1. ஆஹுனேய்யவக்³கோ³

1. பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா

1. ச²க்கனிபாதஸ்ஸ பட²மே சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி நிஸ்ஸயவோஹாரேன வுத்தம். ஸஸம்பா⁴ரகனித்³தே³ஸோயம் யதா² ‘‘த⁴னுனா விஜ்ஜ²தீ’’தி, தஸ்மா நிஸ்ஸயஸீஸேன நிஸ்ஸிதஸ்ஸ க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாயமத்தோ² ‘‘சக்கு²த்³வாரே ரூபாரம்மணே ஆபாத²க³தே தம் ரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணேன தி³ஸ்வா’’தி. நேவ ஸுமனோ ஹோதீதி ஜவனக்க²ணே இட்டே² ஆரம்மணே ராக³ம் அனுப்பாதே³ந்தோ நேவ ஸுமனோ ஹோதி கே³ஹஸ்ஸிதபேமவஸேனபி மக்³கே³ன ஸப்³ப³ஸோ ராக³ஸ்ஸ ஸமுச்சி²ன்னத்தா. ந து³ம்மனோதி அனிட்டே² அது³ஸ்ஸந்தோ ந து³ம்மனோ. பஸாத³ஞ்ஞத²த்தவஸேனபி இட்டே²பி அனிட்டே²பி மஜ்ஜ²த்தேபி ஆரம்மணே ந ஸமம் ஸம்மா அயோனிஸோ க³ஹணம் அஸமபேக்க²னம். அயஞ்சஸ்ஸ படிபத்தி ஸதிவேபுல்லப்பத்தியா பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தியா சாதி ஆஹ ‘‘ஸதோ ஸம்பஜானோ ஹுத்வா’’தி. ஸதியா யுத்தத்தா ஸதோ. ஸம்பஜஞ்ஞேன யுத்தத்தா ஸம்பஜானோ. ஞாணுப்பத்திபச்சயரஹிதகாலேபி பவத்திபே⁴த³னதோ ‘‘ஸததவிஹாரோ கதி²தோ’’தி வுத்தம். ஸததவிஹாரோதி கீ²ணாஸவஸ்ஸ நிச்சவிஹாரோ ஸப்³ப³தா³ பவத்தனகவிஹாரோ. ட²பேத்வா ஹி ஸமாபத்திவேலம் ப⁴வங்க³வேலஞ்ச கீ²ணாஸவா இமினாவ ச²ளங்கு³பேக்கா²விஹாரேன விஹரந்தி.

ஏத்த² ச ‘‘ச²ஸு த்³வாரேஸுபி உபேக்க²கோ விஹரதீ’’தி இமினா ச²ளங்கு³பேக்கா² கதி²தா. ‘‘ஸம்பஜானோ’’தி வசனதோ பன சத்தாரி ஞாணஸம்பயுத்தசித்தானி லப்³ப⁴ந்தி தேஹி வினா ஸம்பஜானதாய அஸம்ப⁴வதோ. ஸததவிஹாரபா⁴வதோ அட்ட² மஹாகிரியசித்தானி லப்³ப⁴ந்தி. ‘‘நேவ ஸுமனோ ந து³ம்மனோ’’தி வசனதோ அட்ட² மஹாகிரியசித்தானி, ஹஸிதுப்பாதோ³, வோட்ட²ப்³ப³னஞ்சாதி த³ஸ சித்தானி லப்³ப⁴ந்தி. ராக³தோ³ஸஸஹஜாதானம் ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அபா⁴வோ தேஸம்பி ஸாதா⁴ரணோதி ச²ளங்கு³பேக்கா²வஸேன ஆக³தானம் இமேஸம் ஸததவிஹாரானம் ஸோமனஸ்ஸம் கத²ம் லப்³ப⁴தீதி சே? ஆஸேவனதோ. கிஞ்சாபி கீ²ணாஸவோ இட்டா²னிட்டே²பி ஆரம்மணே மஜ்ஜ²த்தோ விய ப³ஹுலம் உபேக்க²கோ விஹரதி அத்தனோ பரிஸுத்³த⁴பகதிபா⁴வாவிஜஹனதோ, கதா³சி பன ததா² சேதோபி⁴ஸங்கா²ராபா⁴வே யம் தம் ஸபா⁴வதோ இட்ட²ம் ஆரம்மணம், தஸ்ஸ யாதா²வஸபா⁴வக்³க³ஹணவஸேனபி அரஹதோ சித்தம் புப்³பா³ஸேவனவஸேன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஹுத்வா பவத்ததேவ.

பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2-7. து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தாதி³வண்ணனா

2-7. து³தியே (விஸுத்³தி⁴. 2.380) அனேகவிஹிதந்தி அனேகவித⁴ம் நானப்பகாரம். இத்³தி⁴வித⁴ந்தி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸம். பச்சனுபோ⁴தீதி பச்சனுப⁴வதி, பு²ஸதி ஸச்சி²கரோதி பாபுணாதீதி அத்தோ². இதா³னிஸ்ஸ அனேகவிஹிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா’’தி இமினா கரணதோ புப்³பே³வ பகதியா ஏகோபி ஹுத்வா. ப³ஹுதா⁴ ஹோதீதி ப³ஹூனம் ஸந்திகே சங்கமிதுகாமோ வா ஸஜ்ஜா²யம் காதுகாமோ வா பஞ்ஹம் புச்சி²துகாமோ வா ஹுத்வா ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி ஹோதி. ஆவிபா⁴வம் திரோபா⁴வந்தி ஏத்த² ஆவிபா⁴வம் கரோதி, திரோபா⁴வம் கரோதீதி அயமத்தோ². இத³மேவ ஹி ஸந்தா⁴ய படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 3.11) வுத்தம் – ‘‘ஆவிபா⁴வந்தி கேனசி அனாவுடம் ஹோதி அப்படிச்ச²ன்னம் விவடம், திரோபா⁴வந்தி கேனசி ஆவுடம் ஹோதி படிச்ச²ன்னம் பிஹிதம் படிகுஜ்ஜித’’ந்தி. திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி ஸேய்யதா²பி ஆகாஸேதி ஏத்த² திரோகுட்டந்தி பரகுட்டம், குட்டஸ்ஸ பரபா⁴க³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏஸ நயோ இதரேஸு. குட்டோதி ச கே³ஹபி⁴த்தியா ஏதம் அதி⁴வசனம். பாகாரோதி கே³ஹவிஹாரகா³மாதீ³னம் பரிக்கே²பபாகாரோ. பப்³ப³தோதி பம்ஸுபப்³ப³தோ வா பாஸாணபப்³ப³தோ வா. அஸஜ்ஜமானோதி அலக்³க³மானோ ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே விய.

உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜந்தி ஏத்த² உம்முஜ்ஜந்தி உட்டா²னம் வுச்சதி. நிமுஜ்ஜந்தி ஸம்ஸீத³னம். உம்முஜ்ஜஞ்ச நிமுஜ்ஜஞ்ச உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம். உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானேதி ஏத்த² யம் உத³கம் அக்கமித்வா ஸம்ஸீத³தி, தம் பி⁴ஜ்ஜமானந்தி வுச்சதி, விபரீதம் அபி⁴ஜ்ஜமானம். பல்லங்கேன க³ச்ச²தி. பக்கீ² ஸகுணோதி பக்கே²ஹி யுத்தஸகுணோ. இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பராமஸதீதி ஏத்த² சந்தி³மஸூரியானம் த்³வாசத்தாலீஸயோஜனஸஹஸ்ஸஸ்ஸ உபரி சரணேன மஹித்³தி⁴கதா, தீஸு தீ³பேஸு ஏகக்க²ணே ஆலோககரணேன மஹானுபா⁴வதா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் உபரிசரணஆலோககரணேஹி மஹித்³தி⁴கே மஹானுபா⁴வே. பராமஸதீதி க³ண்ஹாதி, ஏகதே³ஸே வா சு²பதி. பரிமஜ்ஜதீதி ஸமந்ததோ ஆதா³ஸதலா விய பரிமஜ்ஜதி. யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபீதி ப்³ரஹ்மலோகம்பி பரிச்சே²த³ம் கத்வா. காயேன வஸம் வத்தேதீதி தத்ர ப்³ரஹ்மலோகே காயேன அத்தனோ வஸம் வத்தேதி.

தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயாதி ஏத்த² தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³பா³. தே³வதானஞ்ஹி ஸுசரிதகம்மனிப்³ப³த்தா பித்தஸேம்ஹருஹிராதீ³ஹி அபலிபு³த்³தா⁴ உபக்கிலேஸவிமுத்ததாய தூ³ரேபி ஆரம்மணஸம்படிச்ச²னஸமத்தா² தி³ப்³பா³ பஸாத³ஸோததா⁴து ஹோதி. அயஞ்சாபி இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வீரியபா⁴வனாப³லேன நிப்³ப³த்தா ஞாணஸோததா⁴து தாதி³ஸாயேவாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³பா³. அபிச தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா அத்தனா ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தாபி தி³ப்³பா³. ஸவனட்டே²ன நிஜ்ஜீவட்டே²ன ச ஸோததா⁴து. ஸோததா⁴துகிச்சகரணேன ஸோததா⁴து வியாதிபி ஸோததா⁴து. தாய ஸோததா⁴துயா. விஸுத்³தா⁴யாதி ஸுத்³தா⁴ய நிருபக்கிலேஸாய. அதிக்கந்தமானுஸிகாயாதி மனுஸ்ஸூபசாரம் அதிக்கமித்வா ஸத்³த³ஸவனே மானுஸிகம் மம்ஸஸோததா⁴தும் அதிக்கந்தாய வீதிவத்தேத்வா டி²தாய. உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணாதீதி த்³வே ஸத்³தே³ ஸுணாதி. கதமே த்³வே? தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச, தே³வானஞ்ச மனுஸ்ஸானஞ்ச ஸத்³தே³தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன பதே³ஸபரியாதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம். யே தூ³ரே ஸந்திகே சாதி யே ஸத்³தா³ தூ³ரே பரசக்கவாளேபி, யே ச ஸந்திகே அந்தமஸோ ஸதே³ஹஸன்னிஸ்ஸிதபாணகஸத்³தா³பி, தே ஸுணாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன நிப்பதே³ஸபரியாதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

