.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

ச²க்கனிபாத-டீகா

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஆஹுனேய்யவக்³கோ³

1. பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா

1. ச²க்கனிபாதஸ்ஸ பட²மே சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி நிஸ்ஸயவோஹாரேன வுத்தம். ஸஸம்பா⁴ரகனித்³தே³ஸோயம் யதா² ‘‘த⁴னுனா விஜ்ஜ²தீ’’தி, தஸ்மா நிஸ்ஸயஸீஸேன நிஸ்ஸிதஸ்ஸ க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாயமத்தோ² ‘‘சக்கு²த்³வாரே ரூபாரம்மணே ஆபாத²க³தே தம் ரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணேன தி³ஸ்வா’’தி. நேவ ஸுமனோ ஹோதீதி ஜவனக்க²ணே இட்டே² ஆரம்மணே ராக³ம் அனுப்பாதே³ந்தோ நேவ ஸுமனோ ஹோதி கே³ஹஸ்ஸிதபேமவஸேனபி மக்³கே³ன ஸப்³ப³ஸோ ராக³ஸ்ஸ ஸமுச்சி²ன்னத்தா. ந து³ம்மனோதி அனிட்டே² அது³ஸ்ஸந்தோ ந து³ம்மனோ. பஸாத³ஞ்ஞத²த்தவஸேனபி இட்டே²பி அனிட்டே²பி மஜ்ஜ²த்தேபி ஆரம்மணே ந ஸமம் ஸம்மா அயோனிஸோ க³ஹணம் அஸமபேக்க²னம். அயஞ்சஸ்ஸ படிபத்தி ஸதிவேபுல்லப்பத்தியா பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தியா சாதி ஆஹ ‘‘ஸதோ ஸம்பஜானோ ஹுத்வா’’தி. ஸதியா யுத்தத்தா ஸதோ. ஸம்பஜஞ்ஞேன யுத்தத்தா ஸம்பஜானோ. ஞாணுப்பத்திபச்சயரஹிதகாலேபி பவத்திபே⁴த³னதோ ‘‘ஸததவிஹாரோ கதி²தோ’’தி வுத்தம். ஸததவிஹாரோதி கீ²ணாஸவஸ்ஸ நிச்சவிஹாரோ ஸப்³ப³தா³ பவத்தனகவிஹாரோ. ட²பேத்வா ஹி ஸமாபத்திவேலம் ப⁴வங்க³வேலஞ்ச கீ²ணாஸவா இமினாவ ச²ளங்கு³பேக்கா²விஹாரேன விஹரந்தி.

ஏத்த² ச ‘‘ச²ஸு த்³வாரேஸுபி உபேக்க²கோ விஹரதீ’’தி இமினா ச²ளங்கு³பேக்கா² கதி²தா. ‘‘ஸம்பஜானோ’’தி வசனதோ பன சத்தாரி ஞாணஸம்பயுத்தசித்தானி லப்³ப⁴ந்தி தேஹி வினா ஸம்பஜானதாய அஸம்ப⁴வதோ. ஸததவிஹாரபா⁴வதோ அட்ட² மஹாகிரியசித்தானி லப்³ப⁴ந்தி. ‘‘நேவ ஸுமனோ ந து³ம்மனோ’’தி வசனதோ அட்ட² மஹாகிரியசித்தானி, ஹஸிதுப்பாதோ³, வோட்ட²ப்³ப³னஞ்சாதி த³ஸ சித்தானி லப்³ப⁴ந்தி. ராக³தோ³ஸஸஹஜாதானம் ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அபா⁴வோ தேஸம்பி ஸாதா⁴ரணோதி ச²ளங்கு³பேக்கா²வஸேன ஆக³தானம் இமேஸம் ஸததவிஹாரானம் ஸோமனஸ்ஸம் கத²ம் லப்³ப⁴தீதி சே? ஆஸேவனதோ. கிஞ்சாபி கீ²ணாஸவோ இட்டா²னிட்டே²பி ஆரம்மணே மஜ்ஜ²த்தோ விய ப³ஹுலம் உபேக்க²கோ விஹரதி அத்தனோ பரிஸுத்³த⁴பகதிபா⁴வாவிஜஹனதோ, கதா³சி பன ததா² சேதோபி⁴ஸங்கா²ராபா⁴வே யம் தம் ஸபா⁴வதோ இட்ட²ம் ஆரம்மணம், தஸ்ஸ யாதா²வஸபா⁴வக்³க³ஹணவஸேனபி அரஹதோ சித்தம் புப்³பா³ஸேவனவஸேன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஹுத்வா பவத்ததேவ.

பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2-7. து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தாதி³வண்ணனா

2-7. து³தியே (விஸுத்³தி⁴. 2.380) அனேகவிஹிதந்தி அனேகவித⁴ம் நானப்பகாரம். இத்³தி⁴வித⁴ந்தி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸம். பச்சனுபோ⁴தீதி பச்சனுப⁴வதி, பு²ஸதி ஸச்சி²கரோதி பாபுணாதீதி அத்தோ². இதா³னிஸ்ஸ அனேகவிஹிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா’’தி இமினா கரணதோ புப்³பே³வ பகதியா ஏகோபி ஹுத்வா. ப³ஹுதா⁴ ஹோதீதி ப³ஹூனம் ஸந்திகே சங்கமிதுகாமோ வா ஸஜ்ஜா²யம் காதுகாமோ வா பஞ்ஹம் புச்சி²துகாமோ வா ஹுத்வா ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி ஹோதி. ஆவிபா⁴வம் திரோபா⁴வந்தி ஏத்த² ஆவிபா⁴வம் கரோதி, திரோபா⁴வம் கரோதீதி அயமத்தோ². இத³மேவ ஹி ஸந்தா⁴ய படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 3.11) வுத்தம் – ‘‘ஆவிபா⁴வந்தி கேனசி அனாவுடம் ஹோதி அப்படிச்ச²ன்னம் விவடம், திரோபா⁴வந்தி கேனசி ஆவுடம் ஹோதி படிச்ச²ன்னம் பிஹிதம் படிகுஜ்ஜித’’ந்தி. திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி ஸேய்யதா²பி ஆகாஸேதி ஏத்த² திரோகுட்டந்தி பரகுட்டம், குட்டஸ்ஸ பரபா⁴க³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏஸ நயோ இதரேஸு. குட்டோதி ச கே³ஹபி⁴த்தியா ஏதம் அதி⁴வசனம். பாகாரோதி கே³ஹவிஹாரகா³மாதீ³னம் பரிக்கே²பபாகாரோ. பப்³ப³தோதி பம்ஸுபப்³ப³தோ வா பாஸாணபப்³ப³தோ வா. அஸஜ்ஜமானோதி அலக்³க³மானோ ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே விய.

உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜந்தி ஏத்த² உம்முஜ்ஜந்தி உட்டா²னம் வுச்சதி. நிமுஜ்ஜந்தி ஸம்ஸீத³னம். உம்முஜ்ஜஞ்ச நிமுஜ்ஜஞ்ச உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம். உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானேதி ஏத்த² யம் உத³கம் அக்கமித்வா ஸம்ஸீத³தி, தம் பி⁴ஜ்ஜமானந்தி வுச்சதி, விபரீதம் அபி⁴ஜ்ஜமானம். பல்லங்கேன க³ச்ச²தி. பக்கீ² ஸகுணோதி பக்கே²ஹி யுத்தஸகுணோ. இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பராமஸதீதி ஏத்த² சந்தி³மஸூரியானம் த்³வாசத்தாலீஸயோஜனஸஹஸ்ஸஸ்ஸ உபரி சரணேன மஹித்³தி⁴கதா, தீஸு தீ³பேஸு ஏகக்க²ணே ஆலோககரணேன மஹானுபா⁴வதா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் உபரிசரணஆலோககரணேஹி மஹித்³தி⁴கே மஹானுபா⁴வே. பராமஸதீதி க³ண்ஹாதி, ஏகதே³ஸே வா சு²பதி. பரிமஜ்ஜதீதி ஸமந்ததோ ஆதா³ஸதலா விய பரிமஜ்ஜதி. யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபீதி ப்³ரஹ்மலோகம்பி பரிச்சே²த³ம் கத்வா. காயேன வஸம் வத்தேதீதி தத்ர ப்³ரஹ்மலோகே காயேன அத்தனோ வஸம் வத்தேதி.

தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயாதி ஏத்த² தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³பா³. தே³வதானஞ்ஹி ஸுசரிதகம்மனிப்³ப³த்தா பித்தஸேம்ஹருஹிராதீ³ஹி அபலிபு³த்³தா⁴ உபக்கிலேஸவிமுத்ததாய தூ³ரேபி ஆரம்மணஸம்படிச்ச²னஸமத்தா² தி³ப்³பா³ பஸாத³ஸோததா⁴து ஹோதி. அயஞ்சாபி இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வீரியபா⁴வனாப³லேன நிப்³ப³த்தா ஞாணஸோததா⁴து தாதி³ஸாயேவாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³பா³. அபிச தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா அத்தனா ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தாபி தி³ப்³பா³. ஸவனட்டே²ன நிஜ்ஜீவட்டே²ன ச ஸோததா⁴து. ஸோததா⁴துகிச்சகரணேன ஸோததா⁴து வியாதிபி ஸோததா⁴து. தாய ஸோததா⁴துயா. விஸுத்³தா⁴யாதி ஸுத்³தா⁴ய நிருபக்கிலேஸாய. அதிக்கந்தமானுஸிகாயாதி மனுஸ்ஸூபசாரம் அதிக்கமித்வா ஸத்³த³ஸவனே மானுஸிகம் மம்ஸஸோததா⁴தும் அதிக்கந்தாய வீதிவத்தேத்வா டி²தாய. உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணாதீதி த்³வே ஸத்³தே³ ஸுணாதி. கதமே த்³வே? தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச, தே³வானஞ்ச மனுஸ்ஸானஞ்ச ஸத்³தே³தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன பதே³ஸபரியாதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம். யே தூ³ரே ஸந்திகே சாதி யே ஸத்³தா³ தூ³ரே பரசக்கவாளேபி, யே ச ஸந்திகே அந்தமஸோ ஸதே³ஹஸன்னிஸ்ஸிதபாணகஸத்³தா³பி, தே ஸுணாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன நிப்பதே³ஸபரியாதா³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

பரஸத்தானந்தி அத்தானம் ட²பேத்வா ஸேஸஸத்தானம். பரபுக்³க³லானந்தி இத³ம்பி இமினா ஏகத்த²மேவ. வேனேய்யவஸேன பன தே³ஸனாவிலாஸேன ச ப்³யஞ்ஜனனானத்தம் கதம். சேதஸா சேதோதி அத்தனோ சித்தேன தேஸம் சித்தம். பரிச்சாதி பரிச்சி²ந்தி³த்வா. பஜானாதீதி ஸராகா³தி³வஸேன நானப்பகாரதோ ஜானாதி. ஸராக³ம் வா சித்தந்திஆதீ³ஸு பன அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தம் ஸராக³ம் சித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அவஸேஸம் சாதுபூ⁴மகம் குஸலாப்³யாகதசித்தம் வீதராக³ம். த்³வே தோ³மனஸ்ஸசித்தானி, த்³வே விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சசித்தானீதி இமானி பன சத்தாரி சித்தானி இமஸ்மிம் து³கே ஸங்க³ஹம் ந க³ச்ச²ந்தி. கேசி பன தே²ரா தானிபி ஸங்க³ண்ஹந்தி. து³வித⁴ம் பன தோ³மனஸ்ஸசித்தம் ஸதோ³ஸம் சித்தம் நாம. ஸப்³ப³ம்பி சாதுபூ⁴மகம் குஸலாப்³யாகதசித்தம் வீததோ³ஸம். ஸேஸானி த³ஸ அகுஸலசித்தானி இமஸ்மிம் து³கே ஸங்க³ஹம் ந க³ச்ச²ந்தி. கேசி பன தே²ரா தானிபி ஸங்க³ண்ஹந்தி. ஸமோஹம் வீதமோஹந்தி ஏத்த² பன பாடிபுக்³க³லிகனயேன விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சஸஹக³தத்³வயமேவ ஸமோஹம். மோஹஸ்ஸ பன ஸப்³பா³குஸலேஸு ஸம்ப⁴வதோ த்³வாத³ஸவித⁴ம்பி அகுஸலசித்தம் ஸமோஹம் சித்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அவஸேஸம் வீதமோஹம். தி²னமித்³தா⁴னுக³தம் பன ஸம்கி²த்தம், உத்³த⁴ச்சானுக³தம் விக்கி²த்தம். ரூபாவசராரூபாவசரம் மஹக்³க³தம், அவஸேஸம் அமஹக்³க³தம். ஸப்³ப³ம்பி தேபூ⁴மகம் ஸஉத்தரம், லோகுத்தரம் அனுத்தரம். உபசாரப்பத்தம் அப்பனாப்பத்தஞ்ச ஸமாஹிதம், உப⁴யமப்பத்தம் அஸமாஹிதம். தத³ங்க³விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³ப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴னிஸ்ஸரணவிமுத்திம் பத்தம் பஞ்சவித⁴ம்பி ஏதம் விமுத்தம், விமுத்திமப்பத்தம் வா அவிமுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அனேகவிஹிதந்தி (பாரா. அட்ட². 1.12) அனேகவித⁴ம், அனேகேஹி வா பகாரேஹி பவத்திதம் ஸம்வண்ணிதந்தி அத்தோ². புப்³பே³னிவாஸந்தி ஸமனந்தராதீதப⁴வம் ஆதி³ம் கத்வா தத்த² தத்த² நிவுத்த²ஸந்தானம். அனுஸ்ஸரதீதி க²ந்த⁴படிபாடிவஸேன, சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வா அனுக³ந்த்வா அனுக³ந்த்வா ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம்…பே… புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதீதி. தத்த² ஏகம்பி ஜாதிந்தி ஏகம்பி படிஸந்தி⁴மூலம் சுதிபரியோஸானம் ஏகப⁴வபரியாபன்னம் க²ந்த⁴ஸந்தானம். ஏஸ நயோ த்³வேபி ஜாதியோதிஆதீ³ஸுபி. அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பேதிஆதீ³ஸு பன பரிஹாயமானோ கப்போ ஸம்வட்டகப்போ, வட்³ட⁴மானோ விவட்டகப்போதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஸம்வட்டேன ஸம்வட்டட்டா²யீ க³ஹிதோ ஹோதி தம்மூலகத்தா, விவட்டேன விவட்டட்டா²யீ. ஏவஞ்ஹி ஸதி யானி தானி ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, கப்பஸ்ஸ அஸங்க்²யேய்யானி. கதமானி சத்தாரி? ஸம்வட்டோ ஸம்வட்டட்டா²யீ விவட்டோ விவட்டட்டா²யீ’’தி (அ. நி. 4.156) வுத்தானி, தானி பரிக்³க³ஹிதானி ஹோந்தி.

