(7) 2. மஹாவக்³கோ³

1. தித்தா²யதனஸுத்தவண்ணனா

62. து³தியஸ்ஸ பட²மே தித்த²ம் நாம த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ தப்³பி³னிமுத்தஸ்ஸ கஸ்ஸசி தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ஏத்த² ஹி ஸத்தா தரந்தி உப்பிலவந்தி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோந்தி, தஸ்மா ‘‘தித்த²’’ந்தி வுச்சதி. பாரக³மனஸங்கா²தஞ்ஹி தரணம் தி³ட்டி²க³திகானம் நத்தி², தத்தே²வ அபராபரம் நிமுஜ்ஜனும்முஜ்ஜனவஸேன பிலவனமேவ தேஸம் தரணம் நாம. உப்பாத³காதி பூரணகஸ்ஸபாத³யோ. தித்தே² ஜாதா தித்தி²யா, யதா²வுத்தம் வா தி³ட்டி²க³தஸங்கா²தம் தித்த²ம் ஏதேஸம் அத்தீ²தி தித்தி²கா, தித்தி²கா ஏவ தித்தி²யா. மனோரமேதி ஸாது³ப²லப⁴ரிததாய அப⁴யதி³ஸதாய ச மனோரமே. இமேஸுயேவ தீஸு டா²னேஸூதி யதா²வுத்தேஸு தித்தா²யதனேஸு.

யோ யதா² ஜானாதி, தஸ்ஸ ததா² வுச்சதீதி இமினா புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவஸேன ததா² வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. புக்³க³ல-ஸத்³தோ³ ச திஸ்ஸன்னம்பி பகதீனம் ஸாதா⁴ரணோ, தஸ்மா புரிஸக்³க³ஹணேன ததோ விஸேஸனம் யதா² ‘‘அட்ட² புரிஸபுக்³க³லா’’தி. படிஸம்விதி³தம் கரோதீதி கேவலம் ஜானனவஸேன விதி³தம் கரோதி. அனுப⁴வதி வாதி விபாகலக்க²ணப்பத்தம் அனுப⁴வதி. புப்³பே³கதஹேதூதி அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணம் பத³ந்தி ஆஹ ‘‘புப்³பே³கதகம்மபச்சயேனேவா’’தி. இமினாதி ‘‘ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேதூ’’தி இமினா வசனேன. கம்மவேத³னந்தி குஸலாகுஸலகம்மஸஹஜம் வேத³னம். கிரியவேத³னந்தி ‘‘நேவ குஸலாகுஸலா ந ச கம்மவிபாகா’’தி ஏவம் வுத்தம் கிரியசித்தஸஹஜம் வேத³னம். ந கேவலஞ்ச தே கம்மகிரியவேத³னா ஏவ படிக்கி²பந்தி, அத² கோ² ஸாஸனே லோகே ச பாகடே வாதாபா³தா⁴தி³ரோகே³ ச படிக்கி²பந்தி ஏவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பித்தஸமுட்டா²னாதி பித்தவிகாராதி⁴கஸம்பூ⁴தா. அனந்தரத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. ஸன்னிபாதிகாதி பித்தாதீ³னம் திண்ணம்பி விகாரானம் ஸன்னிபாததோ ஜாதா. உதுபரிணாமஜாதி ஸீதாதி³உதுனோ விபரிணாமதோ விஸமபரிவுத்திதோ ஜாதா. விஸமபரிஹாரஜாதி அஸப்பாயாஹாரயோக³படிஸேவனவஸேன காயஸ்ஸ விஸமம் பரிஹரணதோ ஜாதா. ஓபக்கமிகாதி உபக்கமதோ நிப்³ப³த்தா. கம்மவிபாகஜாதி கம்மஸ்ஸ விபாகபூ⁴தக்க²ந்த⁴தோ ஜாதா. விரோதி⁴பச்சயஸமுட்டா²னா தா⁴தூனம் விகாராவத்தா², தப்பச்சயா வா து³க்கா² வேத³னா ஆபா³த⁴னட்டே²ன ஆபா³தோ⁴, ஸோ ஏவ ருஜ்ஜனட்டே²ன ரோகோ³. தத்த² ‘‘யோ யாப்யலக்க²ணோ, ஸோ ரோகோ³, இதரோ ஆபா³தோ⁴’’தி வத³ந்தி. ஸப்³பே³ஸஞ்ச நேஸம் தம்தம்தா⁴தூனம் விஸமம் ஆஸன்னகாரணம், ந ததா² இதரானி. தத்தா²பி ச பகோபாவத்தா² தா⁴துயோ ஆஸன்னகாரணம், ந ததா² பரபச்சயாவத்தா²தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அட்ட²மம்யேவ கம்மவிபாகஜம் ஆபா³த⁴ம் ஸம்படிச்ச²ந்தி ‘‘ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேதூ’’தி விபல்லாஸக்³கா³ஹேன. ‘‘புப்³பே³’’தி புராதனஸ்ஸேவ கம்மஸ்ஸ க³ஹிதத்தா உபபஜ்ஜவேத³னீயம்பி தே படிக்கி²பந்தீதி வுத்தம் ‘‘த்³வே படிபா³ஹித்வா’’தி. ஸம்படிச்ச²ந்தீதி அனுஜானந்தி.

