.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

திகனிபாத-டீகா

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. பா³லவக்³கோ³

1. ப⁴யஸுத்தவண்ணனா

1. திகனிபாதஸ்ஸ பட²மே ப⁴யந்தி பீ⁴தி சேதஸோ ப்³யதோ⁴தி ஆஹ ‘‘சித்துத்ராஸோ’’தி. உபத்³த³வோதி அந்தராயோ. தஸ்ஸ பன விக்கே²பகாரணத்தா வுத்தம் ‘‘அனேகக்³க³தாகாரோ’’தி. உபஸக்³கோ³தி உபஸஜ்ஜனம், தே³வதோபபீளாதி³னா அப்படிகாரவிகா⁴தாபத்தி. ஸா பன யஸ்மா படிகாராபா⁴வேன விஹஞ்ஞமானஸ்ஸ கிஞ்சி காதும் அஸமத்த²ஸ்ஸ ஓஸீத³னகாரணம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘தத்த² தத்த² லக்³க³னாகாரோ’’தி. யதா²வுத்தே தி³வஸே அனாக³ச்ச²ந்தேஸூதி வஞ்சேத்வா ஆக³ந்தும் நியமிததி³வஸே அனாக³ச்ச²ந்தேஸு. த்³வாரே அக்³கி³ம் த³த்வாதி ப³ஹி அனிக்க²மனத்தா²ய த்³வாரே அக்³கி³ம் த³த்வா.

நளேஹி ச²ன்னபடிச்ச²ன்னாதி நளேஹி திணச்ச²த³னஸங்கே²பேன உபரி சா²தே³த்வா தேஹியேவ தா³ருகுடிகனியாமேன பரிதோபி சா²தி³தா. ஏஸேவ நயோதி இமினா திணேஹி ச²ன்னதம் ஸேஸஸம்பா⁴ரானம் ருக்க²மயதஞ்ச அதிதி³ஸதி.

வித⁴வபுத்தேதி அந்தபா⁴வோபலக்க²ணம். தே ஹி நிப்பிதிகா அவினீதா அஸம்யதா யம் கிஞ்சி காரினோ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

ப⁴யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. லக்க²ணஸுத்தவண்ணனா

2. து³தியே லக்கீ²யதி பா³லோ அயந்தி ஞாயதி ஏதேனாதி லக்க²ணம், கம்மம் லக்க²ணமேதஸ்ஸாதி கம்மலக்க²ணோதி ஆஹ ‘‘காயத்³வாராதி³பவத்தம் கம்ம’’ந்திஆதி³. அபதீ³யந்தி தோ³ஸா ஏதேன ரக்கீ²யந்தி, லூயந்தி சி²ஜ்ஜந்தி வாதி அபதா³னம், ஸத்தானம் ஸம்மா, மிச்சா² வா பவத்தப்பயோகோ³. தேன ஸோப⁴தீதி அபதா³னஸோப⁴னீ. தேனாஹ ‘‘பஞ்ஞா நாமா’’திஆதி³. அத்தனோ சரிதேனேவாதி அத்தனோ சரியாய ஏவ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

லக்க²ணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3-4. சிந்தீஸுத்தாதி³வண்ணனா

3-4. ததியே ஏதேஹீதி து³ச்சிந்திதசிந்திதாதீ³ஹி. ஏதேன லக்க²ணஸத்³த³ஸ்ஸ ஸரணத்த²தமாஹ. தானேவாதி லக்க²ணானி ஏவ. அஸ்ஸாதி பா³லஸ்ஸ. பா³லோ அயந்தி நிமீயதி ஸஞ்ஜானீயதி ஏதேஹீதி பா³லனிமித்தானி. அபதா³னம் வுச்சதி, விக்²யாதம் கம்மம், து³ச்சிந்திதசிந்திதாதீ³னி ச பா³லே விக்²யாதானி அஸாதா⁴ரணபா⁴வேன. தஸ்மா ‘‘பா³லஸ்ஸ அபதா³னானீ’’தி. அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³ஹி து³ட்ட²ம் தூ³ஸிதம் சிந்திதம் து³ச்சிந்திதம், தம் சிந்தேதீதி து³ச்சிந்திதசிந்தீ. லோபா⁴தீ³ஹி து³ட்ட²ம் பா⁴ஸிதம் முஸாவாதா³தி³ம் பா⁴ஸதீதி து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ. தேஸம்யேவ வஸேன கத்தப்³ப³தோ து³க்கடகம்மம் பாணாதிபாதாதி³ம் கரோதீதி து³க்கடகம்மகாரீ. தேனாஹ ‘‘சிந்தயந்தோ’’திஆதி³. வுத்தானுஸாரேனாதி ‘‘பா³லோ அய’’ந்திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ அத்த²வசனஸ்ஸ ‘‘பண்டி³தோ அயந்தி ஏதேஹி லக்கீ²யதீ’’திஆதி³னா அனுஸ்ஸரணேன. மனோஸுசரிதாதீ³னம் வஸேனாதி ‘‘சிந்தயந்தோ அனபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாத³ஸம்மாத³ஸ்ஸனவஸேன ஸுசிந்திதமேவ சிந்தேதீ’’திஆதி³னா மனோஸுசரிதாதீ³னம் திண்ணம் ஸுசரிதானம் வஸேன யோஜேதப்³பா³னி. சதுத்த²ம் வுத்தனயத்தா உத்தானத்த²மேவ.

சிந்தீஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5-10. அயோனிஸோஸுத்தாதி³வண்ணனா

5-10. பஞ்சமே கதி நு கோ² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானீதிஆதி³ ச²க்கே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதீதி. ஏவம் சிந்திதந்தி அயோனிஸோ சிந்திதம். அபஞ்ஹமேவ பஞ்ஹந்தி கதே²ஸீதி அபஞ்ஹமேவ பஞ்ஹோ அயந்தி மஞ்ஞமானோ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. த³ஸவித⁴ம் ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴ம் அபரிஹாபேத்வாதி –

‘‘ஸிதி²லம் த⁴னிதஞ்ச தீ³க⁴ரஸ்ஸம், க³ருகம் லஹுகஞ்ச நிக்³க³ஹீதம்;

ஸம்ப³ந்த⁴ம் வவத்தி²தம் விமுத்தம், த³ஸதா⁴ ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யா பபே⁴தோ³’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.190; ம. நி. அட்ட². 2.291; பரி. அட்ட². 485; வி. ஸங்க³. அட்ட². 252) –

ஏவம் வுத்தம் த³ஸவித⁴ம் ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴ம் அபரிஹாபேத்வா.

தத்த² டா²னகரணானி ஸிதி²லானி கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் அக்க²ரம் ஸிதி²லம், தானியேவ த⁴னிதானி அஸிதி²லானி கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் அக்க²ரம் த⁴னிதம். த்³விமத்தகாலம் தீ³க⁴ம், ஏகமத்தகாலம் ரஸ்ஸம். க³ருகந்தி தீ³க⁴மேவ, யம் வா ‘‘ஆயஸ்மதோ பு³த்³த⁴ரக்கி²தத்தே²ரஸ்ஸா’’தி ஸம்யோக³பரம் கத்வா வுச்சதி, லஹுகந்தி ரஸ்ஸமேவ, யம் வா ‘‘ஆயஸ்மதோ பு³த்³த⁴ரக்கி²ததே²ரஸ்ஸா’’தி ஏவம் விஸம்யோக³பரம் கத்வா வுச்சதி. நிக்³க³ஹீதந்தி யம் கரணானி நிக்³க³ஹேத்வா அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அவிவடேன முகே²ன ஸானுனாஸிகம் கத்வா வத்தப்³ப³ம். ஸம்ப³ந்த⁴ந்தி யம் பரபதே³ன ஸம்ப³ந்தி⁴த்வா ‘‘துண்ஹஸ்ஸா’’தி வுச்சதி. வவத்தி²தந்தி யம் பரபதே³ன அஸம்ப³ந்த⁴ம் கத்வா விச்சி²ந்தி³த்வா ‘‘துண்ஹீ அஸ்ஸா’’தி வுச்சதி. விமுத்தந்தி யம் கரணானி அனிக்³க³ஹேத்வா விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா விவடேன முகே²ன ஸானுனாஸிகம் அகத்வா வுச்சதி. த³ஸதா⁴ ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யா பபே⁴தோ³தி ஏவம் ஸிதி²லாதி³வஸேன ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யா அக்க²ருப்பாத³கசித்தஸ்ஸ த³ஸப்பகாரேன பபே⁴தோ³. ஸப்³பா³னி ஹி அக்க²ரானி சித்தஸமுட்டா²னானி யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ப்³யஞ்ஜனதோ ப்³யஞ்ஜனானி ச.

‘‘அட்டா²னம் கோ² ஏதம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்தா’’திஆதி³ பஞ்சகே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ‘‘கதி நு கோ², ஆனந்த³, அனுஸ்ஸதிட்டா²னானீ’’திஆதி³ பன ச²க்கே ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ச²ட்டா²தீ³ஸு நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

அயோனிஸோஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பா³லவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ரத²காரவக்³கோ³

1. ஞாதஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஞாதோயேவ பஞ்ஞாதோதி ஆஹ ‘‘ஞாதோ பஞ்ஞாதோ’’தி. கஸ்ஸ அனனுலோமிகேதி ஆஹ ‘‘ஸாஸனஸ்ஸா’’தி, ஸாஸனஸ்ஸ அனனுலோமிகே அப்பதிரூபேதி அத்தோ². இதா³னி அனனுலோமிகஸத்³த³ஸ்ஸ நிப்³ப³சனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந அனுலோமேதீதி அனனுலோமிக’’ந்தி ஆஹ. ஸாஸனஸ்ஸாதி வா ஸாஸனந்தி அத்தோ². ஸாஸனம் ந அனுலோமேதீதி அனனுலோமிகந்தி ஏவமேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³ந்தி லிங்க³தோ ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³ம். ‘‘வியபுக்³க³லே’’தி ஆஹாதி லிங்க³ஸபா⁴கே³ஹி அவிஸேஸேத்வா ஆஹ. உம்மாத³ம் பாபுணீதி ஸோ கிர ஸீலம் அதி⁴ட்டா²ய பிஹிதத்³வாரக³ப்³பே⁴ ஸயனபிட்டே² நிஸீதி³த்வா ப⁴ரியம் ஆரப்³ப⁴ மேத்தம் பா⁴வேந்தோ மேத்தாமுகே²ன உப்பன்னேன ராகே³ன அந்தீ⁴கதோ ப⁴ரியாய ஸந்திகம் க³ந்துகாமோ த்³வாரம் அஸல்லக்கே²த்வா பி⁴த்திம் பி⁴ந்தி³த்வாபி நிக்க²மிதுகாமதாய பி⁴த்திம் பஹரந்தோ ஸப்³ப³ரத்திம் பி⁴த்தியுத்³த⁴மகாஸி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஞாதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம்பி பப்³ப³ஜ்ஜானிஸ்ஸிதமேவாதி இமினா பப்³ப³ஜ்ஜூபக³தஸமனந்தரமேவ சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம்பி ஸமாதி³ன்னமேவ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. மக்³க³ஸன்னிஸ்ஸிதானேவ ஹோந்தீதி மக்³கா³தி⁴க³மத்தா²ய படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா கஸிணபரிகம்மாதீ³னி மக்³க³ஸன்னிஸ்ஸிதானேவ ஹோந்தி, தஸ்மா மக்³க³க்³க³ஹணேனேவ தேஸம்பி க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், தேஹி வினா மக்³கா³தி⁴க³மஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மேன அஸம்மோஹப்படிவேத⁴ஸ்ஸ ஸிகா²பத்தத்தா மக்³க³த⁴ம்மேஸு விய ப²லத⁴ம்மேஸுபி ஸாதிஸயோ அஸம்மோஹோதி ‘‘ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா’’தி வுத்தம், ஸாமம் ஜானித்வாதி அத்தோ². ததா² ஜானனா பனஸ்ஸ ஸச்சி²கரணம் அத்தபச்சக்க²கிரியாதி ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘அத்தனாவ அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய பச்சக்க²ம் கத்வா’’தி. ததா² ஸச்சி²கிரியா சஸ்ஸ அத்தனி படிலாபோ⁴தி ‘‘உபஸம்பஜ்ஜா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘படிலபி⁴த்வா’’தி.

ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஆஸம்ஸஸுத்தவண்ணனா

13. ததியே ஸந்தோதி ஏத்த² ஸந்த-ஸத்³தோ³ ‘‘தீ³க⁴ம் ஸந்தஸ்ஸ யோஜன’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 60) கிலந்தபா⁴வே ஆக³தோ. ‘‘அயஞ்ச விதக்கோ, அயஞ்ச விசாரோ ஸந்தோ ஹோந்தி ஸமிதா’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 576) நிருத்³த⁴பா⁴வே. ‘‘அதி⁴க³தோ கோ² ம்யாயம் த⁴ம்மோ, க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.67; ம. நி. 1.281; ஸம். நி. 1.172; மஹாவ. 7-8) ஸந்தஞாணகோ³சரதாயம். ‘‘உபஸந்தஸ்ஸ ஸதா³ ஸதிமதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 27) கிலேஸவூபஸமே. ‘‘ஸந்தோ ஹவே ஸப்³பி⁴ பவேத³யந்தீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 151) ஸாதூ⁴ஸு. ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, மஹாசோரா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 195) அத்தி²பா⁴வே. இதா⁴பி அத்தி²பா⁴வேயேவாதி ஆஹ ‘‘ஸந்தோதி அத்தி² உபலப்³ப⁴ந்தீ’’தி. தத்த² அத்தீ²தி லோகஸங்கேதவஸேன ஸம்விஜ்ஜந்தி. அத்தி²பா⁴வோ ஹேத்த² புக்³க³லஸம்ப³ந்தே⁴ன வுத்தத்தா லோகஸமஞ்ஞாவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³, ந பரமத்த²வஸேன. அத்தீ²தி சேதம் நிபாதபத³ம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.110) விய.

ஸம்விஜ்ஜமானாதி உபலப்³ப⁴மானா. யஞ்ஹி ஸம்விஜ்ஜதி, தம் உபலப்³ப⁴தி. தேனாஹ ‘‘ஸம்விஜ்ஜமானாதி தஸ்ஸேவ வேவசன’’ந்தி. அனாஸோதி பத்த²னாரஹிதோ. தேனாஹ ‘‘அபத்த²னோ’’தி. ஆஸம்ஸதி பத்தே²தீதி ஆஸம்ஸோ. வேணுவேத்தாதி³விலீவேஹி ஸுப்பாதி³பா⁴ஜனகாரகா விலீவகாரகா. மிக³மச்சா²தீ³னம் நிஸாத³னதோ நேஸாதா³, மாக³விகமச்ச²ப³ந்தா⁴த³யோ. ரதே²ஸு சம்மேன நஹனகரணதோ ரத²காரா, த⁴ம்மகாரா. புஇதி கரீஸஸ்ஸ நாமம், தம் குஸேந்தி அபனேந்தீதி புக்குஸா, புப்ப²ச்ச²ட்³ட³கா.

து³ப்³ப³ண்ணோதி விரூபோ. ஓகோடிமகோதி ஆரோஹாபா⁴வேன ஹேட்டி²மகோ, ரஸ்ஸகாயோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘லகுண்ட³கோ’’தி. லகு விய க⁴டிகா விய டே³தி பவத்ததீதி ஹி லகுண்ட³கோ, ரஸ்ஸோ. கணதி நிமீலதீதி காணோ. தம் பனஸ்ஸ நிமீலனம் ஏகேன அக்கி²னா த்³வீஹிபி சாதி ஆஹ ‘‘ஏகக்கி²காணோ வா உப⁴யக்கி²காணோ வா’’தி. குணனம் குணோ, ஹத்த²வேகல்லம். தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி குணீ. க²ஞ்ஜோ வுச்சதி பாத³விகலோ. ஹேட்டி²மகாயஸங்கா²தோ ஸரீரஸ்ஸ பக்கோ² பதே³ஸோ ஹதோ அஸ்ஸாதி பக்க²ஹதோ. தேனாஹ ‘‘பீட²ஸப்பீ’’தி. பதீ³பே பதீ³பனே ஏதப்³ப³ம் நேதப்³ப³ந்தி பதீ³பேய்யம், தேலாதி³உபகரணம்.

ஆஸம் ந கரோதீதி ரஜ்ஜாபி⁴ஸேகே கனிட்டோ² பத்த²னம் ந கரோதி ஜேட்டே² ஸதி கனிட்ட²ஸ்ஸ அனதி⁴காரத்தா. அபி⁴ஸேகம் அரஹதீதி அபி⁴ஸேகாரஹோ, ந அபி⁴ஸேகாரஹோ காணகுணிஆதி³தோ³ஸஸமன்னாக³தோ.

ஸீலஸ்ஸ து³ட்டு² நாம நத்தி², தஸ்மா அபா⁴வத்தோ² இத⁴ து³-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘நிஸ்ஸீலோ’’தி. ‘‘பாபம் பாபேன ஸுகர’’ந்திஆதீ³ஸு (உதா³. 48; சூளவ. 343) விய பாப-ஸத்³தோ³ நிஹீனபரியாயோதி ஆஹ ‘‘லாமகத⁴ம்மோ’’தி. ஸீலவிபத்தியா வா து³ஸ்ஸீலோ. தி³ட்டி²விபத்தியா பாபத⁴ம்மோ. காயவாசாஸம்வரபே⁴தே³ன வா து³ஸ்ஸீலோ, மனோஸம்வரபே⁴தே³ன, ஸதிஸம்வராதி³பே⁴தே³ன வா பாபத⁴ம்மோ. அஸுத்³த⁴ப்பயோக³தாய து³ஸ்ஸீலோ, அஸுத்³தா⁴ஸயதாய பாபத⁴ம்மோ. குஸலஸீலவிரஹேன து³ஸ்ஸீலோ, அகுஸலஸீலஸமன்னாக³மேன பாபத⁴ம்மோ. அஸுசீஹீதி அபரிஸுத்³தே⁴ஹி. ஸங்காஹி ஸரிதப்³ப³ஸமாசாரோதி ‘‘இமஸ்ஸ மஞ்ஞே இத³ம் கம்ம’’ந்தி ஏவம் பரேஹி ஸங்காய ஸரிதப்³ப³ஸமாசாரோ. தேனாஹ ‘‘கிஞ்சிதே³வா’’திஆதி³. அத்தனாயேவ வா ஸங்காஹி ஸரிதப்³ப³ஸமாசாரோதி ஏதேனபி கம்மஸாத⁴னதம்யேவ ஸங்கஸ்ஸரஸத்³த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. அத்தனோ ஸங்காய பரேஸம் ஸமாசாரகிரியம் ஸரதி ஆஸங்கதி விதா⁴வதீதிபி ஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரோதி ஏவமேத்த² கத்துஸாத⁴னதாபி த³ட்ட²ப்³பா³. தஸ்ஸ ஹி த்³வே தயோ ஜனே கதே²ந்தே தி³ஸ்வா ‘‘மம தோ³ஸம் மஞ்ஞே கதே²ந்தீ’’தி தேஸம் ஸமாசாரம் ஸங்காய ஸரதி தா⁴வதி.

ஏவம்படிஞ்ஞோதி ஸலாகக்³க³ஹணாதீ³ஸு ‘‘கித்தகா விஹாரே ஸமணா’’தி க³ணனாய ஆரத்³தா⁴ய ‘‘அஹம்பி ஸமணோ, அஹம்பி ஸமணோ’’தி படிஞ்ஞம் த³த்வா ஸலாகக்³க³ஹணாதீ³னி கரோதீதி ஸமணோ அஹந்தி ஏவம்ஸமணப்படிஞ்ஞோ. ஸும்ப⁴கபத்தத⁴ரேதி மத்திகாபத்தத⁴ரே. பூதினா கம்மேனாதி ஸம்கிலிட்ட²கம்மேன, நிக்³கு³ணதாய வா கு³ணஸாரவிரஹிதத்தா அந்தோபூதி. கஸம்பு³கசவரோ ஜாதோ ஸஞ்ஜாதோ அஸ்ஸாதி கஸம்பு³ஜாதோதி ஆஹ ‘‘ஸஞ்ஜாதராகா³தி³கசவரோ’’தி. அத² வா கஸம்பு³ வுச்சதி திந்தகுணபகஸடம் உத³கம், இமஸ்மிஞ்ச ஸாஸனே து³ஸ்ஸீலோ நாம ஜிகு³ச்ச²னீயத்தா திந்தகுணபஉத³கஸதி³ஸோ, தஸ்மா கஸம்பு³ விய ஜாதோதி கஸம்பு³ஜாதோ. லோகுத்தரத⁴ம்மஉபனிஸ்ஸயஸ்ஸ நத்தி²தாயாதி யத்த² பதிட்டி²தேன ஸக்கா ப⁴வேய்ய அரஹத்தம் லத்³து⁴ம், தஸ்ஸா பதிட்டா²ய பி⁴ன்னத்தா வுத்தம். மஹாஸீலஸ்மிம் பரிபூரகாரிதாயாதி யத்த² பதிட்டி²தேன ஸக்கா ப⁴வேய்ய அரஹத்தம் பாபுணிதும், தஸ்மிம் பரிபூரகாரிதாய.

ஆஸம்ஸஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. சக்கவத்திஸுத்தவண்ணனா

14. சதுத்தே² சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹீதி தா³னபியவசனஅத்த²சரியாஸமானத்ததாஸங்கா²தேஹி சதூஹி ஸங்க³ஹகாரணேஹி. சக்கம் வத்தேதீதி ஆணாசக்கம் பவத்தேதி. சக்கந்தி வா இத⁴ ரதனசக்கம் வேதி³தப்³ப³ம். அயஞ்ஹி சக்கஸத்³தோ³ ஸம்பத்தியம், லக்க²ணே, ரத²ங்கே³, இரியாபதே², தா³னே, ரதனத⁴ம்மகு²ரசக்காதீ³ஸு ச தி³ஸ்ஸதி. ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.31) ஹி ஸம்பத்தியம் தி³ஸ்ஸதி. ‘‘பாத³தலேஸு சக்கானி ஜாதானீ’’தி (தீ³. நி. 2.35; 3.204) ஏத்த² லக்க²ணே. ‘‘சக்கம்வ வஹதோ பத³’’ந்தி (த⁴. ப. 1) ஏத்த² ரத²ங்கே³. ‘‘சதுசக்கம் நவத்³வார’’ந்தி (ஸம். நி. 1.29) ஏத்த² இரியாபதே². ‘‘த³த³ம் பு⁴ஞ்ஜ மா ச பமாதோ³, சக்கம் வத்தய ஸப்³ப³பாணின’’ந்தி (ஜா. 1.7.149) ஏத்த² தா³னே. ‘‘தி³ப்³ப³ம் சக்கரதனம் பாதுரஹோஸீ’’தி (தீ³. நி. 2.243) ஏத்த² ரதனசக்கே. ‘‘மயா பவத்திதம் சக்க’’ந்தி (ஸு. நி. 562) ஏத்த² த⁴ம்மசக்கே. ‘‘இச்சா²ஹதஸ்ஸ போஸஸ்ஸ, சக்கம் ப⁴மதி மத்த²கே’’தி (ஜா. 1.5.103) ஏத்த² கு²ரசக்கே. ‘‘கு²ரபரியந்தேன சக்கேனா’’தி (தீ³. நி. 1.166) ஏத்த² பஹரணசக்கே. ‘‘அஸனிவிசக்க’’ந்தி (தீ³. நி. 3.61) ஏத்த² அஸனிமண்ட³லே. இத⁴ பனாயம் ரதனசக்கே த³ட்ட²ப்³போ³.

கித்தாவதா பனாயம் சக்கவத்தீ நாம ஹோதி? ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லமத்தம்பி சக்கரதனம் ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா பவத்ததி. ஸப்³ப³சக்கவத்தீனஞ்ஹி நிஸின்னாஸனதோ உட்ட²ஹித்வா சக்கரதனஸமீபம் க³ந்த்வா ஹத்தி²ஸோண்ட³ஸதி³ஸபனாளிம் ஸுவண்ணபி⁴ங்கா³ரம் உக்கி²பித்வா உத³கேன அப்³பு⁴க்கிரித்வா ‘‘அபி⁴விஜினாது ப⁴வம் சக்கரதன’’ந்தி வசனஸமனந்தரமேவ வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா சக்கரதனம் பவத்ததீதி. யஸ்ஸ பவத்திஸமகாலமேவ, ஸோ ராஜா சக்கவத்தீ நாம ஹோதி.