பரஸத்தானந்தி அத்தானம் ட²பேத்வா ஸேஸஸத்தானம். பரபுக்³க³லானந்தி இத³ம்பி இமினா ஏகத்த²மேவ. வேனேய்யவஸேன பன தே³ஸனாவிலாஸேன ச ப்³யஞ்ஜனனானத்தம் கதம். சேதஸா சேதோதி அத்தனோ சித்தேன தேஸம் சித்தம். பரிச்சாதி பரிச்சி²ந்தி³த்வா. பஜானாதீதி ஸராகா³தி³வஸேன நானப்பகாரதோ ஜானாதி. ஸராக³ம் வா சித்தந்திஆதீ³ஸு பன அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அவஸேஸம் சாதுபூ⁴மகம் குஸலாப்³யாகதசித்தம் வீதராக³ம். த்³வே தோ³மனஸ்ஸசித்தானி, த்³வே விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சசித்தானீதி இமானி பன சத்தாரி சித்தானி இமஸ்மிம் து³கே ஸங்க³ஹம் ந க³ச்ச²ந்தி. கேசி பன தே²ரா தானிபி ஸங்க³ண்ஹந்தி. து³வித⁴ம் பன தோ³மனஸ்ஸசித்தம் ஸதோ³ஸம் சித்தம் நாம. ஸப்³ப³ம்பி சாதுபூ⁴மகம் குஸலாப்³யாகதசித்தம் வீததோ³ஸம். ஸேஸானி த³ஸ அகுஸலசித்தானி இமஸ்மிம் து³கே ஸங்க³ஹம் ந க³ச்ச²ந்தி. கேசி பன தே²ரா தானிபி ஸங்க³ண்ஹந்தி. ஸமோஹம் வீதமோஹந்தி ஏத்த² பன பாடிபுக்³க³லிகனயேன விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸஹக³தத்³வயமேவ ஸமோஹம். மோஹஸ்ஸ பன ஸப்³பா³குஸலேஸு ஸம்ப⁴வதோ த்³வாத³ஸவித⁴ம்பி அகுஸலசித்தம் ஸமோஹம் சித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அவஸேஸம் வீதமோஹம். தி²னமித்³தா⁴னுக³தம் பன ஸம்கி²த்தம், உத்³த⁴ச்சானுக³தம் விக்கி²த்தம். ரூபாவசராரூபாவசரம் மஹக்³க³தம், அவஸேஸம் அமஹக்³க³தம். ஸப்³ப³ம்பி தேபூ⁴மகம் ஸஉத்தரம், லோகுத்தரம் அனுத்தரம். உபசாரப்பத்தம் அப்பனாப்பத்தஞ்ச ஸமாஹிதம், உப⁴யமப்பத்தம் அஸமாஹிதம். தத³ங்க³விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³ப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴னிஸ்ஸரணவிமுத்திம் பத்தம் பஞ்சவித⁴ம்பி ஏதம் விமுத்தம், விமுத்திமப்பத்தம் வா அவிமுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அனேகவிஹிதந்தி (பாரா. அட்ட². 1.12) அனேகவித⁴ம், அனேகேஹி வா பகாரேஹி பவத்திதம் ஸம்வண்ணிதந்தி அத்தோ². புப்³பே³னிவாஸந்தி ஸமனந்தராதீதப⁴வம் ஆதி³ம் கத்வா தத்த² தத்த² நிவுத்த²ஸந்தானம். அனுஸ்ஸரதீதி க²ந்த⁴படிபாடிவஸேன, சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வா அனுக³ந்த்வா அனுக³ந்த்வா ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம்…பே… புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதீதி. தத்த² ஏகம்பி ஜாதிந்தி ஏகம்பி படிஸந்தி⁴மூலம் சுதிபரியோஸானம் ஏகப⁴வபரியாபன்னம் க²ந்த⁴ஸந்தானம். ஏஸ நயோ த்³வேபி ஜாதியோதிஆதீ³ஸுபி. அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பேதிஆதீ³ஸு பன பரிஹாயமானோ கப்போ ஸம்வட்டகப்போ, வட்³ட⁴மானோ விவட்டகப்போதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஸம்வட்டேன ஸம்வட்டட்டா²யீ க³ஹிதோ ஹோதி தம்மூலகத்தா, விவட்டேன விவட்டட்டா²யீ. ஏவஞ்ஹி ஸதி யானி தானி ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, கப்பஸ்ஸ அஸங்க்²யேய்யானி. கதமானி சத்தாரி? ஸம்வட்டோ ஸம்வட்டட்டா²யீ விவட்டோ விவட்டட்டா²யீ’’தி (அ. நி. 4.156) வுத்தானி, தானி பரிக்³க³ஹிதானி ஹோந்தி.

அமுத்ராஸிந்தி அமும்ஹி ஸம்வட்டகப்பே அஹம் அமும்ஹி ப⁴வே வா யோனியா வா க³ஹியா வா விஞ்ஞாணட்டி²தியா வா ஸத்தாவாஸே வா ஸத்தனிகாயே வா ஆஸிம். ஏவம்னாமோதி திஸ்ஸோ வா பு²ஸ்ஸோ வா. ஏவம்கோ³த்தோதி கோ³தமோ வா கச்சாயனோ வா கஸ்ஸபோ வா. இத³மஸ்ஸ அதீதப⁴வே அத்தனோ நாமகோ³த்தானுஸ்ஸரணவஸேன வுத்தம். ஸசே பன தஸ்மிம் காலே அத்தனோ வண்ணஸம்பத்திலூக²பணீதஜீவிகபா⁴வம் ஸுக²து³க்க²ப³ஹுலதம் அப்பாயுகதீ³கா⁴யுகபா⁴வம் வா அனுஸ்ஸரிதுகாமோ ஹோதி, தம்பி அனுஸ்ஸரதியேவ. தேனாஹ ‘‘ஏவம்வண்ணோ…பே… ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி. தத்த² ஏவம்வண்ணோதி ஓதா³தோ வா ஸாமோ வா. ஏவமாஹாரோதி ஸாலிமம்ஸோத³னாஹாரோ வா பவத்தப²லபோ⁴ஜனோ வா. ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³தி அனேன பகாரேன காயிகசேதஸிகானம் ஸாமிஸனிராமிஸாதி³ப்பபே⁴தா³னம் ஸுக²து³க்கா²னம் படிஸம்வேதீ³. ஏவமாயுபரியந்தோதி ஏவம் வஸ்ஸஸதபரிமாணாயுபரியந்தோ வா சதுராஸீதிகப்பஸஹஸ்ஸாயுபரியந்தோ வா. ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ந்தி ஸோ அஹம் ததோ ப⁴வதோ யோனிதோ க³ஹிதோ விஞ்ஞாணட்டி²திதோ ஸத்தாவாஸதோ ஸத்தனிகாயதோ வா சுதோ புனஅமுகஸ்மிம் நாம ப⁴வே யோனியா க³தியா விஞ்ஞாணட்டி²தியா ஸத்தாவாஸே ஸக்கனிகாயே வா உத³பாதி³ம். தத்ராபாஸிந்தி தத்ராபி ப⁴வே யோனியா க³தியா விஞ்ஞாணட்டி²தியா ஸத்தாவாஸே ஸத்தனிகாயே வா புன அஹோஸிம். ஏவம்னாமோதிஆதி³ வுத்தனயமேவ.