அமுத்ராஸிந்தி அமும்ஹி ஸம்வட்டகப்பே அஹம் அமும்ஹி ப⁴வே வா யோனியா வா க³ஹியா வா விஞ்ஞாணட்டி²தியா வா ஸத்தாவாஸே வா ஸத்தனிகாயே வா ஆஸிம். ஏவம்னாமோதி திஸ்ஸோ வா பு²ஸ்ஸோ வா. ஏவம்கோ³த்தோதி கோ³தமோ வா கச்சாயனோ வா கஸ்ஸபோ வா. இத³மஸ்ஸ அதீதப⁴வே அத்தனோ நாமகோ³த்தானுஸ்ஸரணவஸேன வுத்தம். ஸசே பன தஸ்மிம் காலே அத்தனோ வண்ணஸம்பத்திலூக²பணீதஜீவிகபா⁴வம் ஸுக²து³க்க²ப³ஹுலதம் அப்பாயுகதீ³கா⁴யுகபா⁴வம் வா அனுஸ்ஸரிதுகாமோ ஹோதி, தம்பி அனுஸ்ஸரதியேவ. தேனாஹ ‘‘ஏவம்வண்ணோ…பே… ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி. தத்த² ஏவம்வண்ணோதி ஓதா³தோ வா ஸாமோ வா. ஏவமாஹாரோதி ஸாலிமம்ஸோத³னாஹாரோ வா பவத்தப²லபோ⁴ஜனோ வா. ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³தி அனேன பகாரேன காயிகசேதஸிகானம் ஸாமிஸனிராமிஸாதி³ப்பபே⁴தா³னம் ஸுக²து³க்கா²னம் படிஸம்வேதீ³. ஏவமாயுபரியந்தோதி ஏவம் வஸ்ஸஸதபரிமாணாயுபரியந்தோ வா சதுராஸீதிகப்பஸஹஸ்ஸாயுபரியந்தோ வா. ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ந்தி ஸோ அஹம் ததோ ப⁴வதோ யோனிதோ க³ஹிதோ விஞ்ஞாணட்டி²திதோ ஸத்தாவாஸதோ ஸத்தனிகாயதோ வா சுதோ புனஅமுகஸ்மிம் நாம ப⁴வே யோனியா க³தியா விஞ்ஞாணட்டி²தியா ஸத்தாவாஸே ஸக்கனிகாயே வா உத³பாதி³ம். தத்ராபாஸிந்தி தத்ராபி ப⁴வே யோனியா க³தியா விஞ்ஞாணட்டி²தியா ஸத்தாவாஸே ஸத்தனிகாயே வா புன அஹோஸிம். ஏவம்னாமோதிஆதி³ வுத்தனயமேவ.

அபிச அமுத்ராஸிந்தி இத³ம் அனுபுப்³பே³ன ஆரோஹந்தஸ்ஸ யாவதி³ச்ச²கம் அனுஸ்ஸரணம். ஸோ ததோதி படினிவத்தந்தஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணம், தஸ்மா ‘‘இதூ⁴பபன்னோ’’தி இமிஸ்ஸா இதூ⁴பபத்தியா அனந்தரமேவ உப்பத்திட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அமுத்ர உத³பாதி³’’ந்தி இத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தத்ராபாஸிந்தி ஏவமாதி³ பனஸ்ஸ தத்ராபி இமிஸ்ஸா உபபத்தியா அந்தரே உபபத்திட்டா²னே நாமகோ³த்தாதீ³னம் அனுஸ்ஸரணத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி ஸ்வாஹம் ததோ அனந்தருப்பத்திட்டா²னதோ சுதோ இத⁴ அமுகஸ்மிம் நாம க²த்தியகுலே வா ப்³ராஹ்மணகுலே வா நிப்³ப³த்தோதி. இதீதி ஏவம். ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸந்தி நாமகோ³த்தவஸேன ஸஉத்³தே³ஸம், வண்ணாதி³வஸேன ஸாகாரம். நாமகோ³த்தேன ஹி ஸத்தோ ‘‘திஸ்ஸோ கஸ்ஸபோ’’தி உத்³தி³ஸீயதி, வண்ணாதீ³ஹி ‘‘ஸாமோ ஓதா³தோ’’தி நானத்ததோ பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா நாமகோ³த்தம் உத்³தே³ஸோ, இதரே ஆகாரா.

தி³ப்³பே³னாதிஆதீ³ஸு தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம். தே³வதானஞ்ஹி ஸுசரிதகம்மனிப்³ப³த்தம் பித்தஸேம்ஹருஹிராதீ³ஹி அபலிபு³த்³த⁴ம் உபக்கிலேஸவிமுத்ததாய தூ³ரேபி ஆரம்மணஸம்படிச்ச²னஸமத்த²ம் தி³ப்³ப³ம் பஸாத³சக்கு² ஹோதி. இத³ஞ்சாபி வீரியபா⁴வனாப³லேன நிப்³ப³த்தம் ஞாணசக்கு² தாதி³ஸமேவாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா தி³ப்³ப³ம். தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா அத்தனோ ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தாபி தி³ப்³ப³ம். ஆலோகபரிக்³க³ஹேன மஹாஜுதிகத்தாபி தி³ப்³ப³ம். திரோகுட்டாதி³க³தரூபத³ஸ்ஸனேன மஹாக³திகத்தாபி தி³ப்³ப³ம். தம் ஸப்³ப³ம் ஸத்³த³ஸத்தா²னுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். த³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கு². சக்கு²கிச்சகரணேன சக்கு²மிவாதிபி சக்கு². சுதூபபாதத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேதுத்தா விஸுத்³த⁴ம். யோ ஹி சுதிமேவ பஸ்ஸதி, ந உபபாதம், ஸோ உச்சே²த³தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. யோ உபபாதமேவ பஸ்ஸதி, ந சுதிம், ஸோ நவஸத்தபாதுபா⁴வதி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி. யோ பன தது³ப⁴யம் பஸ்ஸதி, ஸோ யஸ்மா து³வித⁴ம்பி தம் தி³ட்டி²க³தம் அதிவத்ததி, தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸனம் தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேது ஹோதி. உப⁴யம்பி சேதம் பு³த்³த⁴புத்தா பஸ்ஸந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘சுதூபபாதத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஹேதுத்தா விஸுத்³த⁴’’ந்தி. மனுஸ்ஸூபசாரம் அதிக்கமித்வா ரூபத³ஸ்ஸனேன அதிக்கந்தமானுஸகம், மானுஸம் வா மம்ஸசக்கு²ம் அதிக்கந்தத்தா அதிக்கந்தமானுஸகந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தேன தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன.

ஸத்தே பஸ்ஸதீதி மனுஸ்ஸானம் மம்ஸசக்கு²னா விய ஸத்தே ஓலோகேதி. சவமானே உபபஜ்ஜமானேதி ஏத்த² சுதிக்க²ணே வா உபபத்திக்க²ணே வா தி³ப்³ப³சக்கு²னா த³ட்டு²ம் ந ஸக்கா. யே பன ஆஸன்னசுதிகா இதா³னி சவிஸ்ஸந்தி, தே சவமானாதி, யே ச க³ஹிதப்படிஸந்தி⁴கா ஸம்பதினிப்³ப³த்தா ச, தே உபபஜ்ஜமானாதி அதி⁴ப்பேதா. தே ஏவரூபே சவமானே உபபஜ்ஜமானே ச பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஹீனேதி மோஹனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா ஹீனானம் ஜாதிகுலபோ⁴கா³தீ³னம் வஸேன ஹீளிதே உஞ்ஞாதே. பணீதேதி அமோஹனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா தப்³பி³பரீதே. ஸுவண்ணேதி அதோ³ஸனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா இட்ட²கந்தமனாபவண்ணயுத்தே. து³ப்³ப³ண்ணேதி தோ³ஸனிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா அனிட்டா²கந்தாமனாபவண்ணயுத்தே, விரூபவிரூபேதிபி அத்தோ². ஸுக³தேதி ஸுக³திக³தே, அலோப⁴னிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா வா அட்³டே⁴ மஹத்³த⁴னே. து³க்³க³தேதி து³க்³க³திக³தே, லோப⁴னிஸ்ஸந்த³யுத்தத்தா வா த³லித்³தே³ அப்பன்னபானே.

யதா²கம்மூபகே³தி யம் யம் கம்மம் உபசிதம், தேன தேன உபக³தே. காயது³ச்சரிதேனாதிஆதீ³ஸு து³ட்டு² சரிதம் கிலேஸபூதிகத்தாதி து³ச்சரிதம். காயேன து³ச்சரிதம், காயதோ வா உப்பன்னம் து³ச்சரிதந்தி காயது³ச்சரிதம். இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸமன்னாக³தாதி ஸமங்கி³பூ⁴தா. அரியானம் உபவாத³காதி பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ஸாவகானம் அரியானம் அந்தமஸோ கி³ஹிஸோதாபன்னானம்பி அனத்த²காமா ஹுத்வா அந்திமவத்து²னா வா கு³ணபரித⁴ம்ஸனேன வா உபவாத³கா, அக்கோஸகா க³ரஹகாதி வுத்தம் ஹோதி. மிச்சா²தி³ட்டி²காதி விபரீதத³ஸ்ஸனா. மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னாதி மிச்சா²தி³ட்டி²வஸேன ஸமாதி³ன்னனானாவித⁴கம்மா, யேபி மிச்சா²தி³ட்டி²மூலகேஸு காயகம்மாதீ³ஸு அஞ்ஞேபி ஸமாதா³பேந்தி.

காயஸ்ஸ பே⁴தா³தி உபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴பரிச்சாகா³. பரம் மரணாதி தத³னந்தரம் அபி⁴னிப்³ப³த்தக்க²ந்த⁴க்³க³ஹணா. அத² வா காயஸ்ஸ பே⁴தா³தி ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸூபச்சே²தா³. பரம் மரணாதி சுதிசித்ததோ உத்³த⁴ம். அபாயந்தி ஏவமாதி³ ஸப்³ப³ம் நிரயவேவசனமேவ. நிரயோ ஹி ஸக்³க³மோக்க²ஹேதுபூ⁴தா புஞ்ஞஸம்மதா அயா அபேதத்தா, ஸுகா²னம் வா ஆயஸ்ஸ அபா⁴வா அபாயோ. து³க்க²ஸ்ஸ க³தி படிஸரணந்தி து³க்³க³தி, தோ³ஸப³ஹுலதாய வா து³ட்டே²ன கம்மேன நிப்³ப³த்தா க³தீதி து³க்³க³தி. விவஸா நிபதந்தி தத்த² து³க்கட்டகாரினோதி வினிபாதோ, வினஸ்ஸந்தா வா ஏத்த² பதந்தி ஸம்பி⁴ஜ்ஜமானங்க³பச்சங்கா³தி வினிபாதோ. நத்தி² ஏத்த² அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞிதோ அயோதி நிரயோ.

அத² வா அபாயக்³க³ஹணேன திரச்சா²னயோனிம் தீ³பேதி. திரச்சா²னயோனி ஹி அபாயோ ஸுக³திதோ அபேதத்தா, ந து³க்³க³தி மஹேஸக்கா²னம் நாக³ராஜாதீ³னம் ஸம்ப⁴வதோ. து³க்³க³திக்³க³ஹணேன பேத்திவிஸயஞ்ச. ஸோ ஹி அபாயோ சேவ து³க்³க³தி ச ஸுக³திதோ அபேதத்தா து³க்க²ஸ்ஸ ச க³திபூ⁴தத்தா, ந து வினிபாதோ அஸுரஸதி³ஸம் அவினிபதிதத்தா. வினிபாதக்³க³ஹணேன அஸுரகாயம். ஸோ ஹி யதா²வுத்தேன அத்தே²ன அபாயோ சேவ து³க்³க³தி ச ஸப்³ப³ஸமுஸ்ஸயேஹி வினிபதிதத்தா வினிபாதோதி வுச்சதி. நிரயக்³க³ஹணேன அவீசிஆதி³கமனேகப்பகாரம் நிரயமேவாதி. உபபன்னாதி உபக³தா, தத்த² அபி⁴னிப்³ப³த்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. வுத்தவிபரியாயேன ஸுக்கபக்கோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – தத்த² ஸுக³திக்³க³ஹணேன மனுஸ்ஸாக³திபி ஸங்க³ய்ஹதி, ஸக்³க³க்³க³ஹணேன தே³வக³தியேவ. தத்த² ஸுந்த³ரா க³தீதி ஸுக³தி. ரூபாதீ³ஹி விஸயேஹி ஸுட்டு² அக்³கோ³தி ஸக்³கோ³. ஸோ ஸப்³போ³பி லுஜ்ஜனப்பலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன ஸப்³பா³காரேன விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாதோ க³ஹேதப்³போ³. ததியாதீ³னி உத்தானத்தா²னி.

து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே நத்தி² ஏதேஸம் உத்தரானி விஸிட்டா²னீதி அனுத்தரானி, அனுத்தரானி ஏவ அனுத்தரியானி யதா² ‘‘அனந்தமேவ அனந்தரிய’’ந்தி ஆஹ ‘‘நிருத்தரானீ’’தி. த³ஸ்ஸனானுத்தரியம் நாம ப²லவிஸேஸாவஹத்தா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸத்தவித⁴அரியத⁴னலாபோ⁴தி ஸத்தவித⁴ஸத்³தா⁴தி³லோகுத்தரத⁴னலாபோ⁴. ஸிக்கா²த்தயஸ்ஸ பூரணந்தி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தீ³னம் திஸ்ஸன்னம் ஸிக்கா²னம் பூரணம். தத்த² பூரணம் நிப்பரியாயதோ அஸேக்கா²னம் வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். கல்யாணபுது²ஜ்ஜனதோ பட்டா²ய ஹி ஸத்த ஸேகா² திஸ்ஸோ ஸிக்கா² பூரேந்தி நாம, அரஹா பரிபுண்ணஸிக்கோ²தி. இதி இமானி அனுத்தரியானி லோகியலோகுத்தரானி கதி²தானி.

அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே அனுஸ்ஸதியோ ஏவ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³ஹிதஸுகா²னம் காரணபா⁴வதோ டா²னானீதி அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி. பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணா ஸதீதி யதா² பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ டா²னம் ஹோதி, ஏவம் ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பு³த்³த⁴கு³ணே ஆரப்³பே⁴ உப்பன்னா ஸதி. ஏவம் அனுஸ்ஸரதோ ஹி பீதி உப்பஜ்ஜதி, ஸோ தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ பட்ட²பேத்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. உபசாரகம்மட்டா²னம் நாமேதம் கி³ஹீனம்பி லப்³ப⁴தி. உபசாரகம்மட்டா²னந்தி ச பச்சக்க²தோ உபசாரஜ்ஜா²னாவஹம் கம்மட்டா²னபரம்பராய ஸம்மஸனம் யாவ அரஹத்தா லோகியலோகுத்தரவிஸேஸாவஹம். ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. மஹானாமஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே தஸ்மிம் ஸமயேதி பு³த்³தா⁴கு³ணானுஸ்ஸரணஸமயே. ராக³பரியுட்டி²தந்தி ராகே³ன பரியுட்டி²தம். பரியுட்டா²னப்பத்திபி, ராகே³ன வா ஸம்ஹிதம் சித்தம் அரஞ்ஞமிவ சோரேஹி தேன பரியுட்டி²தந்தி வுத்தம், தஸ்ஸ பரியுட்டா²னட்டா²னபா⁴வதோபி பரியுட்டி²தராக³ந்தி அத்தோ². ப்³யஞ்ஜனம் பன அனாதி³யித்வா அத்த²மத்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உப்பஜ்ஜமானேன ராகே³ன உட்ட²ஹித்வா க³ஹித’’ந்தி ஆஹ. உஜுகமேவாதி பகே³வ காயவங்காதீ³னம் அபனீதத்தா சித்தஸ்ஸ ச அனுஜுபா⁴வகரானம் மானாதீ³னம் அபா⁴வதோ, ராகா³தி³பரியுட்டா²னாபா⁴வேன வா ஓணதிஉண்ணதிவிரஹதோ உஜுபா⁴வமேவ க³தம். அத² வா உஜுகமேவாதி கம்மட்டா²னஸ்ஸ தி²னம் மித்³த⁴ம் ஓதிண்ணதாய லீனுத்³த⁴ச்சவிக³மதோ மஜ்ஜி²மஸமத²னிமித்தப்படிபத்தியா உஜுபா⁴வமேவ க³தம். அட்ட²கத²ம் நிஸ்ஸாயாதி ப⁴வஜாதிஆதீ³னம் பதா³னம் அத்த²ம் நிஸ்ஸாய. அத்த²வேத³ந்தி வா ஹேதுப²லம் படிச்ச உப்பன்னம் துட்டி²மாஹ. த⁴ம்மவேத³ந்தி ஹேதும் படிச்ச உப்பன்னம் துட்டி²ம். ‘‘ஆரகத்தா அரஹ’’ந்தி அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ ஹி யதி³த³ம் ப⁴க³வதோ கிலேஸேஹி ஆரகத்தம், ஸோ ஹேது. ஞாபகோ சேத்த² ஹேது அதி⁴ப்பேதோ, ந காரகோ ஸம்பாபகோ. ததோனேன ஞாயமானோ அரஹத்தத்தோ² ப²லம். இமினா நயேன ஸேஸபதே³ஸுபி ஹேதுஸோ ப²லவிபாகோ வேதி³தப்³போ³. த⁴ம்மானுஸ்ஸதிஆதீ³ஸுபி ஹி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணதாத³யோ ஸுப்படிபத்திஆத³யோ ச தத்த² தத்த² ஹேதுபா⁴வேன நித்³தி³ட்டா²யேவ. த⁴ம்மூபஸம்ஹிதந்தி யதா²வுத்தஹேதுப²லஸங்கா²தகு³ணூபஸம்ஹிதம்.

மஹானாமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆஹுனேய்யவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸாரணீயவக்³கோ³

1. பட²மஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஸரிதப்³ப³யுத்தகாதி அனுஸ்ஸரணாரஹா. மிஜ்ஜதி ஸினிய்ஹதி ஏதாயாதி மேத்தா, மித்தபா⁴வோ. மேத்தா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மேத்தம், காயகம்மம். தம் பன யஸ்மா மேத்தாஸஹக³தசித்தஸமுட்டா²னம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘மேத்தேன சித்தேன காதப்³ப³ம் காயகம்ம’’ந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸத்³வயேபி. இமானீதி மேத்தகாயகம்மாதீ³னி. பி⁴க்கூ²னம் வஸேன ஆக³தானி தேஸம் ஸேட்ட²பரிஸபா⁴வதோ. யதா² பன பி⁴க்கு²னீஸுபி லப்³ப⁴ந்தி, ஏவம் கி³ஹீஸுபி லப்³ப⁴ந்தி சதுபரிஸஸாதா⁴ரணத்தாதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பி⁴க்கூ²னஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. பி⁴க்கு²னோ ஸப்³ப³ம்பி அனவஜ்ஜகாயகம்மம் ஆபி⁴ஸமாசாரிககம்மந்தோக³த⁴மேவாதி ஆஹ ‘‘மேத்தேன சித்தேன…பே… காயகம்மம் நாமா’’தி. ப⁴த்திவஸேன பவத்தியமானா சேதியபோ³தீ⁴னம் வந்த³னா மேத்தாஸித்³தா⁴தி கத்வா தத³த்தா²ய க³மனம் ‘‘மேத்தம் காயகம்ம’’ந்தி வுத்தம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன சேதியபோ³தி⁴பி⁴க்கூ²ஸு வுத்தாவஸேஸாபசாயனாதி³வஸேன பவத்தமேத்தாவஸேன பவத்தம் காயிகம் கிரியம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் கதி²யமானந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் பரிபுச்ச²னஅத்த²கத²னவஸேன பவத்தியமானமேவ மேத்தம் வசீகம்மம் நாம ஹிதஜ்ஜா²ஸயேன பவத்திதப்³ப³தோ. தீணி ஸுசரிதானீதி காயவசீமனோஸுசரிதானி. சிந்தனந்தி ஏவம் சிந்தனமத்தம்பி மனோகம்மம், பகே³வ படிபன்னா பா⁴வனாதி த³ஸ்ஸேதி.

ஆவீதி பகாஸம். பகாஸபா⁴வோ சேத்த² யம் உத்³தி³ஸ்ஸ தம் காயகம்மம் கரீயதி, தஸ்ஸ ஸம்முக²பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘ஸம்முகா²’’தி. ரஹோதி அப்பகாஸம். அப்பகாஸதா ச யம் உத்³தி³ஸ்ஸ தம் காயகம்மம் கரீயதி, தஸ்ஸ அபச்சக்க²பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘பரம்முகா²’’தி. ஸஹாயபா⁴வக³மனம் தேஸம் புரதோ. தேஸு கரோந்தேஸுயேவ ஹி ஸஹாயபா⁴வக³மனம் ஸம்முகா² காயகம்மம் நாம ஹோதி. உப⁴யேஹீதி நவகேஹி தே²ரேஹி ச. பக்³க³ய்ஹாதி பக்³க³ண்ஹித்வா உத்³த⁴ம் கத்வா கேவலம் ‘‘தே³வோ’’தி அவத்வா கு³ணேஹி தி²ரபா⁴வஜோதனம் ‘‘தே³வத்தே²ரோ’’தி வசனம் பக்³க³ய்ஹ வசனம். மமத்தபோ³த⁴னம் வசனம் மமாயனவசனம். ஏகந்தபரம்முக²ஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ ஸம்முக²தா நாம விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பனவஸேன ஹோதி, தஞ்ச கோ² லோகே காயகம்மந்தி பாகடம் பஞ்ஞாதம். ஹத்த²விகாராதீ³னி அனாமஸித்வா ஏவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நயனானி உம்மீலேத்வா’’திஆதி³மாஹ. காமம் மேத்தாஸினேஹஸினித்³தா⁴னம் நயனானம் உம்மீலனா பஸன்னேன முகே²ன ஓலோகனஞ்ச மேத்தம் காயகம்மமேவ, யஸ்ஸ பன சித்தஸ்ஸ வஸேன நயனானம் மேத்தாஸினேஹஸினித்³த⁴தா முக²ஸ்ஸ ச பஸன்னதா, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘மேத்தம் மனோகம்மம் நாமா’’தி.

லாப⁴-ஸத்³தோ³ கம்மஸாத⁴னோ ‘‘லாபா⁴ வத, போ⁴, லத்³தோ⁴’’திஆதீ³ஸு விய. ஸோ சேத்த² ‘‘த⁴ம்மலத்³தா⁴’’தி வசனதோ அதீதகாலிகோதி ஆஹ ‘‘சீவராத³யோ லத்³த⁴பச்சயா’’தி. த⁴ம்மதோ ஆக³தாதி த⁴ம்மிகா, பரிஸுத்³த⁴க³மனா பச்சயா. தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மலத்³தா⁴’’தி. இமமேவ ஹி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘குஹனாதீ³’’திஆதி³ வுத்தம். ந ஸம்மா க³ய்ஹமானா ஹி த⁴ம்மலத்³தா⁴ நாம ந ஹோந்தீதி தப்படிஸேத⁴னத்த²ம் பாளியம் ‘‘த⁴ம்மலத்³தா⁴’’தி வுத்தம். தே³ய்யம் த³க்கி²ணேய்யஞ்ச அப்படிவிப⁴த்தம் கத்வா பு⁴ஞ்ஜதீதி அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ நாம ஹோதி. தேனாஹ ‘‘த்³வே படிவிப⁴த்தானி நாமா’’திஆதி³. சித்தேன விப⁴ஜனந்தி ஏதேன சித்துப்பாத³மத்தேனபி விப⁴ஜனம் படிவிப⁴த்தம் நாம, பகே³வ பயோக³தோதி த³ஸ்ஸேதி. சித்தேன விப⁴ஜனபுப்³ப³கம் வா காயேன விப⁴ஜனந்தி மூலமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் சித்தேன விப⁴ஜன’’ந்தி வுத்தம். தேன சித்துப்பாத³மத்தேன படிவிபா⁴கோ³ காதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதி. அப்படிவிப⁴த்தந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ, அப்படிவிப⁴த்தம் லாப⁴ம் பு⁴ஞ்ஜதீதி கம்மனித்³தே³ஸோ வா. தம் நேவ கி³ஹீனம் தே³தி அத்தனோ ஆஜீவஸோத⁴னத்த²ம். ந அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி ‘‘மய்ஹம் அஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³தா மா ஹோதூ’’தி. படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச…பே… பஸ்ஸதீதி இமினா ஆக³மனதோ பட்டா²ய ஸாதா⁴ரணபு³த்³தி⁴ம் உபட்டா²பேதி. ஏவம் ஹிஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³தா ஸுகரா, ஸாரணீயத⁴ம்மோ சஸ்ஸ பூரோ ஹோதி.

அத² வா படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச…பே… பஸ்ஸதீதி இமினா தஸ்ஸ லாப⁴ஸ்ஸ தீஸு காலேஸு ஸாதா⁴ரணதோ ட²பனம் த³ஸ்ஸிதம். படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி இமினா படிக்³க³ஹணகாலோ த³ஸ்ஸிதோ. க³ஹேத்வா…பே… பஸ்ஸதீதி இமினா படிக்³க³ஹிதகாலோ. தது³ப⁴யம் பன தாதி³ஸேன புப்³ப³பா⁴கே³ன வினா ந ஹோதீதி அத்த²ஸித்³தோ⁴ புரிமகாலோ. தயித³ம் படிக்³க³ஹணதோ புப்³பே³வஸ்ஸ ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி படிக்³க³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி, படிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி படிக்³க³ண்ஹாமீ’’தி, படிக்³க³ஹேத்வா ஹோதி ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூதி ஹி படிக்³க³ஹிதம் மயா’’தி. ஏவம் திலக்க²ணஸம்பன்னம் கத்வா லத்³த⁴ம் லாப⁴ம் ஓஸாரணலக்க²ணம் அவிகோபேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தோ ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³ அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ ச ஹோதி.

இமம் பன ஸாரணீயத⁴ம்மந்தி இமம் சதுத்த²ம் ஸரிதப்³ப³யுத்தத⁴மம். ந ஹி…பே… க³ண்ஹந்தி, தஸ்மா ஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³தா து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ நத்தீ²தி ஆரம்போ⁴பி தாவ ந ஸம்ப⁴வதி, குதோ பூரணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. பரிஸுத்³த⁴ஸீலோதி இமினா லாப⁴ஸ்ஸ த⁴ம்மிகபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. வத்தம் அக²ண்டே³ந்தோதி இமினா அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கி³தம் ஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³தஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஸதி பன தது³ப⁴யே ஸாரணீயத⁴ம்மோ பூரிதோ ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பூரேதீ’’தி. ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வாதி ஏதேன அனோதி³ஸ்ஸகம் கத்வா பிதுனோ, ஆசரியுபஜ்ஜா²யாதீ³னம் வா தே²ராஸனதோ பட்டா²ய தே³ந்தஸ்ஸ ஸாரணீயத⁴ம்மோயேவ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. தா³தப்³ப³ந்தி அவஸ்ஸம் தா³தப்³ப³ம். ஸாரணீயத⁴ம்மோ பனஸ்ஸ ந ஹோதி படிஜக்³க³ட்டா²னே ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வா தி³ன்னத்தா. தேனாஹ ‘‘பலிபோ³த⁴ஜக்³க³னம் நாம ஹோதீ’’தி. முத்தபலிபோ³த⁴ஸ்ஸ வட்டதி அமுத்தபலிபோ³த⁴ஸ்ஸ பூரேதும் அஸக்குணேய்யத்தா. யதி³ ஏவம் ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸாரணீயத⁴ம்மம் பூரேந்தஸ்ஸ ஓதி³ஸ்ஸகதா³னம் வட்டதி, ந வட்டதீதி? நோ ந வட்டதி யுத்தட்டா²னேதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேன பனா’’திஆதி³மாஹ. இமினா ஓதி³ஸ்ஸகதா³னம் பனஸ்ஸ ந ஸப்³ப³த்த² வாரிதந்தி த³ஸ்ஸேதி. கி³லானாதீ³னஞ்ஹி ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வா தா³னம் அப்படிவிபா⁴க³பக்கி²கம் ‘‘அஸுகஸ்ஸ ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி படிக்கே²பஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ப்³யதிரேகப்பதா⁴னோ ஹி படிபா⁴கோ³. தேனாஹ ‘‘அவஸேஸ’’ந்திஆதி³. அதா³தும்பீதி பி-ஸத்³தே³ன தா³தும்பி வட்டதீதி த³ஸ்ஸேதி. தஞ்ச கோ² கருணாயனவஸேன, ந வத்தபரிபூரணவஸேன, தஸ்மா து³ஸ்ஸீலஸ்ஸபி அத்தி²கஸ்ஸ ஸதி ஸம்ப⁴வே தா³தப்³ப³ம். தா³னஞ்ஹி நாம ந கஸ்ஸசி நிவாரிதம்.