அத்தனா கதமூலகேனாதி ஸாஹத்தி²ககம்மஹேது. ஆணத்திமூலகேனாதி பரஸ்ஸ ஆணாபனவஸேன கதகம்மஹேது. இமாதி திஸ்ஸோ வேத³னா. ஸப்³பே³ படிபா³ஹந்தீதி ஸப்³பே³ ரோகே³ படிஸேதே⁴ந்தி ஸப்³பே³ஸம்பி தேஸம் ஏகேன இஸ்ஸரேனேவ நிம்மிதத்தா தப்³பா⁴வீபா⁴வாஸம்ப⁴வதோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸப்³ப³ம் படிபா³ஹந்தீதி ஹேதுபச்சயபடிஸேத⁴னதோ ஸப்³ப³ம் நிஸேதே⁴ந்தி.

மாதிகம் நிக்கி²பித்வாதி திண்ணம்பி வேதா³னம் அஸாரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் உத்³தே³ஸம் கத்வா. தந்தி தம் மாதிகம். விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதுந்தி தோ³ஸத³ஸ்ஸனவஸேனேவ விபா⁴க³தோ த³ஸ்ஸேதும். லத்³தி⁴பதிட்டா²பனத்த²ந்தி அத்தனோ லத்³தி⁴யா படிஜானாபனத்த²ம். லத்³தி⁴தோ லத்³தி⁴ம் ஸங்கமந்தீதி மூலலத்³தி⁴தோ அஞ்ஞலத்³தி⁴ம் உபக³ச்ச²ந்தி படிஜானந்தி. புப்³பே³கதஹேதுயேவ படிஸம்வேதே³தீதி கம்மவேத³னம்பி விபாகவேத³னம் கத்வா வத³ந்தி. தி³ட்டி²க³திகா ஹி ப்³யாமூள்ஹசித்தா கம்மந்தரவிபாகந்தராதீ³னி ஆலோளேந்தி, அஸங்கரதோ ஸஞ்ஞாபேதும் ந ஸக்கோந்தி. யதா² ச அகுஸலகம்மே, ஏவம் குஸலகம்மேபீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் பாணாதிபாதா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஏவந்தி யதா² புப்³பே³கதஹேது ஏவ பாணாதிபாதினோ நாம ஹோந்தி, ந இதா³னி ஸயம்கதகாரணா, ஏவம் பாணாதிபாதா விரமணம்பி புப்³பே³கதஹேது ஏவாதி விசாரியமானோ புப்³பே³கதவாதோ³ அகிரியவாதோ³ ஏவ ஸம்பஜ்ஜதி.

கத்துகம்யதாச²ந்தோ³ ந தண்ஹாச²ந்தோ³. கத்துகம்யதாதி காதுமிச்சா². பச்சத்தபுரிஸகாரோதி தேன தேன புரிஸேன கத்தப்³ப³கிச்சம் ந ஹோதி புப்³பே³கதஹேது ஏவ ஸிஜ்ஜ²னதோ. உப⁴யம்பி தம் ஏஸ ந லப்³ப⁴தீதி கத்தப்³ப³கரணம் ஸுசரிதபூரணம், அகத்தப்³ப³அகரணம் து³ச்சரிதவிரதீதி இத³ம் உப⁴யம்பி ஏஸ ந லப⁴தி. ஸமணாபி ஹி புப்³பே³கதகாரணாயேவ ஹோந்தீதி புப்³பே³கதகாரணாயேவ ஸமணாபி ஹோந்தி, ந இதா³னி ஸம்வரஸமாதா³னாதி³னா. அஸ்ஸமணாபி புப்³பே³கதகாரணாயேவாதி புப்³பே³கதகாரணாயேவ அஸ்ஸமணாபி ஹோந்தி, ந ஸம்வரபே⁴தே³ன.

யதா² புப்³பே³கதவாதே³ ச²ந்த³வாயாமானம் அஸம்ப⁴வதோ பச்சத்தபுரிஸகாரானம் அபா⁴வோ, ஏவம் இஸ்ஸரனிம்மானவாதே³பி இஸ்ஸரேனேவ ஸப்³ப³ஸ்ஸ நிம்மிதபா⁴வானுஜானனதோதி வுத்தம் ‘‘புப்³பே³கதவாதே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³’’தி. ஏஸ நயோ அஹேதுகவாதே³பீதி ஆஹ ‘‘ததா² அஹேதுகவாதே³பீ’’தி.