த⁴ம்மோதி த³ஸகுஸலகம்மபத²த⁴ம்மோ, த³ஸவித⁴ம் வா சக்கவத்திவத்தம். த³ஸவிதே⁴ வா குஸலத⁴ம்மே அக³ரஹிதே வா ராஜத⁴ம்மே நியுத்தோதி த⁴ம்மிகோ. தேன ச த⁴ம்மேன ஸகலலோகம் ரஞ்ஜேதீதி த⁴ம்மராஜா. த⁴ம்மேன வா லத்³த⁴ரஜ்ஜத்தா த⁴ம்மராஜா. சக்கவத்தீஹி த⁴ம்மேன ஞாயேன ரஜ்ஜம் அதி⁴க³ச்ச²தி, ந அத⁴ம்மேன. த³ஸவிதே⁴ன சக்கவத்திவத்தேனாதி த³ஸப்பபே⁴தே³ன சக்கவத்தீனம் வத்தேன.

கிம் பன தம் த³ஸவித⁴ம் சக்கவத்திவத்தந்தி? வுச்சதே –

‘‘கதமம் பன தம், தே³வ, அரியம் சக்கவத்திவத்தந்தி? தேன ஹி த்வம், தாத, த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் மானேந்தோ த⁴ம்மம் பூஜேந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹஸ்ஸு அந்தோஜனஸ்மிம் ப³லகாயஸ்மிம் க²த்தியேஸு அனுயந்தேஸு ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு நேக³மஜானபதே³ஸு ஸமணப்³ராஹ்மணேஸு மிக³பக்கீ²ஸு. மா ச தே, தாத, விஜிதே அத⁴ம்மகாரோ பவத்தித்த². யே ச தே, தாத, விஜிதே அத⁴னா அஸ்ஸு, தேஸஞ்ச த⁴னமனுப்பதே³ய்யாஸி. யே ச தே, தாத, விஜிதே ஸமணப்³ராஹ்மணா மத³ப்பமாதா³ படிவிரதா க²ந்திஸோரச்சே நிவிட்டா² ஏகமத்தானம் த³மேந்தி, ஏகமத்தானம் ஸமேந்தி, ஏகமத்தானம் பரினிப்³பா³பேந்தி. தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பரிபுச்சே²ய்யாஸி பரிக்³க³ண்ஹேய்யாஸி – ‘கிம், ப⁴ந்தே, குஸலம் கிம் அகுஸலம், கிம் ஸாவஜ்ஜம் கிம் அனவஜ்ஜம், கிம் ஸேவிதப்³ப³ம் கிம் ந ஸேவிதப்³ப³ம், கிம் மே கரியமானம் தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய அஸ்ஸ, கிம் வா பன மே கரியமானம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய அஸ்ஸா’தி. தேஸம் ஸுத்வா யம் அகுஸலம், தம் அபி⁴னிவஜ்ஜேய்யாஸி, யம் குஸலம், தம் ஸமாதா³ய வத்தேய்யாஸி. இத³ம் கோ², தாத, தம் அரியம் சக்கவத்திவத்த’’ந்தி –

ஏவம் சக்கவத்திஸுத்தே (தீ³. நி. 3.84) ஆக³தனயேன அந்தோஜனஸ்மிம் ப³லகாயே ஏகம், க²த்தியேஸு ஏகம், அனுயந்தேஸு ஏகம், ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு ஏகம், நேக³மஜானபதே³ஸு ஏகம், ஸமணப்³ராஹ்மணேஸு ஏகம், மிக³பக்கீ²ஸு ஏகம், அத⁴ம்மகாரப்படிக்கே²போ ஏகம், அத⁴னானம் த⁴னானுப்பதா³னம் ஏகம், ஸமணப்³ராஹ்மணே உபஸங்கமித்வா பஞ்ஹபுச்ச²னம் ஏகந்தி ஏவமேவம் தம் சக்கவத்திவத்தம் த³ஸவித⁴ம் ஹோதி. க³ஹபதிகே பன பக்கி²ஜாதே ச விஸும் கத்வா க³ண்ஹந்தஸ்ஸ த்³வாத³ஸவித⁴ம் ஹோதி.

அஞ்ஞதா² வத்திதும் அதே³ந்தோ ஸோ த⁴ம்மோ அதி⁴ட்டா²னம் ஏதஸ்ஸாதி தத³தி⁴ட்டா²னம். தேன தத³தி⁴ட்டா²னேன சேதஸா. ஸக்கரோந்தோதி ஆத³ரகிரியாவஸேன கரோந்தோ. தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. க³ரும் கரோந்தோதி பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ருகரணவஸேன க³ரும் கரோந்தோ. தேனேவாஹ ‘‘தஸ்மிம் கா³ரவுப்பத்தியா’’தி. த⁴ம்மாதி⁴பதிபூ⁴தாக³தபா⁴வேனாதி இமினா யதா²வுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஜேட்ட²கபா⁴வேன புரிமதரம் அத்தபா⁴வேஸு ஸக்கச்சம் ஸமுபசிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. த⁴ம்மவஸேனேவ ச ஸப்³ப³கிரியானம் கரணேனாதி ஏதேன டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு யதா²வுத்தத⁴ம்மனின்னபோணபப்³பா⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அஸ்ஸாதி ரக்கா²வரணகு³த்தியா. பரம் ரக்க²ந்தோதி அஞ்ஞம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³அனத்த²தோ ரக்க²ந்தோ. தேனேவ பரரக்க²ஸாத⁴னேன க²ந்திஆதி³கு³ணேன அத்தானம் ததோ ஏவ ரக்க²தி. மேத்தசித்ததாதி மேத்தசித்ததாய. நிவாஸனபாருபனகே³ஹாதீ³னி ஸீதுண்ஹாதி³ப்படிபா³ஹனேன ஆவரணம்.

அந்தோஜனஸ்மிந்தி அப்³ப⁴ந்தரபூ⁴தே புத்ததா³ராதி³ஜனே. ஸீலஸம்வரே பதிட்டா²பேந்தோதி இமினா ரக்க²ம் த³ஸ்ஸேதி. வத்த²க³ந்த⁴மாலாதீ³னி சஸ்ஸ த³த³மானோதி இமினா ஆவரணம், இதரேன கு³த்திம். ஸம்பதா³னேனபீதி பி-ஸத்³தே³ன ஸீலஸம்வரேஸு பதிட்டா²பனாதீ³னம் ஸம்பிண்டே³தி. ஏஸ நயோ பரேஸுபி பி-ஸத்³த³க்³க³ஹணே. நிக³மோ நிவாஸோ ஏதேஸந்தி நேக³மா. ஏவம் ஜானபதா³தி ஆஹ ‘‘ததா² நிக³மவாஸினோ’’திஆதி³னா.

ரக்கா²வரணகு³த்தியா காயகம்மாதீ³ஸு ஸம்வித³ஹனம் ட²பனம் நாம தது³பதே³ஸோயேவாதி வுத்தம் ‘‘கதே²த்வா’’தி. ஏதேஸூதி பாளியம் வுத்தேஸு ஸமணாதீ³ஸு. படிவத்தேதும் ந ஸக்கா கீ²ணானம் கிலேஸானம் புன அனுப்பஜ்ஜனதோ. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சக்கவத்திஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸசேதனஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே இஸயோ பதந்தி ஸன்னிபதந்தி ஏத்தா²தி இஸிபதனந்தி ஆஹ ‘‘பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ஸங்கா²தான’’ந்திஆதி³. ஸப்³பூ³பகரணானி ஸஜ்ஜேத்வாதி ஸப்³பா³னி ருக்க²ஸ்ஸ சே²த³னதச்ச²னாதி³ஸாத⁴னானி உபகரணானி ரஞ்ஞா ஆணத்ததி³வஸேயேவ ஸஜ்ஜேத்வா. நானா கரீயதி ஏதேனாதி நானாகரணம், நானாபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘நானத்த’’ந்தி. நேஸந்தி ஸரலோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘ந ஏஸ’’ந்தி. ததா² அத்தே²ஸந்தி ஏத்தா²பீதி ஆஹ ‘‘அத்தி² ஏஸ’’ந்தி. பவத்தனத்த²ம் அபி⁴ஸங்க²ரணம் அபி⁴ஸங்கா²ரோ, தஸ்ஸ க³தி வேக³ஸா பவத்தி. தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பயோக³ஸ்ஸ க³மன’’ந்தி.

ஸக³ண்டா³தி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கக³ண்டா³. தேனாஹ ‘‘உண்ணதோணதட்டா²னயுத்தா’’தி. ஸகஸாவாதி ஸகஸடா. தேனாஹ ‘‘பூதிஸாரேனா’’திஆதி³. ஏவம் கு³ணபதனேன பதிதாதி யதா² தம் சக்கம் நாபி⁴அரனேமீனம் ஸதோ³ஸதாய ந பதிட்டா²ஸி, ஏவமேகச்சே புக்³க³லா காயவங்காதி³வஸேன ஸதோ³ஸதாய கு³ணபதனேன பதிதா ஸகட்டா²னே ந திட்ட²ந்தி. ஏத்த² ச ப²ருஸவாசாத³யோபி அபாயக³மனீயா ஸோதாபத்திமக்³கே³னேவ பஹீயந்தீதி த³ட்ட²ப்³பா³.

ஸசேதனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. அபண்ணகஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² விரஜ்ஜ²னகிரியா நாம பச்சா² ஸமாதா³தப்³ப³தாய அபண்ணகப்பயோக³ஸமாதா³னா விய ஹோதி, அவிரஜ்ஜ²னகிரியா பன பச்சா² அஸமாதா³தப்³ப³தாய அனூனாதி தம்ஸமங்கி³புக்³க³லோ அபண்ணகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அபண்ணகதாதி ஆஹ ‘‘அபண்ணகபடிபத³ந்தி அவிரத்³த⁴படிபத³’’ந்திஆதி³. யஸ்மா ஸா அதி⁴ப்பேதத்த²ஸாத⁴னேன ஏகம்ஸிகா வட்டதோ நிய்யானாவஹா, தத்த² ச யுத்தியுத்தா அஸாராபக³தா அவிருத்³த⁴தாய அபச்சனீகா அனுலோமிகா அனுத⁴ம்மபூ⁴தா ச, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஏகம்ஸபடிபத³’’ந்திஆதி³. ந தக்கக்³கா³ஹேன வா நயக்³கா³ஹேன வாதி தக்கக்³கா³ஹேன வா படிபன்னோ ந ஹோதி நயக்³கா³ஹேன வா அபண்ணகபடிபத³ம் படிபன்னோ. தத்த² தக்கக்³கா³ஹேன வாதி ஆசரியம் அலபி⁴த்வா ‘‘ஏவம் மே ஸுக³தி, நிப்³பா³னம் வா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி அத்தனோ தக்கக்³க³ஹணமத்தேன. நயக்³கா³ஹேனாதி பச்சக்க²தோ அதி³ஸ்வா நயதோ அனுமானதோ க³ஹணேன. ஏவம் க³ஹேத்வா படிபன்னோதி தக்கமத்தேன, நயக்³கா³ஹேன வா படிபன்னோ. பண்டி³தஸத்த²வாஹோ விய ஸம்பத்தீஹி ந பரிஹாயதீதி யோஜனா.

யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி பரிஹானஞ்ச அபரிஹானஞ்ச ஸந்தா⁴ய ஜாதகே (ஜா. 1.1.1) வுத்தம். அயம் பனேத்த² கா³தா²ய அத்த²யோஜனா – அபண்ணகம் டா²னம் அவிரத்³த⁴காரணம் நிய்யானிககாரணம் ஏகே போ³தி⁴ஸத்தப்பமுகா² பண்டி³தமனுஸ்ஸா க³ண்ஹிம்ஸு. யே பன தே பா³லஸத்த²வாஹபுத்தப்பமுகா² தக்கிகா ஆஹு, தே து³தியம் ஸாபராத⁴ம் அனேகம்ஸிகம் டா²னம் அனிய்யானிகம் காரணம் அக்³க³ஹேஸும், தே கண்ஹபடிபத³ம் படிபன்னா. தத்த² ஸுக்கபடிபதா³ அபரிஹானிபடிபதா³, கண்ஹபடிபதா³ பரிஹானிபடிபதா³, தஸ்மா யே ஸுக்கபடிபத³ம் படிபன்னா, தே அபரிஹீனா ஸோத்தி²பா⁴வம் பத்தா. யே பன கண்ஹபடிபத³ம் படிபன்னா, தே பரிஹீனா அனயப்³யஸனம் ஆபன்னாதி இமமத்த²ம் ப⁴க³வா அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ க³ஹபதினோ வத்வா உத்தரி இத³மாஹ ‘‘ஏதத³ஞ்ஞாய மேதா⁴வீ, தம் க³ண்ஹே யத³பண்ணக’’ந்தி.