அபிச அமுத்ராஸிந்தி இத³ம் அனுபுப்³பே³ன ஆரோஹந்தஸ்ஸ யாவதி³ச்ச²கம் அனுஸ்ஸரணம். ஸோ ததோதி படினிவத்தந்தஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணம், தஸ்மா ‘‘இதூ⁴பபன்னோ’’தி இமிஸ்ஸா இதூ⁴பபத்தியா அனந்தரமேவ உப்பத்திட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அமுத்ர உத³பாதி³’’ந்தி இத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தத்ராபாஸிந்தி ஏவமாதி³ பனஸ்ஸ தத்ராபி இமிஸ்ஸா உபபத்தியா அந்தரே உபபத்திட்டா²னே நாமகோ³த்தாதீ³னம் அனுஸ்ஸரணத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி ஸ்வாஹம் ததோ அனந்தருப்பத்திட்டா²னதோ சுதோ இத⁴ அமுகஸ்மிம் நாம க²த்தியகுலே வா ப்³ராஹ்மணகுலே வா நிப்³ப³த்தோதி. இதீதி ஏவம். ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸந்தி நாமகோ³த்தவஸேன ஸஉத்³தே³ஸம், வண்ணாதி³வஸேன ஸாகாரம். நாமகோ³த்தேன ஹி ஸத்தோ ‘‘திஸ்ஸோ கஸ்ஸபோ’’தி உத்³தி³ஸீயதி, வண்ணாதீ³ஹி ‘‘ஸாமோ ஓதா³தோ’’தி நானத்ததோ பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா நாமகோ³த்தம் உத்³தே³ஸோ, இதரே ஆகாரா.

தி³ப்³பே³னாதிஆதீ³ஸு தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம். தே³வதானஞ்ஹி ஸுசரிதகம்மனிப்³ப³த்தம் பித்தஸேம்ஹருஹிராதீ³ஹி அபலிபு³த்³த⁴ம் உபக்கிலேஸவிமுத்ததாய தூ³ரேபி ஆரம்மணஸம்படிச்ச²னஸமத்த²ம் தி³ப்³ப³ம் பஸாத³சக்கு² ஹோதி. இத³ஞ்சாபி வீரியபா⁴வனாப³லேன நிப்³ப³த்தம் ஞாணசக்கு² தாதி³ஸமேவாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம். தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா அத்தனோ ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தாபி தி³ப்³ப³ம். ஆலோகபரிக்³க³ஹேன மஹாஜுதிகத்தாபி தி³ப்³ப³ம். திரோகுட்டாதி³க³தரூபத³ஸ்ஸனேன மஹாக³திகத்தாபி தி³ப்³ப³ம். தம் ஸப்³ப³ம் ஸத்³த³ஸத்தா²னுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். த³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கு². சக்கு²கிச்சகரணேன சக்கு²மிவாதிபி சக்கு². சுதூபபாதத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேதுத்தா விஸுத்³த⁴ம். யோ ஹி சுதிமேவ பஸ்ஸதி, ந உபபாதம், ஸோ உச்சே²த³தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. யோ உபபாதமேவ பஸ்ஸதி, ந சுதிம், ஸோ நவஸத்தபாதுபா⁴வதி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. யோ பன தது³ப⁴யம் பஸ்ஸதி, ஸோ யஸ்மா து³வித⁴ம்பி தம் தி³ட்டி²க³தம் அதிவத்ததி, தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸனம் தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேது ஹோதி. உப⁴யம்பி சேதம் பு³த்³த⁴புத்தா பஸ்ஸந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘சுதூபபாதத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேதுத்தா விஸுத்³த⁴’’ந்தி. மனுஸ்ஸூபசாரம் அதிக்கமித்வா ரூபத³ஸ்ஸனேன அதிக்கந்தமானுஸகம், மானுஸம் வா மம்ஸசக்கு²ம் அதிக்கந்தத்தா அதிக்கந்தமானுஸகந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தேன தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன.