இமேஸந்திஆதி³னா இமேஸம் தித்தா²யதனானம் துச்சா²ஸாரதாய து²ஸகோட்டனேன குண்ட³கமத்தஸ்ஸபி அலாபோ⁴ விய பரமத்த²லேஸஸ்ஸபி அபா⁴வோ, ததா² க²ஜ்ஜோபனகோபா⁴ஸதோ தேஜஸோ பு²லிங்க³மத்தஸ்ஸபி அபா⁴வோ விய அந்த⁴வேணிகஸ்ஸபி மக்³க³ஸ்ஸ அப்படிலாபோ⁴ விய ஸத்³த³மத்தம் நிஸ்ஸாய மிச்சா²பா⁴கே³ன விபல்லத்த²தாய த³த்³த³ரஜாதகே (ஜா. 1.2.43-43) ஸஸகஸதி³ஸதா ச விபா⁴விதா ஹோதி. ஸாரபா⁴வந்தி ஸீலஸாராதி³ஸம்பத்தியா ஸாரஸப்³பா⁴வம். நிய்யானிகபா⁴வந்தி ஏகந்தேனேவ வட்டதோ நிய்யானாவஹபா⁴வம். அனிக்³க³ஹிதோதி ந நிக்³க³ஹேதப்³போ³. தேனாஹ ‘‘நிக்³க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யோ’’தி. அஸம்கிலிட்டோ²தி ஸம்கிலேஸவிரஹிதோ. தேனாஹ ‘‘நிக்கிலேஸோ’’திஆதி³. அனுபவஜ்ஜோதி த⁴ம்மதோ ந உபவதி³தப்³போ³. அப்படிகுட்டோ² நாம அப்படிஸேத⁴னம் வா ஸியா அனக்கோஸனம் வாதி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அப்படிபா³ஹிதோ அனுபக்குட்டோ²’’தி ஆஹ.

தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸாதி ‘‘அயம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே’’திஆதி³னா உத்³த⁴டஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ. பஞ்ஹம் புச்சி²த்வாதி கதே²துகம்யதாவஸேன பஞ்ஹம் புச்சி²த்வா. யதா²படிபாடியாதி மாதிகாய யதா²னிக்கி²த்தப்படிபாடியா. தா⁴துயோதி ஸபா⁴வதா⁴ரணட்டே²ன தா⁴துயோ. தா பன யஸ்மா தண்ஹாதி³ட்டி²கப்பனாபரிகப்பிதஅத்தஸுப⁴ஸுக²ஸஸ்ஸதாதி³பகதிஆதி³து⁴வாதி³ஜீவாதி³காயாதி³கா விய ந இச்சா²ஸபா⁴வா தி³ட்டி²ஆதி³ரஹிதேஹி விமுச்சமானஉது³ம்ப³ரபுப்பா²தி³லோகவோஹாரவத்தூ²னி விய ச வாசாவத்து²மத்தா, அத² கோ² ஸச்சபரமத்த²பூ⁴தாதி ஆஹ ‘‘ஸபா⁴வா’’தி, ஸச்சஸபா⁴வாதி அத்தோ². அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி ஹி தா⁴துயோ. நிஜ்ஜீவனிஸ்ஸத்தபா⁴வப்பகாஸகோதி பா³ஹிரபரிகப்பிதஜீவாபா⁴வப்பகாஸகோ லோகியமஹாஜனஸம்கப்பிதஸத்தாபா⁴வப்பகாஸகோ ச. ஆகரட்டே²னாதி உப்பஜ்ஜனட்டா²னபா⁴வேன. உப்பத்திட்டா²னம்பி ஹி ஆகரோ ஆயதனந்தி வுச்சதி யதா² ‘‘கம்போ³ஜோ அஸ்ஸானம் ஆயதன’’ந்தி. மனோபவிசாராதி தம் தம் ஆரம்மணம் உபேச்ச மனஸோ விவித⁴சரணாகாரோ. கேஹி கத்தா²தி ஆஹ ‘‘விதக்கவிசாரபாதே³ஹீ’’திஆதி³. அட்டா²ரஸஸு டா²னேஸூதி ச² ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியானி, ச² தோ³மனஸ்ஸட்டா²னியானி, ச² உபேக்கா²ட்டா²னியானீதி ஏவம் அட்டா²ரஸஸு டா²னேஸு.

பதிட்டா²தா⁴தூதி ஸேஸபூ⁴தத்தயஸ்ஸ சேவ ஸப்³பூ³பாதா³ரூபானஞ்ச பதிட்டா²ஸபா⁴வா தா⁴து. இமினா நயேன ஆப³ந்த⁴னதா⁴தூதிஆதீ³ஸுபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபிச கக்க²ளபா⁴வஸித்³தோ⁴ ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் ஆதா⁴ரபா⁴வோ பதிட்டா²பா⁴வோ. த்³ரவபா⁴வஸித்³த⁴ம் ஸம்பிண்ட³னம் ஆப³ந்த⁴னம். உண்ஹபா⁴வஸித்³த⁴ம் முது³தாபக்கதாவஹம் பரிபாசனம். த²த்³த⁴பா⁴வாவஹம் உத்³து⁴மாதனம் வித்த²ம்ப⁴னம். ரூபவிவித்தோ ரூபபரியந்தோ ஆகாஸோதி யேஸம் ஸோ பரிச்சே²தோ³, தேஹி ஸோ அஸம்பு²ட்டோ²வாதி வுத்தம் ‘‘ஆகாஸதா⁴தூதி அஸம்பு²ட்ட²தா⁴தூ’’தி. ஸஞ்ஜானனவிது⁴ரா ஆரம்மணூபலத்³தி⁴ விஜானனதா⁴து. வித்தா²ரதோபி கதே²தும் வட்டதி ஸங்கே²பந்தோக³த⁴த்தா வித்தா²ரஸ்ஸ. ஸங்கே²பதோ கதே²தும் ந வட்டதி கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அனவஸேஸபரியாதா³னாபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘வித்தா²ரதோவ வட்டதீ’’தி. உப⁴யதா²தி ஸங்கே²பதோ வித்தா²ரதோ ச.