தத்த² ஏதத³ஞ்ஞாய மேதா⁴வீதி மேதா⁴தி லத்³த⁴னாமாய விஸுத்³தா⁴ய உத்தமாய பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ குலபுத்தோ ஏதம் அபண்ணகம் டா²னம் து³தியஞ்சாதி த்³வீஸு அதக்கக்³கா³ஹதக்கக்³கா³ஹஸங்கா²தேஸு டா²னேஸு கு³ணதோ³ஸம் வுத்³தி⁴ஹானிம் அத்தா²னத்த²ம் ஞத்வாதி அத்தோ². தம் க³ண்ஹே யத³பண்ணகந்தி யம் அபண்ணகம் ஏகம்ஸிகம் ஸுக்கபடிபதா³அபரிஹானியபடிபதா³ஸங்கா²தம் நிய்யானிககாரணம், ததே³வ க³ண்ஹேய்ய. கஸ்மா? ஏகம்ஸிகாதி³பா⁴வதோயேவ. இதரம் பன ந க³ண்ஹேய்ய. கஸ்மா? அனேகம்ஸிகாதி³பா⁴வதோயேவ.

யவந்தி தாய ஸத்தா அமிஸ்ஸிதாபி ஸமானஜாதிதாய மிஸ்ஸிதா விய ஹோந்தீதி யோனி. ஸா பன அத்த²தோ அண்டா³தி³உப்பத்திட்டா²னவிஸிட்டோ² க²ந்தா⁴னம் பா⁴க³ஸோ பவத்திவிஸேஸோதி ஆஹ ‘‘க²ந்த⁴கோட்டா²ஸோ யோனி நாமா’’தி. காரணம் யோனி நாம, யோனீதி தம் தம் ப²லம் அனுபசிதஞாணஸம்பா⁴ரேஹி து³ரவகா³த⁴பே⁴த³தாய மிஸ்ஸிதம் விய ஹோதீதி. யதோ ஏகத்தனயேன ஸோ ஏவாயந்தி பா³லானம் மிச்சா²கா³ஹோ. பஸ்ஸாவமக்³கோ³ யோனி நாம யவந்தி தாய ஸத்தா யோனிஸம்ப³ந்தே⁴ன மிஸ்ஸிதா ஹோந்தீதி. பக்³க³ஹிதா அனுட்டா²னேன, புனப்புனம் ஆஸேவனாய பரிபுண்ணா.

‘‘சக்கு²தோபீ’’திஆதி³ம்ஹி பன சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³வீதீ²ஸு தத³னுக³தமனோவிஞ்ஞாணவீதீ²ஸு ச கிஞ்சாபி குஸலாதீ³னம் பவத்தி அத்தி², காமாஸவாத³யோ ஏவ பன வணதோ யூஸம் விய பக்³க⁴ரனகஅஸுசிபா⁴வேன ஸந்த³ந்தி, தஸ்மா தே ஏவ ‘‘ஆஸவா’’தி வுச்சந்தி. தத்த² ஹி பக்³க⁴ரனகஅஸுசிம்ஹி ஆஸவஸத்³தோ³ நிருள்ஹோதி. த⁴ம்மதோ யாவ கோ³த்ரபூ⁴தி ததோ பரம் மக்³க³ப²லேஸு அப்பவத்தனதோ வுத்தம். ஏதே ஹி ஆரம்மணகரணவஸேன த⁴ம்மே க³ச்ச²ந்தா ததோ பரம் ந க³ச்ச²ந்தி. நனு ததோ பரம் ப⁴வங்கா³தீ³னிபி க³ச்ச²ந்தீதி சே? ந, தேஸம்பி புப்³பே³ ஆலம்பி³தேஸு லோகியத⁴ம்மேஸு ஸாஸவபா⁴வேன அந்தோக³த⁴த்தா ததோ பரதாபா⁴வதோ. ஏத்த² ச கோ³த்ரபு⁴வசனேன கோ³த்ரபு⁴வோதா³னப²லஸமாபத்திபுரேசாரிகபரிகம்மானி வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி. பட²மமக்³க³புரேசாரிகமேவ வா கோ³த்ரபு⁴ அவதி⁴னித³ஸ்ஸனபா⁴வேன க³ஹிதம், ததோ பரம் பன மக்³க³ப²லஸமானதாய அஞ்ஞேஸு மக்³கே³ஸு மக்³க³வீதி²யம் ஸமாபத்திவீதீ²யம் நிரோதா⁴னந்தரஞ்ச பவத்தமானேஸு ப²லேஸு நிப்³பா³னே ச ஆஸவானம் பவத்தி நிவாரிதாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸவந்தீதி க³ச்ச²ந்தி, ஆரம்மணகரணவஸேன பவத்தந்தீதி அத்தோ². அவதி⁴அத்தோ² ஆ-காரோ, அவதி⁴ ச மரியாதா³பி⁴விதி⁴பே⁴த³தோ து³விதோ⁴. தத்த² மரியாத³ம் கிரியம் ப³ஹி கத்வா பவத்ததி யதா² ‘‘ஆபாடலீபுத்தம் வுட்டோ² தே³வோ’’தி. அபி⁴விதி⁴ பன கிரியம் ப்³யாபேத்வா பவத்ததி யதா² ‘‘ஆப⁴வக்³க³ம் ப⁴க³வதோ யஸோ பவத்ததீ’’தி. அபி⁴விதி⁴அத்தோ² சாயமா-காரோ இத⁴ க³ஹிதோதி வுத்தம் ‘‘அந்தோகரணத்தோ²’’தி.

மதி³ராத³யோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸிந்த⁴வகாத³ம்ப³ரிகாபோதிகாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. சிரபாரிவாஸியட்டோ² சிரபரிவுட்ட²தா புராணபா⁴வோ. அவிஜ்ஜா நாஹோஸீதிஆதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி ப⁴வதண்ஹாயா’’தி (அ. நி. 10.62) இத³ம் ஸுத்தம் ஸங்க³ஹிதம். அவிஜ்ஜாஸவப⁴வாஸவானம் சிரபரிவுட்ட²தாய த³ஸ்ஸிதாய தப்³பா⁴வபா⁴வினோ காமாஸவஸ்ஸ சிரபரிவுட்ட²தா த³ஸ்ஸிதாவ ஹோதி. அஞ்ஞேஸு ச யதா²வுத்தே த⁴ம்மே ஓகாஸஞ்ச ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தமானேஸு மானாதீ³ஸு விஜ்ஜமானேஸு அத்தத்தனியாதி³க்³கா³ஹவஸேன அபி⁴ப்³யாபனம் மத³கரணவஸேன ஆஸவஸதி³ஸதா ச ஏதேஸம்யேவ, ந அஞ்ஞேஸந்தி ஏதேஸ்வேவ ஆஸவஸத்³தோ³ நிருள்ஹோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஆயதம் அனாதி³காலிகத்தா. பஸவந்தீதி ப²லந்தி. ந ஹி கிஞ்சி ஸம்ஸாரது³க்க²ம் அத்தி², யம் ஆஸவேஹி வினா உப்பஜ்ஜேய்ய. புரிமானி சேத்தா²தி ஏதேஸு சதூஸு அத்த²விகப்பேஸு புரிமானி தீணி. யத்தா²தி யேஸு ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மப்பதே³ஸேஸு. தத்த² யுஜ்ஜந்தி கிலேஸேஸுயேவ யதா²வுத்தஸ்ஸ அத்த²த்தயஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. பச்சி²மம் கம்மேபீதி பச்சி²மம் ‘‘ஆயதம் வா ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸவந்தி பஸவந்தீ’’தி வுத்தனிப்³ப³சனம் கம்மேபி யுஜ்ஜதி து³க்க²ப்பஸவனஸ்ஸ கிலேஸகம்மஸாதா⁴ரணத்தா.

தி³ட்ட²த⁴ம்மா வுச்சந்தி பச்சக்க²பூ⁴தா க²ந்தா⁴, தி³ட்ட²த⁴ம்மே ப⁴வா தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா. விவாத³மூலபூ⁴தாதி விவாத³ஸ்ஸ மூலகாரணபூ⁴தா கோதூ⁴பனாஹமக்க²பலாஸஇஸ்ஸாமச்ச²ரியமாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴ஸாரம்ப⁴மானாதிமானா. யேன தே³வூபபத்யஸ்ஸாதி யேன கம்மகிலேஸப்பகாரேன ஆஸவேன தே³வேஸு உபபத்தி நிப்³ப³த்தி அஸ்ஸ மய்ஹந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³ந்த⁴ப்³போ³ வா விஹங்க³மோ ஆகாஸசாரீ அஸ்ஸந்தி விப⁴த்திம் விபரிணாமேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். ஏத்த² ச யக்க²க³ந்த⁴ப்³ப³வினிமுத்தா ஸப்³பா³ தே³வதா தே³வக்³க³ஹணேன க³ஹிதா. நளோ வுச்சதி மூலம், தஸ்மா வினளீகதாதி விக³தனளா விக³தமூலா கதாதி அத்தோ². அவஸேஸா ச அகுஸலா த⁴ம்மாதி அகுஸலகம்மதோ அவஸேஸா அகுஸலா த⁴ம்மா ஆஸவாதி ஆக³தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

படிகா⁴தாயாதி படிஸேத⁴னாய. பரூபவாத³…பே… உபத்³த³வாதி இத³ம் யதி³ ப⁴க³வா ஸிக்கா²பத³ம் ந பஞ்ஞாபேய்ய, ததோ அஸத்³த⁴ம்மப்படிஸேவனஅதி³ன்னாதா³னபாணாதிபாதாதி³ஹேது யே உப்பஜ்ஜேய்யும் பரூபவாதா³த³யோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா நானப்பகாரா அனத்தா², யே ச தன்னிமித்தமேவ நிரயாதீ³ஸு நிப்³ப³த்தஸ்ஸ பஞ்சவித⁴ப³ந்த⁴னகம்மகாரணாதி³வஸேன மஹாது³க்கா²னுப⁴வாதி³ப்பகாரா அனத்தா², தே ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

தே பனேதேதி ஏதே காமராகா³தி³கிலேஸதேபூ⁴மககம்மபரூபவாதா³தி³உப்பத்³த³வப்பகாரா ஆஸவா. யத்தா²தி யஸ்மிம் வினயாதி³பாளிப்பதே³ஸே. யதா²தி யேன து³விதா⁴தி³ப்பகாரேன அவஸேஸேஸு ச ஸுத்தந்தேஸு திதா⁴ ஆக³தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நிரயம் க³மேந்தீதி நிரயகா³மினியா. ச²க்கனிபாதேதி ச²க்கனிபாதே ஆஹுனேய்யஸுத்தே (அ. நி. 6.58). தத்த² ஹி ஆஸவா ச²தா⁴ ஆக³தா.

ஸரஸபே⁴தோ³தி க²ணிகனிரோதோ⁴. கீ²ணாகாரோதி அச்சந்தாய கீ²ணதா. ஆஸவா கீ²யந்தி பஹீயந்தி ஏதேனாதி ஆஸவக்க²யோ, மக்³கோ³. ஆஸவானம் க²யந்தே உப்பஜ்ஜனதோ ஆஸவக்க²யோ, ப²லம். ஆஸவக்க²யேன பத்தப்³ப³தோ ஆஸவா கீ²யந்தி ஏத்தா²தி ஆஸவக்க²யோ, நிப்³பா³னம். விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.557-560) வித்தா²ரிதோ, தஸ்மா தத்த², தம் ஸம்வண்ணனாய ச வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³.

