(8) 3. ஆனந்த³வக்³கோ³

1. ச²ன்னஸுத்தவண்ணனா

72. ததியஸ்ஸ பட²மே ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோதி ந நக்³க³பரிப்³பா³ஜகோ. பா³ஹிரகஸமயம் லுஞ்சித்வா ஹரந்தோதி பா³ஹிரகானம் ஸமயம் நிஸேதே⁴த்வா ஆபன்னோ.

பஞ்ஞாசக்கு²ஸ்ஸ விப³ந்த⁴னதோ அந்த⁴ம் கரோதீதி அந்த⁴கரணோதி ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³. அசக்கு²கரணோதி அஸமத்த²ஸமாஸோயம் ‘‘அஸூரியபஸ்ஸானி முகா²னீ’’திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ ‘‘பஞ்ஞாசக்கு²ம் ந கரோதீதி அசக்கு²கரணோ’’தி. பஞ்ஞானிரோதி⁴கோதி அனுப்பன்னாய லோகியலோகுத்தராய பஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜிதும் ந தே³தி, லோகியபஞ்ஞம் பன அட்ட²ஸமாபத்திபஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாவஸேன உப்பன்னம்பி ஸமுச்சி²ந்தி³த்வா கி²பதீதி பஞ்ஞானிரோதி⁴கோதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அனுப்பன்னானுப்பாத³உப்பன்னபரிஹானினிமித்ததாய ஹி பஞ்ஞம் நிரோதே⁴தீதி பஞ்ஞானிரோதி⁴கோ. விஹனதி விபா³த⁴தீதி விகா⁴தோ, து³க்க²ந்தி ஆஹ ‘‘து³க்க²ஸங்கா²தஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸா’’தி. கிலேஸனிப்³பா³னந்தி இமினா அஸங்க²தனிப்³பா³னமேவ வத³தி. அஸங்க²தஞ்ஹி நிப்³பா³னம் நாம, தம் பச்சக்க²ம் காதும் ந தே³தீதி அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. லோகுத்தரமிஸ்ஸகோ கதி²தோ புப்³ப³பா⁴கி³யஸ்ஸபி அரியமக்³க³ஸ்ஸ கதி²தத்தா.

ச²ன்னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஆஜீவகஸுத்தவண்ணனா

73. து³தியே ந அஞ்ஞாதுகாமோதி ந ஆஜானிதுகாமோயேவாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பரிக்³க³ண்ஹனத்த²ம் பன ஆக³தோ’’தி, பஞ்ஞாய பரிச்சி²ந்தி³த்வா உபபரிக்கி²த்வா க³ண்ஹனத்த²ந்தி அத்தோ². காரணாபதே³ஸோதி காரணனித்³தே³ஸோ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

ஆஜீவகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. மஹானாமஸக்கஸுத்தவண்ணனா

74. ததியே கி³லானஸ்ஸ பா⁴வோ கே³லஞ்ஞந்தி ஆஹ ‘‘கி³லானபா⁴வதோ’’தி. தீ³பேதீதி தே³ஸனாக்கமேனேவ பஞ்ஞாபேதி. பட²மஞ்ஹி ஸேக²ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாயோ வத்வா பச்சா² அஸேக²ஸீலாதீ³னி வத³ந்தோ இமமத்த²ம் தீ³பேதி.

மஹானாமஸக்கஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. நிக³ண்ட²ஸுத்தவண்ணனா

75. சதுத்தே² ஹம்ஸவட்டகச்ச²ன்னேனாதி ஹம்ஸவட்டகபரிச்ச²ன்னேன, ஹம்ஸமண்ட³லாகாரேனாதி அத்தோ². நத்தி² ஏதஸ்ஸ பரிஸேஸந்தி அபரிஸேஸம். தேனாஹ ‘‘அப்பமத்தகம்பி அஸேஸேத்வா’’தி. அபரிஸேஸத⁴ம்மஜானனதோ வா அபரிஸேஸஸங்கா²தம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதீதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸததந்தி நிச்சம். ஸமிதந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனந்தி ஆஹ ‘‘ஸததம் ஸமிதந்தி ஸப்³ப³காலம் நிரந்தர’’ந்தி. அத² வா நிச்சட்டே²ன ஸதத-ஸத்³தே³ன அபி⁴ண்ஹப்பவத்தி ஜோதிதா ஸியாதி ‘‘ஸமித’’ந்தி வுத்தம். தேன நிரந்தரப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேதீதி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³காலம் நிரந்தர’’ந்தி.