ஸுஸிக்கி²தாயாதி ஸாரணீயபூரணவிதி⁴ம்ஹி ஸுஸிக்கி²தாய, ஸுகுஸலாயாதி அத்தோ². இதா³னி தஸ்ஸ கோஸல்லம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுஸிக்கி²தாய ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். த்³வாத³ஸஹி வஸ்ஸேஹி பூரேஹி, ந ததோ ஓரந்தி இமினா தஸ்ஸ து³ப்பூரதம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி ஸோ மஹப்ப²லோ மஹானிஸம்ஸோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகேஹிபி தாவக³ருதரேஹி ப²லானிஸம்ஸேஹி அனுக³தோதி தம்ஸமங்கீ³ ச புக்³க³லோ விஸேஸலாபீ⁴ அரியபுக்³க³லோ விய லோகே அச்ச²ரியப்³பு⁴தத⁴ம்மஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ததா² ஹி ஸோ து³ப்பஜஹதா³னமயஸ்ஸ ஸீலமயஸ்ஸ புஞ்ஞஸ்ஸ படிபக்க²த⁴ம்மம் ஸுதூ³ரே விக்க²ம்பி⁴தம் கத்வா விஸுத்³தே⁴ன சேதஸா லோகே பாகடோ பஞ்ஞாதோ ஹுத்வா விஹரதி. தஸ்ஸிமமத்த²ம் ப்³யதிரேகதோ அன்வயதோ ச விபா⁴வேதும் ‘‘ஸசே ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

இதா³னிஸ்ஸ ஸம்பராயிகே தி³ட்ட²த⁴ம்மிகே ச ஆனிஸம்ஸே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் பூரிதஸாரணீயத⁴ம்மஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். நேவ இஸ்ஸா ந மச்ச²ரியம் ஹோதி சிரகாலபா⁴வனாய விது⁴தபா⁴வதோ. மனுஸ்ஸானம் பியோ ஹோதி பரிச்சாக³ஸீலதாய விஸ்ஸுதத்தா. தேனாஹ ‘‘த³த³ம் பியோ ஹோதி ப⁴ஜந்தி நம் ப³ஹூ’’திஆதி³ (அ. நி. 5.34). ஸுலப⁴பச்சயோ ஹோதி தா³னவஸேன உளாரஜ்ஜா²ஸயானம் பச்சயலாப⁴ஸ்ஸ இதா⁴னிஸம்ஸஸபா⁴வதோ தா³னஸ்ஸ. பத்தக³தமஸ்ஸ தி³ய்யமானம் ந கீ²யதி பத்தக³தஸ்ஸேவ த்³வாத³ஸவஸ்ஸிகஸ்ஸ மஹாவத்தஸ்ஸ அவிச்சே²தே³ன பூரிதத்தா. அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் லப⁴தி தே³வஸிகம் த³க்கி²ணேய்யானம் அக்³க³தோ பட்டா²ய தா³னஸ்ஸ தி³ன்னத்தா. ப⁴யே வா…பே… ஆபஜ்ஜந்தி தே³ய்யப்படிக்³கா³ஹகவிகப்பம் அகத்வா அத்தனி நிரபேக்க²சித்தேன சிரகாலம் தா³னஸ்ஸ பூரிததாய பஸாரிதசித்தத்தா.

தத்ராதி தேஸு ஆனிஸம்ஸேஸு விபா⁴வேதப்³பே³ஸு. இமானி ப²லானி வத்தூ²னி காரணானி. மஹாகி³ரிகா³மோ நாம நாக³தீ³பபஸ்ஸே ஏகோ கா³மோவ. அலப⁴ந்தாபீதி அப்பபுஞ்ஞதாய அலாபி⁴னோ ஸமானாபி. பி⁴க்கா²சாரமக்³க³ஸபா⁴க³ந்தி ஸபா⁴க³ம் தப்³பா⁴கி³யம் பி⁴க்கா²சாரமக்³க³ம் ஜானந்தி. அனுத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மத்தா தே²ரானம் ஸம்ஸயவினோத³னத்த²ஞ்ச ‘‘ஸாரணீயத⁴ம்மோ மே, ப⁴ந்தே, பூரிதோ’’தி ஆஹ. ததா² ஹி து³தியவத்து²ஸ்மிம்பி தே²ரேன அத்தா பகாஸிதோ. த³ஹரகாலே ஏவம் கிர ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ அஹோஸி. மனுஸ்ஸானம் பியதாய ஸுலப⁴பச்சயதாயபி இத³ம் வத்து²மேவ. பத்தக³தாகீ²யனஸ்ஸ பன விஸேஸம் விபா⁴வனதோ ‘‘இத³ம் தாவ…பே… ஏத்த² வத்தூ²’’தி வுத்தம்.

கி³ரிப⁴ண்ட³மஹாபூஜாயாதி சேதியகி³ரிம்ஹி ஸகலலங்காதீ³பே யோஜனப்பமாணே ஸமுத்³தே³ ச நாவாஸங்கா⁴டாதி³கே ட²பேத்வா தீ³பபுப்ப²க³ந்தா⁴தீ³ஹி கரியமானாய மஹாபூஜாய. தஸ்ஸா ச படிபத்தியா அவஞ்ஜ²பா⁴வவிபா⁴வனத்த²ம் ‘‘ஏதே மய்ஹம் பாபுணிஸ்ஸந்தீ’’தி ஆஹ. பரியாயேனபி லேஸேனபி. அனுச்ச²விகந்தி ‘‘ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ’’தி யதா²பூ⁴தபவேத³னம் தும்ஹாகம் அனுச்ச²விகந்தி அத்தோ².

அனாரோசேத்வாவ பலாயிம்ஸு சோரப⁴யேன. ‘‘அத்தனோ து³ஜ்ஜீவிகாயா’’திபி வத³ந்தி. அஹம் ஸாரணீயத⁴ம்மபூரிகா, மம பத்தபரியாபன்னேனபி ஸப்³பா³பிமா பி⁴க்கு²னியோ யாபேஸ்ஸந்தீதி ஆஹ ‘‘மா தும்ஹே தேஸம் க³தபா⁴வம் சிந்தயித்தா²’’தி. வட்டிஸ்ஸதீதி கப்பிஸ்ஸதி. தே²ரீ ஸாரணீயத⁴ம்மபூரிகா அஹோஸி, தே²ரஸ்ஸ பன ஸீலதேஜேனேவ தே³வதா உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜி.

நத்தி² ஏதேஸம் க²ண்ட³ந்தி அக²ண்டா³னி. தம் பன நேஸம் க²ண்ட³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உபஸம்பன்னஸீலானம் உத்³தே³ஸக்கமேன ஆதி³அந்தா வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘ஸத்தஸூ’’திஆதி³. ந ஹி அஞ்ஞோ கோசி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் அனுக்கமோ அத்தி², அனுபஸம்பன்னஸீலானம் ஸமாதா³னக்கமேனபி ஆதி³அந்தா லப்³ப⁴ந்தி. பரியந்தே சி²ன்னஸாடகோ வியாதி தத்ரந்தே த³ஸந்தே வா சி²ன்னவத்த²ம் விய. விஸதி³ஸுதா³ஹரணஞ்சேதம் ‘‘அக²ண்டா³னீ’’தி இமஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா. ஏவம் ஸேஸானம்பி உதா³ஹரணானி. க²ண்டி³கதா பி⁴ன்னதா க²ண்ட³ம், தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி க²ண்ட³ம், ஸீலம். சி²த்³த³ந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. வேமஜ்ஜே² பி⁴ன்னம் வினிவிஜ்ஜ²னவஸேன. விஸபா⁴க³வண்ணேன கா³வீ வியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விஸபா⁴க³வண்ணேன உபட்³ட⁴ம் ததியபா⁴க³க³தம் ஸம்பி⁴ன்னவண்ணம் ஸப³லம், விஸபா⁴க³வண்ணேஹேவ பி³ந்தூ³ஹி அந்தரந்தராஹி விமிஸ்ஸம் கம்மாஸம். அயம் இமேஸம் விஸேஸோ. ஸப³லரஹிதானி அஸப³லானி, ததா² அகம்மாஸானி. ஸீலஸ்ஸ தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசனம் விவட்டூபனிஸ்ஸயபா⁴வாபாத³னம், தஸ்மா தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசனவசனேன தேஸம் ஸீலானம் விவட்டூபனிஸ்ஸயதமாஹ. பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரணதோதி இமினா பு⁴ஜிஸ்ஸகரானி பு⁴ஜிஸ்ஸானீதி உத்தரபத³லோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி த³ஸ்ஸேதி. யஸ்மா வா தம்ஸமங்கி³புக்³க³லோ ஸேரீ ஸயம்வஸீ பு⁴ஜிஸ்ஸோ நாம ஹோதி, தஸ்மாபி பு⁴ஜிஸ்ஸானி. அவிஞ்ஞூனம் அப்பமாணதாய ‘‘விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னீ’’தி வுத்தம். ஸுபரிஸுத்³த⁴பா⁴வேன வா ஸம்பன்னத்தா விஞ்ஞூஹி பஸத்தா²னீதி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி.

தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி அபராமட்ட²த்தாதி ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’’தி தண்ஹாபராமாஸேன, ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன தே³வோ ஹுத்வா தத்த² நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி தி³ட்டி²பராமாஸேன ச அபராமட்ட²த்தா. பராமட்டு²ந்தி ‘‘அயம் தே ஸீலேஸு தோ³ஸோ’’தி சதூஸு விபத்தீஸு யாய காயசி விபத்தியா த³ஸ்ஸனேன பராமட்டு²ம், அனுத்³த⁴ம்ஸேதும் சோதே³துந்தி அத்தோ². ஸீலம் நாம அவிப்படிஸாராதி³பாரம்பரியேன யாவதே³வ ஸமாதி⁴ஸம்பாத³னத்த²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானீ’’தி. ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனப்பயோஜனானி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி.

ஸமானபா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம், பரிபுண்ணசதுபாரிஸுத்³தி⁴பா⁴வேன மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணஸ்ஸ விய பே⁴தா³பா⁴வதோ ஸீலேன ஸாமஞ்ஞம் ஸீலஸாமஞ்ஞம், தம் க³தோ உபக³தோதி ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ. தேனாஹ ‘‘ஸமானபா⁴வூபக³தஸீலோ’’தி, ஸீலஸம்பத்தியா ஸமானபா⁴வம் உபக³தஸீலோ ஸபா⁴க³வுத்திகோதி அத்தோ². காமம் புது²ஜ்ஜனானம்பி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே நானத்தம் ந ஸியா, தம் பன ந ஏகந்திகம், இத³ம் ஏகந்திகம் நியதபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘நத்தி² மக்³க³ஸீலே நானத்த’’ந்தி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தந்தி மக்³க³ஸீலம் ஸந்தா⁴ய தம் ‘‘யானி தானி ஸீலானீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

யாயந்தி யா அயம் மய்ஹஞ்சேவ தும்ஹாகஞ்ச பச்சக்க²பூ⁴தா. தி³ட்டீ²தி மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². நித்³தோ³ஸாதி நித்³து⁴ததோ³ஸா, ஸமுச்சி²ன்னராகா³தி³பாபத⁴ம்மாதி அத்தோ². நிய்யாதீதி வட்டது³க்க²தோ நிஸ்ஸரதி நிக்³க³ச்ச²தி. ஸயம் நிய்யந்தீயேவ ஹி தம்ஸமங்கி³புக்³க³லம் வட்டது³க்க²தோ நிய்யாபேதீதி வுச்சதி. யா ஸத்து² அனுஸிட்டி², தம் கரோதீதி தக்கரோ, தஸ்ஸ, யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ஸமானதி³ட்டி²பா⁴வந்தி ஸதி³ஸதி³ட்டி²பா⁴வம் ஸச்சஸம்படிவேதே⁴ன அபி⁴ன்னதி³ட்டி²பா⁴வம்.

பட²மஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. து³தியஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே ஸப்³ரஹ்மசாரீனந்தி ஸஹத⁴ம்மிகானம். பியம் பியாயிதப்³ப³கம் கரோந்தீதி பியகரணா. க³ரும் க³ருட்டா²னியம் கரோந்தீதி க³ருகரணா. ஸங்க³ண்ஹனத்தா²யாதி ஸங்க³ஹவத்து²விஸேஸபா⁴வதோ ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஸங்க³ஹணாய ஸம்வத்தந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அவிவத³னத்தா²யாதி ஸங்க³ஹவத்து²பா⁴வதோ ஏவ ந விவத³னத்தா²ய. ஸதி ச அவிவத³னஹேதுபூ⁴தஸங்க³ஹகத்தே தேஸம் வஸேன ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் ஸமக்³க³பா⁴வோ பே⁴தா³பா⁴வோ ஸித்³தோ⁴யேவாதி ஆஹ ‘‘ஸாமக்³கி³யா’’திஆதி³.

து³தியஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. நிஸ்ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

13. ததியே வட்³டி⁴தாதி பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிப்³ரூஹிதா. புனப்புனம் கதாதி பா⁴வனாய ப³ஹுலீகரணேன அபராபரம் பவத்திதா. யுத்தயானஸதி³ஸா கதாதி யதா² யுத்தமாஜஞ்ஞயானம் சே²கேன ஸாரதி²னா அதி⁴ட்டி²தம் யதா²ருசி பவத்ததி, ஏவம் யதா²ருசி பவத்திரஹம் க³ஹிதா. வத்து²கதாதி வா அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன வத்து² விய கதா, ஸப்³ப³ஸோ உபக்கிலேஸவிஸோத⁴னேன இத்³தி⁴விஸேஸதாய பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ ஸுவிஸோதி⁴தபரிஸ்ஸயவத்து² விய கதாதி வுத்தம் ஹோதி. அதி⁴ட்டி²தாதி படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வதோ ஸுபா⁴விதபா⁴வேன தம்தம்அதி⁴ட்டா²னயோக்³யதாய ட²பிதா. ஸமந்ததோ சிதாதி ஸப்³ப³பா⁴கே³ன பா⁴வனூபசயம் க³மிதா. தேனாஹ ‘‘உபசிதா’தி. ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி இத்³தி⁴பா⁴வனாஸிகா²ப்பத்தியா ஸம்மதே³வ ஸம்பா⁴விதா. அபூ⁴தப்³யாகரணம் ப்³யாகரோதீதி ‘‘மேத்தா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தி பா⁴விதா’’திஆதி³னா அத்தனி அவிஜ்ஜமானகு³ணாபி⁴ப்³யாஹாரம் ப்³யாஹரதி. சேதோவிமுத்திஸத்³த³ம் அபேக்கி²த்வா ‘‘நிஸ்ஸடா’’தி வுத்தம். புன ப்³யாபாதோ³ நத்தீ²தி இதா³னி மம ப்³யாபாதோ³ நாம ஸப்³ப³ஸோ நத்தீ²தி ஞத்வா.