அனிப்ப²ன்னாபி ஆகாஸதா⁴து பூ⁴தானி உபாதா³ய க³ஹேதப்³ப³தாமத்தேன ‘‘உபாதா³ரூப’’ந்தேவ வுச்சதி. தி³ட்டா²னேவாதி ஸல்லக்கே²தப்³பா³னி உபாதா³ரூபபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ. தேன ஸஹஜாதா வேத³னா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸமுதா³யே பவத்தவோஹாரஸ்ஸ அவயவேபி தி³ஸ்ஸனதோ யதா² ‘‘வத்தே²கதே³ஸே த³ட்³டே⁴ வத்த²ம் த³ட்³ட⁴’’ந்தி. ‘‘ப²ஸ்ஸோ ச சேதனா ச ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தம் மஹாபூ⁴மகத்தா தேஸம் தப்பதா⁴னத்தா ச ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ. அரூபக்க²ந்தா⁴ நாமம் ஆரம்மணாபி⁴முக²ம் நமனதோ நாமாதீ⁴னக்³க³ஹணதோ ச. ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபம் பரிப்³யத்தம் ருப்பனட்டே²ன. பச்சயந்தி நிஸ்ஸயபூ⁴தம் பச்சயம். விபா⁴கே³ன த்³வாசத்தாலீஸ. ஏகாஸீதி சித்தானி ‘‘ஸம்மஸனசாரோய’’ந்தி கத்வா. அனுக்கமேன படிபஜ்ஜமானோதி ஏவம் கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴யம் டி²தோ உபரிமேன திஸ்ஸன்னம் விஸுத்³தீ⁴னம் ஸம்பாத³னவஸேன விஸுத்³தி⁴பா⁴வனம் உஸ்ஸுக்காபேந்தோ.

ப²ஸ்ஸாயதனந்தி ப²ஸ்ஸஸ்ஸ உப்பத்திட்டா²னம். ஸுவண்ணாதீ³னந்தி ஸுவண்ணமணிவஜிராதீ³னம். ஆகிண்ணம் விய ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தி ஏத்தா²தி ஆகரோ. யதா² சக்கு² விபாகப²ஸ்ஸஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ, ந ததா² இதரேஸந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘த்³வே சக்கு²விஞ்ஞாணானீ’’திஆதி³. ஏஸ நயோ ஸேஸவாரேஸுபி. த்³வத்திம்ஸாய விபாகப²ஸ்ஸேஸு த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணஸஹக³தப²ஸ்ஸே ட²பேத்வா ஸேஸா த்³வாவீஸதி விபாகப²ஸ்ஸா வேதி³தப்³பா³. தி³ட்ட²மேவ ஹோதி தேன ஸமானயோக³க்க²மத்தா. ‘‘ஸங்கே²பதோ தாவா’’தி ஸங்கே²பகத²ம் ஆரபி⁴த்வாபி வித்தா²ரகதா²பேத்த² வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யாவாதி வுத்தம் ‘‘ஹேட்டா²…பே… வேதி³தப்³ப³’’ந்தி.

ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ உப்பத்திட்டா²னபூ⁴தம் ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியம். தேனாஹ ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ காரணபூ⁴த’’ந்தி. உபவிசரதீதி உபேச்ச பவத்ததி. ஸபா⁴வதோ ஸங்கப்பதோ ச ஸோமனஸ்ஸாதி³உப்பத்திஹேதுகா ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியாதி³தாதி ஆஹ ‘‘இட்ட²ம் வா ஹோதூ’’திஆதி³. சதுத்த²ம் தி³ட்ட²மேவ ஹோதி தத³வினாபா⁴வதோ.

