1. சேதனாஸுத்தவண்ணனா

171. ததியஸ்ஸ பட²மே காயஸஞ்சேதனாஹேதூதி காயகம்மனிமித்தம், காயிகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கடத்தா உபசிதத்தாதி அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸேஸஸஞ்சேதனாத்³வயேபி. உத்³த⁴ச்சஸஹக³தசேதனா பவத்திவிபாகம் தே³தியேவாதி ‘‘வீஸதிவிதா⁴’’தி வுத்தம். ததா² வசீஸஞ்சேதனா மனோஸஞ்சேதனாதி ஏத்த² காமாவசரகுஸலாகுஸலவஸேன வீஸதி சேதனா லப்³ப⁴ந்தி. இத³ம் ததா²-ஸத்³தே³ன உபஸம்ஹரதி. அபிசேத்த² நவ மஹக்³க³தசேதனாபி லப்³ப⁴ந்தீதி இமினா நவஹி ரூபாரூபகுஸலசேதனாஹி ஸத்³தி⁴ம் மனோத்³வாரே ஏகூனதிம்ஸாதி தீஸு த்³வாரேஸு ஏகூனஸத்ததி சேதனா ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. அவிஜ்ஜாபச்சயாவாதி இத³ம் தாபி சேதனா அவிஜ்ஜாபச்சயாவ ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். யதா²வுத்தா ஹி ஏகூனஸத்ததி சேதனா குஸலாபி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஹோந்தி, பகே³வ இதரா அப்பஹீனாவிஜ்ஜஸ்ஸேவ உப்பஜ்ஜனதோ பஹீனாவிஜ்ஜஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ.

யஸ்மா யம் தம் யதா²வுத்தம் சேதனாபே⁴த³ம் காயஸங்கா²ரஞ்சேவ வசீஸங்கா²ரஞ்ச மனோஸங்கா²ரஞ்ச பரேஹி அனுஸ்ஸாஹிதோ ஸாமம்பி அஸங்கா²ரிகசித்தேன கரோதி, பரேஹி காரியமானோ ஸஸங்கா²ரிகசித்தேனபி கரோதி, ‘‘இத³ம் நாம கம்மம் கரோந்தோபி தஸ்ஸ ஏவரூபோ நாம விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் கம்மம் விபாகஞ்ச ஜானந்தோபி கரோதி, மாதாபிதூஸு சேதியவந்த³னாதீ³னி கரோந்தேஸு அனுகரோந்தோ தா³ரகோ விய கேவலம் கம்மஞ்ஞேவ விஜ்ஜானந்தோ ‘‘இமஸ்ஸ பன கம்மஸ்ஸ அயம் விபாகோ’’தி விபாகம் அஜானந்தோபி கரோதி, தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸாமம் வா த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். பரேஹி அனாணத்தோதி ஸரஸேனேவ வத்தமானோ. ஜானந்தோதி அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன ஜானந்தோ.

நனு ச கீ²ணாஸவோ சேதியம் வந்த³தி, த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, கத²மஸ்ஸ காயகம்மாத³யோ ந ஹோந்தீதி? அவிபாகத்தா. கீ²ணாஸவேன ஹி கதகம்மம் நேவ குஸலம் ஹோதி நாகுஸலம், அவிபாகம் ஹுத்வா கிரியாமத்தே திட்ட²தி. தேனஸ்ஸ தே காயாத³யோ ந ஹோந்தி. தேனேவாஹ ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸ காயேன கரணகம்மம் பஞ்ஞாயதீ’’திஆதி³. தந்தி குஸலாகுஸலம்.