ப³லவவிபஸ்ஸனாதி ப⁴யதுபட்டா²னே ஞாணம், ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனே ஞாணம் முச்சிதுகம்யதாஞாணம், ப⁴ங்க³ஞாணந்தி சதுன்னம் ஞாணானம் அதி⁴வசனம். யேஸம் நிமித்தானம் அபா⁴வேன அரஹத்தப²லஸமாபத்தியா அனிமித்ததா, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ராக³ஸ்ஸ நிமித்தம், ராகோ³ ஏவ வா நிமித்தம் ராக³னிமித்தம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன தோ³ஸனிமித்தாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ரூபவேத³னாதி³ஸங்கா²ரனிமித்தம் ரூபனிமித்தாதி³. தேஸம்யேவ நிச்சாதி³வஸேன உபட்டா²னம் நிச்சனிமித்தாதி³. தயித³ம் நிமித்தம் யஸ்மா ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அரஹத்தப²லே நத்தி², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸா ஹி…பே… அனிமித்தா’’தி. நிமித்தம் அனுஸ்ஸரதி அனுக³ச்ச²தி ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி ஸீலேனாதி நிமித்தானுஸாரீ. தேனாஹ ‘‘வுத்தப்பபே⁴த³ம் நிமித்தம் அனுஸரணஸபா⁴வ’’ந்தி.

அஸ்மிமானோதி ‘‘அஸ்மீ’’தி பவத்தோ அத்தவிஸயோ மானோ. அயம் நாம அஹமஸ்மீதி ரூபலக்க²ணோ வேத³னாதீ³ஸு வா அஞ்ஞதரலக்க²ணோ அயம் நாம அத்தா அஹம் அஸ்மீதி. அஸ்மிமானோ ஸமுக்³கா⁴தீயதி ஏதேனாதி அஸ்மிமானஸமுக்³கா⁴தோ, அரஹத்தமக்³கோ³. புன அஸ்மிமானோ நத்தீ²தி தஸ்ஸ அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னம் கித்தேந்தோ ஸமுக்³கா⁴தத்தமேவ விபா⁴வேதி.

நிஸ்ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-5. ப⁴த்³த³கஸுத்தாதி³வண்ணனா

14-15. சதுத்தே² ஆரமிதப்³ப³ட்டே²ன வா கம்மம் ஆராமோ ஏதஸ்ஸாதி கம்மாராமோ. கம்மே ரதோ ந க³ந்த²து⁴ரே விபஸ்ஸனாது⁴ரே வாதி கம்மரதோ. புனப்புனம் யுத்தோதி தப்பரபா⁴வேன அனு அனு யுத்தோ பஸுதோ. ஆலாபஸல்லாபோதி இத்தி²வண்ணபுரிஸவண்ணாதி³வஸேன புனப்புனம் லபனம். பஞ்சமே நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

ப⁴த்³த³கஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² விஸபா⁴க³வேத³னுப்பத்தியா ககசேனேவ சதுஇரியாபத²ம் சி²ந்த³ந்தோ ஆபா³த⁴யதீதி ஆபா³தோ⁴, ஸோ யஸ்ஸ அத்தீ²தி ஆபா³தி⁴கோ. தம்ஸமுட்டா²னது³க்கே²ன து³க்கி²தோ. அதி⁴மத்தகி³லானோதி தா⁴துஸங்க²யேன பரிக்கீ²ணஸரீரோ.

ஸப்படிப⁴யகந்தாரஸதி³ஸா ஸோளஸவத்து²கா அட்ட²வத்து²கா ச விசிகிச்சா² திண்ணா இமாயாதி திண்ணவிசிகிச்சா². விக³தா ஸமுச்சி²ன்னா பவத்திஆதீ³ஸு ‘‘ஏவம் நு கோ² ந நு கோ²’’தி ஏவம் பவத்திகா கத²ம்கதா² அஸ்ஸாதி விக³தகத²ம்கதா². ஸாரஜ்ஜகரானம் பாபத⁴ம்மானம் பஹீனத்தா ராக³விக்கே²பேஸு ஸீலாதி³கு³ணேஸு ச திட்ட²கத்தா வேஸாரஜ்ஜம், விஸாரத³பா⁴வம் வேய்யத்தியம் பத்தாதி வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா. அத்தனா ஏவ பச்சக்க²தோ தி³ட்ட²த்தா ந பரம் பச்சேதி, நஸ்ஸ பரோ பச்சேதப்³போ³ அத்தீ²தி அபரப்பச்சயா.

கி³லானா வுட்டி²தோதி கி³லானபா⁴வதோ வுட்டா²ய டி²தோ. பா⁴வப்பதா⁴னோ ஹி அயம் நித்³தே³ஸோ. கி³லானோ ஹுத்வா வுட்டி²தோதி இத³ம் பன அத்த²மத்தனித³ஸ்ஸனம்.

நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸோப்பஸுத்தவண்ணனா

17. ஸத்தமே படிஸல்லானா வுட்டி²தோதி ஏத்த² படிஸல்லானந்தி தேஹி தேஹி ஸத்³தி⁴விஹாரிகஅந்தேவாஸிகஉபாஸகாதி³ஸத்தேஹி சேவ ரூபாரம்மணாதி³ஸங்கா²ரேஹி ச படினிவத்தித்வா அபஸக்கித்வா நிலீயனம் விவேசனம். காயசித்தேஹி ததோ விவித்தோ ஏகீபா⁴வோ பவிவேகோதி ஆஹ ‘‘ஏகீபா⁴வாயா’’திஆதி³. ஏகீபா⁴வதோதி ச இமினா காயவிவேகதோ வுட்டா²னமாஹ. த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்திதோதிஆதி³னா சித்தவிவேகதோ. வுட்டி²தோதி ததோ து³வித⁴விவேகதோ ப⁴வங்கு³ப்பத்தியா ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸமாக³மேன உபேதோ.

ஸோப்பஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. மச்ச²ப³ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா

18. அட்ட²மே மச்ச²கா⁴தகந்தி மச்ச²ப³ந்த⁴ம் கேவட்டம். ஓரப்³பி⁴காதீ³ஸு உரப்³பா⁴ வுச்சந்தி ஏளகா, உரப்³பே⁴ ஹந்தீதி ஓரப்³பி⁴கோ. ஸூகரிகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

மச்ச²ப³ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. பட²மமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா

19. நவமே ஏவம்னாமகே கா³மேதி நாதிகானாமகம் கா³மம் நிஸ்ஸாய. த்³வின்னம் சூளபிதிமஹாபிதிபுத்தானம் த்³வே கா³மா, தேஸு ஏகஸ்மிம் கா³மே. ஞாதீனஞ்ஹி நிவாஸட்டா²னபூ⁴தோ கா³மோ ஞாதிகோ, ஞாதிகோயேவ நாதிகோ ஞ-காரஸ்ஸ ந-காராதே³ஸோ ‘‘அனிமித்தா ந நாயரே’’திஆதீ³ஸு (விஸுத்³தி⁴. 1.174; ஸம். நி. அட்ட². 1.1.20; ஜா. அட்ட². 2.2.34) விய. ஸோ கிர கா³மோ யேஸம் ததா³ தேஸம் புப்³ப³புரிஸேன அத்தனோ ஞாதீனம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வேன நிவஸிதோ, தேன ஞாதிகோதி பஞ்ஞாயித்த². அத² பச்சா² த்³வீஹி தா³யாதே³ஹி த்³விதா⁴ விப⁴ஜித்வா பரிபு⁴த்தோ. கி³ஞ்ஜகா வுச்சதி இட்ட²கா, கி³ஞ்ஜகாஹியேவ கதோ ஆவஸதோ²தி கி³ஞ்ஜகாவஸதோ². ஸோ ஹி ஆவாஸோ யதா² ஸுதா⁴பரிகம்மேன பயோஜனம் நத்தி², ஏவம் இட்ட²காஹி ஏவ சினித்வா சா²தே³த்வா கதோ. தஸ்மிம் கிர பதே³ஸே மத்திகா ஸக்க²ரமரும்பவாலுகாதீ³ஹி அஸம்மிஸ்ஸா கதி²னா ஸண்ஹஸுகு²மா, தாய கதானி குலாலபா⁴ஜனானிபி ஸிலாமயானி விய த³ள்ஹானி. தஸ்மா தே உபாஸகா தாய மத்திகாய தீ³க⁴புதூ² இட்ட²கா காரேத்வா ட²பேத்வா ட²பேத்வா த்³வாரவாதபானகவாடதுலாயோ ஸப்³ப³ம் த³ப்³ப³ஸம்பா⁴ரேன வினா தாஹி இட்ட²காஹியேவ பாஸாத³ம் காரேஸும். தேன வுத்தம் ‘‘இட்ட²காமயே பாஸாதே³’’தி.

ரத்திந்தி³வந்தி ஏகரத்திதி³வம். ப⁴க³வதோ ஸாஸனந்தி அரியமக்³க³ப்படிவேதா⁴வஹம் ஸத்து² ஓவாத³ம். ப³ஹு வத மே கதம் அஸ்ஸாதி ப³ஹு வத மயா அத்தஹிதம் பப்³ப³ஜிதகிச்சம் கதம் ப⁴வேய்ய.

தத³ந்தரந்தி தத்தகம் வேலம். ஏகபிண்ட³பாதந்தி ஏகம் தி³வஸம் யாபனப்பஹோனகம் பிண்ட³பாதம். யாவ அந்தோ பவிட்ட²வாதோ ப³ஹி நிக்க²மதி, ப³ஹி நிக்க²ந்தவாதோ வா அந்தோ பவிஸதீதி ஏகஸ்ஸேவ பவேஸனிக்க²மோ விய வுத்தம், தம் நாஸிகாவாதபா⁴வஸாமஞ்ஞேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

பட²மமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. து³தியமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே நிக்க²ந்தேதி வீதிவத்தே. பதிக³தாயாதி பச்சாக³தாய, ஸம்பத்தாயாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘படிபன்னாயா’’தி. ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோதி யதா²வுத்தா ந கேவலம் காலகிரியாவ, மம அதிது³ல்லப⁴ம் க²ணம் லபி⁴த்வா தஸ்ஸ ஸத்து²ஸாஸனமனஸிகாரஸ்ஸ சேவ ஜீவிதஸ்ஸ ச ஸக்³க³மோக்கா²னஞ்ச அந்தராயோ அஸ்ஸ, ப⁴வேய்யாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘திவிதோ⁴ அந்தராயோ’’திஆதி³. விபஜ்ஜேய்யாதி விபத்திம் க³ச்சே²ய்ய. ஸத்த²கேன விய அங்க³பச்சங்கா³னம் கந்தனகாரகா காயே ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னச்சே²த³கவாதா ஸத்த²கவாதா. கத்துகம்யதாச²ந்தோ³தி நிய்யானாவஹோ கத்துகம்யதாகுஸலச்ச²ந்தோ³. பயோக³வீரியந்தி பா⁴வனானுயோக³வீரியம். ந படிவாதி ந படினிவத்ததீதி அப்படிவானீ, அந்தரா வோஸானானாபஜ்ஜனவீரியம். தேனாஹ ‘‘அனுக்கண்ட²னா அப்படிஸங்க⁴ரணா’’தி.

து³தியமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸாரணீயவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. அனுத்தரியவக்³கோ³

1-2. ஸாமகஸுத்தாதி³வண்ணனா

21-22. ததியஸ்ஸ பட²மே கேவலகப்பந்தி ஏத்த² கேவல-ஸத்³தோ³ அனவஸேஸத்தோ², கப்ப-ஸத்³தோ³ ஸமந்தபா⁴வத்தோ². தஸ்மா கேவலகப்பம் போக்க²ரணியந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அனவஸேஸம் ப²ரிதும் ஸமத்த²ஸ்ஸபி ஓபா⁴ஸஸ்ஸ கேனசி காரணேன ஏகதே³ஸப²ரணம்பி ஸியா, அயம் பன ஸப்³ப³ஸோவ ப²ரதீதி த³ஸ்ஸேதும் ஸமந்தத்தோ² கப்ப-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோ. அத்தனோ ஓபா⁴ஸேன ப²ரித்வாதி வத்தா²லங்காரஸரீரஸமுட்டி²தேன ஓபா⁴ஸேன ப²ரித்வா, சந்தி³மா விய ஏகோபா⁴ஸம் ஏகபஜ்ஜோதம் கரித்வாதி அத்தோ². ஸமனுஞ்ஞோதி ஸம்மதே³வ கதமனுஞ்ஞோ. தேனாஹ ‘‘ஸமானசித்தோ’’தி, ஸமானஜ்ஜா²ஸயோதி அத்தோ². து³க்க²ம் வசோ ஏதஸ்மிந்தி து³ப்³ப³சோ, தஸ்ஸ கம்மம் தோ³வசஸ்ஸம், தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனாத³ரியவஸேன பவத்தா சேதனா, தஸ்ஸ பா⁴வோ அத்தி²தா தோ³வசஸ்ஸதா. அத² வா தோ³வசஸ்ஸமேவ தோ³வசஸ்ஸதா. ஸா அத்த²தோ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ ஹோதி. சேதனாபதா⁴னோ ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴. சதுன்னம் வா க²ந்தா⁴னம் அபத³க்கி²ணக்³கா³ஹிதாகாரேன பவத்தானம் ஏதம் அதி⁴வசனந்தி வத³ந்தி. பாபா அஸ்ஸத்³தா⁴த³யோ புக்³க³லா ஏதஸ்ஸ மித்தாதி பாபமித்தோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ பாபமித்ததா. ஸாபி அத்த²தோ தோ³வசஸ்ஸதா விய த³ட்ட²ப்³பா³. யாய ஹி சேதனாய புக்³க³லோ பாபமித்தோ பாபஸம்பவங்கோ நாம ஹோதி, ஸா சேதனா பாபமித்ததா. சத்தாரோபி வா அரூபினோ க²ந்தா⁴ ததா³காரப்பவத்தா பாபமித்ததா. து³தியம் உத்தானமேவ.

ஸாமகஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ப⁴யஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே ஸம்ப⁴வதி ஜாதிமரணம் ஏதேனாதி ஸம்ப⁴வோ, உபாதா³னந்தி ஆஹ ‘‘ஜாதியா ச மரணஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வே பச்சயபூ⁴தே’’தி. அனுபாதா³தி அனுபாதா³ய. தேனாஹ ‘‘அனுபாதி³யித்வா’’தி. ஜாதிமரணானி ஸம்மா கீ²யந்தி ஏத்தா²தி ஜாதிமரணஸங்க²யோ, நிப்³பா³னந்தி ஆஹ ‘‘ஜாதிமரணானம் ஸங்க²யஸங்கா²தே நிப்³பா³னே’’தி. ஸப்³ப³து³க்க²ம் உபச்சகு³ந்தி ஸகலம்பி வட்டது³க்க²ம் அதிக்கந்தா சரிமசித்தனிரோதே⁴ன வட்டது³க்க²லேஸஸ்ஸபி அஸம்ப⁴வதோ.

ப⁴யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஹிமவந்தஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² ஸமாபத்திகுஸலோ ஹோதீதி ஸமாபஜ்ஜனகுஸலோ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஸமாபஜ்ஜிதும் குஸலோ’’தி. தத்த² அந்தோக³தஹேதுஅத்தோ² டி²தி-ஸத்³தோ³, தஸ்மா ட²பனகுஸலோதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸமாதி⁴ம் ட²பேதும் ஸக்கோதீதி அத்தோ²’’தி. தத்த² ட²பேதும் ஸக்கோதீதி ஸத்தட்ட²அச்ச²ராமத்தம் க²ணம் ஜா²னம் ட²பேதும் ஸக்கோதி அதி⁴ட்டா²னவஸிபா⁴வஸ்ஸ நிப்பா²தி³தத்தா. யதா²பரிச்சே²தே³னாதி யதா²பரிச்சி²ன்னகாலேன. வுட்டா²தும் ஸக்கோதி வுட்டா²னவஸிபா⁴வஸ்ஸ நிப்பா²தி³தத்தா. கல்லம் ஸஞ்ஜாதம் அஸ்ஸாதி கல்லிதம், தஸ்மிம் கல்லிதே கல்லிதபா⁴வே குஸலோ கல்லிதகுஸலோ. ஹாஸேதும் தோஸேதும் ஸம்பஹம்ஸேதும். கல்லம் காதுந்தி ஸமாதா⁴னஸ்ஸ படிபக்க²த⁴ம்மானம் தூ³ரீகரணேன ஸஹகாரீகாரணானஞ்ச ஸமப்பதா⁴னேன ஸமாபஜ்ஜனே சித்தம் ஸமத்த²ம் காதும். ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்மிம் நிப்பா²தே³தப்³பே³ தஸ்ஸ கோ³சரே கம்மட்டா²னஸஞ்ஞிதே பவத்திட்டா²னே பி⁴க்கா²சாரகோ³சரே ஸதிஸம்பஜஞ்ஞயோக³தோ குஸலோ சே²கோ. தேனாஹ ‘‘ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அஸப்பாயே அனுபகாரகே த⁴ம்மே வஜ்ஜேத்வா’’திஆதி³. பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴ம் அபி⁴னீஹரிதுந்தி பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴ம் விஸேஸபா⁴கி³யதாய அபி⁴னீஹரிதும் உபனேதும்.

ஹிமவந்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே அனுஸ்ஸதிகாரணானீதி அனுஸ்ஸதியோ ஏவ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³ஹிதஸுகா²னம் ஹேதுபா⁴வதோ காரணானி. நிக்க²ந்தந்தி நிஸ்ஸடம். முத்தந்தி விஸ்ஸட்ட²ம். வுட்டி²தந்தி அபேதம். ஸப்³ப³மேதம் விக்க²ம்ப⁴னமேவ ஸந்தா⁴ய வத³தி. கே³த⁴ம்ஹாதி பஞ்சகாமகு³ணதோ. இத³ம்பீதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிவஸேன லத்³த⁴ம் உபசாரஜ்ஜா²னமாஹ. ஆரம்மணம் கரித்வாதி பச்சயம் கரித்வா, பாத³கம் கத்வாதி அத்தோ².

அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. மஹாகச்சானஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² ஸம்பா³தே⁴தி வா தண்ஹாஸம்கிலேஸாதீ³னம் ஸம்பீளே ஸங்கரே க⁴ராவாஸே. ஓகாஸா வுச்சந்தீதி மக்³க³ப²லஸுகா²தி⁴க³மாய ஓகாஸபா⁴வதோ ஓகாஸாதி வுச்சந்தி. ஓகாஸாதி⁴க³மோதி லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அதி⁴க³ந்தப்³ப³ஓகாஸோ. விஸுஜ்ஜ²னத்தா²யாதி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴தீ³ஹி ச உபக்கிலிட்ட²சித்தானம் விஸுத்³த⁴த்தா²ய. ஸா பனாயம் சித்தஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴ ஸிஜ்ஜ²மானா யஸ்மா ஸோகாதீ³னம் அனுபாதா³ய ஸம்வத்ததி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயா’’திஆதி³. தத்த² ஸோசனம் ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தம் சேதஸோ ஸந்தாபோ அந்தோதாபோ அந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸோகோ, ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தமேவ ஸோசிகதா. ‘‘கஹம் ஏகபுத்தகா’’திஆதி³னா (ம. நி. 2.353-354; ஸம். நி. 2.63) பரிதே³வனவஸேன லபனம் பரிதே³வோ. ஸமதிக்கமனத்தா²யாதி பஹானாய. ஆயதிம் அனுப்பஜ்ஜனஞ்ஹி இத⁴ ஸமதிக்கமோ. து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாயாதி காயிகது³க்க²ஸ்ஸ ச சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் அத்த²ங்க³மாய, நிரோதா⁴யாதி அத்தோ². ஞாயதி நிச்ச²யேன கமதி நிப்³பா³னம், தம் வா ஞாயதி படிவிஜ்ஜ²தி ஏதேனாதி ஞாயோ, அரியமக்³கோ³. இத⁴ பன ஸஹ புப்³ப³பா⁴கே³ன அரியமக்³கோ³ க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘ஸஹவிபஸ்ஸனகஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மனத்தா²யா’’தி. அபச்சயபரினிப்³பா³னஸ்ஸாதி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. பச்சயவஸேன அனுப்பன்னம் அஸங்க²தம் அமததா⁴துமேவ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

மஹாகச்சானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. பட²மஸமயஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே வட்³டே⁴தீதி மனஸோ விவட்டனிஸ்ஸிதம் வட்³டி⁴ம் ஆவஹதி. மனோபா⁴வனீயோதி வா மனஸா பா⁴விதோ ஸம்பா⁴விதோ. யஞ்ச ஆவஜ்ஜதோ மனஸி கரோதோ சித்தம் வினீவரணம் ஹோதி. இமஸ்மிம் பக்கே² கம்மஸாத⁴னோ ஸம்பா⁴வனத்தோ² பா⁴வனீய-ஸத்³தோ³. ‘‘தி²னமித்³த⁴வினோத³னகம்மட்டா²ன’’ந்தி வத்வா ததே³வ விபா⁴வேந்தோ ‘‘ஆலோகஸஞ்ஞம் வா’’திஆதி³மாஹ. வீரியாரம்ப⁴வத்து²ஆதீ³னம் வாதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத⁴ அவுத்தானம் அதிபோ⁴ஜனே நிமித்தக்³கா³ஹாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ச² த⁴ம்மா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ பஹானாய ஸம்வத்தந்தி அதிபோ⁴ஜனே நிமித்தக்³கா³ஹோ, இரியாபத²ஸம்பரிவத்தனதா, ஆலோகஸஞ்ஞாமனஸிகாரோ, அப்³போ⁴காஸவாஸோ, கல்யாணமித்ததா, ஸப்பாயகதா²’’தி (இதிவு. அட்ட². 111). அந்தராயஸத்³த³பரியாயோ இத⁴ அந்தரா-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘அனந்தராயேனா’’தி.

பட²மஸமயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. து³தியஸமயஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே மண்ட³லஸண்டா²னமாளஸங்கே²பேன கதா போ⁴ஜனஸாலா மண்ட³லமாளாதி அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘போ⁴ஜனஸாலாயா’’தி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

து³தியஸமயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. உதா³யீஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்கோ² அத்தபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே’’தி. ஸுக²விஹாரத்தா²யாதி நிக்கிலேஸதாய நிராமிஸேன ஸுகே²ன விஹாரத்தா²ய. ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதீதி ஸூரியசந்த³பஜ்ஜோதமணிஉக்காவிஜ்ஜுஆதீ³னம் ஆலோகோ தி³வா ரத்திஞ்ச உபலத்³தோ⁴, யதா²லத்³த⁴வஸேனேவ ஆலோகம் மனஸி கரோதி, சித்தே ட²பேதி. ததா² ச நம் மனஸி கரோதி, யதா²ஸ்ஸ ஸுபா⁴விதாலோககஸிணஸ்ஸ விய கஸிணாலோகோ யதி²ச்ச²கம் யாவதி³ச்ச²கஞ்ச ஸோ ஆலோகோ ரத்தியம் உபதிட்ட²தி. யேன தத்த² தி³வாஸஞ்ஞம் ட²பேதி, தி³வாரிவ விக³ததி²னமித்³தோ⁴ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘யதா² தி³வா ததா² ரத்தி’’ந்தி. தி³வாதி ஸஞ்ஞம் ட²பேதீதி வுத்தனயேன மனஸி கத்வா தி³வாரிவ ஸஞ்ஞம் உப்பாதே³தி. யதா²னேன தி³வா…பே… ததே²வ தம் மனஸி கரோதீதி யதா²னேன தி³வா உபலத்³தோ⁴ ஸூரியாலோகோ, ஏவம் ரத்திம்பி தி³வா தி³ட்டா²காரேனேவ தம் ஆலோகம் மனஸி கரோதி. யதா² சனேன ரத்திம்…பே… மனஸி கரோதீதி யதா² ரத்தியம் சந்தா³லோகோ உபலத்³தோ⁴, ஏவம் தி³வாபி ரத்திம் தி³ட்டா²காரேனேவ தம் ஆலோகம் மனஸி கரோதி, சித்தே ட²பேதி. விவடேனாதி தி²னமித்³தே⁴ன அபிஹிதத்தா விவடேன. அனோனத்³தே⁴னாதி அஸஞ்சா²தி³தேன. ஸஹோபா⁴ஸகந்தி ஸஞ்ஞாணோபா⁴ஸம். தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் ரூபக³தஸ்ஸ தி³ப்³ப³ஸ்ஸ இதரஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனட்டே²ன இத⁴ ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²ஸங்கா²தஸ்ஸா’’திஆதி³.

உத்³த⁴ம் ஜீவிதபரியாதா³னாதி ஜீவிதக்க²யதோ உபரி மரணதோ பரம். ஸமுக்³க³தேனாதி உட்டி²தேன. து⁴மாதத்தாதி உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் து⁴மாதத்தா ஸூனத்தா. ஸேதரத்தேஹி விபரிபி⁴ன்னம் விமிஸ்ஸிதம் நீலம், புரிமவண்ணவிபரிணாமபூ⁴தம் வா நீலம் வினீலம், வினீலமேவ வினீலகந்தி க-காரேன பத³வட்³ட⁴னமாஹ அனத்த²ந்தரதோ யதா² ‘‘பீதகம் லோஹிதக’’ந்தி. படிகூலத்தாதி ஜிகு³ச்ச²னீயத்தா. குச்சி²தம் வினீலம் வினீலகந்தி குச்ச²னத்தோ² வா அயம் க-காரோதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் யதா² ‘‘பாபகோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தீ’’தி (தீ³. நி. 3.316; அ. நி. 5.213). பரிபி⁴ன்னட்டா²னேஹி காகத⁴ங்காதீ³ஹி. விஸ்ஸந்த³மானம் புப்³ப³ந்தி விஸ்ஸவந்தபுப்³ப³ம், தஹம் தஹம் பக்³க⁴ரந்தபுப்³ப³ந்தி அத்தோ². ததா²பா⁴வந்தி விஸ்ஸந்த³மானபுப்³ப³தம்.

ஸோ பி⁴க்கூ²தி யோ ‘‘பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸீவதி²காய ச²ட்³டி³த’’ந்தி வுத்தோ, ஸோ பி⁴க்கு². உபஸம்ஹரதி ஸதி³ஸதம். அயம்பி கோ²திஆதி³ உபஸம்ஹரணாகாரத³ஸ்ஸனம். ஆயூதி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம். அரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் பனேத்த² விஞ்ஞாணக³திகமேவ. உஸ்மாதி கம்மஜதேஜோ. ஏவம்பூதிகஸபா⁴வோதி ஏவம் அதிவிய பூதிஸபா⁴வோ ஆயுஆதி³விக³மே வியாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏவம்பா⁴வீதி ஆஹ ‘‘ஏவமேவம் உத்³து⁴மாதாதி³பே⁴தோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

லுஞ்சித்வா லுஞ்சித்வாதி உப்பாடேத்வா உப்பாடேத்வா. ஸேஸாவஸேஸமம்ஸலோஹிதயுத்தந்தி ஸப்³ப³ஸோ அக்கா²தி³தத்தா தஹம் தஹம் ஸேஸேன அப்பாவஸேஸேன மம்ஸலோஹிதேன யுத்தம். அஞ்ஞேன ஹத்த²ட்டி²கந்தி அவிஸேஸேன ஹத்த²ட்டி²கானம் விப்பகிண்ணதா ஜோதிதாதி அனவஸேஸதோ தேஸம் விப்பகிண்ணதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘சதுஸட்டி²பே⁴த³ம்பீ’’திஆதி³மாஹ. தேரோவஸ்ஸிகானீதி திரோவஸ்ஸக³தானி. தானி பன ஸம்வச்ச²ரம் வீதிவத்தானி ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘அதிக்கந்தஸம்வச்ச²ரானீ’’தி. புராணதாய க⁴னபா⁴வவிக³மேன விசுண்ணதா இத⁴ பூதிபா⁴வோ. ஸோ யதா² ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அப்³போ⁴காஸே’’திஆதி³மாஹ. அனேகதா⁴தூனந்தி சக்கு²தா⁴துஆதீ³னம், காமதா⁴துஆதீ³னம் வா. ஸதியா ச ஞாணஸ்ஸ ச அத்தா²யாதி ‘‘அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.214; 2.376; ம. நி. 1.109) வுத்தாய ஸத்தட்டா²னிகாய ஸதியா சேவ தம்ஸம்பயுத்தஞாணஸ்ஸ ச அத்தா²ய.