அரியஸச்சானீதி புரிமபதே³ உத்தரபத³லோபேனாயம் நித்³தே³ஸோதி ஆஹ ‘‘அரியபா⁴வகரானீ’’திஆதி³. விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.531) பகாஸிதம், தஸ்மா ந இத⁴ பகாஸேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுகா²வபோ³த⁴னத்த²ந்தி தே³ஸியமானாய வட்டகதா²ய ஸுகே²ன அவபோ³த⁴னத்த²ம். தேனாஹ ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. த்³வாத³ஸபத³ந்தி அவிஜ்ஜாதீ³ஹி பதே³ஹி த்³வாத³ஸபத³ம். பச்சயவட்டந்தி பச்சயப்பப³ந்த⁴ம். கதே²துகாமோ ஹோதி பச்சயாகாரமுகே²ன ஸச்சானி த³ஸ்ஸேதுகாமதாய. க³ப்³பா⁴வக்கந்திவட்டந்தி க³ப்³போ⁴க்கந்திமுகே²ன விபாகவட்டம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதீ’’திஆதி³னா. தஸ்மா பனேத்த² க³ப்³பா⁴வக்கந்திவஸேனேவ வட்டம் த³ஸ்ஸிதந்தி ஆஹ ‘‘க³ப்³பா⁴வக்கந்திவட்டஸ்மிம் ஹீ’’திஆதி³. க³ப்³பா⁴வக்கந்திவட்டஸ்மிந்தி மாதுகுச்சி²ம்ஹி நிப்³ப³த்தனவஸேன பவத்தத⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴. த³ஸ்ஸிதேதி தே³ஸனாவஸேன த³ஸ்ஸிதே. புரிமா த்³வே யோனியோ இதராஹி ஓளாரிகதாய பரிப்³யத்ததராதி வுத்தம் ‘‘க³ப்³பா⁴வக்கந்தி…பே… அவபோ³தே⁴தும்பீ’’தி.

பச்சயமத்தந்தி ச²ன்னம் தா⁴தூனம் ஸாதா⁴ரணம் பச்சயபா⁴வமத்தம், ந தேஹி பா⁴க³ஸோ நிப்பா²தி³யமானம் பச்சயவிஸேஸம் ‘‘குதோ பனேதம் ச²ன்னம் தா⁴தூன’’ந்தி அவிபா⁴கே³ன வுத்தத்தா. தேனாஹ ‘‘இத³ம் வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³. ந மாது ந பிது தாஸம் தா⁴தூனம் இமஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ பா³ஹிரபா⁴வதோ. க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாதி ஏத்த² க³ப்³ப⁴தி அத்தபா⁴வபா⁴வேன வத்ததீதி க³ப்³போ⁴, கலலாதி³அவத்தோ² த⁴ம்மப்பப³ந்தோ⁴. தன்னிஸ்ஸிதத்தா பன ஸத்தஸந்தானோ க³ப்³போ⁴தி வுத்தோ யதா² மஞ்சனிஸ்ஸிதா ‘‘மஞ்சா உக்குட்டி²ம் கரோந்தீ’’தி. தன்னிஸ்ஸயபா⁴வதோ மாதுகுச்சி² க³ப்³போ⁴தி வுச்சதி ‘‘க³ப்³பே⁴ வஸதி மாணவோ’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.15.363). க³ப்³போ⁴ வியாதி வா க³ப்³போ⁴. யதா² ஹி நிவாஸட்டா²னதாய ஸத்தானம் ஓவரகோ ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வுச்சதி, ஏவம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் ஸத்தானம் யாவ அபி⁴ஜாதி நிவாஸட்டா²னதாய மாதுகுச்சி² ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வுச்சதி. இத⁴ பன பட²மம் வுத்தஅத்தே²னேவ க³ப்³போ⁴தி வேதி³தப்³போ³. தேனாஹ ‘‘க³ப்³போ⁴ ச நாமா’’திஆதி³.

நிரதிஅத்தே²ன நிரயோ ச ஸோ யதா²வுத்தேன அத்தே²ன க³ப்³போ⁴ சாதி நிரயக³ப்³போ⁴. ஏஸ நயோ ஸேஸபதே³ஸுபி. அயம் பன விஸேஸோ – தே³வமனுஜாத³யோ விய உத்³த⁴ம் தீ³கா⁴ அஹுத்வா திரியம் அஞ்சிதா தீ³கா⁴தி திரச்சா²னா. தே ஏவ க²ந்த⁴கோட்டா²ஸபா⁴வேன யோனி ச ஸோ வுத்தனயேன க³ப்³போ⁴ சாதி திரச்சா²னயோனிக³ப்³போ⁴. பகட்ட²தோ ஸுக²தோ அபேதம் அபக³மோ பேதபா⁴வோ, தம் பத்தானம் விஸயோதி பேத்திவிஸயோ, பேதயோனி. மனஸ்ஸ உஸ்ஸன்னதாய ஸூரபா⁴வாதி³கு³ணேஹி உபசிதமானஸதாய உக்கட்ட²கு³ணசித்ததாய மனுஸ்ஸா. தி³ப்³ப³ந்தி காமகு³ணாதீ³ஹி கீளந்தி லளந்தி ஜோதந்தீதி தே³வா. க³ப்³ப⁴ஸத்³தோ³ வுத்தனயோ ஏவ. நானப்பகாரோதி யதா²வுத்தேன தத³னந்தரபே⁴தே³ன ச நானப்பகாரகோ. மனுஸ்ஸக³ப்³போ⁴ அதி⁴ப்பேதோ ஸுபாகடதாய பச்சக்க²பா⁴வதோ. ஓக்கந்தி மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமித்வா விய உப்பதித்வாதி கத்வா. நிப்³ப³த்தனம் நிப்³ப³த்தி. பாதுபா⁴வோ உப்பத்திப்பகாஸகோ ச.