ஸத்தே பஸ்ஸதீதி மனுஸ்ஸானம் மம்ஸசக்கு²னா விய ஸத்தே ஓலோகேதி. சவமானே உபபஜ்ஜமானேதி ஏத்த² சுதிக்க²ணே வா உபபத்திக்க²ணே வா தி³ப்³ப³சக்கு²னா த³ட்டு²ம் ந ஸக்கா. யே பன ஆஸன்னசுதிகா இதா³னி சவிஸ்ஸந்தி, தே சவமானாதி, யே ச க³ஹிதப்படிஸந்தி⁴கா ஸம்பதினிப்³ப³த்தா ச, தே உபபஜ்ஜமானாதி அதி⁴ப்பேதா. தே ஏவரூபே சவமானே உபபஜ்ஜமானே ச பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஹீனேதி மோஹனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா ஹீனானம் ஜாதிகுலபோ⁴கா³தீ³னம் வஸேன ஹீளிதே உஞ்ஞாதே. பணீதேதி அமோஹனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா தப்³பி³பரீதே. ஸுவண்ணேதி அதோ³ஸனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா இட்ட²கந்தமனாபவண்ணயுத்தே. து³ப்³ப³ண்ணேதி தோ³ஸனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா அனிட்டா²கந்தாமனாபவண்ணயுத்தே, விரூபவிரூபேதிபி அத்தோ². ஸுக³தேதி ஸுக³திக³தே, அலோப⁴னிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா வா அட்³டே⁴ மஹத்³த⁴னே. து³க்³க³தேதி து³க்³க³திக³தே, லோப⁴னிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா வா த³லித்³தே³ அப்பன்னபானே.

யதா²கம்மூபகே³தி யம் யம் கம்மம் உபசிதம், தேன தேன உபக³தே. காயது³ச்சரிதேனாதிஆதீ³ஸு து³ட்டு² சரிதம் கிலேஸபூதிகத்தாதி து³ச்சரிதம். காயேன து³ச்சரிதம், காயதோ வா உப்பன்னம் து³ச்சரிதந்தி காயது³ச்சரிதம். இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸமன்னாக³தாதி ஸமங்கி³பூ⁴தா. அரியானம் உபவாத³காதி பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ஸாவகானம் அரியானம் அந்தமஸோ கி³ஹிஸோதாபன்னானம்பி அனத்த²காமா ஹுத்வா அந்திமவத்து²னா வா கு³ணபரித⁴ம்ஸனேன வா உபவாத³கா, அக்கோஸகா க³ரஹகாதி வுத்தம் ஹோதி. மிச்சா²தி³ட்டி²காதி விபரீதத³ஸ்ஸனா. மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னாதி மிச்சா²தி³ட்டி²வஸேன ஸமாதி³ன்னனானாவித⁴கம்மா, யேபி மிச்சா²தி³ட்டி²மூலகேஸு காயகம்மாதீ³ஸு அஞ்ஞேபி ஸமாதா³பேந்தி.

