய, படிபஜ்ஜேம ஹிதாய நோ ஸியா.

‘‘பாணேஸு ச ஸம்யமாமஸே, ஸம்பஜானமுஸா ந ப⁴ணாமஸே;

ஸிக்கே²ம ஸுஸீல்யமத்தனோ, அபி முச்சேம பிஸாசயோனியா’’தி. (ஸம். நி. 1.240) –

ஏவம் புத்தகம் ஸஞ்ஞாபேத்வா தம் தி³வஸம் ஸோதாபத்திப²லம் பத்தா. உத்தரமாதா பன ப⁴க³வதோ த⁴ம்மம் ஸுத்வாவ ஸோதாபன்னா ஜாதா.

ப்³ரஹ்மகாயே பட²மஜ்ஜா²னனிப்³ப³த்தே ப்³ரஹ்மஸமூஹே, ப்³ரஹ்மனிகாயே வா ப⁴வாதி ப்³ரஹ்மகாயிகா. மஹாப்³ரஹ்முனோ பரிஸாய ப⁴வாதி ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜா தஸ்ஸ பரிசாரகட்டா²னே டி²தத்தா. மஹாப்³ரஹ்முனோ புரோஹிதட்டா²னே டி²தாதி ப்³ரஹ்மபுரோஹிதா. ஆயுவண்ணாதீ³ஹி மஹந்தா ப்³ரஹ்மானோதி மஹாப்³ரஹ்மானோ. ஸதிபி தேஸம் திவிதா⁴னம்பி பட²மேன ஜா²னேன க³ந்த்வா நிப்³ப³த்தபா⁴வே ஜா²னஸ்ஸ பன பவத்திபே⁴தே³ன அயம் விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பரித்தேனாதி ஹீனேன. ஸா சஸ்ஸ ஹீனதா ச²ந்தா³தீ³னம் ஹீனதாய வேதி³தப்³பா³. படிலத்³த⁴மத்தம் வா ஹீனம். கப்பஸ்ஸாதி அஸங்க்²யேய்யகப்பஸ்ஸ. ஹீனபணீதானம் மஜ்ஜே² ப⁴வத்தா மஜ்ஜி²மம். ஸா சஸ்ஸ மஜ்ஜி²மதா ச²ந்தா³தீ³னம் மஜ்ஜி²மதாய வேதி³தப்³பா³. படிலபி⁴த்வா நாதிஸுபா⁴விதம் வா மஜ்ஜி²மம். உபட்³ட⁴கப்போதி அஸங்க்²யேய்யகப்பஸ்ஸ உபட்³ட⁴கப்போ. விப்பா²ரிகதரோதி ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜேஹி பமாணதோ விபுலதரோ ஸபா⁴வதோ உளாரதரோ ச ஹோதி. ஸபா⁴வேனபி ஹி உளாரதமோவ. தம் பனேத்த² அப்பமாணம். தஸ்ஸ ஹி பரித்தாபா⁴தீ³னம் பரித்தஸுபா⁴தீ³னஞ்ச காயே ஸதிபி ஸபா⁴வவேமத்தே ஏகத்தவஸேனேவ வவத்த²பீயதீதி ‘‘ஏகத்தகாயா’’த்வேவ தே வுச்சந்தி. பணீதேனாதி உக்கட்டே²ன. ஸா சஸ்ஸ உக்கட்ட²தா ச²ந்தா³தீ³னம் உக்கட்ட²தாய வேதி³தப்³பா³. ஸுபா⁴விதம் வா, ஸம்மதே³வ, வஸிபா⁴வம் பாபிதம் பணீதம் ‘‘பதா⁴னபா⁴வம் நீத’’ந்தி கத்வா. இதா⁴பி கப்போ அஸங்க்²யேய்யகப்பவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³ பரிபுண்ணமஹாகப்பஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. இதீதி ஏவம் வுத்தப்பகாரேன. தேதி ‘‘ப்³ரஹ்மகாயிகா’’தி வுத்தா திவிதா⁴பி ப்³ரஹ்மானோ. ஸஞ்ஞாய ஏகத்தாதி திஹேதுகபா⁴வேன ஏகஸபா⁴வத்தா. ந ஹி தஸ்ஸா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மவஸேன அஞ்ஞோபி கோசி பே⁴தோ³ அத்தி². ஏவந்தி இமினா நானத்தகாயா ஏகத்தஸஞ்ஞினோ க³ஹிதாதி த³ஸ்ஸேதி.

த³ண்ட³உக்காயாதி த³ண்ட³தீ³பிகாய. ஸரதி தா⁴வதி, விஸ்ஸரதி விப்பகிண்ணா விய தா⁴வதி. த்³வே கப்பாதி த்³வே மஹாகப்பா. இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேன ஆப⁴ஸ்ஸரக்³க³ஹணேனேவ ஸப்³பே³பி தே பரித்தாபா⁴அப்பமாணாபா⁴பி க³ஹிதா.

ஸுந்த³ரா பபா⁴ ஸுபா⁴, தாய கிண்ணா ஸுபா⁴கிண்ணாதி வத்தப்³பே³. பா⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் அந்திம-ண-காரஸ்ஸ ஹ-காரஞ்ச கத்வா ‘‘ஸுப⁴கிண்ஹா’’தி வுத்தா. அட்ட²கதா²யம் பன நிச்சலாய ஏகக்³க⁴னாய பபா⁴ய ஸுபோ⁴தி பரியாயவசனந்தி ‘‘ஸுபே⁴ன ஓகிண்ணா விகிண்ணா’’தி அத்தோ² வுத்தோ. ஏத்தா²பி அந்திம-ண-காரஸ்ஸ ஹ-காரகரணம் இச்சி²தப்³ப³மேவ. ந சி²ஜ்ஜித்வா பபா⁴ க³ச்ச²தி ஏகக்³க⁴னத்தா. சதுத்த²விஞ்ஞாணட்டி²திமேவ ப⁴ஜந்தி காயஸ்ஸ ஸஞ்ஞாய ச ஏகரூபத்தா. விபுலஸந்தஸுகா²யுவண்ணாதி³ப²லத்தா வேஹப்ப²லா. ஏத்தா²தி விஞ்ஞாணட்டி²தியம்.

விவட்டபக்கே² டி²தா அபுனராவத்தனதோ. ‘‘ந ஸப்³ப³காலிகா’’தி வத்வா தமேவ அஸப்³ப³காலிகத்தம் விபா⁴வேதும் ‘‘கப்பஸதஸஹஸ்ஸம்பீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸோளஸகப்பஸஹஸ்ஸச்சயேன உப்பன்னானம் ஸுத்³தா⁴வாஸப்³ரஹ்மானம் பரினிப்³பா³யனதோ அஞ்ஞேஸஞ்ச தத்த² அனுப்பஜ்ஜனதோ பு³த்³த⁴ஸுஞ்ஞே லோகே ஸுஞ்ஞம் தம் டா²னம் ஹோதி, தஸ்மா ஸுத்³தா⁴வாஸா ந ஸப்³ப³காலிகா. க²ந்தா⁴வாரட்டா²னஸதி³ஸா ஹோந்தி ஸுத்³தா⁴வாஸபூ⁴மியோ. இமினா ஸுத்தேன ஸுத்³தா⁴வாஸானம் ஸத்தாவாஸபா⁴வதீ³பனேனேவ விஞ்ஞாணட்டி²திபா⁴வோபி தீ³பிதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸுத்³தா⁴வாஸாபி ஸத்தஸு விஞ்ஞாணட்டி²தீஸு சதுத்த²விஞ்ஞாணட்டி²திம், நவஸு ஸத்தாவாஸேஸு சதுத்த²ஸத்தாவாஸஞ்ச ப⁴ஜந்தி.