ததா²தி இமினா விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வித்தா²ரிததம் உபஸம்ஹரதி. குஸலப்பவத்திம் ஆவரந்தி நிவாரேந்தீதி ஆவரணீயா. புரிமப்பவத்திவஸேனாதி நித்³தோ³க்கமனதோ புப்³பே³ கம்மட்டா²னஸ்ஸ பவத்திவஸேன. ட²பேத்வாதி ஹத்த²க³தம் கிஞ்சி ட²பேந்தோ விய கம்மட்டா²னம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞவஸேன ட²பேத்வா கம்மட்டா²னமேவ மனஸிகரோந்தோ நித்³த³ம் ஓக்கமதி, ஜா²னஸமாபன்னோ விய யதா²பரிச்சி²ன்னேனேவ காலேன பபு³ஜ்ஜ²மானோ கம்மட்டா²னம் ட²பிதட்டா²னே க³ண்ஹந்தோயேவ பபு³ஜ்ஜ²தி நாம. தேன வுத்தம் ‘‘தஸ்மா…பே… நாம ஹோதீ’’தி. மூலகம்மட்டா²னேதி ஆதி³தோ பட்டா²ய பரிஹரியமானகம்மட்டா²னே. பரிக்³க³ஹகம்மட்டா²னவஸேனாதி ஸயனம் உபக³ச்ச²ந்தேன பரிக்³க³ஹமானகம்மட்டா²னமனஸிகாரவஸேன. ஸோ பன தா⁴துமனஸிகாரவஸேன இச்சி²தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

அபண்ணகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. அத்தப்³யாபா³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

17. ஸத்தமே ப்³யாபா³த⁴னம் து³க்கா²பனந்தி ஆஹ ‘‘அத்தப்³யாபா³தா⁴யாதி அத்தது³க்கா²யா’’தி. மக்³க³ப²லசித்துப்பாதா³பி காயஸுசரிதாதி³ஸங்க³ஹோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘அவாரிதானேவா’’தி.

அத்தப்³யாபா³த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. தே³வலோகஸுத்தவண்ணனா

18. அட்ட²மே இதீதி பத³ஸந்தி⁴ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாதி புரிமபதா³னம் பச்சி²மபதே³ஹி அத்த²தோ ஸஹிததாய ப்³யஞ்ஜனானம் வாக்யானம் ஸிலிட்ட²தாய தீ³பனே நிபாதோ.

தே³வலோகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. பட²மபாபணிகஸுத்தவண்ணனா

19. நவமே உக்³கா⁴டேத்வாதி ஆஸனத்³வாரஞ்சேவ ப⁴ண்ட³பஸிப்³ப³கே ச விவரித்வா. நாதி⁴ட்டா²தீதி தம்தம்கயவிக்கயே அத்தனா வோயோக³ம் நாபஜ்ஜதி. தி³வாகாலேதி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயே. அஸ்ஸாமிகோ ஹோதி தீஸுபி காலேஸு லத்³த⁴ப்³ப³லாப⁴ஸ்ஸ அலப⁴னதோ. அபதிவாதாபா³த⁴ம் ரத்திட்டா²னம். சா²யுத³கஸம்பன்னம் தி³வாட்டா²னம். விபஸ்ஸனாபி வட்டதி விபஸ்ஸனாகம்மிகோயேவ. தேனபி ஹி நவதா⁴ இந்த்³ரியானம் திக்க²த்தம் ஆபாதே³ந்தேன ஸமாதி⁴னிமித்தம் க³ஹேதப்³ப³ம், விபஸ்ஸனானிமித்தம் ஸமாஹிதாகாரஸல்லக்க²ணாய.

பட²மபாபணிகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. து³தியபாபணிகஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே விஸிட்ட²து⁴ரோதி விஸிட்ட²து⁴ரஸம்பக்³கா³ஹோ வீரியஸம்பன்னோ. ஞாணவீரியாயத்தா ஹி அத்த²ஸித்³தி⁴யோ. தேனாஹ ‘‘உத்தமது⁴ரோ’’திஆதி³. விக்காயிகப⁴ண்ட³ந்தி விக்கயேதப்³ப³ப⁴ண்ட³ம். நிக்கி²த்தத⁴னேனாதி நித³ஹித்வா ட²பிதத⁴னவஸேன. வளஞ்ஜனகவஸேனாதி தி³வஸே தி³வஸே தா³னூபபோ⁴க³வஸேன வளஞ்ஜிதப்³ப³த⁴னவஸேன. உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ப⁴ண்டே³னாதி உபபோ⁴க³பரிபோ⁴கூ³பகரணேன. நிபதந்தீதி நிபாதேந்தி, அத்தனோ த⁴னக்³க³ஹேன நிபாதவுத்திகே கரோந்தி. தேனாஹ ‘‘நிமந்தேந்தீ’’தி.

ஞாணதா²மேனாதி ஞாணஸ்ஸ தி²ரபா⁴வேன. ஞாணபரக்கமேனாதி ஞாணஸஹிதேன வீரியேன. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்த²பே⁴த³ஞ்ஹி யேன ஸுதேன இஜ்ஜ²தி, தம் ஸுதம் நாம. உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகனிகாய…பே… ப³ஹுஸ்ஸுதா’’தி ஆஹ. ஆக³தோதி ஸுப்பவத்திபா⁴வேன ஸ்வாக³தோ. தேனாஹ ‘‘பகு³ணோ பவத்திதோ’’தி. அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தா குஸலாதி³க்க²ந்தா⁴தி³பே⁴த³பி⁴ன்னா த⁴ம்மா ஸுத்தந்தபிடகேபி ஓதரந்தீதி ‘‘த⁴ம்மத⁴ராதி ஸுத்தந்தபிடகத⁴ரா’’இச்சேவ வுத்தம். ந ஹி ஆபி⁴த⁴ம்மிகபா⁴வேன வினா நிப்பரியாயதோ ஸுத்தந்தபிடகஞ்ஞுதா ஸம்ப⁴வதி. த்³வேமாதிகாத⁴ராதி பி⁴க்கு²பி⁴க்கு²னிமாதிகாவஸேன த்³வேமாதிகாத⁴ராதி வத³ந்தி, ‘‘வினயாபி⁴த⁴ம்மமாதிகாத⁴ரா’’தி யுத்தம். பரிபுச்ச²தீதி ஸப்³ப³பா⁴கே³ன புச்சி²தப்³ப³ம் புச்ச²தி. தேனாஹ ‘‘அத்தா²னத்த²ம் காரணாகாரணம் புச்ச²தீ’’தி. பரிக்³க³ண்ஹாதீதி விசாரேதி.

ந ஏவம் அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³தி ஏவம் தே³ஸனானுக்கமேன அத்தோ² ந க³ஹேதப்³போ³. அஞ்ஞோ ஹி தே³ஸனாக்கமோ வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன பவத்தனதோ, அஞ்ஞோ படிபத்திக்கமோ. ஹேட்டி²மேன வா பரிச்சே²தோ³தி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தேஸு தீஸு பா⁴கே³ஸு கத்த²சி ஹேட்டி²மனயேன தே³ஸனாய பரிச்சே²த³ம் வேதி³தப்³ப³ம் ஸீலேன, கத்த²சி உபரிமேன பா⁴கே³ன பஞ்ஞாய, கத்த²சி த்³வீஹிபி பா⁴கே³ஹி ஸீலபஞ்ஞாவஸேன. இத⁴ பன ஸுத்தே உபரிமேன பா⁴கே³ன பரிச்சே²தோ³ வேதி³தப்³போ³தி வத்வா தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³மாஹ. யஸ்மா வா ப⁴க³வா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன பட²மம் கல்யாணமித்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ அரஹத்தம் பவேதே³த்வா ‘‘தயித³ம் அரஹத்தம் இமாய ஆரத்³த⁴வீரியதாய ஹோதீ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ வீரியாரம்ப⁴ம் பவேதே³த்வா ‘‘ஸ்வாயம் வீரியாரம்போ⁴ இமினா கல்யாணமித்தஸன்னிஸ்ஸயேன ப⁴வதீ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ நிஸ்ஸயஸம்பத்திம் பவேதே³தி ஹேட்டா² த³ஸ்ஸிதனித³ஸ்ஸனானுரூபந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

து³தியபாபணிகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ரத²காரவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. புக்³க³லவக்³கோ³

1. ஸமித்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

21. ததியஸ்ஸ பட²மே ருச்சதீதி காயஸக்கி²ஆதீ³ஸு புக்³க³லேஸு அதிவிய ஸுந்த³ரதரபணீததரபா⁴வேன தே சித்தஸ்ஸ அபி⁴ருசிஉப்பாத³கோ கதமோதி புச்ச²தி. ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் து⁴ரம் அஹோஸி ஸத்³தா⁴து⁴ரம் மக்³க³வுட்டா²னந்தி கத்வா, ஸேஸிந்த்³ரியானி பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸேஸானீ’’திஆதி³. படிவித்³த⁴மக்³கோ³வாதி தீஹிபி தே²ரேஹி அத்தனோ அத்தனோ படிவித்³த⁴அரஹத்தமக்³கோ³ ஏவ கதி²தோ, தஸ்மா ந ஸுகரம் ஏகம்ஸேன ப்³யாகாதும் ‘‘அயம்…பே… பணீததரோ சா’’தி. பு⁴ம்மந்தரேனேவ கதே²ஸி ‘‘தீஸுபி புக்³க³லேஸு அக்³க³மக்³க³ட்டோ²வ பணீததரோ’’தி.

ஸமித்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. கி³லானஸுத்தவண்ணனா

22. து³தியே ஹிதானீதி ப⁴ப்³யானி. வுத்³தி⁴கரானீதி ஆரோக்³யாதி³வுத்³தி⁴கரானி. அனுச்ச²விகந்தி உபட்டா²னகிரியாய அனுரூபம். வாதாபமாரரோகே³னாதி வாதரோகே³ன ச அபமாரரோகே³ன ச, வாதனிதா³னேன வா அபமாரரோகே³ன. நிட்ட²ப்பத்தகி³லானோதி ‘‘இமினா ரோகே³ன ந சிரஸ்ஸேவ மரிஸ்ஸதீ’’தி நிட்ட²ம் பத்தோ கி³லானோ. கி²பிதகம் நாம வமது²ரோகோ³. கச்சூ²தி து²ல்லகச்சு²ஆபா³தோ⁴. திணபுப்ப²கஜரோ விஸமவாதஸம்ப²ஸ்ஸஜரோகோ³. யேஸந்தி யேஸம் ரோகா³னம். படிஜக்³க³னேனாதி படிகாரமத்தேன. பா²ஸுகந்தி ப்³யாதி⁴வூபஸமனேன ஸரீரஸ்ஸ பா²ஸுபா⁴வோ. ப்³யாதி⁴னிதா³னஸமுட்டா²னஜானனேன பண்டி³தோ, படிகாரகிரியாய யுத்தகாரிதாய த³க்கோ², உட்டா²னவீரியஸம்பத்தியா அனலஸோ.

பத³பரமோ புக்³க³லோ கதி²தோ ஸம்மத்தனியாமோக்கமனஸ்ஸ அயோக்³க³பா⁴வதோ. அலப⁴ந்தோவ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய ஓக்கமதி நியாமம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம் பச்சேகபோ³தி⁴ம். யந்தி, யதோ. ஓவாத³ம் லபி⁴த்வாதி ஆபி⁴ஸமாசாரிகவத்தம் ஓவாத³மத்தம். ஏத்தகோபி ஹி தஸ்ஸ ஹிதாவஹோதி. தன்னிஸ்ஸிதோவாதி விபஞ்சிதஞ்ஞுனிஸ்ஸிதோவ ஹோதி. புனப்புனம் தே³ஸேதப்³போ³வ ஸம்மத்தனியாமோக்கமனஸ்ஸ யோக்³க³பா⁴வதோ.

கி³லானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸங்கா²ரஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி ஆபா³த⁴னதோ ப்³யாபா³தோ⁴வ ப்³யாப³ஜ்ஜ²ம், காயிகம் சேதஸிகஞ்ச து³க்க²ம். ஸஹ ப்³யாப³ஜ்ஜே²ன வத்ததீதி ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம். தேனாஹ ‘‘ஸது³க்க²’’ந்தி. சேதனாராஸிந்தி புப்³ப³சேதனாதி³ராஸிம். சேதனம் புனப்புனம் பவத்தேந்தோ ‘‘ராஸிம் கரோதி பிண்ட³ம் கரோதீ’’தி ச வுத்தோ. ஸது³க்க²ந்தி நிரந்தரது³க்க²ம். தேனாஹ ‘‘ஸாபா³த⁴ம் நிரஸ்ஸாத³’’ந்தி. அத்தீ²தி உஜுகம் து³க்க²வேத³னா நத்தீ²தி அவத்தப்³ப³த்தா வுத்தம். அனிட்ட²ஸபா⁴வத்தா அனிட்டா²ரம்மணத்தா ச து³க்க²பக்கி²காவ ஸா த³ட்ட²ப்³பா³. ந ஹி அகுஸலவிபாகா இட்டா² நாம அத்தீ², குஸலவிபாகா பன உபேக்கா²வேத³னா தத்த² அப்பாவஸரா. அட்ட²கதா²யம் பன நிரயஸ்ஸ து³க்க²ப³ஹுலத்தா து³க்க²ஸ்ஸ ச தத்த² ப³லவதாய ஸா அப்³போ³ஹாரிகட்டா²னே டி²தாதி வுத்தம். உபமம் கத்வா ஆஹடோ விஸேஸோ விய ஸாமஞ்ஞஸ்ஸ யதா² அயோபிண்டி³ரோஹினோ விய ரூபானந்தி. படிபா⁴க³உபமாதி படிபி³ம்ப³உபமா.