விஸுத்³தி⁴ஸம்பாபனத்தா²யாதி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴தீ³ஹி ச உபக்கிலிட்ட²சித்தானம் ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴பாபனத்தா²ய. ஸமதிக்கமனத்தா²யாதி ஸோகஸ்ஸ ச பரிதே³வஸ்ஸ ச பஹானத்தா²ய. அத்த²ம் க³மனத்தா²யாதி காயிகது³க்க²ஸ்ஸ ச சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் அத்த²ங்க³மனாய, நிரோதா⁴யாதி அத்தோ². ஞாயதி நிச்ச²யேன கமதி நிப்³பா³னம். தம் வா ஞாயதி படிவிஜ்ஜ²தி ஏதேனாதி ஞாயோ, அரியமக்³கோ³தி ஆஹ ‘‘மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மனத்தா²யா’’தி. அபச்சயனிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கரணத்தா²யாதி பச்சயரஹிதத்தா அபச்சயஸ்ஸ அஸங்க²தஸ்ஸ தண்ஹாவானவிரஹிதத்தா நிப்³பா³னந்தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அமதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, அத்தபச்சக்க²தாயாதி வுத்தம் ஹோதி. பு²ஸித்வா பு²ஸித்வாதி பத்வா பத்வா. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நிக³ண்ட²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. நிவேஸகஸுத்தவண்ணனா

76. பஞ்சமே கிச்சகரணீயேஸு ஸஹபா⁴வட்டே²ன அமா ஹோந்தீதி அமச்சா. ‘‘அயம் அஜ்ஜ²த்திகோ’’தி ஏவம் ஜானந்தி, ஞாயந்தி வாதி ஞாதீ. ஸஸ்ஸுஸஸுரபக்கி²காதி ஸஸ்ஸுஸஸுரா ச தப்பக்கி²கோ ச ஸஸ்ஸுஸஸுரபக்கி²கா. லோஹிதேன ஸம்ப³த்³தா⁴தி ஸாலோஹிதா. பிதுபக்கி²கா வா ஞாதீ, மாதுபக்கி²கா ஸாலோஹிதா. மாதுபிதுபக்கி²கா வா ஞாதீ, ஸஸ்ஸுஸஸுரபக்கி²கா ஸாலோஹிதா. அவேச்ச ரதனஸ்ஸ கு³ணே யாதா²வதோ ஞத்வா பஸாதோ³ அவேச்சப்பஸாதோ³. ஸோ பன யஸ்மா மக்³கே³னாக³தத்தா கேனசி அகம்பனீயோ ச அப்பத⁴ம்ஸியோ ச ஹோதி, தஸ்மா ஏவம் வுத்தம் ‘‘அசலப்பஸாதோ³’’தி. பா⁴வஞ்ஞத²த்தந்தி ஸபா⁴வஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம்.

வீஸதியா கோட்டா²ஸேஸூதி கேஸாதி³மத்த²லுங்க³பரியந்தேஸு. த்³வாத³ஸஸு கோட்டா²ஸேஸூதி பித்தாதி³முத்தபரியந்தேஸு. சதூஸு கோட்டா²ஸேஸூதி ‘‘யேன ச ஸந்தப்பதி, யேன ச ஜீரீயதி, யேன ச பரித³ய்ஹதி, யேன ச அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதம் ஸம்மா பரிணாமம் க³ச்ச²தீ’’தி (ம. நி. 1.304) ஏவம் வுத்தேஸு சதூஸு கோட்டா²ஸேஸு. ச²ஸு கோட்டா²ஸேஸூதி ‘‘உத்³த⁴ங்க³மா வாதா, அதோ⁴க³மா வாதா, குச்சி²ஸயா வாதா, கோட்டா²ஸயா வாதா, அங்க³மங்கா³னுஸாரினோ வாதா, அஸ்ஸாஸோ பஸ்ஸாஸோ’’தி (ம. நி. 2.305) ஏவம் வுத்தேஸு ச²ஸு கோட்டா²ஸேஸு. வித்த²ம்ப⁴னம் ஸேஸபூ⁴தத்தயஸந்த²ம்பி⁴ததாபாத³னம், ‘‘உபகீளன’’ந்தி ஏகே. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நிவேஸகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6-7. பட²மப⁴வஸுத்தாதி³வண்ணனா

77-78. ச²ட்டே² அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணந்தி கம்மஸஹஜாதம் விஞ்ஞாணம். ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. ஸத்தமே நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

பட²மப⁴வஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. ஸீலப்³ப³தஸுத்தவண்ணனா

79. அட்ட²மே து³க்கரகாரிகானுயோகோ³தி து³க்கரகிரியாய அனுயோகோ³. உபட்டா²னேன ஸாரந்தி உபட்டா²னாகாரேன ஸாரம். ‘‘இத³ம் வர’’ந்திஆதி³னா உபட்டா²னாகாரம் விபா⁴வேதி. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸத்தா²ரா புச்சி²தே பஞ்ஹே.