ஸுகு²மத்தாதி ஸங்கா²ராவஸேஸஸுகு²மபா⁴வப்பத்தத்தா. பரிப்³யத்தவிஞ்ஞாணகிச்சாபா⁴வதோ நேவ விஞ்ஞாணம், ந ஸப்³ப³ஸோ அவிஞ்ஞாணம் ஹோதீதி நாவிஞ்ஞாணம், தஸ்மா பரிப்பு²தவிஞ்ஞாணகிச்சவந்தீஸு விஞ்ஞாணட்டி²தீஸு ந வுத்தம்.

ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²திஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரஸுத்தவண்ணனா

45. து³தியே ஸமாதி⁴பரிக்கா²ராதி ஏத்த² தயோ பரிக்கா²ரா. ‘‘ரதோ² ஸீலபரிக்கா²ரோ, ஜா²னக்கோ² சக்கவீரியோ’’தி (ஸம். நி. 5.4) ஹி ஏத்த² அலங்காரோ பரிக்கா²ரோ நாம. ‘‘ஸத்தஹி நக³ரபரிக்கா²ரேஹி ஸுபரிக்க²தம் ஹோதீ’’தி (அ. நி. 7.67) ஏத்த² பரிவாரோ பரிக்கா²ரோ நாம. ‘‘கி³லானபச்சய…பே… ஜீவிதபரிக்கா²ரா’’தி (ம. நி. 1.191-192) ஏத்த² ஸம்பா⁴ரோ பரிக்கா²ரோ நாம. ஸோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘மக்³க³ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸம்பா⁴ரா’’தி. பரிவாரபரிக்கா²ரோபி வட்டதியேவ. பரிவாரோ ஹி ஸம்மாதி³ட்டா²த³யோ மக்³க³த⁴ம்மா ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன பரிகரணதோ அபி⁴ஸங்க²ரணதோ. பரிக்க²தாதி பரிவாரிதா. அயம் வுச்சதி அரியோ ஸம்மாஸமாதீ⁴தி அயம் ஸத்தஹி ரதனேஹி பரிவுதோ சக்கவத்தீ விய ஸத்தஹி அங்கே³ஹி பரிவுதோ அரியோ ஸம்மாஸமாதீ⁴தி வுச்சதி. உபேச்ச நிஸ்ஸீயதீதி உபனிஸா, ஸஹ உபனிஸாயாதி ஸஉபனிஸோ, ஸஉபனிஸ்ஸயோ அத்தோ², ஸபரிவாரோயேவாதி வுத்தம் ஹோதி. ஸஹகாரிகாரணபூ⁴தோ ஹி த⁴ம்மஸமூஹோ இத⁴ ‘‘உபனிஸோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ.

ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. பட²மஅக்³கி³ஸுத்தவண்ணனா

46. ததியே அனுட³ஹனட்டே²னாதி காமம் ஆஹுனேய்யக்³கி³ஆத³யோ தயோ அக்³கீ³ ப்³ராஹ்மணேஹிபி இச்சி²தா ஸந்தி. தே பன தேஹி இச்சி²தமத்தாவ, ந ஸத்தானம் தாதி³ஸா அத்த²ஸாத⁴கா. யே பன ஸத்தானம் அத்த²ஸாத⁴கா, தே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆஹுனம் வுச்சதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஆனேத்வா ஹுனனம் பூஜனம் ‘‘ஆஹுன’’ந்தி வுத்தம், தம் ஆஹுனம் அரஹந்தீ மாதாபிதரோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஆஹுனேய்யாதி, பி⁴க்க²வே, மாதாபிதூனம் ஏதம் அதி⁴வசன’’ந்தி (இதிவு. 106). யத³க்³கே³ன ச தே புத்தானம் ப³ஹூபகாரதாய ஆஹுனேய்யாதி, தேஸு ஸம்மாபடிபத்தி நேஸம் ஹிதஸுகா²வஹா, தத³க்³கே³ன தேஸு மிச்சா²படிபத்தி அஹிதது³க்கா²வஹாதி ஆஹ ‘‘தேஸு…பே… நிப்³ப³த்தந்தீ’’தி.

ஸ்வாயமத்தோ² (தீ³. நி. அட்ட². 3.305) மித்தவிந்த³கவத்து²னா வேதி³தப்³போ³. மித்தவிந்த³கோ ஹி மாதரா, ‘‘தாத, அஜ்ஜ உபோஸதி²கோ ஹுத்வா விஹாரே ஸப்³ப³ரத்திம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸுணோஹி, ஸஹஸ்ஸம் தே த³ஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தோ த⁴னலோபே⁴ன உபோஸத²ம் ஸமாதா³ய விஹாரம் க³ந்த்வா ‘‘இத³ம் டா²னம் அகுதோப⁴ய’’ந்தி ஸல்லக்கே²த்வா த⁴ம்மாஸனஸ்ஸ ஹேட்டா² நிபன்னோ ஸப்³ப³ரத்திம் நித்³தா³யித்வா க⁴ரம் அக³மாஸி. மாதா பாதோவ யாகு³ம் பசித்வா உபனாமேஸி. ஸோ ஸஹஸ்ஸம் க³ஹேத்வாவ பிவி. அத²ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி ‘‘த⁴னம் ஸம்ஹரிஸ்ஸாமீ’’தி. ஸோ நாவாய ஸமுத்³த³ம் பக்க²ந்தி³துகாமோ அஹோஸி. அத² நம் மாதா, ‘‘தாத, இமஸ்மிம் குலே சத்தாலீஸகோடித⁴னம் அத்தி², அலம் க³மனேனா’’தி நிவாரேதி. ஸோ தஸ்ஸா வசனம் அனாதி³யித்வா க³ச்ச²தி ஏவ. ஸா புரதோ அட்டா²ஸி. அத² நம் குஜ்ஜி²த்வா ‘‘அயம் மய்ஹம் புரதோ திட்ட²தீ’’தி பாதே³ன பஹரித்வா பதிதம் அந்தரம் கத்வா அக³மாஸி.

மாதா உட்ட²ஹித்வா ‘‘மாதி³ஸாய மாதரி ஏவரூபம் கம்மம் கத்வா க³தஸ்ஸ தே க³தட்டா²னே ஸுக²ம் ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏவம்ஸஞ்ஞீ நாம த்வம் புத்தா’’தி ஆஹ. தஸ்ஸ நாவம் ஆருய்ஹ க³ச்ச²தோ ஸத்தமே தி³வஸே நாவா அட்டா²ஸி. அத² தே மனுஸ்ஸா ‘‘அத்³தா⁴ ஏத்த² பாபபுக்³க³லோ அத்தி², ஸலாகம் தே³தா²’’தி ஆஹம்ஸு. ஸலாகா தீ³யமானா தஸ்ஸேவ திக்க²த்தும் பாபுணி. தே தஸ்ஸ உளும்பம் த³த்வா தம் ஸமுத்³தே³ பக்கி²பிம்ஸு. ஸோ ஏகம் தீ³பம் க³ந்த்வா விமானபேதீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பத்திம் அனுப⁴வந்தோ தாஹி ‘‘புரதோ புரதோ மா அக³மாஸீ’’தி வுச்சமானோபி தத்³தி³கு³ணம் தத்³தி³கு³ணம் ஸம்பத்திம் பஸ்ஸந்தோ அனுபுப்³பே³ன கு²ரசக்கத⁴ரம் ஏகம் அத்³த³ஸ. தம் சக்கம் பது³மபுப்ப²ம் விய உபட்டா²ஸி. ஸோ தம் ஆஹ, ‘‘அம்போ⁴, இத³ம் தயா பிளந்தி⁴தம் பது³மம் மய்ஹம் தே³ஹீ’’தி. ந இத³ம், ஸாமி, பது³மம், கு²ரசக்கம் ஏதந்தி. ஸோ ‘‘வஞ்சேஸி மம் த்வம், கிம் மயா பது³மம் ந தி³ட்ட²புப்³ப³’’ந்தி வத்வா ‘‘த்வம் லோஹிதசந்த³னம் விலிம்பித்வா பிளந்த⁴னம் பது³மபுப்ப²ம் மய்ஹம் ந தா³துகாமோ’’தி ஆஹ. ஸோ சிந்தேஸி ‘‘அயம்பி மயா கதஸதி³ஸம் கம்மம் கத்வா தஸ்ஸ ப²லம் அனுப⁴விதுகாமோ’’தி. அத² நம் ‘‘க³ண்ஹ, ரே’’தி வத்வா தஸ்ஸ மத்த²கே சக்கம் கி²பி. தேன வுத்தம் –