உதா³யீஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே நிஹீனந்தி லாமகம், கிலிட்ட²ம் வா. கா³மவாஸிகானந்தி பா³லானம். புது²ஜ்ஜனானம் இத³ந்தி போது²ஜ்ஜனிகம். தேனாஹ ‘‘புது²ஜ்ஜனானம் ஸந்தக’’ந்தி, புது²ஜ்ஜனேஹி ஸேவிதப்³ப³த்தா தேஸம் ஸந்தகந்தி வுத்தம் ஹோதி. அனரியந்தி ந நித்³தோ³ஸம். நித்³தோ³ஸட்டோ² ஹி அரியட்டோ². தேனாஹ ‘‘ந உத்தமம் ந பரிஸுத்³த⁴’’ந்தி. அரியேஹி வா ந ஸேவிதப்³ப³ந்தி அனரியம். அனத்த²ஸம்ஹிதந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³விவித⁴விபுலானத்த²ஸஹிதம். தாதி³ஸஞ்ச அத்த²ஸன்னிஸ்ஸிதம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந அத்த²ஸன்னிஸ்ஸித’’ந்தி. ந வட்டே நிப்³பி³ந்த³னத்தா²யாதி சதுஸச்சகம்மட்டா²னாபா⁴வதோ. அஸதி பன வட்டே நிப்³பி³தா³ய விராகா³தீ³னம் அஸம்ப⁴வோயேவாதி ஆஹ ‘‘ந விராகா³யா’’திஆதி³.

அனுத்தமம் அனுத்தரியந்தி ஆஹ ‘‘ஏதம் அனுத்தர’’ந்தி. ஹத்தி²ஸ்மிந்தி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மந்தி ஆஹ ‘‘ஹத்தி²னிமித்தம் ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. ஹத்தி²விஸயத்தா ஹத்தி²ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ச ஹத்தி²ஸிப்பம் ‘‘ஹத்தீ²’’தி க³ஹேத்வா ‘‘ஹத்தி²ஸ்மிம்பி ஸிக்க²தீ’’தி வுத்தம். தஸ்மா ஹத்தி²ஸிப்பே ஸிக்க²தீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

லிங்க³ப்³யத்தயேன விப⁴த்திப்³யத்தயேன பாரிசரியேதி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘பாரிசரியாய பச்சுபட்டி²தா’’தி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அனுத்தரியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. தே³வதாவக்³கோ³

1-4. ஸேக²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

31-34. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஸேகா²னம் படிலத்³த⁴கு³ணஸ்ஸ பரிஹானி நாம நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘உபரூபரிகு³ணபரிஹானாயா’’தி, உபரூபரிலத்³த⁴ப்³பா³னம் மக்³க³ப²லானம் பரிஹானாய அனுப்பாதா³யாதி அத்தோ². ததியாதீ³னி உத்தானத்தா²னேவ.

ஸேக²ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. விஜ்ஜாபா⁴கி³யஸுத்தவண்ணனா

35. பஞ்சமே ஸம்பயோக³வஸேன விஜ்ஜம் ப⁴ஜந்தி, ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஸம்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தாதி³பச்சயவஸேன தாய ஸஹ ஏகீபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தீதி விஜ்ஜாபா⁴கி³யா. அத² வா விஜ்ஜாபா⁴கே³ விஜ்ஜாகோட்டா²ஸே வத்தந்தி விஜ்ஜாஸபா⁴க³தாய ததே³கதே³ஸே விஜ்ஜாகோட்டா²ஸே பவத்தந்தீதி விஜ்ஜாபா⁴கி³யா. தத்த² விபஸ்ஸனாஞாணம், மனோமயித்³தி⁴, ச² அபி⁴ஞ்ஞாதி அட்ட² விஜ்ஜா. புரிமேன அத்தே²ன தாஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா விஜ்ஜாபா⁴கி³யா. பச்சி²மேன அத்தே²ன தாஸு யா காசி ஏகாவ விஜ்ஜா விஜ்ஜா, ஸேஸா விஜ்ஜாபா⁴கி³யா. ஏவம் விஜ்ஜாபி விஜ்ஜாய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி ‘‘விஜ்ஜாபா⁴கி³யா’’த்வேவ வேதி³தப்³பா³. இத⁴ பன விபஸ்ஸனாஞாணஸம்பயுத்தா ஸஞ்ஞாவ விஜ்ஜாபா⁴கி³யாதி ஆக³தா, ஸஞ்ஞாஸீஸேன ஸேஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி வுத்தா ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணேதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணே நிஸ்ஸயபச்சயபூ⁴தே உப்பன்னஸஞ்ஞா, தேன ஸஹக³தாதி அத்தோ². ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

விஜ்ஜாபா⁴கி³யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. விவாத³மூலஸுத்தவண்ணனா

36. ச²ட்டே² கோத⁴னோதி குஜ்ஜ²னஸீலோ. யஸ்மா ஸோ அப்பஹீனகோத⁴தாய அதி⁴க³தகோதோ⁴ நாம ஹோதி, தஸ்மா ‘‘கோதே⁴ன ஸமன்னாக³தோ’’தி ஆஹ. உபனாஹோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி உபனாஹீ, உபனய்ஹனஸீலோதி வா உபனாஹீ. விவாதோ³ நாம உப்பஜ்ஜமானோ யேபு⁴ய்யேன பட²மம் த்³வின்னம் வஸேன உப்பஜ்ஜதீதி வுத்தம் ‘‘த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் விவாதோ³’’தி. ஸோ பன யதா² ப³ஹூனம் அனத்தா²வஹோ ஹோதி, தம் நித³ஸ்ஸனமுகே²ன நித³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கத²’’ந்திஆதி³மாஹ. அப்³ப⁴ந்தரபரிஸாயாதி பரிஸப்³ப⁴ந்தரே.

கு³ணமக்க²னாய பவத்தோபி அத்தனோ காரகம் கூ³தே²ன பஹரந்திம் கூ³தோ² விய பட²மதரம் மக்கே²தீதி மக்கோ², ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மக்கீ². பளாஸதீதி பளாஸோ, பரஸ்ஸ கு³ணே ட³ம்ஸித்வா விய அபனேதீதி அத்தோ². ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி பளாஸீ. பளாஸீ புக்³க³லோ ஹி து³தியஸ்ஸ து⁴ரம் ந தே³தி, ஸமம் ஹரித்வா அதிவத³தி. தேனாஹ ‘‘யுக³க்³கா³ஹலக்க²ணேன பளாஸேன ஸமன்னாக³தோ’’தி. இஸ்ஸதீதி இஸ்ஸுகீ. மச்ச²ராயதீதி மச்ச²ரம், தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மச்ச²ரீ. ஸட²யதி ந ஸம்மா பா⁴ஸதீதி ஸடோ² அஞ்ஞதா² ஸந்தம் அத்தானம் அஞ்ஞதா² பவேத³னதோ. மாயா ஏதஸ்ஸ அத்தீ² மாயாவீ. மிச்சா² பாபிகா விஞ்ஞுக³ரஹிதா ஏதஸ்ஸ தி³ட்டீ²தி மிச்சா²தி³ட்டி², கம்மபத²பரியாபன்னாய ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³வத்து²காய மிச்ச²த்தபரியாபன்னாய அனிய்யானிகாய தி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘நத்தி²கவாதீ³’’திஆதி³.

ஸம் அத்தனோ தி³ட்டி²ம், ஸயம் வா அத்தனா யதா²க³ஹிதம் பராமஸதி, ஸபா⁴வம் அதிக்கமித்வா பரதோ ஆமஸதீதி ஸந்தி³ட்டீ²பராமாஸீ. ஆதா⁴னம் த³ள்ஹம் க³ண்ஹாதீதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ, த³ள்ஹக்³கா³ஹீ, ‘‘இத³மேவ ஸச்ச’’ந்தி தி²ரக்³கா³ஹீதி அத்தோ². யுத்தம் காரணம் தி³ஸ்வாவ லத்³தி⁴ம் படினிஸ்ஸஜ்ஜதீதி படினிஸ்ஸக்³கீ³, து³க்கே²ன கிச்சே²ன கஸிரேன ப³ஹும்பி காரணம் த³ஸ்ஸேத்வா ந ஸக்கா படினிஸ்ஸக்³க³ம் காதுந்தி து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ அத்தனோ உப்பன்னதி³ட்டி²ம் ‘‘இத³மேவ ஸச்ச’’ந்தி த³ள்ஹம் க³ண்ஹித்வா அபி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி காரணம் த³ஸ்ஸேத்வா வுச்சமானோ ந படினிஸ்ஸஜ்ஜதி. தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தாதி³ஸோ ஹி புக்³க³லோ யம் யதே³வ த⁴ம்மம் வா அத⁴ம்மம் வா ஸுணாதி, தம் ஸப்³ப³ம் ‘‘ஏவம் அம்ஹாகம் ஆசரியேஹி கதி²தம், ஏவம் அம்ஹேஹி ஸுத’’ந்தி கும்மோவ அங்கா³னி ஸகே கபாலே அந்தோயேவ ஸமோத³ஹதி. யதா² ஹி கச்ச²போ அத்தனோ ஹத்த²பாதா³தி³கே அங்கே³ கேனசி க⁴டிதே ஸப்³பா³னி அங்கா³னி அத்தனோ கபாலேயேவ ஸமோத³ஹதி, ந ப³ஹி நீஹரதி, ஏவமயம்பி ‘‘ந ஸுந்த³ரோ தவ கா³ஹோ, ச²ட்³டே³ஹி ந’’ந்தி வுத்தோ தம் ந விஸ்ஸஜ்ஜதி, அந்தோயேவ அத்தனோ ஹத³யே ஏவ ட²பேத்வா விசரதி, கும்பீ⁴லக்³கா³ஹம் க³ண்ஹாதி. யதா² ஸுஸுமாரா க³ஹிதம் ந படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி, ஏவம் க³ண்ஹாதி.

விவாத³மூலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ச²ளங்க³தா³னஸுத்தவண்ணனா

37. ஸத்தமே த³க்க²ந்தி வட்³ட⁴ந்தி ஏதாயாதி த³க்கி²ணா, பரிச்சாக³மயம் புஞ்ஞம், தஸ்ஸூபகரணபூ⁴தோ தே³ய்யத⁴ம்மோ ச. இத⁴ பன தே³ய்யத⁴ம்மோ அதி⁴ப்பேதோ. தேனேவாஹ ‘‘த³க்கி²ணம் பதிட்டா²பேதீ’’தி. இதோ உட்டி²தேனாதி இதோ கே²த்ததோ உப்பன்னேன. ராகோ³ வினயதி ஏதேனாதி ராக³வினயோ, ராக³ஸ்ஸ ஸமுச்சே²தி³கா படிபதா³. தேனாஹ ‘‘ராக³வினயபடிபத³ம் படிபன்னா’’தி.

‘‘புப்³பே³வ தா³னா ஸுமனோ’’திஆதி³கா³தா²ய புப்³பே³வ தா³னா முஞ்சசேதனாய புப்³பே³ தா³னூபகரணஸம்ப⁴ரணதோ பட்டா²ய ஸுமனோ ‘‘ஸம்பத்தீனம் நிதா³னம் அனுகா³மிகதா³னம் த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஸோமனஸ்ஸிதோ ப⁴வேய்ய. த³த³ம் சித்தம் பஸாத³யேதி த³த³ந்தோ தே³ய்யத⁴ம்மம் த³க்கி²ணேய்யஹத்தே² பதிட்டா²பேந்தோ ‘‘அஸாரதோ த⁴னதோ ஸாராதா³னம் கரோமீ’’தி அத்தனோ சித்தம் பஸாதே³ய்ய. த³த்வா அத்தமனோ ஹோதீதி த³க்கி²ணேய்யானம் தே³ய்யத⁴ம்மம் பரிச்சஜித்வா ‘‘பண்டி³தபஞ்ஞத்தம் நாம மயா அனுட்டி²தம், அஹோ ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’தி அத்தமனோ பமுதி³தோ பீதிஸோமனஸ்ஸஜாதோ ஹோதி. ஏஸாதி யா அயம் புப்³ப³சேதனா முஞ்சசேதனா அபரசேதனாதி இமாஸம் கம்மப²லானம் ஸத்³தா⁴னுக³தானம் ஸோமனஸ்ஸபரிக்³க³ஹிதானம் திவிதா⁴னம் சேதனானம் பாரிபூரீ, ஏஸா.

ஸீலஸஞ்ஞமேனாதி காயிகவாசஸிகஸம்வரேன. ஹத்த²பாதே³தி த³க்கி²ணேய்யானம் ஹத்த²பாதே³. முக²ம் விக்கா²லேத்வாதி தேஸம்யேவ முக²ம் விக்கா²லேத்வா, அத்தனாவ முகோ²த³கம் த³த்வாதி அதி⁴ப்பாயோ.