காயஸ்ஸ பே⁴தா³தி உபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴பரிச்சாகா³. பரம் மரணாதி தத³னந்தரம் அபி⁴னிப்³ப³த்தக்க²ந்த⁴க்³க³ஹணா. அத² வா காயஸ்ஸ பே⁴தா³தி ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸூபச்சே²தா³. பரம் மரணாதி சுதிசித்ததோ உத்³த⁴ம். அபாயந்தி ஏவமாதி³ ஸப்³ப³ம் நிரயவேவசனமேவ. நிரயோ ஹி ஸக்³க³மோக்க²ஹேதுபூ⁴தா புஞ்ஞஸம்மதா அயா அபேதத்தா, ஸுகா²னம் வா ஆயஸ்ஸ அபா⁴வா அபாயோ. து³க்க²ஸ்ஸ க³தி படிஸரணந்தி து³க்³க³தி, தோ³ஸப³ஹுலதாய வா து³ட்டே²ன கம்மேன நிப்³ப³த்தா க³தீதி து³க்³க³தி. விவஸா நிபதந்தி தத்த² து³க்கட்டகாரினோதி வினிபாதோ, வினஸ்ஸந்தா வா ஏத்த² பதந்தி ஸம்பி⁴ஜ்ஜமானங்க³பச்சங்கா³தி வினிபாதோ. நத்தி² ஏத்த² அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞிதோ அயோதி நிரயோ.

அத² வா அபாயக்³க³ஹணேன திரச்சா²னயோனிம் தீ³பேதி. திரச்சா²னயோனி ஹி அபாயோ ஸுக³திதோ அபேதத்தா, ந து³க்³க³தி மஹேஸக்கா²னம் நாக³ராஜாதீ³னம் ஸம்ப⁴வதோ. து³க்³க³திக்³க³ஹணேன பேத்திவிஸயஞ்ச. ஸோ ஹி அபாயோ சேவ து³க்³க³தி ச ஸுக³திதோ அபேதத்தா து³க்க²ஸ்ஸ ச க³திபூ⁴தத்தா, ந து வினிபாதோ அஸுரஸதி³ஸம் அவினிபதிதத்தா. வினிபாதக்³க³ஹணேன அஸுரகாயம். ஸோ ஹி யதா²வுத்தேன அத்தே²ன அபாயோ சேவ து³க்³க³தி ச ஸப்³ப³ஸமுஸ்ஸயேஹி வினிபதிதத்தா வினிபாதோதி வுச்சதி. நிரயக்³க³ஹணேன அவீசிஆதி³கமனேகப்பகாரம் நிரயமேவாதி. உபபன்னாதி உபக³தா, தத்த² அபி⁴னிப்³ப³த்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. வுத்தவிபரியாயேன ஸுக்கபக்கோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – தத்த² ஸுக³திக்³க³ஹணேன மனுஸ்ஸாக³திபி ஸங்க³ய்ஹதி, ஸக்³க³க்³க³ஹணேன தே³வக³தியேவ. தத்த² ஸுந்த³ரா க³தீதி ஸுக³தி. ரூபாதீ³ஹி விஸயேஹி ஸுட்டு² அக்³கோ³தி ஸக்³கோ³. ஸோ ஸப்³போ³பி லுஜ்ஜனப்பலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன ஸப்³பா³காரேன விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாதோ க³ஹேதப்³போ³. ததியாதீ³னி உத்தானத்தா²னி.

து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே நத்தி² ஏதேஸம் உத்தரானி விஸிட்டா²னீதி அனுத்தரானி, அனுத்தரானி ஏவ அனுத்தரியானி யதா² ‘‘அனந்தமேவ அனந்தரிய’’ந்தி ஆஹ ‘‘நிருத்தரானீ’’தி. த³ஸ்ஸனானுத்தரியம் நாம ப²லவிஸேஸாவஹத்தா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸத்தவித⁴அரியத⁴னலாபோ⁴தி ஸத்தவித⁴ஸத்³தா⁴தி³லோகுத்தரத⁴னலாபோ⁴. ஸிக்கா²த்தயஸ்ஸ பூரணந்தி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தீ³னம் திஸ்ஸன்னம் ஸிக்கா²னம் பூரணம். தத்த² பூரணம் நிப்பரியாயதோ அஸேக்கா²னம் வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். கல்யாணபுது²ஜ்ஜனதோ பட்டா²ய ஹி ஸத்த ஸேகா² திஸ்ஸோ ஸிக்கா² பூரேந்தி நாம, அரஹா பரிபுண்ணஸிக்கோ²தி. இதி இமானி அனுத்தரியானி லோகியலோகுத்தரானி கதி²தானி.

அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே அனுஸ்ஸதியோ ஏவ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³ஹிதஸுகா²னம் காரணபா⁴வதோ டா²னானீதி அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி. பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணா ஸதீதி யதா² பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ டா²னம் ஹோதி, ஏவம் ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பு³த்³த⁴கு³ணே ஆரப்³பே⁴ உப்பன்னா ஸதி. ஏவம் அனுஸ்ஸரதோ ஹி பீதி உப்பஜ்ஜதி, ஸோ தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ பட்ட²பேத்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. உபசாரகம்மட்டா²னம் நாமேதம் கி³ஹீனம்பி லப்³ப⁴தி. உபசாரகம்மட்டா²னந்தி ச பச்சக்க²தோ உபசாரஜ்ஜா²னாவஹம் கம்மட்டா²னபரம்பராய ஸம்மஸனம் யாவ அரஹத்தா லோகியலோகுத்தரவிஸேஸாவஹம். ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. மஹானாமஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே தஸ்மிம் ஸமயேதி பு³த்³தா⁴கு³ணானுஸ்ஸரணஸமயே. ராக³பரியுட்டி²தந்தி ராகே³ன பரியுட்டி²தம். பரியுட்டா²னப்பத்திபி, ராகே³ன வா ஸம்ஹிதம் சித்தம் அரஞ்ஞமிவ சோரேஹி தேன பரியுட்டி²தந்தி வுத்தம், தஸ்ஸ பரியுட்டா²னட்டா²னபா⁴வதோபி பரியுட்டி²தராக³ந்தி அத்தோ². ப்³யஞ்ஜனம் பன அனாதி³யித்வா அத்த²மத்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உப்பஜ்ஜமானேன ராகே³ன உட்ட²ஹித்வா க³ஹித’’ந்தி ஆஹ. உஜுகமேவாதி பகே³வ காயவங்காதீ³னம் அபனீதத்தா சித்தஸ்ஸ ச அனுஜுபா⁴வகரானம் மானாதீ³னம் அபா⁴வதோ, ராகா³தி³பரியுட்டா²னாபா⁴வேன வா ஓணதிஉண்ணதிவிரஹதோ உஜுபா⁴வமேவ க³தம். அத² வா உஜுகமேவாதி கம்மட்டா²னஸ்ஸ தி²னம் மித்³த⁴ம் ஓதிண்ணதாய லீனுத்³த⁴ச்சவிக³மதோ மஜ்ஜி²மஸமத²னிமித்தப்படிபத்தியா உஜுபா⁴வமேவ க³தம். அட்ட²கத²ம் நிஸ்ஸாயாதி ப⁴வஜாதிஆதீ³னம் பதா³னம் அத்த²ம் நிஸ்ஸாய. அத்த²வேத³ந்தி வா ஹேதுப²லம் படிச்ச உப்பன்னம் துட்டி²மாஹ. த⁴ம்மவேத³ந்தி ஹேதும் படிச்ச உப்பன்னம் துட்டி²ம். ‘‘ஆரகத்தா அரஹ’’ந்தி அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ ஹி யதி³த³ம் ப⁴க³வதோ கிலேஸேஹி ஆரகத்தம், ஸோ ஹேது. ஞாபகோ சேத்த² ஹேது அதி⁴ப்பேதோ, ந காரகோ ஸம்பாபகோ. ததோனேன ஞாயமானோ அரஹத்தத்தோ² ப²லம். இமினா நயேன ஸேஸபதே³ஸுபி ஹேதுஸோ ப²லவிபாகோ வேதி³தப்³போ³. த⁴ம்மானுஸ்ஸதிஆதீ³ஸுபி ஹி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணதாத³யோ ஸுப்படிபத்திஆத³யோ ச தத்த² தத்த² ஹேதுபா⁴வேன நித்³தி³ட்டா²யேவ. த⁴ம்மூபஸம்ஹிதந்தி யதா²வுத்தஹேதுப²லஸங்கா²தகு³ணூபஸம்ஹிதம்.

மஹானாமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆஹுனேய்யவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.