ஸீலப்³ப³தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. க³ந்த⁴ஜாதஸுத்தவண்ணனா

80. நவமே மூலே, மூலஸ்ஸ வா க³ந்தோ⁴ மூலக³ந்தோ⁴தி ஆஹ ‘‘மூலவத்து²கோ க³ந்தோ⁴’’தி. மூலம் வத்து² ஏதஸ்ஸாதி மூலவத்து²கோ. இதா³னி மூலம் க³ந்த⁴யோக³தோ க³ந்தோ⁴தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘க³ந்த⁴ஸம்பன்னம் வா மூலமேவ மூலக³ந்தோ⁴’’தி ஆஹ. பச்சி²மோயேவேத்த² அத்த²விகப்போ யுத்ததரோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்ஸ ஹி க³ந்தோ⁴’’திஆதி³மாஹ. வஸ்ஸிகபுப்பா²தீ³னந்தி ஸுமனபுப்பா²தீ³னம்.

க³ந்த⁴ஜாதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. சூளனிகாஸுத்தவண்ணனா

81. த³ஸமே அருணவதிஸுத்தந்தஅட்டு²ப்பத்தியந்தி ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ராஜா அஹோஸி அருணவா நாம. ரஞ்ஞோ கோ² பன, பி⁴க்க²வே, அருணவதோ அருணவதீ நாம ராஜதா⁴னீ அஹோஸி. அருணவதிம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ராஜதா⁴னிம் ஸிகீ² ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ உபனிஸ்ஸாய விஹாஸி. ஸிகி²ஸ்ஸ கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அபி⁴பூ⁴ஸம்ப⁴வம் நாம ஸாவகயுக³ம் அஹோஸி அக்³க³ம் ப⁴த்³த³யுக³ம். அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸிகீ² ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அபி⁴பு⁴ம் பி⁴க்கு²ம் ஆமந்தேஸீ’’திஆதி³னா ப்³ரஹ்மஸம்யுத்தே (ஸம். நி. 1.185) ஆக³தஸ்ஸ அருணவதிஸுத்தந்தஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்தியம். அதிப்பகோ³தி அதிவிய பகோ³, அதிவிய பாதோதி அத்தோ², ந தாவ குலேஸு ப⁴த்தம் நிட்டா²தீதி வுத்தம் ஹோதி.

உஜ்ஜா²யந்தீதி அவஜா²யந்தி, ஹேட்டா² கத்வா சிந்தேந்தி, லாமகதோ சிந்தேந்தி. அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம் கத்வாதி ‘‘பகதிவண்ணம் விஜஹித்வா நாக³வண்ணம் வா த³ஸ்ஸேதி, ஸுபண்ணவண்ணம் வா த³ஸ்ஸேதீ’’திஆதி³னா (படி. ம. 3.13) நயேன ஆக³தம் அனேகப்பகாரம் இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம் கத்வா. ஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துந்தி சக்கவாளஸஹஸ்ஸம். கா³தா²த்³வயம் அபா⁴ஸீதி தே²ரோ கிர ‘‘கத²ம் தே³ஸிதா கோ² த⁴ம்மதே³ஸனா ஸப்³பே³ஸம் பியா மனாபா’’தி சிந்தேத்வா ‘‘ஸப்³பே³பி பாஸண்டா³ ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா அத்தனோ அத்தனோ ஸமயே புரிஸகாரம் வண்ணயந்தி, வீரியஸ்ஸ அவண்ணவாதீ³ நாம நத்தி², வீரியப்படிஸம்யுத்தம் கத்வா தே³ஸேஸ்ஸாமி. ஏவமஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனா ஸப்³பே³ஸம் பியா ப⁴விஸ்ஸதி மனாபா’’தி ஞத்வா தீஸு பிடகேஸு விசினித்வா ‘‘ஆரம்ப⁴த² நிக்கமதா²’’தி (ஸம். நி. 1.186) இத³ம் கா³தா²த்³வயம் அபா⁴ஸி.