‘‘சதுப்³பி⁴ அட்ட²ஜ்ஜ²க³மா, அட்டா²ஹி பிச ஸோளஸ;

ஸோளஸாஹி ச பா³த்திம்ஸ, அத்ரிச்ச²ம் சக்கமாஸதோ³;

இச்சா²ஹதஸ்ஸ போஸஸ்ஸ, சக்கம் ப⁴மதி மத்த²கே’’தி. (ஜா. 1.1.104; 1.5.103);

ஸோதி கே³ஹஸாமிகோ ப⁴த்தா. புரிமனயேனேவாதி அனுட³ஹனஸ்ஸ பச்சயதாய. தத்ரித³ம் வத்து² – கஸ்ஸபபு³த்³த⁴காலே ஸோதாபன்னஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ ப⁴ரியா அதிசாரம் சரதி. ஸோ தம் பச்சக்க²தோ தி³ஸ்வா ‘‘கஸ்மா ஏவம் கரோஸீ’’தி ஆஹ. ஸா ‘‘ஸசாஹம் ஏவரூபம் கரோமி, அயம் மே ஸுனகோ² விலுப்பமானோ கா²த³தூ’’தி வத்வா காலகதா கண்ணமுண்ட³கத³ஹே வேமானிகபேதீ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தா தி³வா ஸம்பத்திம் அனுப⁴வதி, ரத்திம் து³க்க²ம். ததா³ பா³ராணஸிராஜா மிக³வம் சரந்தோ அரஞ்ஞம் பவிஸித்வா அனுபுப்³பே³ன கண்ணமுண்ட³கத³ஹம் ஸம்பத்தோ தாய ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பத்திம் அனுப⁴வதி. ஸா தம் வஞ்சேத்வா ரத்திம் து³க்க²ம் அனுப⁴வதி. ஸோ ஞத்வா ‘‘கத்த² நு கோ² க³ச்ச²தீ’’தி பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ க³ந்த்வா அவிதூ³ரே டி²தோ கண்ணமுண்ட³கத³ஹதோ நிக்க²மித்வா தம் ‘‘படபட’’ந்தி கா²த³மானம் ஏகம் ஸுனக²ம் தி³ஸ்வா அஸினா த்³விதா⁴ சி²ந்தி³, த்³வே அஹேஸும். புன சி²ன்னே சத்தாரோ, புன சி²ன்னே அட்ட², புன சி²ன்னே ஸோளஸ அஹேஸும். ஸா ‘‘கிம் கரோஸி, ஸாமீ’’தி ஆஹ. ஸோ ‘‘கிம் இத³’’ந்தி ஆஹ. ஸா ‘‘ஏவம் அகத்வா கே²ளபிண்ட³ம் பூ⁴மியம் நிட்டு²பி⁴த்வா பாதே³ன க⁴ம்ஸாஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ ததா² அகாஸி. ஸுனகா² அந்தரதா⁴யிம்ஸு. முட்டி²யோகோ³ கிராயம் தஸ்ஸ ஸுனக²ந்தரதா⁴னஸ்ஸ, யதி³த³ம் கே²ளபிண்ட³ம் பூ⁴மியம் நிட்டு²பி⁴த்வா பாதே³ன க⁴ம்ஸனம், தம் தி³வஸம் தஸ்ஸா கம்மம் கீ²ணம். ராஜா விப்படிஸாரீ ஹுத்வா க³ந்தும் ஆரத்³தோ⁴. ஸா ‘‘மய்ஹம், ஸாமி, கம்மம் கீ²ணம், மா அக³மாஸீ’’தி ஆஹ. ராஜா அஸ்ஸுத்வாவ க³தோ.

த³க்கி²ணாதி சத்தாரோ பச்சயா தீ³யமானா த³க்க²ந்தி ஏதேஹி ஹிதஸுகா²னீதி, தம் த³க்கி²ணம் அரஹதீதி த³க்கி²ணேய்யோ, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴.

பட²மஅக்³கி³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-5. து³தியஅக்³கி³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

47-48. சதுத்தே² யஞ்ஞவாடம் ஸம்பாதே³த்வா மஹாயஞ்ஞம் உத்³தி³ஸ்ஸ ஸவிஞ்ஞாணகானி அவிஞ்ஞாணகானி ச யஞ்ஞூபகரணானி ஸஜ்ஜிதானீதி ஆஹ பாளியம் ‘‘மஹாயஞ்ஞோ உபக்க²டோ’’தி. தம் உபகரணம் தேஸம் ததா²ஸஜ்ஜனந்தி ஆஹ ‘‘உபக்க²டோதி பச்சுபட்டி²தோ’’தி. வச்ச²தரஸதானீதி யுவபா⁴வப்பத்தானி நாதிப³லவவச்ச²ஸதானி. தே பன வச்சா² ஏவ ஹோந்தி, ந த³ம்மா, ப³லீப³த்³தா³ வா. உரப்³பா⁴தி தருணமேண்ட³கா வுச்சந்தி. உபனீதானீதி ட²பனத்தா²ய உபனீதானி. விஹிம்ஸட்டே²னாதி ஹிம்ஸனட்டே²ன. உபவாயதூதி உபக³ந்த்வா ஸரீரத³ரத²ம் நிப்³பா³பேந்தோ ஸண்ஹஸீதலா வாதோ வாயது. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. பஞ்சமே நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

து³தியஅக்³கி³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. து³தியஸஞ்ஞாஸுத்தவண்ணனா

49. ச²ட்டே² ந்ஹாருவிலேக²னந்தி சம்மம் லிக²ந்தானம் சம்மம் லிகி²த்வா ச²ட்³டி³தகஸடம். ‘‘ஏஸோஹமஸ்மீ’’திஆதி³னா அஹம்கரணம் அஹங்காரோ. ‘‘ஏதம் மமா’’தி மமம்கரணம் மமங்காரோ. தேனாஹ ‘‘அஹங்காரதி³ட்டி²தோ’’திஆதி³. திஸ்ஸோ விதா⁴தி ஸேய்யஸதி³ஸஹீனவஸேன தயோ மானா. ‘‘ஏகவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 584) கோட்டா²ஸோ ‘‘விதா⁴’’தி வுத்தோ. ‘‘கத²ம்வித⁴ம் ஸீலவந்தம் வத³ந்தி, கத²ம்வித⁴ம் பஞ்ஞவந்தம் வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.95) பகாரோ. ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, விதா⁴. கதமா திஸ்ஸோ? ஸேய்யோஹமஸ்மீதி விதா⁴’’தி (விப⁴. 920) ஏத்த² மானோ ‘‘விதா⁴’’தி வுத்தோ. இதா⁴பி மானோவ அதி⁴ப்பேதோ. மானோ ஹி வித³ஹனதோ ஹீனாதி³வஸேன திவிதா⁴. தேனாகாரேன த³ஹனதோ உபத³ஹனதோ ‘‘விதா⁴’’தி வுச்சதி.