ஸன்னிபாதோ நாம அவேகல்லஜாதிஹீனவேகல்லேதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இத⁴ மாதாபிதரோ’’திஆதி³ வுத்தம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸத்தலோகே. ஸன்னிபதிதாதி ஸமோதா⁴னபா⁴வதோ ஸன்னிபதிதா ஸமாக³தா ஸம்ஸிலிட்டா². உதுனீதி உதுமதீ ஸஞ்ஜாதபுப்பா². இத³ஞ்ச உதுஸமயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந லோகஸமஞ்ஞாகரஜஸ்ஸ லக்³க³னதி³வஸமத்தம். மாதுகா³மஸ்ஸ ஹி யஸ்மிம் க³ப்³பா⁴ஸஹஸஞ்ஞிதே ஓகாஸே தா³ரகோ நிப்³ப³த்ததி, தத்த² மஹதீ லோஹிதபீளகா ஸண்ட²ஹித்வா அக்³க³ஹிதபுப்³பா³ ஏவ பி⁴ஜ்ஜித்வா பக்³க⁴ரதி, வத்து² ஸுத்³த⁴ம் ஹோதி பக்³க⁴ரிதலோஹிதத்தா அனாமயத்தா ச. விஸுத்³தே⁴ வத்து²ம்ஹி மாதாபிதூஸு ஏகவாரம் ஸன்னிபதிதேஸு யாவ ஸத்த தி³வஸானி கே²த்தமேவ ஹோதி. ஸுத்³த⁴ம் வத்து² நஹானதோ பரம்பி கதிபயானி தி³வஸானி க³ப்³ப⁴ஸண்ட²ஹனதாய கே²த்தமேவ ஹோதி பரித்தஸ்ஸ லோஹிதலேஸஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தா. தஸ்மிம் ஸமயே ஹத்த²க்³கா³ஹவேணிக்³கா³ஹாதி³னா அங்க³பராமஸனேனபி தா³ரகோ நிப்³ப³த்ததியேவ. இத்தி²ஸந்தானேபி ஹி ஸத்தபி தா⁴தூ லப்³ப⁴ந்தேவ. ததா² ஹி பாரிகாய நாபி⁴பராமஸனேன ஸாமஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ, தி³ட்ட²மங்க³லிகாய நாபி⁴பராமஸனேன (ஜா. அட்ட². 4.15.மாதங்க³ஜாதகவண்ணனா; ம. நி. அட்ட². 2.65) மண்ட³ப்³யஸ்ஸ நிப்³ப³த்தி அஹோஸி. க³ந்த⁴னதோ உப்பன்னக³தியா நிமித்தூபட்டா²னேன ஸூசனதோ தீ³பனதோ க³ந்தோ⁴தி லத்³த⁴னாமேன ப⁴வகா³மிகம்முனா அப்³ப³தி பவத்ததீதி க³ந்த⁴ப்³போ³, தத்த² உப்பஜ்ஜமானகஸத்தோ. பச்சுபட்டி²தோ ஹோதீதி ந மாதாபிதூனம் ஸன்னிபாதம் ஓலோகயமானோ ஸமீபே டி²தோ பச்சுபட்டி²தோ நாம ஹோதி, கம்மயந்தயந்திதோ பன ஏகோ ஸத்தோ தஸ்மிம் ஓகாஸே நிப்³ப³த்தனகோ ஹோதீதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. ததா³ ஹி தத்ரூபக³ஸத்தோ தத்ரூபபத்திஆவஹந்தகம்மஸங்கா²தேன பேல்லகயந்தேன தத²த்தா²ய பேல்லிதோ உபனீதோ விய ஹோதி.

விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபந்தி ஏத்த² விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேன க³ஹிதத்தா ‘‘தயோ அரூபினோ க²ந்தா⁴’’தி வுத்தம். இத⁴ பன விஞ்ஞாணம் பச்சயபா⁴வேன அக்³க³ஹேத்வா க³ப்³போ⁴க்கந்தியா ஏவ பச்சயபா⁴வேன க³ஹிதத்தா ‘‘விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ம்பி பக்கி²பித்வா’’தி வுத்தம். இத⁴ பன மனுஸ்ஸக³ப்³ப⁴ஸ்ஸ ஓக்கந்தியா அதி⁴ப்பேதத்தா ‘‘க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே’’தி வுத்தம்.