கி²ட்³டா³ய பது³ஸ்ஸந்தீதி கி²ட்³டா³பதோ³ஸினோ, கி²ட்³டா³பதோ³ஸினோ ஏவ கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகா. கி²ட்³டா³பதோ³ஸோ வா ஏதேஸம் அத்தீ²தி கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகா. தே கிர புஞ்ஞவிஸேஸாதி⁴க³தேன மஹந்தேன அத்தனோ ஸிரிவிப⁴வேன நக்க²த்தம் கீளந்தா தாய ஸம்பத்தியா மஹந்ததாய ‘‘ஆஹாரம் பரிபு⁴ஞ்ஜிம்ஹா ந பரிபு⁴ஞ்ஜிம்ஹா’’திபி ந ஜானந்தி. அத² ஏகாஹாராதிக்கமதோ பட்டா²ய நிரந்தரம் கா²த³ந்தாபி பிவந்தாபி சவந்தியேவ ந திட்ட²ந்தி. கஸ்மா? கம்மஜதேஜஸ்ஸ ப³லவதாய கரஜகாயஸ்ஸ மந்த³தாய. மனுஸ்ஸானஞ்ஹி கம்மஜதேஜோ மந்தோ³, கரஜகாயோ ப³லவா. தேஸம் தேஜஸ்ஸ மந்த³தாய காயஸ்ஸ ப³லவதாய ஸத்தாஹம்பி அதிக்கமித்வா உண்ஹோத³கஅச்ச²யாகு³ஆதீ³ஹி ஸக்கா கரஜகாயம் உபத்த²ம்பே⁴தும். தே³வானம் பன தேஜோ ப³லவா ஹோதி உளாரபுஞ்ஞனிப்³ப³த்தத்தா உளாரக³ருஸினித்³த⁴ஸுதா⁴ஹாரஜீரணதோ ச. கரஜம் மந்த³ம் முது³ஸுகு²மாலபா⁴வதோ. தே ஏகம் ஆஹாரவேலம் அக்கமித்வாவ ஸண்டா²பேதும் ந ஸக்கோந்தி. யதா² நாம கி³ம்ஹானம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகே தத்தபாஸாணே ட²பிதம் பது³மம் வா உப்பலம் வா ஸாயன்ஹஸமயே க⁴டஸதேனபி ஸிஞ்சியமானம் பாகதிகம் ந ஹோதி வினஸ்ஸதியேவ, ஏவமேவ பச்சா² நிரந்தரம் கா²த³ந்தாபி பிவந்தாபி சவந்தியேவ ந திட்ட²ந்தி. கதமே பன தே தே³வாதி? ‘‘இமே நாமா’’தி அட்ட²கதா²ய விசாரணா நத்தி², ‘‘ஆஹாரூபச்சே²தே³ன ஆதபே கி²த்தமாலா வியா’’தி வுத்தத்தா யே கேசி கப³ளீகாராஹாரூபஜீவினோ தே³வா ஏவம் கரோந்தி, தே ஏவம் சவந்தீதி வேதி³தப்³பா³. அப⁴யகி³ரிவாஸினோ பனாஹு ‘‘நிம்மானரதிபரனிம்மிதவஸவத்தினோ தே தே³வா, கி²ட்³டா³ய பது³ஸ்ஸனமத்தேனேவ ஹேதே கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகாதி வுத்தா’’தி. கோ பனேத்த² தே³வானம் ஆஹாரோ, கா ஆஹாரவேலாதி? ‘‘ஸப்³பே³ஸம்பி காமாவசரதே³வானம் ஸுதா⁴ ஆஹாரோ, ஸா ஹேட்டி²மேஹி ஹேட்டி²மேஹி உபரிமானம் உபரிமானம் பணீததமா ஹோதி. தம் யதா²ஸகம் தி³வஸவஸேனேவ தி³வஸே தி³வஸே பு⁴ஞ்ஜந்தி. கேசி பன ப³த³ரப்பமாணம் ஸுதா⁴ஹாரம் பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி. ஸோ ஜிவ்ஹாயம் ட²பிதமத்தோயேவ யாவ கேஸக்³க³னக²க்³கா³ காயம் ப²ரதி, தேஸம்யேவ தி³வஸவஸேன ஸத்ததி³வஸம் யாபனஸமத்தோ²வ ஹோதீ’’தி வத³ந்தி.

இஸ்ஸாபகதத்தா பது³ட்டே²ன மனஸா பது³ஸ்ஸந்தீதி மனோபதோ³ஸிகா. உஸூயவஸேன வா மனஸோ பதோ³ஸோ மனோபதோ³ஸோ, ஸோ ஏதேஸம் அத்தி² வினாஸஹேதுபூ⁴தோதி மனோபதோ³ஸிகா. அக்குத்³தோ⁴ ரக்க²தீதி குத்³த⁴ஸ்ஸ ஸோ கோதோ⁴ இதரஸ்மிம் அக்குஜ்ஜ²ந்தே அனுபாதா³னோ ஏகவாரமேவ உப்பத்தியா அனாஸேவனோ சாவேதும் ந ஸக்கோதி, உத³கந்தம் பத்வா அக்³கி³ விய நிப்³பா³யதி, தஸ்மா அக்குத்³தோ⁴ தம் சவனதோ ரக்க²தி. உபோ⁴ஸு பன குத்³தே⁴ஸு பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ அஞ்ஞமஞ்ஞம்ஹி பரிவட்³ட⁴னவஸேன திகி²ணஸமுதா³சாரோ நிஸ்ஸயத³ஹனரஸோ கோதோ⁴ உப்பஜ்ஜமானோ ஹத³யவத்து²ம் நித³ஹந்தோ அச்சந்தஸுகு²மாலம் கரஜகாயம் வினாஸேதி, ததோ ஸகலோபி அத்தபா⁴வோ அந்தரதா⁴யதி. தேனாஹ ‘‘உபோ⁴ஸு பனா’’திஆதி³. ததா² சாஹ ப⁴க³வா ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம்ஹி பது³ட்ட²சித்தா கிலந்தகாய…பே… சவந்தீ’’தி (தீ³. நி. 1.47).

கதமே தேன தே³வா த³ட்ட²ப்³பா³தி ஏத்த² தேனாதி பச்சத்தே கரணவசனந்தி ஆஹ ‘‘கதமே நாம தே தே³வா த³ட்ட²ப்³பா³’’தி. கரணத்தே²யேவ வா ஏதம் கரணவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தேன வா அத்தபா⁴வேனா’’தி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

சேதனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.