து³தியஸஞ்ஞாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7-8. மேது²னஸுத்தாதி³வண்ணனா

50-51. ஸத்தமே இதா⁴தி இமஸ்மிம் லோகே. ஏகச்சோதி ஏகோ. ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வாதி பப்³ப³ஜ்ஜாமத்தேன ஸமணோ வா, ஜாதிமத்தேன ப்³ராஹ்மணோ வா. த்³வயம்த்³வயஸமாபத்திந்தி த்³வீஹி த்³வீஹி ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம், மேது²னந்தி அத்தோ². ந ஹேவ கோ² ஸமாபஜ்ஜதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. உச்சா²த³னம் உப்³ப³ட்டனம். ஸம்பா³ஹனம் பரிமத்³த³னம். ஸாதி³யதீதி அதி⁴வாஸேதி. தத³ஸ்ஸாதே³தீதி உச்சா²த³னாதி³ம் அபி⁴ரமதி. நிகாமேதீதி இச்ச²தி. வித்திந்தி துட்டி²ம். இத³ம்பி கோ²தி ஏத்த² இத³ந்தி யதா²வுத்தம் ஸாதி³யனாதி³ம் க²ண்டா³தி³பா⁴வவஸேன ஏகம் கத்வா வுத்தம். பி-ஸத்³தோ³ வக்க²மானம் உபாதா³ய ஸமுச்சயத்தோ², கோ²-ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதே³தம் ப்³ரஹ்மசாரிபடிஞ்ஞஸ்ஸ அஸதிபி த்³வயம்த்³வயஸமாபத்தியம் மாதுகா³மஸ்ஸ உச்சா²த³னனஹாபனஸம்பா³ஹனஸாதி³யனாதி³. இத³ம்பி ஏகம்ஸேன தஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ க²ண்டா³தி³பா⁴வாபாத³னதோ க²ண்ட³ம்பி சி²த்³த³ம்பி ஸப³லம்பி கம்மாஸம்பீதி. ஏவம் பன க²ண்டா³தி³பா⁴வாபத்தியா ஸோ அபரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரதி, ந பரிஸுத்³த⁴ம், ஸம்யுத்தோ மேது²னஸம்யோகே³ன, ந விஸம்யுத்தோ. ததோ சஸ்ஸ ந ஜாதிஆதீ³ஹி பரிமுத்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அயம் வுச்சதீ’’திஆதி³மாஹ.

ஸஞ்ஜக்³க⁴தீதி கிலேஸவஸேன மஹாஹஸிதம் ஹஸதி. ஸம்கீளதீதி காயஸம்ஸக்³க³வஸேன கீளதி. ஸம்கேலாயதீதி ஸப்³ப³ஸோ மாதுகா³மம் கேலாயந்தோ விஹரதி. சக்கு²னாதி அத்தனோ சக்கு²னா. சக்கு²ந்தி மாதுகா³மஸ்ஸ சக்கு²ம். உபனிஜ்ஜா²யதீதி உபேச்ச நிஜ்ஜா²யதி ஓலோகேதி. திரோகுட்டந்தி குட்டஸ்ஸ பரதோ. ததா² திரோபாகாரம், ‘‘மத்திகாமயா பி⁴த்தி குட்டம், இட்ட²காமயா பாகாரோ’’தி வத³ந்தி. யா காசி வா பி⁴த்தி போரிஸகா தி³யட்³ட⁴ரதனப்பமாணா குட்டம், ததோ அதி⁴கோ பாகாரோ. அஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மசாரிபடிஞ்ஞஸ்ஸ. புப்³பே³தி வதஸமாதா³னதோ புப்³பே³. காமகு³ணேஹீதி காமகோட்டா²ஸேஹி. ஸமப்பிதந்தி ஸுட்டு² அப்பிதம் ஸஹிதம். ஸமங்கி³பூ⁴தந்தி ஸமன்னாக³தம். பரிசாரயமானந்தி கீளந்தம், உபட்ட²ஹியமானம் வா. பணிதா⁴யாதி பத்தே²த்வா. ஸீலேனாதிஆதீ³ஸு யமனியமாதி³ஸமாதா³னவஸேன ஸீலம், அவீதிக்கமவஸேன வதம். உப⁴யம்பி வா ஸீலம், து³க்கரசரியவஸேன பவத்திதம் வதம். தம்தம்அகிச்சஸம்மததோ வா நிவத்திலக்க²ணம் ஸீலம், தம்தம்ஸமாதா³னவதோ வேஸபோ⁴ஜனகிச்சகரணாதி³விஸேஸப்படிபத்தி வதம். ஸப்³ப³தா²பி து³க்கரசரியா தபோ. மேது²னா விரதி ப்³ரஹ்மசரியந்தி ஏவம்பேத்த² பாளிவண்ணனா வேதி³தப்³பா³. அட்ட²மம் உத்தானமேவ.

மேது²னஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9. தா³னமஹப்ப²லஸுத்தவண்ணனா

52. நவமே ‘‘ஸாஹு தா³ன’’ந்தி தா³னம் தே³தீதி ‘‘தா³னம் நாம ஸாது⁴ ஸுந்த³ர’’ந்தி தா³னம் தே³தீதி அத்தோ². தா³னஞ்ஹி த³த்வா தம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பாமோஜ்ஜபீதிஸோமனஸ்ஸாத³யோ உப்பஜ்ஜந்தி, லோப⁴தோ³ஸஇஸ்ஸாமச்சே²ராத³யோ விதூ³ரீப⁴வந்தி. இதா³னி தா³னம் அனுகூலத⁴ம்மபரிப்³ரூஹனேன பச்சனீகத⁴ம்மவிதூ³ரீகரணேன ச பா⁴வனாசித்தஸ்ஸ உபஸோப⁴னாய ச பரிக்கா²ராய ச ஹோதீதி ‘‘அலங்காரபூ⁴தஞ்சேவ பரிவாரபூ⁴தஞ்ச தே³தீ’’தி வுத்தம். ஜா²னானாகா³மீ நாம ஹோதி ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ப்³ரஹ்மலோகூபபன்னானம் அரியானம் ஹேட்டா² அனுப்பஜ்ஜனதோ. இமம் பேச்ச பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீதி ஸாபேக்க²ஸ்ஸ தா³னம் பரலோகப²லாஸாய ஸாதிஸயாய ச புப்³பா³சாரவஸேன உப்பஜ்ஜமானாய அனுப⁴வத்தா தண்ஹுத்தரம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பட²மம் தண்ஹுத்தரியதா³ன’’ந்தி. தா³னம் நாம பு³த்³தா⁴தீ³ஹி பஸத்த²ந்தி க³ரும் சித்தீகாரம் உபட்ட²பேத்வா தா³தப்³ப³த்தா ‘‘து³தியம் சித்தீகாரதா³ன’’ந்தி வுத்தம். புப்³ப³கேஹி பிதுபிதாமஹேஹி தி³ன்னபுப்³ப³ம் கதபுப்³ப³ம் ஜஹாபேதும் நாம நானுச்ச²விகந்தி அத்தபா⁴வஸபா⁴க³வஸேன ஹிரோத்தப்பம் பச்சுபட்ட²பேத்வா தா³தப்³ப³தோ ‘‘ததியம் ஹிரோத்தப்பதா³ன’’ந்தி வுத்தம். ‘‘அஹம் பசாமி, ந இமே பசந்தி, நாரஹாமி பசந்தோ அபசந்தானம் தா³னம் அதா³து’’ந்தி ஏவம்ஸஞ்ஞீ ஹுத்வா தே³ந்தோ நிரவஸேஸம் கத்வா தே³தீதி ஆஹ ‘‘சதுத்த²ம் நிரவஸேஸதா³ன’’ந்தி. ‘‘யதா² தேஸம் புப்³ப³கானம் இஸீனம் தானி மஹாயஞ்ஞகானி அஹேஸும், ஏவம் மே அயம் தா³னபரிபோ⁴கோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம்ஸஞ்ஞினோ தா³னம் த³க்கி²ணம் அரஹேஸு தா³தப்³ப³தோ ‘‘பஞ்சமம் த³க்கி²ணேய்யதா³ன’’ந்தி வுத்தம். ‘‘இமம் மே தா³னம் த³த³தோ சித்தம் பஸீத³தீ’’திஆதி³னா பீதிஸோமனஸ்ஸம் உப்பாதே³த்வா தே³ந்தஸ்ஸ தா³னம் ஸோமனஸ்ஸபா³ஹுல்லப்பத்தியா ஸோமனஸ்ஸுபசாரம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ச²ட்ட²ம் ஸோமனஸ்ஸுபவிசாரதா³ன’’ந்தி வுத்தம்.