தண்ஹாய ஸமுத³யஸச்சபா⁴வேன க³ஹிதத்தா ‘‘ட²பேத்வா தண்ஹ’’ந்தி வுத்தம். தஸ்ஸேவ பபா⁴விகாதி தஸ்ஸேவ யதா²வுத்தஸ்ஸ து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ உப்பாதி³கா. து³க்க²னிரோதோ⁴தி ஏத்த² து³க்க²க்³க³ஹணேன தண்ஹாபி க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘தேஸம் த்³வின்னம்பி…பே… து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி. அவிஸேஸேன ஹி தேபூ⁴மகவட்டம் இத⁴ து³க்க²ந்தி அதி⁴ப்பேதம். அத² வா து³க்க²ஸ்ஸ அனுப்பத்தினிரோதோ⁴ தப்³பா⁴விகாய தண்ஹாய அனுப்பத்தினிரோதே⁴ன வினா ந ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘தேஸம் த்³வின்னம்பி…பே… து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி. அனுப்பத்தினிரோதோ⁴தி ச அனுப்பத்தினிரோத⁴னிமித்தம் நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸேதி.

‘‘தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³’’ந்தி வத்வா உப⁴யத்த² பாளியா பவத்திஆகாரபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அயம் பன விஸேஸோ’’தி ஆஹ. தத்தா²தி விஸத்³தி⁴மக்³கே³. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. அவிஜ்ஜாய த்வேவாதி அவிஜ்ஜாய து ஏவ. அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴தி ஏத்த² அச்சந்தமேவ ஸங்கா²ரே விரஜ்ஜதி ஏதேனாதி விராகோ³, மக்³கோ³, தஸ்மா விராக³ஸங்கா²தேன மக்³கே³ன அஸேஸனிரோதா⁴ அஸேஸேத்வா நிரோதா⁴ ஸமுச்சி²ந்த³னாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸகலஸ்ஸாதி அனவஸேஸஸ்ஸ. கேவலஸ்ஸாதி வா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ, பரபரிகப்பிதஸத்தஜீவாதி³விரஹிதஸ்ஸாதி அத்தோ². கீ²ணாகாரோபி வுச்சதி ‘‘நிருஜ்ஜ²னம் நிரோதோ⁴’’தி இமினா அத்தே²ன. அரஹத்தம்பி நிரோதோ⁴தி வுச்சதி நிரோத⁴ந்தே உப்பன்னத்தா. நிப்³பா³னம்பி நிரோதோ⁴தி வுச்சதி அவிஜ்ஜாதீ³னம் நிரோத⁴ஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வதோ அவிஜ்ஜாத³யோ நிருஜ்ஜ²ந்தி ஏத்தா²தி நிரோதோ⁴தி கத்வா. கீ²ணாகாரத³ஸ்ஸனவஸேனாதி அவிஜ்ஜாதீ³னம் அனுப்பத்தினிரோதே⁴ன நிருஜ்ஜ²னாகாரத³ஸ்ஸனவஸேன. நிப்³பா³னமேவ ஸந்தா⁴ய, ந பன அரஹத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸபா⁴வத⁴ம்மானம் நிக்³க³ஹோ நாம யதா²வுத்தத⁴ம்மபரிச்சே²த³தோ ஊனாதி⁴கபா⁴வப்பகாஸனேன அத்தஸபா⁴வவிபா⁴வனேனேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிக்³க³ண்ஹந்தோ ஹீ’’திஆதி³.

தித்தா²யதனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ப⁴யஸுத்தவண்ணனா

63. து³தியே பரித்தாதும் ஸமத்த²பா⁴வேனாதி உப்பன்னப⁴யதோ ரக்கி²தும் ஸமத்த²பா⁴வேன. நத்தி² ஏத்த² மாதாபுத்தம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் தாயிதும் ஸமத்த²ந்தி அமாதாபுத்தானி, தானியேவ அமாதாபுத்திகானி. தேனாஹ ‘‘நத்தி² ஏத்தா²’’திஆதி³. யந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி. மாதாபி புத்தம் பஸ்ஸிதும் ந லப⁴தி, பரித்தாதும் ந ஸமத்த²ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. புத்தோபி மாதரந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சித்துத்ராஸோயேவ ப⁴யம் சித்துத்ராஸப⁴யம். இமினா ஓத்தப்பப⁴யாதி³ம் நிவத்தேதி. அடவிக்³க³ஹணேன அடவிவாஸினோ வுத்தா ‘‘ஸப்³போ³ கா³மோ ஆக³தோ’’திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ ‘‘அடவீதி சேத்த² அடவிவாஸினோ சோரா வேதி³தப்³பா³’’தி. ஏதேதி அடவிவாஸினோ சோரா. ஏதம் வுத்தந்தி ‘‘அடவிஸங்கோபோ’’தி இத³ம் வுத்தம். டா²னக³மனாதி³இரியாபத²சக்கஸமங்கி³னோ இரியாபத²சக்கஸமாருள்ஹா நாம ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘இரியாபத²சக்கம்பி வட்டதீ’’தி. இரியாபதோ²யேவ பவத்தனட்டே²ன சக்கந்தி இரியாபத²சக்கம்.