தே அக்³க³ஹேத்வாதி ஹேட்டி²மப்³ரஹ்மலோகே அக்³க³ஹேத்வா. வோமிஸ்ஸகஸுக²து³க்க²ந்தி விமிஸ்ஸகஸுக²து³க்க²ம் பீதிமிஸ்ஸகபா⁴வதோ. கம்மந்தி பாபகம்மம். கம்மஸீஸேன ப²லம் வத³தி. காமஞ்சேத்த² ‘‘அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் லோகம் உபபஜ்ஜதீ’’தி ஆக³தம், ‘‘அப்³யாப³ஜ்ஜா² ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தீ’’தி பன வசனேன லோகுத்தரப²ஸ்ஸாபி ஸங்க³ய்ஹந்தீதி ‘‘தீணி ஸுசரிதானி லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகானி கதி²தானீ’’தி வுத்தம்.

ஸங்கா²ரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ப³ஹுகாரஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² அவஸ்ஸயம் க³தோதி வட்டது³க்க²பரிமுத்தியா அவஸ்ஸயோ மய்ஹந்தி ஸரணக³மனக்கமேன உபக³தோ ஹோதி. ஸதந்திகந்தி ஸபரியத்தித⁴ம்மம். அக்³க³ஹிதஸரணபுப்³ப³ஸ்ஸாதி அக்³க³ஹிதபுப்³ப³ஸரணஸ்ஸ. அகதாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ வஸேன வுத்தந்தி தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே ந கதோ ஸரணக³மனாபி⁴னிவேஸோ யேனாதி அகதாபி⁴னிவேஸோ, தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம். காமம் புப்³பே³பி ஸரணதா³யகோ ஆசரியோ வுத்தோ, பப்³ப³ஜ்ஜாதா³யகோபி ஸரணதா³யகோவ. புப்³பே³ பன உபாஸகபா⁴வாபாத³கவஸேன ஸரணதா³யகோ அதி⁴ப்பேதோ. இத³ம் பன க³ஹிதபப்³ப³ஜ்ஜஸ்ஸ ஸரணக³மனம். பப்³ப³ஜா ஹி ஸவிஸேஸம் ஸரணக³மனந்தி பப்³ப³ஜ்ஜாதா³யகோ புன வுத்தோ. ஏதேதி பப்³ப³ஜ்ஜாதா³யகாத³யோ. து³விதே⁴ன பரிச்சி²ன்னாதி லோகியத⁴ம்மஸம்பாபகோ லோகுத்தரத⁴ம்மஸம்பாபகோதி த்³விப்பகாரேன பரிச்சி²ன்னா, கதாபி⁴னிவேஸஅகதாபி⁴னிவேஸவஸேன வா. உபரீதி பட²மமக்³க³தோ உபரி. நேவ ஸக்கோதீதி ஆசரியேன கதஸ்ஸ உபகாரஸ்ஸ மஹானுபா⁴வத்தா தஸ்ஸ பதிகாரம் நாம காதும் ந ஸக்கோதி.

ப³ஹுகாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. வஜிரூபமஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே அருஇதி புராணம் து³ட்ட²வணம் வுச்சதி. க-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோதி அருகூபமம் சித்தம் ஏதஸ்ஸாதி அருகூபமசித்தோ அப்பமத்தகஸ்ஸபி து³க்க²ஸ்ஸ அஸஹனதோ. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இத்தரகாலோபா⁴ஸேனாதி பரித்தமேவ காலோ ஞாணோபா⁴ஸவிரஹேன. லக³தீதி கோதா⁴ஸங்க³வஸேன குப்பந்தோ புக்³க³லோ ஸம்முகா², ‘‘கிம் வத³ஸீ’’திஆதி³னா பரம்முகா² ச உபனய்ஹனவஸேன லக³தி, ந தண்ஹாஸங்க³வஸேன. குப்பதீதி குஜ்ஜ²தி. ப்³யாபஜ்ஜதீதி விபன்னசித்தோ ஹோதி. த²த்³த⁴பா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி ஈஸகம்பி முது³த்தாபா⁴வதோ. து³ட்டா²ருகோதி மம்ஸலோஹிதானம் து³ட்ட²பா⁴வேன பகதிபா⁴வம் ஜஹித்வா டி²தோ து³ட்ட²வணோ. ‘‘து³ட்டா²ருதா’’திபி பட²ந்தி, தத்தா²பி தாகாரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ.

தஸ்ஸாதி து³ட்டா²ருகஸ்ஸ. ஸவனந்தி அஸுசிவிஸந்த³னம். உத்³து⁴மாதஸ்ஸ வியாதி கோதே⁴ன உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் து⁴மாதகஸ்ஸ விய கோதூ⁴பாயாஸஸ்ஸ அவிஸ்ஸஜ்ஜனதோ. சண்டி³கதஸ்ஸாதி குபிதஸ்ஸ. ஏத்த² ச கிஞ்சாபி ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜா²பி கிலேஸா தேஹி அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதி³தத்தா ஸமுச்சி²ன்னா, ததா²பி தஸ்மிம் ஸந்தானே அக்³க³மக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பன்னத்தா தத்த² அப்பஹீனாபி கிலேஸா அத்தே²வாதி கத்வா தேஸம் ஞாணானம் விஜ்ஜூபமதா வுத்தா, ந தேஹி மக்³கே³ஹி பஹீனானம் கிலேஸானம் அத்தி²பா⁴வதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

வஜிரூபமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஸேவிதப்³ப³ஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² உபஸங்கமிதப்³போ³தி காலேன காலம் உபஸங்கமிதப்³போ³. அல்லீயிதப்³போ³தி சா²யாய விய வினா பா⁴வனாய நில்லீயிதப்³போ³. புனப்புனம் உபாஸிதப்³போ³தி அபி⁴ண்ஹஸோ உபனிஸீதி³தப்³போ³. அனுத்³த³யாதி மேத்தாபுப்³ப³பா⁴கோ³. உபஸங்கமிதும் வட்டதீதி ‘‘ஏதஸ்ஸ ஸீலேன அபி⁴வுத்³தி⁴ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி உபகாரத்த²ம் உபஸேவனாதி³ வட்டதி.

ந படிஹஞ்ஞிஸ்ஸதீதி ‘‘அபேஹி, கிம் ஏதேனா’’தி படிக்கே²பாபா⁴வதோ பியஸீலத்தா ந படிஹஞ்ஞிஸ்ஸதி. பா²ஸு ப⁴விஸ்ஸதீதி த்³வீஸு ஹி ஸீலவந்தேஸு ஏகேன ஸீலஸ்ஸ வண்ணே கதி²தே இதரோ அனுமோத³தி. தேன தேஸம் கதா² பா²ஸு சேவ ஹோதி பவத்தினீ ச. ஏகஸ்மிம் பன து³ஸ்ஸீலே ஸதி து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸீலகதா² து³க்கதா², நேவ ஸீலகதா² ஹோதி, ந பா²ஸு ஹோதி, ந பவத்தினீ. து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஹி ஸீலகதா² அபா²ஸு ப⁴விஸ்ஸதி. ஸீலகதா²ய வுத்தமத்த²ம் ஸமாதி⁴பஞ்ஞாகதா²ஸுபி அதிதி³ஸதி ‘‘ஸமாதி⁴பஞ்ஞாகதா²ஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி. த்³வே ஹி ஸமாதி⁴லாபி⁴னோ ஸமாதி⁴கத²ம் ஸப்பஞ்ஞா ச பஞ்ஞாகத²ம் கதே²ந்தா ரத்திம் வா தி³வஸம் வா அதிக்கமந்தம்பி ந ஜானந்தி.

தத்த² தத்த² பஞ்ஞாய அனுக்³க³ஹேஸ்ஸாமீதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் அனுக்³க³ஹேதப்³பே³ பஞ்ஞாய ஸோதே⁴தப்³பே³ வட்³டே⁴தப்³பே³ ச அதி⁴கஸீலம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னபஞ்ஞாய அனுக்³க³ஹேஸ்ஸாமீதி அத்தோ². தஞ்ச அனுக்³க³ண்ஹனம் ஸீலஸ்ஸ அஸப்பாயானுபகாரத⁴ம்மே வஜ்ஜேத்வா தப்படிபக்க²ஸேவனேன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸீலஸ்ஸ அஸப்பாயே’’திஆதி³. ஸீலஸ்ஸ அஸப்பாயானுபகாரத⁴ம்மா நாம அனாசாராகோ³சராத³யோ, தப்படிபக்க²தோ உபகாரத⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னேதி தம்தம்ஸிக்கா²கோட்டா²ஸபத³ட்டா²னே. அனுக்³க³ண்ஹாதி நாமாதி அபி⁴ன்னம் அஸம்கிலிட்ட²ம் கத்வா அனுக்³க³ண்ஹாதி நாம. கா²ரபரிஸ்ஸாவனேதி ரஜகானம் ஊஸகா²ராதி³கா²ரபரிஸ்ஸாவனபடே. ஹாயதீதி ஸீலாதி³னா பரிஹாயதி. ஸேட்ட²ம் புக்³க³லந்தி ஸீலாதி³கு³ணேஹி ஸேட்ட²ம் உத்தரிதரம் உத்தமம் புக்³க³லம்.

ஸேவிதப்³ப³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³ஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தீதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தா³பேக்கா²ய ‘‘ந’’ந்தி ஸாமிஅத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸா’’தி ‘‘தம் கோ² பன ப⁴வந்த’’ந்திஆதீ³ஸு விய. பாபகோ கித்திஸத்³தோ³தி லாமகபா⁴வேன கதே²தப்³ப³ஸத்³தோ³. கூ³த²கூபோ விய து³ஸ்ஸீல்யந்தி ஏதேன து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ கூ³த²ஸதி³ஸத்தமேவ த³ஸ்ஸேதி. வசனந்தி அனிட்ட²வசனம். புரிமனயேனேவாதி ‘‘கூ³த²கூபோ விய து³ஸ்ஸீல்ய’’ந்திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேன. ஸுசிமித்தோதி ஸீலாசாரஸுத்³தி⁴யா ஸுசிமித்தோ. ஸஹ அயந்தி பவத்தந்தீதி ஸஹாயாதி ஆஹ ‘‘ஸஹகா³மினோ’’தி.

ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. கூ³த²பா⁴ணீஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே கூ³த²பா⁴ணீதி கூ³த²ஸதி³ஸவசனத்தா கூ³த²பா⁴ணீ. யதா² ஹி கூ³த²ம் நாம மஹாஜனஸ்ஸ அனிட்ட²ம் ஹோதி, ஏவமேவ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வசனம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அனிட்ட²ம் ஹோதி. து³க்³க³ந்த⁴கத²ந்தி கிலேஸாஸுசிஸம்கிலிட்ட²தாய கூ³த²ம் விய து³க்³க³ந்த⁴வாயனகத²ம். புப்ப²பா⁴ணீதி ஸுபுப்ப²ஸதி³ஸவசனத்தா புப்ப²பா⁴ணீ. யதா² ஹி பு²ல்லானி வஸ்ஸிகானி வா அதி⁴முத்திகானி வா மஹாஜனஸ்ஸ இட்டா²னி கந்தானி ஹோந்தி, ஏவமேவ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வசனம் தே³வமனுஸ்ஸானம் இட்ட²ம் ஹோதி கந்தம். புப்பா²னி வியாதி சம்பகஸுமனாதி³ஸுக³ந்த⁴புப்பா²னி விய. ஸுக³ந்த⁴கத²ந்தி ஸுசிக³ந்த⁴வாயனகத²ம் கிலேஸது³க்³க³ந்தா⁴பா⁴வதோ. மது⁴பா⁴ணீதி ஏத்த² ‘‘முது³பா⁴ணீ’’திபி பட²ந்தி. உப⁴யத்தா²பி ஹி மது⁴ரவசனோதி அத்தோ². யதா² ஹி சதுமது⁴ரம் நாம மது⁴ரம் பணீதம், ஏவமேவ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வசனம் தே³வமனுஸ்ஸானம் மது⁴ரம் ஹோதி. மது⁴ரகத²ந்தி கண்ணஸுக²தாய பேமனீயதாய ச ஸத்³த³தோ அத்த²தோ ச மது⁴ரஸபா⁴வகத²ம். அத்தஹேது வாதி அத்தனோ வா ஹத்த²பாதா³தி³ச்சே²த³னஹரணஹேது. பரஹேது வாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ‘‘அத்தனோ வா’’திஆதி³.