தா³னமஹப்ப²லஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. நந்த³மாதாஸுத்தவண்ணனா

53. த³ஸமே ‘‘வுத்த²வஸ்ஸோ பவாரேத்வா…பே… நிக்க²மீ’’தி அங்கு³த்தரபா⁴ணகானம் மதேனேதம் வுத்தம். மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன வத³ந்தி ‘‘ப⁴க³வா உபகட்டா²ய வஸ்ஸூபனாயிகாய ஜேதவனதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ சாரிகம் நிக்க²மி. தேனேவ ச அகாலே நிக்க²ந்தத்தா கோஸலராஜாத³யோ வாரேதும் ஆரபி⁴ம்ஸு. பவாரேத்வா ஹி சரணம் பு³த்³தா⁴சிண்ண’’ந்தி. புண்ணாய ஸம்மாபடிபத்திம் பச்சாஸீஸந்தோ ப⁴க³வா ‘‘மம நிவத்தனபச்சயா த்வம் கிம் கரிஸ்ஸஸீ’’தி ஆஹ. புண்ணாபி…பே… பப்³ப³ஜீதி ஏத்த² ஸேட்டி² ‘‘புண்ணாய ப⁴க³வா நிவத்திதோ’’தி ஸுத்வா தம் பு⁴ஜிஸ்ஸம் கத்வா தீ⁴துட்டா²னே ட²பேஸி. ஸா பப்³ப³ஜ்ஜம் யாசித்வா பப்³ப³ஜி, பப்³ப³ஜித்வா விபஸ்ஸனம் ஆரபி⁴. அத²ஸ்ஸா ஸத்தா² ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகபா⁴வம் ஞத்வா இமம் ஓபா⁴ஸகா³த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி –

‘‘புண்ணே பூரஸ்ஸு ஸத்³த⁴ம்மம், சந்தோ³ பன்னரஸோ யதா²;

பரிபுண்ணாய பஞ்ஞாய, து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸஸீ’’தி. (தே²ரீகா³. 3);

ஸா கா³தா²பரியோஸானே அரஹத்தம் பத்வா அபி⁴ஞ்ஞாதா ஸாவிகா அஹோஸி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நந்த³மாதாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

மஹாயஞ்ஞவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பட²மபண்ணாஸகம் நிட்டி²தம்.

6. அப்³யாகதவக்³கோ³

1-2. அப்³யாகதஸுத்தாதி³வண்ணனா

54-55. ச²ட்ட²வக்³க³ஸ்ஸ பட²மம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. து³தியே அதீதே அத்தபா⁴வே நிப்³ப³த்தகம் கம்மந்தி ‘‘புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா, ஆயூஹனா ஸங்கா²ரா, நிகந்தி தண்ஹா, உபக³மனம் உபாதா³னம், சேதனா ப⁴வோ’’தி ஏவமாக³தம் ஸபரிக்கா²ரம் பஞ்சவித⁴ம் கம்மவட்டமாஹ. ஏதரஹி மே அத்தபா⁴வோ ந ஸியாதி விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னாஸஹிதம் பச்சுப்பன்னம் பஞ்சவித⁴ம் விபாகவட்டமாஹ. யம் அத்தி²கந்தி யம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானகம். தேனாஹ ‘‘பூ⁴த’’ந்தி. தஞ்ஹி பச்சயனிப்³ப³த்ததாய ‘‘பூ⁴த’’ந்தி வுச்சதி. தம் பஜஹாமீதி தப்படிப³த்³த⁴ச்ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன ததோ ஏவ ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னவஸேன பஜஹாமி பரிச்சஜாமி. ஹரிதந்தந்தி (ம. நி. அட்ட². 1.303) ஹரிதமேவ. அந்த-ஸத்³தே³ன பத³வட்³ட⁴னம் கதம் யதா² ‘‘வனந்தம் ஸுத்தந்த’’ந்தி, அல்லதிணாதீ³னி ஆக³ம்ம நிப்³பா³யதீதி அத்தோ². பத²ந்தந்தி மஹாமக்³க³ம். ஸேலந்தந்தி பப்³ப³தம். உத³கந்தந்தி உத³கம். ரமணீயம் வா பூ⁴மிபா⁴க³ந்தி திணகு³ம்பா³தி³ரஹிதம் விவித்தம் அப்³போ⁴காஸபூ⁴மிபா⁴க³ம். அனாஹாராதி அபச்சயா நிருபாதா³னா. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

அப்³யாகதஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. திஸ்ஸப்³ரஹ்மாஸுத்தவண்ணனா

56. ததியே விவித்தானி தாதி³ஸானி பன பரியந்தானி அதிதூ³ரானி ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘அந்திமபரியந்திமானீ’’தி. அந்தே ப⁴வானி அந்திமானி, அந்திமானியேவ பரியந்திமானி. உப⁴யேனபி அதிதூ³ரதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸமன்னாஹாரே ட²பயமானோதி இந்த்³ரியம் ஸமாகாரேன வத்தேந்தோ இந்த்³ரியஸமதம் படிபாதே³ந்தோ நாம ஹோதி. விபஸ்ஸனாசித்தஸம்பயுத்தோ ஸமாதி⁴, ஸதிபி ஸங்கா²ரனிமித்தாவிரஹே நிச்சனிமித்தாதி³விரஹதோ ‘‘அனிமித்தோ’’தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘அனிமித்தந்தி ப³லவவிபஸ்ஸனாஸமாதி⁴’’ந்தி.

திஸ்ஸப்³ரஹ்மாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-7. ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா

57-60. சதுத்தே² குச்சி²தோ அரியோ கத³ரியோ. த²த்³த⁴மச்ச²ரியஸதி³ஸம் ஹி குச்சி²தம் ஸப்³ப³னிஹீனம் நத்தி² ஸப்³ப³குஸலானம் ஆதி³பூ⁴தஸ்ஸ நிஸேத⁴னதோ. ஸேஸமேத்த² பஞ்சமாதீ³னி ச உத்தானத்தா²னேவ.

ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. பசலாயமானஸுத்தவண்ணனா

61. அட்ட²மே ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரேய்யாஸீதி தி³வா வா ரத்திம் வா ஸூரியபஜ்ஜோதசந்த³மணிஆதீ³னம் ஆலோகம் ‘‘ஆலோகோ’’தி மனஸி கரேய்யாஸி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸூரியசந்தா³லோகாதி³ம் தி³வா ரத்திஞ்ச உபலத்³த⁴ம் யதா²லத்³த⁴வஸேனேவ மனஸி கரேய்யாஸி, சித்தே ட²பேய்யாஸி. யதா² தே ஸுபா⁴விதாலோககஸிணஸ்ஸ விய கஸிணாலோகோ யதி³ச்ச²கம் யாவதி³ச்ச²கஞ்ச ஸோ ஆலோகோ ரத்தியம் உபதிட்ட²தி, யேன தத்த² தி³வாஸஞ்ஞம் ட²பேய்யாஸி, தி³வா விய விக³ததி²னமித்³தோ⁴வ ப⁴வேய்யாஸீதி. தேனாஹ ‘‘யதா² தி³வா ததா² ரத்தி’’ந்தி. இதி விவடேன சேதஸாதி ஏவம் அபிஹிதேன சித்தேன தி²னமித்³த⁴பிதா⁴னேன அபிஹிதத்தா. அபரியோனத்³தே⁴னாதி ஸமந்ததோ அனோனத்³தே⁴ன அஸஞ்சா²தி³தேன. ஸஹோபா⁴ஸந்தி ஸஞாணோபா⁴ஸம். தி²னமித்³த⁴வினோத³னஆலோகோபி வா ஹோது கஸிணாலோகோபி வா பரிகம்மாலோகோபி வா, உபக்கிலேஸாலோகோ விய ஸப்³போ³யம் ஆலோகோ ஞாணஸமுட்டா²னோவாதி. யேஸம் அகரணே புக்³க³லோ மஹாஜானியோ ஹோதி, தானி அவஸ்ஸம் காதப்³பா³னி. யானி அகாதும்பி வட்டந்தி, ஸதி ஸமவாயே காதப்³ப³தோ தானி கரணீயானீதி ஆஹ ‘‘இதரானி கரணீயானீ’’தி. அத² வா கத்தப்³பா³னி கம்மானி கரணம் அரஹந்தீதி கரணீயானி. இதரானி கிச்சானீதிபி வத³ந்தி.

ஆதி³னயப்பவத்தா விக்³கா³ஹிககதா²தி ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி, கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி, மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி, அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ, ஸஹிதம் மே, அஸஹிதம் தே, புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச, அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தம், ஆரோபிதோ தே வாதோ³, நிக்³க³ஹிதோ த்வமஸி. சர வாத³ப்பமோக்கா²ய, நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி (தீ³. நி. 1.18; ம. நி. 3.41) ஏவம்பவத்தா கதா². தத்த² ஸஹிதம் மேதி (தீ³. நி. அட்ட². 1.18) மய்ஹம் வசனம் ஸஹிதம் ஸிலிட்ட²ம், அத்த²யுத்தம் காரணயுத்தந்தி அத்தோ². ஸஹிதந்தி வா புப்³பா³பராவிருத்³த⁴ம். அஸஹிதம் தேதி துய்ஹம் வசனம் அஸஹிதம் அஸிலிட்ட²ம். அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தந்தி யம் துய்ஹம் தீ³க⁴ரத்தாசிண்ணவஸேன ஸுப்பகு³ணம், தம் மய்ஹம் ஏகவசனேனேவ விபராவத்தம் பரிவத்தித்வா டி²தம், ந கிஞ்சி ஜானாஸீதி அத்தோ². ஆரோபிதோ தே வாதோ³தி மயா தவ வாதே³ தோ³ஸோ ஆரோபிதோ. சர வாத³ப்பமோக்கா²யாதி தோ³ஸமோசனத்த²ம் சர விசர, தத்த² தத்த² க³ந்த்வா ஸிக்கா²தி அத்தோ². நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீதி அத² ஸயம் பஹோஸி, இதா³னி ஏவ நிப்³பே³டே²ஹீதி அத்தோ².

தண்ஹா ஸப்³ப³ஸோ கீ²யந்தி ஏத்தா²தி தண்ஹாஸங்க²யோ, தஸ்மிம். தண்ஹாஸங்க²யேதி ச இத³ம் விஸயே பு⁴ம்மந்தி ஆஹ ‘‘தம் ஆரம்மணம் கத்வா’’தி. விமுத்தசித்ததாயாதி ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸேஹி விப்பயுத்தசித்ததாய. அபரபா⁴கே³ படிபதா³ நாம அரியஸச்சாபி⁴ஸமயோ. ஸா ஸாஸனசாரிகோ³சரா பச்சத்தம் வேதி³தப்³ப³தோதி ஆஹ ‘‘புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத³ம் ஸம்கி²த்தேன தே³ஸேதா²தி புச்ச²தீ’’தி. அகுப்பத⁴ம்மதாய க²யவயஸங்கா²தம் அந்தம் அதீதாதி அச்சந்தா, ஸோ ஏவ அபரிஹாயனஸபா⁴வத்தா அச்சந்தா நிட்டா² அஸ்ஸாதி அச்சந்தனிட்டா². தேனாஹ ‘‘ஏகந்தனிட்டோ² ஸததனிட்டோ²தி அத்தோ²’’தி. ந ஹி படிவித்³த⁴ஸ்ஸ லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸன்னம் குப்பன்னம் நாம அத்தி². அச்சந்தமேவ சதூஹி யோகே³ஹி கே²மோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அச்சந்தயோக³க்கே²மீ. மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ வுஸிதத்தா தஸ்ஸ ச அபரிஹாயனஸபா⁴வத்தா அச்சந்தம் ப்³ரஹ்மசாரீதி அச்சந்தப்³ரஹ்மசாரீ. தேனாஹ ‘‘நிச்சப்³ரஹ்மசாரீதி அத்தோ²’’தி. பரியோஸானந்தி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியபரியபரியோஸானம் வட்டது³க்க²பரியோஸானஞ்ச.

பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. ஸக்காயஸப்³ப³ஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய இத⁴ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா’’தி வுத்தம் விபஸ்ஸனாவிஸயஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தஸ்மா ஆயதனதா⁴துயோபி தக்³க³திகா ஏவ த³ட்ட²ப்³பா³. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘நாலம் அபி⁴னிவேஸாயா’’தி. ந யுத்தா அபி⁴னிவேஸாய ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோ மே அத்தா’’தி அஜ்ஜோ²ஸானாய. ‘‘அலமேவ நிப்³பி³ந்தி³தும் அலம் விரஜ்ஜிது’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.272; ஸம். நி. 2.124, 128, 134, 143) விய அலம்-ஸத்³தோ³ யுத்தத்தோ²பி ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந யுத்தா’’தி. ஸம்பஜ்ஜந்தீதி ப⁴வந்தி. யதி³பி ‘‘ததியா சதுத்தீ²’’தி இத³ம் விஸுத்³தி⁴த்³வயம் அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞா, தஸ்ஸ பன ஸபச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனபா⁴வதோ ஸதி ச பச்சயபரிக்³க³ஹே ஸபச்சயத்தா அனிச்சந்தி, நாமரூபஸ்ஸ அனிச்சதாய து³க்க²ம், து³க்க²ஞ்ச அனத்தாதி அத்த²தோ லக்க²ணத்தயம் ஸுபாகடமேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி ஞாதபரிஞ்ஞாய அபி⁴ஜானாதீ’’தி. ததே²வ தீரணபரிஞ்ஞாயாதி இமினா அனிச்சாதி³பா⁴வேன நாலம் அபி⁴னிவேஸாயாதி நாமரூபஸ்ஸ உபஸம்ஹரதி, ந அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞானம் ஸம்பா⁴ரத⁴ம்மானம். புரிமாய ஹி அத்த²தோ ஆபன்னம் லக்க²ணத்தயம் க³ண்ஹாதி ஸலக்க²ணஸல்லக்க²ணபரத்தா தஸ்ஸா. து³தியாய ஸரூபதோ தஸ்ஸா லக்க²ணத்தயாரோபனவஸேன ஸம்மஸனபா⁴வதோ. ஏகசித்தக்க²ணிகதாய அபி⁴னிபாதமத்ததாய ச அப்பமத்தகம்பி. ரூபபரிக்³க³ஹஸ்ஸ ஓளாரிகபா⁴வதோ அரூபபரிக்³க³ஹம் த³ஸ்ஸேதி. த³ஸ்ஸேந்தோ ச வேத³னாய ஆஸன்னபா⁴வதோ, விஸேஸதோ ஸுக²ஸாராகி³தாய, ப⁴வஸ்ஸாத³க³தி⁴தமானஸதாய ச தே²ரஸ்ஸ வேத³னாவஸேன நிப்³ப³த்தேத்வா த³ஸ்ஸேதி.