ச²ளங்க³தா³னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8-11. அத்தகாரீஸுத்தாதி³வண்ணனா

38-41. அட்ட²மே குஸலகிரியாய ஆதி³ஆரம்ப⁴பா⁴வேன பவத்தவீரியம் டி²தஸபா⁴வதாய ஸபா⁴வதா⁴ரணட்டே²ன தா⁴தூதி வுத்தந்தி ஆஹ – ‘‘ஆரம்ப⁴தா⁴தூதி ஆரப⁴னவஸேன பவத்தவீரிய’’ந்தி. லத்³தா⁴ஸேவனம் வீரியம் ப³லப்பத்தம் ஹுத்வா படிபக்கே² வித⁴மதீதி ஆஹ ‘‘நிக்கமதா⁴தூதி கோஸஜ்ஜதோ நிக்க²மனஸபா⁴வம் வீரிய’’ந்தி. பரக்கமனஸபா⁴வோதி அதி⁴மத்ததரானம் படிபக்க²த⁴ம்மானம் வித⁴மனஸமத்த²தாய படுபடுதரபா⁴வேன பரம் பரம் டா²னம் அக்கமனஸபா⁴வோ. நவமாதீ³ஸு நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

அத்தகாரீஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

12. நாகி³தஸுத்தவண்ணனா

42. த்³வாத³ஸமே மாஹம் நாகி³த யஸேன ஸமாக³மந்தி மா அஹம் யஸேன ஸமாக³மனம் பத்தே²மி. மா ச மயா யஸோதி யஸோ ச மயா மா ஸமாக³ச்ச²தூதி அத்தோ². இமினா அத்தனோ லாப⁴ஸக்காரேன அனத்தி²கதம் விபா⁴வேதி. பஞ்சஹி விமுத்தீஹீதி தத³ங்க³விமுத்திஆதீ³ஹி பஞ்சஹி விமுத்தீஹி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

நாகி³தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

தே³வதாவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. த⁴ம்மிகவக்³கோ³

1. நாக³ஸுத்தவண்ணனா

43. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே பரிஸிஞ்சிதுந்தி (ம. நி. அட்ட². 1.272) யோ சுண்ணமத்திகாதீ³ஹி க³த்தானி உப்³ப³ட்டேந்தோ மல்லகமுட்டா²தீ³ஹி வா க⁴ம்ஸந்தோ நஹாயதி, ஸோ ‘‘நஹாயதீ’’தி வுச்சதி. யோ ததா² அகத்வா பகதியாவ நஹாயதி, ஸோ ‘‘பரிஸிஞ்சதீ’’தி வுச்சதி. ப⁴க³வதோ ச ஸரீரே ததா² ஹரிதப்³ப³ம் ரஜோஜல்லம் நாம நுபலிம்பதி அச்ச²ச²விபா⁴வதோ, உதுக்³க³ஹணத்த²ம் பன ப⁴க³வா கேவலம் உத³கே ஓதரதி. தேனாஹ ‘‘க³த்தானி பரிஸிஞ்சிது’’ந்தி.

புப்³ப³கோட்ட²கோதி பாசீனகோட்ட²கோ. ஸாவத்தி²யம் கிர ஜேதவனவிஹாரோ கதா³சி மஹா, கதா³சி கு²த்³த³கோ. ததா² ஹி ஸோ விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே யோஜனிகோ அஹோஸி, ஸிகி²ஸ்ஸ திகா³வுதோ, வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ அட்³ட⁴யோஜனிகோ, ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ கா³வுதப்பமாணோ, கோணாக³மனஸ்ஸ அட்³ட⁴கா³வுதப்பமாணோ, கஸ்ஸபஸ்ஸ வீஸதிஉஸப⁴ப்பமாணோ, அம்ஹாகம் ப⁴க³வதோ காலே அட்ட²கரீஸப்பமாணோ ஜாதோ. தம்பி நக³ரம் தஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ கதா³சி பாசீனதோ ஹோதி, கதா³சி த³க்கி²ணதோ, கதா³சி பச்சி²மதோ, கதா³சி உத்தரதோ. ஜேதவனக³ந்த⁴குடியம் பன சதுன்னம் மஞ்சபாதா³னம் பதிட்டி²தட்டா²னம் அசலமேவ. சத்தாரி ஹி அசலசேதியட்டா²னானி நாம மஹாபோ³தி⁴பல்லங்கட்டா²னம், இஸிபதனே த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனட்டா²னம், ஸங்கஸ்ஸனக³ரே தே³வோரோஹனகாலே ஸோபானஸ்ஸ பதிட்டா²னட்டா²னம், மஞ்சபாத³ட்டா²னந்தி. அயம் பன புப்³ப³கோட்ட²கோ கஸ்ஸபத³ஸப³லஸ்ஸ வீஸதிஉஸப⁴விஹாரகாலே பாசீனத்³வாரகோட்ட²கோ அஹோஸி. ஸோ இதா³னி ‘‘புப்³ப³கோட்ட²கோ’’த்வேவ பஞ்ஞாயதி.

கஸ்ஸபத³ஸப³லஸ்ஸ காலே அசிரவதீ நக³ரம் பரிக்கி²பித்வா ஸந்த³மானா புப்³ப³கோட்ட²கம் பத்வா உத³கேன பி⁴ந்தி³த்வா மஹந்தம் உத³கரஹத³ம் மாபேஸி ஸமதித்திகம் அனுபுப்³ப³க³ம்பீ⁴ரம். தத்த² ஏகம் ரஞ்ஞோ ந்ஹானதித்த²ம், ஏகம் நாக³ரானம், ஏகம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ, ஏகம் பு³த்³தா⁴னந்தி ஏவம் பாடிஏக்கானி ந்ஹானதித்தா²னி ஹோந்தி ரமணீயானிவிப்பகிண்ணரஜதபட்டஸதி³ஸவாலுகானி. இதி ப⁴க³வதா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ம் யேன அயம் ஏவரூபோ புப்³ப³கோட்ட²கோ, தேனுபஸங்கமி க³த்தானி பரிஸிஞ்சிதும். அதா²யஸ்மா ஆனந்தோ³ உத³கஸாடிகம் உபனாமேஸி. ப⁴க³வா ஸுரத்தது³பட்டம் அபனேத்வா உத³கஸாடிகம் நிவாஸேஸி. தே²ரோ து³பட்டேன ஸத்³தி⁴ம் மஹாசீவரம் அத்தனோ ஹத்த²க³தம் அகாஸி. ப⁴க³வா உத³கம் ஓதரி, ஸஹோதரணேனேவஸ்ஸ உத³கே மச்ச²கச்ச²பா ஸப்³பே³ ஸுவண்ணவண்ணா அஹேஸும், யந்தனாளிகாஹி ஸுவண்ணரஸதா⁴ரானி ஸிஞ்சனகாலோ விய ஸுவண்ணபடப்பஸாரணகாலோ விய ச அஹோஸி. அத² ப⁴க³வதோ நஹானவத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா பச்சுத்திண்ணஸ்ஸ தே²ரோ ஸுரத்தது³பட்டம் உபனாமேஸி. ப⁴க³வா தம் நிவாஸேத்வா விஜ்ஜுல்லதாஸதி³ஸம் காயப³ந்த⁴னம் ப³ந்தி⁴த்வா மஹாசீவரம் அந்தந்தேன ஸம்ஹரித்வா பது³மக³ப்³ப⁴ஸதி³ஸம் கத்வா உபனீதம் த்³வீஸு கண்ணேஸு க³ஹேத்வா அட்டா²ஸி. தேன வுத்தம் ‘‘புப்³ப³கோட்ட²கே க³த்தானி பரிஸிஞ்சித்வா ஏகசீவரோ அட்டா²ஸீ’’தி.

ஏவம் டி²தஸ்ஸ பன ப⁴க³வதோ ஸரீரம் விகஸிதபது³மபுப்ப²ஸதி³ஸம் ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் பாரிச்ச²த்தகம், தாராமரீசிவிகஸிதஞ்ச க³க³னதலம் ஸிரியா அவஹஸமானம் விய விரோசித்த², ப்³யாமப்பபா⁴பரிக்கே²பவிலாஸினீ சஸ்ஸ த்³வத்திம்ஸவரலக்க²ணமாலா க³ந்தி²த்வா ட²பிதா த்³வத்திம்ஸ சந்தி³மா விய, த்³வத்திம்ஸ ஸூரியா விய, படிபாடியா ட²பிதத்³வத்திம்ஸசக்கவத்தித்³வத்திம்ஸதே³வராஜத்³வத்திம்ஸமஹாப்³ரஹ்மானோ விய ச அதிவிய விரோசித்த². யஸ்மா ச ப⁴க³வதோ ஸரீரம் ஸுத⁴ந்தசாமீகரஸமானவண்ணம், ஸுபரிஸோதி⁴தபவாளருசிரதோரணம், ஸுவிஸுத்³த⁴னீலரதனாவலிஸதி³ஸகேஸதனுருஹம், தஸ்மா தஹம் தஹம் வினிக்³க³தஸுஜாதஜாதிஹிங்கு³லகரஸூபஸோபி⁴தம் உபரி ஸதமேக⁴ரதனாவலிஸுச்சா²தி³தம் ஜங்க³மமிவ கனககி³ரிஸிக²ரம் விரோசித்த². தஸ்மிஞ்ச ஸமயே த³ஸப³லஸ்ஸ ஸரீரதோ நிக்க²மித்வா ச²ப்³ப³ண்ணரஸ்மியோ ஸமந்ததோ அஸீதிஹத்த²ப்பமாணே பதே³ஸே ஆதா⁴வந்தீ விதா⁴வந்தீ ரதனாவலிரதனதா³மரதனசுண்ணவிப்பகிண்ணம் விய பஸாரிதரதனசித்தகஞ்சனபட்டமிவ ஆஸிஞ்சமானலாகா²ரஸதா⁴ராசித்தமிவ உக்காஸதனிபாதஸமாகுலமிவ நிரந்தரவிப்பகிண்ணகணிகாரகிங்கிணிகபுப்ப²மிவ வாயுவேக³ஸமுத்³த⁴தசினபிட்ட²சுண்ணரஞ்ஜிதமிவ இந்த³த⁴னுவிஜ்ஜுல்லதாவிதானஸந்த²தமிவ ச க³க³னதலம், தம் டா²னம் பவனஞ்ச ஸம்மா ப²ரந்தி. வண்ணபூ⁴மி நாமேஸா. ஏவரூபேஸு டா²னேஸு பு³த்³தா⁴னம் ஸரீரவண்ணம் வா கு³ணவண்ணம் வா சுண்ணியபதே³ஹி வா கா³தா²ஹி வா அத்த²ஞ்ச உபமாயோ ச காரணானி ச ஆஹரித்வா படிப³லேன த⁴ம்மகதி²கேன பூரேத்வா கதே²தும் வட்டதி. ஏவரூபேஸு ஹி டா²னேஸு த⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ தா²மோ வேதி³தப்³போ³. புப்³ப³ஸதி³ஸானி குருமானோதி நிருத³கானி குருமானோ, ஸுக்கா²பயமானோதி அத்தோ². ஸோத³கே க³த்தே சீவரம் பாருபந்தஸ்ஸ ஹி சீவரே கண்ணிகானி உட்ட²ஹந்தி, பரிக்கா²ரப⁴ண்ட³ம் து³ஸ்ஸதி, பு³த்³தா⁴னம் பன ஸரீரே ரஜோஜல்லம் ந உபலிம்பதி, பது³மபத்தே உக்கி²த்தஉத³கபி³ந்து³ விய உத³கம் வினிவட்டேத்வா க³ச்ச²தி. ஏவம் ஸந்தேபி ஸிக்கா²கா³ரவதாய ப⁴க³வா ‘‘பப்³ப³ஜிதவத்தம் நாமேத’’ந்தி மஹாசீவரம் உபோ⁴ஸு கண்ணேஸு க³ஹேத்வா புரதோ காயம் படிச்சா²தே³த்வா அட்டா²ஸி.

தாளிதஞ்ச வாதி³தஞ்ச தாளிதவாதி³தம், தூரியானம் தாளிதவாதி³தம் தூரியதாளிதவாதி³தம். மஹந்தஞ்ச தம் தூரியதாளிதவாதி³தஞ்சாதி மஹாதூரியதாளிதவாதி³தம். தேனாஹ ‘‘மஹந்தேனா’’திஆதி³. அத² வா பே⁴ரிமுதி³ங்க³பணவாதி³தூரியானம் தாளிதம் வீணாவேளுகோ³முகி²ஆதீ³னம் வாதி³தஞ்ச தூரியதாளிதவாதி³தந்தி வா ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

அபி⁴ஞ்ஞாபாரம் க³தோதி அபி⁴ஞ்ஞாபாரகூ³. ஏவம் ஸேஸேஸுபி. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸப்³ப³த⁴ம்மே அபி⁴ஜானந்தோ க³தோதி அபி⁴ஞ்ஞாபாரகூ³. தேஸு பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ பரிஜானந்தோ க³தோதி பரிஞ்ஞாபாரகூ³. ஸப்³ப³கிலேஸே பஜஹந்தோ க³தோதி பஹானபாரகூ³. சத்தாரோ மக்³கே³ பா⁴வேந்தோ க³தோதி பா⁴வனாபாரகூ³. நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோந்தோ க³தோதி ஸச்சி²கிரியாபாரகூ³. ஸப்³ப³ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தோ க³தோதி ஸமாபத்திபாரகூ³. ஸுப்³ரஹ்மதே³வபுத்தாத³யோதி ஏத்த² ஸோ கிர தே³வபுத்தோ அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதோ நந்த³னகீளிதம் கத்வா பாரிச்ச²த்தகமூலே பஞ்ஞத்தாஸனே நிஸீதி³. தம் பஞ்சஸதா பரிவாரேத்வா நிஸின்னா, பஞ்சஸதா ருக்க²ம் அபி⁴ருஹித்வா மது⁴ரஸ்ஸரேன கா³யித்வா புப்பா²னி பாதேந்தி. தானி க³ஹேத்வா இதரா ஏகதோவண்டிகமாலாவ க³ந்தே²ந்தி. அத² ருக்க²ம் அபி⁴ருள்ஹா உபச்சே²த³கவஸேன ஏகப்பஹாரேனேவ காலம் கத்வா அவீசிம்ஹி நிப்³ப³த்தா மஹாது³க்க²ம் அனுப⁴வந்தி. அத² காலே க³ச்ச²ந்தே தே³வபுத்தோ ‘‘இமாஸம் நேவ ஸத்³தோ³ ஸுய்யதி, ந புப்பா²னி பாதேந்தி, கஹம் நு கோ² க³தா’’தி ஆவஜ்ஜேந்தோ நிரயே நிப்³ப³த்தபா⁴வம் தி³ஸ்வா பியவத்து²கஸோகேன ருப்பமானோ சிந்தேஸி – ‘‘ஏதா தாவ யதா²கம்மேன க³தா, மய்ஹம் ஆயுஸங்கா²ரோ கித்தகோ’’தி. ஸோ ‘‘ஸத்தமே தி³வஸே மயாபி அவஸேஸாஹி பஞ்சஸதாஹி ஸத்³தி⁴ம் காலம் கத்வா தத்தே²வ நிப்³ப³த்திதப்³ப³’’ந்தி தி³ஸ்வா ப³லவதரேன ஸோகேன ஸமப்பிதோ. ‘‘இமம் மய்ஹம் ஸோகம் ஸதே³வகே லோகே அஞ்ஞத்ர ததா²க³தா நிப்³பா³பேதும் ஸமத்தோ² நத்தீ²’’தி சிந்தேத்வா ஸத்து² ஸந்திகம் க³ந்த்வா வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் டி²தோ –

‘‘நிச்சம் உத்ரஸ்தமித³ம் சித்தம், நிச்சம் உப்³பி³க்³க³மித³ம் மனோ;

அனுப்பன்னேஸு கிச்சே²ஸு, அதோ² உப்பதிதேஸு ச;