‘‘நேலங்கோ³தி கோ², ப⁴ந்தே, ஸீலானமேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி ஸுத்தே (ஸம். நி. 4.347) ஆக³தத்தா வுத்தம் ‘‘ஏத்த² வுத்தஸீலம் வியா’’தி. பூரேதி கு³ணானம் பாரிபூரியம். ஸுகுமாராதி அப²ருஸதாய முது³கா கோமலா. புரஸ்ஸாதி ஏத்த² புர-ஸத்³தோ³ தன்னிவாஸிவாசகோ த³ட்ட²ப்³போ³ ‘‘கா³மோ ஆக³தோ’’திஆதீ³ஸு விய. தேனாஹ ‘‘நக³ரவாஸீன’’ந்தி. மனம் அப்பாயதி வட்³டே⁴தீதி மனாபா. தேனாஹ ‘‘சித்தவுத்³தி⁴கரா’’தி.

கூ³த²பா⁴ணீஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. அந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே அந்தோ⁴திஆதீ³ஸு பாளிபதே³ஸு பட²மோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகபோ⁴க³ஸம்ஹரணபஞ்ஞாசக்கு²னோ ச ஸம்பராயிகத்த²ஸாத⁴னபஞ்ஞாசக்கு²னோ ச அபா⁴வா ‘‘அந்தோ⁴’’தி வுச்சதி து³தியோபி, ததியோ பன த்³வின்னம்பி பா⁴வா ‘‘த்³விசக்கூ²’’தி வுச்சதி. பஞ்ஞாசக்கூ²தி ஆயகோஸல்லபூ⁴தா பஞ்ஞாசக்கு². தேனாஹ ‘‘பா²திம் கரேய்யா’’தி. அத⁴முத்தமேதி அத⁴மே சேவ உத்தமே ச. படிபக்க²வஸேனாதி படிபக்க²ஸ்ஸ அத்தி²தாவஸேன. ஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³தி ஸுக்கத⁴ம்மேஹி பஹாயகேஹி ஸப்படிபா⁴கா³தி ஜானேய்ய. கண்ஹஸப்படிபா⁴கா³தி கண்ஹத⁴ம்மேஹி பஹாதப்³பே³ஹி ஸப்படிபா⁴கா³தி ஜானேய்ய.

ததா²ஜாதிகாதி யாதி³ஸேஹி ஸபுத்ததா³ரபரிஜனஸஞாதிமித்தப³ந்த⁴வக்³க³ம் அத்தானம் ஸுகே²தி பீணேதி, தாதி³ஸா போ⁴கா³பி ந ஸந்தி. புஞ்ஞானி ச ந கரோதீதி ஸமணப்³ராஹ்மணகபணத்³தி⁴கயாசகானம் ஸந்தப்பனவஸேன புஞ்ஞானி ந கரோதி. உப⁴யத்தா²தி உப⁴யஸ்மிம் லோகே, உப⁴யஸ்மிம் வா அத்தே²தி விக்³க³ஹோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இத⁴லோகே’’திஆதி³மாஹ. உப⁴யேனாதி வுத்தமத்த²ம் யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கத²’’ந்திஆதி³ வுத்தம். யஸ்மிம் டா²னேதி யஸ்மிம்யேவ டா²னே. ந ஸோசதீதி ஸோகஹேதூனம் தத்த² அபா⁴வதோ ந ஸோசதி.

அந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. அவகுஜ்ஜஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே அவகுஜ்ஜபஞ்ஞோதி நிக்குஜ்ஜபஞ்ஞோ. தேனாஹ ‘‘அதோ⁴முக²பஞ்ஞோ’’தி. புப்³ப³பட்ட²பனாதி பட²மாரம்போ⁴. ஸன்னிட்டா²னந்தி கதா²பரியோஸானம். அப்பனாதி தே³ஸனாய நிட்டா²பனம். அனேகே வா அனுஸந்தி⁴யோதி யோஜேதப்³ப³ம். ஸமாதி⁴ வாதிஆதீ³ஸு லோகுத்தரத⁴ம்மா பரமத்த²தோ ஸாஸனந்தி தத³த்தோ²பாத³கஸமாதி⁴ தஸ்ஸ ஆதீ³தி வுத்தோ, ததா³ஸன்னத்தா விபஸ்ஸனா, தஸ்ஸ மூலபா⁴வேன ஏகதே³ஸத்தா மக்³கோ³.

ஸாஸனஸ்ஸ பாரிபூரிஸுத்³தி⁴யோ நாம ஸத்தா²ரா தே³ஸிதனியாமேனேவ ஸித்³தா⁴, தா பனேத்த² கதே²ந்தஸ்ஸ வஸேன க³ஹேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனூனம் கத்வா தே³ஸேந்தீ’’தி, ‘‘நிக்³க³ண்டி²ம் கத்வா தே³ஸேந்தீ’’தி ச வுத்தம். தத்த² நிஜ்ஜடந்தி நிக்³கு³ம்ப³ம் அனாகுலம். நிக்³க³ண்டி²ந்தி க³ண்டி²ட்டா²னரஹிதம் ஸுவிஞ்ஞேய்யம் கத்வா.

ஆகிண்ணானீதி ஆகிரித்வா ஸம்கிரித்வா ட²பிதானீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பக்கி²த்தானீ’’தி. உச்ச²ங்கோ³ விய உச்ச²ங்க³பஞ்ஞோ புக்³க³லோ த³ட்ட²ப்³போ³தி உச்ச²ங்க³ஸதி³ஸபஞ்ஞதாய உச்ச²ங்க³பஞ்ஞோ. ஏவம் பஞ்ஞா விய புக்³க³லோபி உச்ச²ங்கோ³ விய ஹோதி, தஸ்மிம் த⁴ம்மானம் அசிரட்டா²னதோதி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம். யதா² ச உச்ச²ங்க³ஸதி³ஸா பஞ்ஞா, ஏவம் நிக்குஜ்ஜகும்ப⁴ஸதி³ஸா பஞ்ஞா ஏவாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

ஸம்வித³ஹனபஞ்ஞாயாதி ‘‘ஏவம் கதே இத³ம் நாம ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் தம்தம்அத்த²கிச்சம் ஸம்விதா⁴தும் ஸமத்த²தாய விசாரணபஞ்ஞாய ரஹிதோ. ஸேய்யோதி ஸேட்டோ² பாஸம்ஸோ. புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ந்தி சித்தவிஸுத்³தி⁴ஆதி³கம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மாய புப்³ப³பா⁴க³படிபத்திம்.

அவகுஜ்ஜஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

புக்³க³லவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. தே³வதூ³தவக்³கோ³

1. ஸப்³ரஹ்மகஸுத்தவண்ணனா

31. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஸப்³ரஹ்மகானீதி ஸஸேட்ட²கானி. யேஸந்தி யேஸம் குலானம். புத்தானந்தி புத்தேஹி. பூஜிதஸத்³த³யோகே³ன ஹி இத³ம் கரணத்தே² ஸாமிவசனம். தேனாதி ஆஹாராதி³னா. படிஜக்³கி³தா கோ³பிதாதி யதா²காலம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ தா³தப்³ப³ஸ்ஸ தா³னேன வேய்யாவச்சஸ்ஸ ச கரணேன படிஜக்³கி³தா சேவ உப்பன்னானத்த²ப்பஹரணேன கோ³பிதா ச ஹோந்தி. தேஸந்தி மாதாபிதூனம். ப்³ரஹ்மாதி³பா⁴வஸாத⁴னத்த²ந்தி தேஸம் கு³ணானம் அத்தி²தாய லோகே ப்³ரஹ்மா நாம வுச்சதி, ஆசரியோ நாம வுச்சதி, ஆஹுனேய்யோ நாம வுச்சதி, தே மாதாபிதூனம் புத்தகம் படிலப⁴ந்தீதி த³ஸ்ஸனவஸேன நேஸம் ப்³ரஹ்மாதி³பா⁴வஸாத⁴னத்த²ம் ‘‘ப³ஹுகாரா’’தி, வத்வா தம் தேஸம் ப³ஹுகாரதம் நானாகாரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆபாத³கா’’திஆதி³ வுத்தம். மாதாபிதரோ ஹி புத்தானம் ஜீவிதஸ்ஸ ஆபாத³கா, ஸரீரஸ்ஸ போஸகா, ஆசாரஸமாசாரானம் ஸிக்கா²பகா ஸகலஸ்ஸபி இமஸ்ஸ லோகஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதாரோ. தேனாஹ ‘‘புத்தானம் ஹீ’’திஆதி³. இட்டா²ரம்மணம் தாவ தே த³ஸ்ஸேந்து, அனிட்டா²ரம்மணம் கத²ந்தி? தம்பி த³ஸ்ஸேதப்³ப³மேவ வஜ்ஜனீயபா⁴வஜானாபனத்த²ம்.

அவிஜஹிதா ஹோந்தீதி தாஸம் பா⁴வனாய ப்³ரஹ்மானம் ப்³ரஹ்மலோகே உப்பன்னத்தா அவிஜஹிதா ஹோந்தி பா⁴வனா. லோப⁴னீயவயஸ்மிம் பட²மயோப்³ப³னே அதிவிய முது³பா⁴வப்பத்தத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸதவிஹதக்³க³ஹணம். பாடியேக்கந்தி விஸும். இமினா காரணேனாதி இமினா யதா²வுத்தேன புத்தேஸு பவத்திதேஹி அதிக்கமேன மேத்தாதி³ஸமுப்பத்திஸங்கா²தேன காரணேன.

த²ருஸிப்பந்தி அஸிஸத்திகுந்தகலாபாதி³ஆயுத⁴ஸிப்பம். முத்³தா³க³ணனாதி அங்கு³லிஸம்கோசனாதி³னா ஹத்த²முத்³தா³ய க³ணனா. ஆதி³ஸத்³தே³ன பாணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. பச்சா²சரியா நாம மாதாபிதூனம் ஸந்திகே உக்³க³ஹிதக³ஹட்ட²வத்தஸ்ஸேவ புக்³க³லஸ்ஸ யதா²ஸகம் ஹத்தா²சரியாதீ³னம் ஸிப்பக்³கா³ஹாபனந்தி கத்வா ஸப்³ப³பட²மம் ஆசரியா நாமாதி யோஜேதப்³ப³ம். ஆனீய ஹுதம் ஆஹுதம். பகாரேஹி ஹுதம் பாஹுதம். அபி⁴ஸங்க²தந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

நமோ கரேய்யாதி ஸாயம் பாதம் உபட்டா²னம் க³ந்த்வா ‘‘இத³ம் மய்ஹம் உத்தமபுஞ்ஞக்கே²த்த’’ந்தி நமக்காரம் கரேய்ய. தாய நம் பாரிசரியாயாதி ஏத்த² நந்தி நிபாதமத்தம், யதா²வுத்தபரிசரணேனாதி அத்தோ². அத² வா பாரிசரியாயாதி ப⁴ரணகிச்சகரணகுலவம்ஸப்பதிட்டா²னாபனாதி³னா பஞ்சவித⁴உபட்டா²னேன. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘பஞ்சஹி கோ², க³ஹபதிபுத்த, டா²னேஹி புத்தேன புரத்தி²மா தி³ஸா மாதாபிதரோ பச்சுபட்டா²தப்³பா³ – ‘ப⁴தோ நேஸம் ப⁴ரிஸ்ஸாமி, கிச்சம் நேஸம் கரிஸ்ஸாமி, குலவம்ஸம் ட²பேஸ்ஸாமி, தா³யஜ்ஜம் படிபஜ்ஜாமி, அத² வா பன பேதானம் காலகதானம் த³க்கி²ணம் அனுப்பத³ஸ்ஸாமீ’தி. இமேஹி கோ², க³ஹபதிபுத்த, பஞ்சஹி டா²னேஹி புத்தேன புரத்தி²மா தி³ஸா மாதாபிதரோ பச்சுபட்டி²தா பஞ்சஹி டா²னேஹி புத்தம் அனுகம்பந்தி, பாபா நிவாரேந்தி, கல்யாணே நிவேஸேந்தி, ஸிப்பம் ஸிக்கா²பேந்தி, பதிரூபேன தா³ரேன ஸம்யோஜேந்தி, ஸமயே தா³யஜ்ஜம் நிய்யாதே³ந்தீ’’தி (தீ³. நி. 3.267).