க²யவிராகோ³தி க²யஸங்கா²தோ விராகோ³ ஸங்கா²ரானம் பலுஜ்ஜனா. யம் ஆக³ம்ம ஸப்³ப³ஸோ ஸங்கா²ரேஹி விரஜ்ஜனா ஹோதி, தம் நிப்³பா³னம் அச்சந்தவிராகோ³. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸிம்ஹிபீதி நிரோதா⁴னுபஸ்ஸிபதே³பி. ஏஸேவ நயோதி அதிதி³ஸித்வா தம் ஏகதே³ஸேன விவரந்தோ ‘‘நிரோதோ⁴பி ஹி…பே… து³விதோ⁴யேவா’’தி ஆஹ. க²ந்தா⁴னம் பரிச்சஜனம் தப்படிப³த்³த⁴கிலேஸப்பஹானவஸேனாதி யேனாகாரேன விபஸ்ஸனா கிலேஸே பஜஹதி, தேனாகாரேன தம்னிமித்தக்க²ந்தே⁴ ச பஜஹதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி ஆஹ ‘‘ஸா ஹி…பே… வோஸ்ஸஜ்ஜதீ’’தி. ஆரம்மணதோதி கிச்சஸாத⁴னவஸேன ஆரம்மணகரணதோ. ஏவஞ்ஹி மக்³க³தோ அஞ்ஞேஸம் நிப்³பா³னாரம்மணானம் பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கா³பா⁴வோ ஸித்³தோ⁴வ ஹோதி. பரிச்சஜனேன பக்க²ந்த³னேன சாதி த்³வீஹிபி வா காரணேஹி. ஸோதி மக்³கோ³. ஸப்³பே³ஸம் க²ந்தா⁴னம் வோஸ்ஸஜ்ஜனம் தப்படிப³த்³த⁴ஸம்கிலேஸப்பஹானேன த³ட்ட²ப்³ப³ம். யஸ்மா வா விபஸ்ஸனாசித்தம் பக்க²ந்த³தீதி மக்³க³ஸம்பயுத்தசித்தம் ஸந்தா⁴யாஹ. மக்³கோ³ ச ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே க²ந்தே⁴ ச பரிச்சஜதி, தஸ்மா யதா²க்கமம் விபஸ்ஸனாமக்³கா³னஞ்ச வஸேன பக்க²ந்த³னபரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கா³பி வேதி³தப்³பா³. தது³ப⁴யஸமங்கீ³தி விபஸ்ஸனாஸமங்கீ³ மக்³க³ஸமங்கீ³ ச. ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’திஆதி³வசனதோ (படி. ம. 1.52) ஹி யதா² விபஸ்ஸனாய கிலேஸானம் பரிச்சாக³ப்படினிஸ்ஸக்³கோ³ லப்³ப⁴தி, ஏவம் ஆயதிம் தேஹி கிலேஸேஹி உப்பாதே³தப்³ப³க்க²ந்தா⁴னம்பி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ வத்தப்³போ³. பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ பன மக்³கே³ லப்³ப⁴மானாய ஏகந்தகாரணபூ⁴தாய வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாய வஸேன வேதி³தப்³போ³. மக்³கே³ பன தது³ப⁴யம்பி ஞாயாக³தமேவ நிப்பரியாயதோவ லப்³ப⁴மானத்தா. தேனாஹ ‘‘தது³ப⁴யஸமங்கீ³புக்³க³லோ’’திஆதி³. புச்ச²ந்தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன ‘‘ந கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதீ’’தி ஏத்த² காமுபாதா³னவஸேன உபாதி³யனம் படிக்கி²பதீதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாவஸேன ந உபாதி³யதீ’’தி. தண்ஹாவஸேன வா அஸதி உபாதி³யனே தி³ட்டி²வஸேன உபாதி³யனம் அனவகாஸமேவாதி ‘‘தண்ஹாவஸேன’’இச்சேவ வுத்தம். ந பராமஸதீதி நாதி³யதி. தி³ட்டி²பராமாஸவஸேன வா ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா ந பராமஸதி. ஸம்கி²த்தேனேவ கதே²ஸீதி தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன பபஞ்சம் அகத்வா கதே²ஸி.

பசலாயமானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. மேத்தஸுத்தவண்ணனா

62. நவமே மா, பி⁴க்க²வே, புஞ்ஞானந்தி (இதிவு. அட்ட². 62) ஏத்த² மாதி படிஸேதே⁴ நிபாதோ. புஞ்ஞ-ஸத்³தோ³ ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.80) புஞ்ஞப²லே ஆக³தோ. ‘‘அவிஜ்ஜாக³தோயம், பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லோ புஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.51) காமரூபாவசரஸுசரிதேஸு. ‘‘புஞ்ஞூபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.51) ஸுக³திவிஸேஸபூ⁴தே உபபத்திப⁴வே. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², ஸீலமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²’’திஆதீ³ஸு (இதிவு. 60; தீ³. நி. 3.305; அ. நி. 8.36) குஸலசேதனாயம். இத⁴ பன தேபூ⁴மககுஸலத⁴ம்மே வேதி³தப்³போ³. பா⁴யித்தா²தி ஏத்த² து³வித⁴ம் ப⁴யம் ஞாணப⁴யம், ஸாரஜ்ஜப⁴யந்தி. தத்த² ‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, தே³வா தீ³கா⁴யுகா வண்ணவந்தோ ஸுக²ப³ஹுலா உச்சேஸு விமானேஸு சிரட்டி²திகா, தேபி ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா யேபு⁴ய்யேன ப⁴யம் ஸம்வேக³ம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தீ’’தி (அ. நி. 4.33) ஆக³தம் ஞாணப⁴யம். ‘‘அஹுதே³வ ப⁴யம், அஹு ச²ம்பி⁴தத்தம், அஹு லோமஹம்ஸோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.318) ஆக³தம் ஸாரஜ்ஜப⁴யம். இதா⁴பி ஸாரஜ்ஜப⁴யமேவ. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – பி⁴க்க²வே, தீ³க⁴ரத்தம் காயவசீஸம்யமோ வத்தப்படிவத்தபூரணம் ஏகாஸனம் ஏகஸேய்யம் இந்த்³ரியத³மோ து⁴தத⁴ம்மேஹி சித்தஸ்ஸ நிக்³க³ஹோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் கம்மட்டா²னானுயோக³வஸேன வீரியாரம்போ⁴தி ஏவமாதீ³னி யானி பி⁴க்கு²னா நிரந்தரம் பவத்தேதப்³பா³னி புஞ்ஞானி, தேஹி மா பா⁴யித்த², மா ப⁴யம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜித்த². ஏகச்சஸ்ஸ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²ஸ்ஸ உபரோத⁴ப⁴யேன ஸம்பராயிகனிப்³பா³னஸுக²தா³யகேஹி புஞ்ஞேஹி மா பா⁴யித்தா²தி. நிஸ்ஸக்கே இத³ம் ஸாமிவசனம்.