கிம் ஆலோகோ அயந்தி கஸ்ஸ நு கோ² அயம் ஆலோகோதி. விசினந்தானந்தி சிந்தேந்தானம். ஸப்³பே³தி லோகதா⁴துயம் ஸப்³பே³ தே³வா ச மனுஸ்ஸா ச. ஓஸடாய பரிஸாயாதி த⁴ம்மஸ்ஸவனத்த²ம் ஸமோஸடாய பரிமிதபரிச்சி²ன்னாய பரிஸாய. அத்தோ²பி நேஸம் பாகடோ அஹோஸீதி ந கேவலம் தே ஸத்³த³மேவ அஸ்ஸோஸும், அத² கோ² அத்தோ²பி தேஸம் பகதிஸவனூபசாரே விய பாகடோ அஹோஸி. தேன ஸஹஸ்ஸம் லோகதா⁴தும் விஞ்ஞாபேதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

பரிஹரந்தீதி ஸினேரும் த³க்கி²ணதோ கத்வா பரிவத்தேந்தி. விரோசமானாதி அத்தனோ ஜுதியா தி³ப்³ப³மானா, ஸோப⁴மானா வா. தாவ ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோதி யத்தகோ சந்தி³மஸூரியேஹி ஓபா⁴ஸியமானோ லோகதா⁴துஸங்கா²தோ ஏகேகோ லோகோ, தத்தகேன பமாணேன ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோ, இமினா சக்கவாளேன ஸத்³தி⁴ம் சக்கவாளஸஹஸ்ஸந்தி அத்தோ². கஸ்மா பனேஸா ஆனீதாதி ஏஸா சூளனிகா லோகதா⁴து கஸ்மா ப⁴க³வதா ஆனீதா, தே³ஸிதாதி அத்தோ². மஜ்ஜி²மிகாய லோகதா⁴துயா பரிச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி த்³விஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயா பரிமாணத³ஸ்ஸனத்த²ம்.

ஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயா ஸஹஸ்ஸீ த்³விஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து, ஸா சக்கவாளக³ணனாய த³ஸஸதஸஹஸ்ஸசக்கவாளபரிமாணா. தேனாஹ ‘‘ஸஹஸ்ஸசக்கவாளானி ஸஹஸ்ஸபா⁴கே³ன க³ணேத்வா’’திஆதி³. கம்பனதே³வதூபஸங்கமனாதி³னா ஜாதசக்கவாளேன ஸஹ யோக³க்கே²மம் டா²னம் ஜாதிக்கே²த்தம். தத்தகாய ஏவ ஜாதிக்கே²த்தபா⁴வோ த⁴ம்மதாவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³, ‘‘பரிக்³க³ஹவஸேனா’’தி கேசி. ஸப்³பே³ஸம்பி பு³த்³தா⁴னம் ஏவம் ஜாதிக்கே²த்தம் தன்னிவாஸீனம்யேவ ச தே³வதானம் த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோதி வத³ந்தி. படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணாதீ³னம் ஸத்தன்னம்யேவ க³ஹணம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் மஹாபி⁴னீஹாராதி³காலேபி தஸ்ஸ பகம்பனஸ்ஸ லப்³ப⁴னதோ.

ஸஹஸ்ஸம் ஸஹஸ்ஸதா⁴ கத்வா க³ணிதம் மஜ்ஜி²மிகந்திஆதி³னா மஜ்ஜி²மிகாய லோகதா⁴துயா ஸஹஸ்ஸம் திஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து, ஸாயேவ ச மஹாஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தூதி த³ஸ்ஸேதி. ஸரஸேனேவ ஆணாபவத்தனம் ஆணாக்கே²த்தம், யம் ஏகஜ்ஜ²ம் ஸம்வட்டதி விவட்டதி ச. ஆணா ப²ரதீதி தன்னிவாஸிதே³வதானம் ஸிரஸா ஸம்படிச்ச²னேன வத்ததி, தஞ்ச கோ² கேவலம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேனேவ, அதி⁴ப்பாயவஸேன ச பன ‘‘யாவதா பன ஆகங்கே²ய்யா’’தி (அ. நி. 3.81) வசனதோ பு³த்³தா⁴னம் அவிஸயோ நாம நத்தி², விஸயக்கே²த்தஸ்ஸ பமாணபரிச்சே²தோ³ நாம நத்தி². விஸமோதி ஸூரியுக்³க³மனாதீ³னம் விஸமபா⁴வதோ விஸமோ. தேனேவாஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் டா²னே ஸூரியோ உக்³க³தோ ஹோதீ’’திஆதி³. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளனிகாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆனந்த³வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.