அபிச யோ மாதாபிதரோ தீஸு வத்தூ²ஸு அபி⁴ப்பஸன்னே கத்வா ஸீலேஸு வா பதிட்டா²பேத்வா பப்³ப³ஜ்ஜாய வா நியோஜேத்வா உபட்ட²ஹதி, அயம் மாதாபிதூபட்டா²கானம் அக்³கோ³தி வேதி³தப்³போ³. ஸா பனாயம் பாரிசரியா புத்தஸ்ஸ உப⁴யலோகஹிதஸுகா²வஹாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதே⁴வ நம் பஸம்ஸந்தி, பேச்ச ஸக்³கே³ பமோத³தீ’’தி வுத்தம். பஸம்ஸந்தீதி ‘‘அயம் புக்³க³லோ மத்தேய்யோ பேத்தேய்யோ ஸக்³க³ஸம்வத்தனியம் படிபத³ம் பூரேதீ’’தி இதே⁴வ நம் பஸம்ஸந்தி. ஆமோத³தி ஆதி³தோ பட்டா²ய மோத³ப்பத்தியா. பமோத³தி நானப்பகாரமோத³ஸம்பவத்தியா.

ஸப்³ரஹ்மகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஆனந்த³ஸுத்தவண்ணனா

32. து³தியே ததா²ஜாதிகோதி ததா²ஸபா⁴வோ. சித்தேகக்³க³தாலாபோ⁴தி சித்தேகக்³க³தாய அதி⁴க³மோ. ரூபமேவ கிலேஸுப்பத்தியா காரணபா⁴வதோ ரூபனிமித்தம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸஸ்ஸதாதி³னிமித்தந்தி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³பா⁴வனிமித்தம். புக்³க³லனிமித்தந்தி புக்³க³லாபி⁴னிவேஸனனிமித்தம். த⁴ம்மனிமித்தந்தி த⁴ம்மாரம்மணஸங்கா²தம் நிமித்தம். ‘‘ஸியா நு கோ², ப⁴ந்தே’’தி தே²ரேன புட்டோ² ப⁴க³வா ‘‘ஸியா’’தி அவோச லோகுத்தரஸமாதி⁴ப்படிலாப⁴ம் ஸந்தா⁴ய. ஸோ ஹி நிப்³பா³னம் ஸந்தம் பணீதந்தி ச பஸ்ஸதி. தேனாஹ ‘‘இதா⁴னந்தா³’’திஆதி³.

நிப்³பா³னம் ஸந்தந்தி ஸமாபத்திம் அப்பேத்வாதி நிப்³பா³னம் ஸந்தந்தி ஆபு⁴ஜித்வா ப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வா. தி³வஸம்பீதிஆதி³னா அஸங்க²தாய தா⁴துயா அச்சந்தஸந்தபணீதாதி³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அட்ட²விதே⁴தி ‘‘ஸந்தம் பணீதம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’’ந்தி ஏவம் அட்ட²விதே⁴ ஆபோ⁴க³ஸஞ்ஞிதே ஸமன்னாஹாரே. நித்³தா⁴ரணே சேதம் பு⁴ம்மம். இமஸ்மிம் டா²னே…பே… லப்³ப⁴ந்தேவாதி ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு²னோ ஏவம் ஹோதீ’’தி ஆக³தே இமஸ்மிம் ஸுத்தப்பதே³ஸே ஏகோபி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரோ சேபி ஸப்³பே³ அட்ட²பி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரா லப்³ப⁴ந்தேவ ஸமன்னாஹரதம் அத்தா²வஹத்தா.

ஞாணேன ஜானித்வாதி விபஸ்ஸனாஞாணஸஹிதேன மக்³க³ஞாணேன ஜானித்வா. பரானி ச ஓபரானி ச சக்கா²தீ³னி ஆயதனானி. ஸந்ததாயாதி படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴தாய. காயது³ச்சரிதாதி³தூ⁴மவிரஹிதோதி காயது³ச்சரிதாதி³ ஏவ ஸந்தாபனட்டே²ன தூ⁴மோ, தேன விரஹிதோ. அனீகோ⁴தி அபாபோ. ஜாதிஜராக³ஹணேனேவ ப்³யாதி⁴மரணம்பி க³ஹிதமேவாதி தப்³பா⁴வபா⁴வதோதி வுத்தம்.

ஆனந்த³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா

33. ததியே, ‘‘ஸாரிபுத்த, மயா ஸம்கி²த்தேன தே³ஸிதம் த⁴ம்மம் தாதி³ஸேனபி ந ஸுகரம் விஞ்ஞாது’’ந்தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனேவ வத³ந்தோ தே²ரஸ்ஸ ஞாணம் ஸப்³ப³மதிக்கமம். அஞ்ஞாதாரோ ச து³ல்லபா⁴தி ஹி இமினா ஸாமஞ்ஞவசனேன ஸாரிபுத்தத்தே²ரம்பி அந்தோக³த⁴ம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ தேனபி அத்தனோ தே³ஸனாய து³ப்படிவித்³த⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸம்மாதி ஹேதுனா காரணேன. தேனாஹ ‘‘உபாயேனா’’திஆதி³. மானாபி⁴ஸமயாதி மானஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயா. பஹானாபி⁴ஸமயோதி ச த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயோதி ச பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயோ வுத்தோ. அரஹத்தமக்³கோ³ ஹி பரிஞ்ஞாகிச்சஸித்³தி⁴யா கிச்சவஸேன மானம் பஸ்ஸதி, அஸம்மோஹப்படிவேத⁴வஸேனாதி வுத்தம் ஹோதி, அயமஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயோ. தேன தி³ட்டோ² பன பஹானாபி⁴ஸமயோ ச. த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயேன ஹி பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயமேவ பஹீயதி. தி³ட்ட²விஸேன தி³ட்ட²ஸத்தானம் ஜீவிதம் விய அயமஸ்ஸ பஹானாபி⁴ஸமயோ. அட்ட²கதா²யம் பன பஹானாபி⁴ஸமயஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயனானந்தரியகத்தா ‘‘பஹானாபி⁴ஸமயேன’’இச்சேவ வுத்தம். பஹானாபி⁴ஸமயே ஹி க³ஹிதே த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயோ க³ஹிதோவ ஹோதி.

அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸாதி அரஹத்தமக்³கே³ன மானஸ்ஸ பஹீனத்தா யே இமே ‘‘காயப³ந்த⁴னஸ்ஸ அந்தோ ஜீரதி (சூளவ. 278), ஹரிதந்தம் வா’’தி (ம. நி. 1.304) ஏவம் வுத்தஅந்திமமரியாத³ந்தோ ச ‘‘அந்தமித³ம், பி⁴க்க²வே, ஜீவிகான’’ந்தி (ஸம். நி. 3.80; இதிவு. 91) ஏவம் வுத்தலாமகந்தோ ச ‘‘ஸக்காயோ ஏகோ அந்தோ’’தி (ஸம். நி. 3.103) ஏவம் வுத்தகோட்டா²ஸந்தோ ச ‘‘ஏஸேவந்தோ து³க்க²ஸ்ஸ ஸபச்சயஸங்க²யா’’தி ஏவம் வுத்தகோட்டா²ஸந்தோ சாதி சத்தாரோ அந்தா, தேஸு ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ வட்டது³க்க²ஸ்ஸ அது³ம் சதுத்த²கோடிஸங்கா²தம் அந்தமகாஸி, பரிச்சே²த³ம் பரிவடுமம் அகாஸி, அந்திமஸமுத³யமத்தாவஸேஸம் து³க்க²மகாஸீதி வுத்தம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘வட்டது³க்க²ஸ்ஸ அந்தமகாஸீ’’தி.

நனு ச ‘‘பஹான’’ந்தி இமஸ்ஸ நித்³தே³ஸே நிப்³பா³னம் ஆக³தம்? இத⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ப்பஹானஸங்கா²தம் அரஹத்தப²லம் வுத்தம், தஸ்மா நித்³தே³ஸேனாயம் வண்ணனா விருஜ்ஜ²தீதி ஆஹ ‘‘நித்³தே³ஸே பனா’’திஆதி³. தத்த² தானி பதா³னி ஆக³தானீதி தஸ்மிம் நித்³தே³ஸே ‘‘பஹானம் வூபஸமம் படினிஸ்ஸக்³க³’’ந்திஆதீ³னி (சூளனி. 75 உத³யமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸோ) பதா³னி ஆக³தானி.

த⁴ம்மதக்கபுரேஜவந்தி இமினா தஸ்மிம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னவிமோக்கே² ட²த்வா ஜா²னங்கா³னி விபஸ்ஸித்வா அதி⁴க³தம் அரஹத்தவிமோக்க²ம் வத³தி. அரஹத்தவிமோக்க²ஸ்ஸ ஹி மக்³க³ஸம்பயுத்தஸம்மாஸங்கப்பஸங்கா²தோ த⁴ம்மதக்கோ புரேஜவோ ஹோதி.

ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. நிதா³னஸுத்தவண்ணனா

34. சதுத்தே² பிண்ட³கரணத்தா²யாதி ஆயூஹனவஸேன ராஸிகரணத்தா²ய. அபி⁴ன்னானீதி ஏகதே³ஸேனபி அக²ண்டி³தானி. பி⁴ன்னகாலதோ பட்டா²ய ஹி பீ³ஜம் பீ³ஜகிச்சாய ந உபகப்பதி. அபூதீனீதி உத³கதேமனேன பூதிபா⁴வம் ந உபக³தானி. பூதிபீ³ஜஞ்ஹி பீ³ஜத்தா²ய ந உபகப்பதி. தேனாஹ ‘‘பூதிபா⁴வேன அபீ³ஜத்தம் அப்பத்தானீ’’தி. ந வாதேன ந ச ஆதபேன ஹதானீதி வாதேன ச ஆதபேன ச ந ஹதானி, நிரோஜதம் ந பாபிதானி. நிரோஜஞ்ஹி கஸடபீ³ஜம் பீ³ஜத்தா²ய ந உபகப்பதி. ஸாராதா³னீதி தண்டு³லஸாரஸ்ஸ ஆதா³னதோ ஸாராதா³னி. நிஸ்ஸாரஞ்ஹி பீ³ஜம் பீ³ஜத்தா²ய ந உபகப்பதி. தேனாஹ ‘‘க³ஹிதஸாரானீ’’தி, பதிட்டி²தஸாரானீதி அத்தோ². ஸன்னிசயபா⁴வேன ஸுக²ம் ஸயிதானீதி சத்தாரோ மாஸே கோட்ட²பக்கி²த்தனியாமேனேவ ஸுக²ஸயிதானி.

கம்மவிப⁴த்தீதி கம்மவிபா⁴கோ³. தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்க²பூ⁴தோ பச்சுப்பன்னோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம். பச்சுபன்னப⁴வதோ அனந்தரம் வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம். அபரபரியாயவேத³னீயந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மானந்தரப⁴வதோ அஞ்ஞஸ்மிம் அத்தபா⁴வபரியாயே அத்தபா⁴வபரிவத்தே வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம். படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய பச்சயவிஸேஸேன படிலத்³த⁴விஸேஸதாய ச ப³லவபா⁴வப்பத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன ஸாதிஸயா ஹுத்வா பவத்தா பட²மஜவனசேதனா தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ப²லதா³யினீ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயகம்மம் நாம. ஸா ஹி வுத்தாகாரேன ப³லவதீ ஜவனஸந்தானே கு³ணவிஸேஸயுத்தேஸு உபகாரானுபகாரவஸப்பவத்தியா ஆஸேவனாலாபே⁴ன அப்பவிபாகதாய ச பட²மஜவனசேதனா இதரத்³வயம் விய பவத்தஸந்தானுபரமாபேக்க²ம் ஓகாஸலாபா⁴பேக்க²ஞ்ச கம்மம் ந ஹோதீதி இதே⁴வ புப்ப²மத்தம் விய பவத்திவிபாகமத்தம் ப²லம் தே³தி. ததா² அஸக்கோந்தந்தி கம்மஸ்ஸ விபாகதா³னம் நாம உபதி⁴ப்பயோகா³தி³பச்சயந்தரஸமவாயேனேவ ஹோதீதி தத³பா⁴வதோ தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் தா³தும் அஸக்கோந்தம். அஹோஸிகம்மந்தி அஹோஸி ஏவ கம்மம், ந தஸ்ஸ விபாகோ அஹோஸி அத்தி² ப⁴விஸ்ஸதி சாதி ஏவம் வேதி³தப்³ப³ம் கம்மம்.