இதா³னி ததோ அபா⁴யிதப்³ப³பா⁴வே காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுக²ஸ்ஸேத’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுக²-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸுகோ² பு³த்³தா⁴னமுப்பாதோ³, ஸுகா² விராக³தா லோகே’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 194) ஸுக²மூலே ஆக³தோ. ‘‘யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்த’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.60) ஸுகா²ரம்மணே. ‘‘யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, ந ஸுகரம் அக்கா²னேன பாபுணிதும் யாவ ஸுகா² ஸக்³கா³’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.255) ஸுக²பச்சயட்டா²னே. ‘‘ஸுகோ² புஞ்ஞஸ்ஸ உச்சயோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 118) ஸுக²ஹேதும்ஹி. ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா ஏதே த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.82) அப்³யாபஜ்ஜே. ‘‘நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.215; த⁴. ப. 203, 204) நிப்³பா³னே. ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.232; ம. நி. 1.271; ஸம். நி. 2.152) ஸுக²வேத³னாயம். ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் ஸந்தம், ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸித’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.253; இதிவு. 53) உபேக்கா²வேத³னாயம். ‘‘த்³வேபி மயா, ஆனந்த³, வேத³னா வுத்தா பரியாயேன ஸுகா² வேத³னா து³க்கா² வேத³னா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.89) இட்ட²ஸுகே²ஸு. ‘‘ஸுகோ² விபாகோ புஞ்ஞான’’ந்திஆதீ³ஸு (பேடகோ. 23) இட்ட²விபாகே. இதா⁴பி இட்ட²விபாகே ஏவ த³ட்ட²ப்³போ³. இட்ட²ஸ்ஸாதிஆதீ³ஸு இச்சி²தப்³ப³தோ சேவ அனிட்ட²ப்படிபக்க²தோ ச இட்ட²ஸ்ஸ. கமனீயதோ மனஸ்மிஞ்ச கமனதோ பவிஸனதோ கந்தஸ்ஸ. பியாயிதப்³ப³தோ ஸந்தப்பனதோ ச பியஸ்ஸ. மனனீயதோ மனஸ்ஸ வட்³ட⁴னதோ ச மனாபஸ்ஸாதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யதி³த³ம் புஞ்ஞானீதி புஞ்ஞானீதி யதி³த³ம் வசனம், ஏதம் ஸுக²ஸ்ஸ இட்ட²ஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ அதி⁴வசனம் நாமம். ஸுக²ஸ்ஸேதம் யதி³த³ம் புஞ்ஞானீதி ப²லேன காரணஸ்ஸ அபே⁴தோ³பசாரம் வத³தி. தேன கதூபசிதானம் புஞ்ஞானம் அவஸ்ஸம்பா⁴விப²லம் ஸுத்வா அப்பமத்தேன ஸக்கச்சம் புஞ்ஞானி கத்தப்³பா³னீதி புஞ்ஞகிரியாயம் நியோஜேதி, ஆத³ரஞ்ச நேஸம் தத்த² உப்பாதே³தி.

இதா³னி அத்தனா ஸுனேத்தகாலே கதேன புஞ்ஞகம்மேன தீ³க⁴ரத்தம் பச்சனுபூ⁴தம் ப⁴வந்தரப்படிச்ச²ன்னம் உளாரதரம் புஞ்ஞவிபாகம் உதா³ஹரித்வா தமத்த²ம் பாகடதரம் கரோந்தோ ‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அபி⁴ஜானாமீதி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஜானாமி, பச்சக்க²தோ பு³ஜ்ஜா²மி. தீ³க⁴ரத்தந்தி சிரகாலம். புஞ்ஞானந்தி தா³னாதீ³னம் குஸலத⁴ம்மானம். ஸத்த வஸ்ஸானீதி ஸத்த ஸம்வச்ச²ரானி. மேத்தசித்தந்தி மிஜ்ஜதீதி மேத்தா, ஸினிய்ஹதீதி அத்தோ². மித்தே ப⁴வா, மித்தஸ்ஸ வா ஏஸா பவத்தீதிபி மேத்தா. லக்க²ணாதி³தோ பன ஹிதாகாரப்பவத்திலக்க²ணா, ஹிதூபஸம்ஹாரரஸா, ஆகா⁴தவினயபச்சுபட்டா²னா, ஸத்தானம் மனாபபா⁴வத³ஸ்ஸனபத³ட்டா²னா. ப்³யாபாதூ³பஸமோ ஏதிஸ்ஸா ஸம்பத்தி, ஸினேஹஸம்ப⁴வோ விபத்தி. மேத்தசித்தம் பா⁴வேத்வாதி மேத்தாஸஹக³தம் சித்தம், சித்தஸீஸேன ஸமாதி⁴ வுத்தோதி மேத்தாஸமாதி⁴ம் மேதாப்³ரஹ்மவிஹாரம் உப்பாதே³த்வா சேவ வட்³டே⁴த்வா ச.

ஸத்த ஸம்வட்டவிவட்டகப்பேதி ஸத்த மஹாகப்பே. ஸம்வட்டவிவட்டக்³க³ஹணேனேவ ஹி ஸம்வட்டட்டா²யிவிவட்டட்டா²யினோபி க³ஹிதா. இமம் லோகந்தி காமலோகம். ஸம்வட்டமானே ஸுத³ந்தி ஸம்வட்டமானே, ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம், விபஜ்ஜமானேதி அத்தோ². ‘‘வரஸம்வத்தட்டா²னே ஸுத³’’ந்திபி பட²ந்தி. கப்பேதி காலே. கப்பஸீஸேன ஹி காலோ வுத்தோ, காலே கீ²யமானே ஸப்³போ³பி கீ²யதேவ. யதா²ஹ – ‘‘காலோ க⁴ஸதி பூ⁴தானி, ஸப்³பா³னேவ ஸஹத்தனா’’தி (ஜா. 1.2.190). ‘‘ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³ ஹோமீ’’தி வுத்தத்தா தேஜோஸம்வட்டவஸேனேத்த² கப்பவுட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம். ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³தி தத்த² படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணவஸேன ஆப⁴ஸ்ஸரப்³ரஹ்மலோகம் உபக³ச்சா²மீதி ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³ ஹோமி. விவட்டமானேதி ஸண்ட²ஹமானேதி அத்தோ². ஸுஞ்ஞம் ப்³ரஹ்மவிமானம் உபபஜ்ஜாமீதி கஸ்ஸசி ஸத்தஸ்ஸ தத்த² நிப்³ப³த்தஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞம் யம் பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிஸங்கா²தம் ப்³ரஹ்மவிமானம் ஆதி³தோ நிப்³ப³த்ததி, தம் படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணவஸேன உபபஜ்ஜாமி உபேமி.

ப்³ரஹ்மாதி காமாவசரஸத்தேஹி விஸிட்ட²ட்டே²ன ததா² ததா² ப்³ரூஹிதகு³ணதாய ப்³ரஹ்மவிஹாரதோ நிப்³ப³த்தனட்டே²ன ச ப்³ரஹ்மா. ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜப்³ரஹ்மபுரோஹிதேஹி மஹந்தோ ப்³ரஹ்மாதி மஹாப்³ரஹ்மா, ததோ ஏவ தே அபி⁴ப⁴வித்வா டி²தத்தா அபி⁴பூ⁴. தேஹி ந கேனசிபி கு³ணேன அபி⁴பூ⁴தோதி அனபி⁴பூ⁴தோ. அஞ்ஞத³த்தூ²தி ஏகம்ஸவசனே நிபாதோ. த³ஸ்ஸனதோ த³ஸோ, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் த³ஸ்ஸனஸமத்தோ² அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன பஸ்ஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸாமீதி அத்தோ². ஸேஸப்³ரஹ்மானம் இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாப³லேன அத்தனோ சித்தஞ்ச மம வஸே வத்தேமீதி வஸவத்தீ ஹோமீதி யோஜேதப்³ப³ம். ததா³ கிர போ³தி⁴ஸத்தோ அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴பி ஸமானோ ததா² ஸத்தஹிதம் அத்தனோ பாரமிபூரணஞ்ச ஓலோகேந்தோ தாஸு ஏவ த்³வீஸு ஜா²னபூ⁴மீஸு நிகந்தி உப்பாதே³த்வா மேத்தாப்³ரஹ்மவிஹாரவஸேன அபராபரம் ஸம்ஸரி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்த வஸ்ஸானி…பே… வஸவத்தீ’’தி.