பரியாயந்தீதி பரிதோ தேன தேன தி³ஸாபா⁴கே³ன க³ச்ச²ந்தி. தேனாஹ ‘‘இதோ சிதோ ச க³ச்ச²ந்தீ’’தி. மாதுபேமேன க³ந்தும் அவிஸஹித்வா அத்தனோ ஸந்திகம் ஆக³ச்ச²ந்தம். அத்தஸினேஹஸ்ஸ ப³லவபா⁴வதோ மாதரம்பி அனபேக்கி²த்வா ‘‘அத்தானம்யேவ ரக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி க³ச்ச²ந்தம். ஏகஸ்மிம் டா²னே நிலீனந்தி வுத்தனயேனேவ க³ந்த்வா ஏகஸ்மிம் கே²மே பதே³ஸே நிஸின்னம். குல்லே வாதிஆதீ³ஸு கூலம் பரதீரம் வஹதி பாபேதீஹி குல்லோ, தரணத்தா²ய வேளுனளாதீ³ஹி கலாபம் கத்வா ப³த்³தோ⁴. பத்த²ரித்வா ப³த்³தோ⁴ பன உளும்போ, சாடிஆதி³ மத்திகாபா⁴ஜனம். வுய்ஹமானந்தி உத³கோகே⁴ன அதோ⁴ஸோதம் நீயமானம்.

யதா²வுத்தானி தீணி ப⁴யானி ஸமாதாபுத்திகானியேவ அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ வஸேன அமாதாபுத்திகானி த³ஸ்ஸிதானீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் பரியாயதோ அமாதாபுத்திகானி ப⁴யானி த³ஸ்ஸேத்வா’’தி.

ப⁴யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. வேனாக³புரஸுத்தவண்ணனா

64. ததியே ஏவம்னாமகே ஜனபதே³தி யத்த² நாமக்³க³ஹணேன கோஸலஸத்³த³ஸ்ஸ ருள்ஹீஸத்³த³தம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி கோஸலா நாம ஜானபதி³னோ ராஜகுமாரா, தேஸம் நிவாஸோ ஏகோபி ஜனபதோ³ ருள்ஹீஸத்³தே³ன ‘‘கோஸலா’’தி வுச்சதி. அக்க²ரசிந்தகா ஹி ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு யுத்தே விய ஸலிங்க³வசனானி (பாணினி 1.2.51) இச்ச²ந்தி. அயமேத்த² ருள்ஹீ யதா² அஞ்ஞத்தா²பி ‘‘குரூஸு விஹரதி, அங்கே³ஸு விஹரதீ’’தி ச. தப்³பி³ஸேஸனே பன ஜனபத³ஸத்³தே³ ஜாதிஸத்³தே³ ஏகவசனமேவ யதா² ‘‘கோஸலேஸு ஜனபதே³’’தி. சாரிகந்தி சரணம். சரணம் வா சாரோ, ஸோ ஏவ சாரிகா. தயித³ம் மக்³க³க³மனம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம், ந சுண்ணிகக³மனமத்தந்தி ஆஹ ‘‘அத்³தா⁴னக³மனம் க³ச்ச²ந்தோ’’தி. தம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சாரிகா ச நாமேஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தூ³ரேபீதி தூ³ரேபி நாதிதூ³ரேபி. ஸஹஸா க³மனந்தி ஸீக⁴க³மனம். மஹாகஸ்ஸபபச்சுக்³க³மனாதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆளவகாதீ³னம் அத்தா²ய க³மனம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ப⁴க³வா ஹி மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரம் பச்சுக்³க³ச்ச²ந்தோ முஹுத்தேன திகா³வுதமக்³க³மக³மாஸி. ஆளவகஸ்ஸத்தா²ய திம்ஸயோஜனம், ததா² அங்கு³லிமாலஸ்ஸ, புக்குஸாதிஸ்ஸ பன பஞ்சசத்தாலீஸயோஜனம், மஹாகப்பினஸ்ஸ வீஸயோஜனஸதம், த⁴னியஸ்ஸத்தா²ய ஸத்த யோஜனஸதானி, த⁴ம்மஸேனாபதினோ ஸத்³தி⁴விஹாரிகஸ்ஸ வனவாஸிஸ்ஸ திஸ்ஸஸாமணேரஸ்ஸ திகா³வுதாதி⁴கம் வீஸயோஜனஸதம் அக³மாஸி. இமம் ஸந்தா⁴யாதி இமம் அதுரிதசாரிகம் ஸந்தா⁴ய.

உபலபி⁴ம்ஸூதி ஏத்த² ஸவனவஸேன உபலபி⁴ம்ஸூதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோதத்³வார…பே… ஜானிம்ஸூ’’தி ஆஹ. ஸப்³ப³ம்பி வாக்யம் அவதா⁴ரணப²லத்தா அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணந்தி ஆஹ ‘‘பத³பூரணமத்தே வா நிபாதோ’’தி. அவதா⁴ரணத்தே²னாதி பன இமினா இட்ட²த்த²தோவதா⁴ரணத்த²ம் கோ²-ஸத்³த³க்³க³ஹணந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஸ்ஸோஸீதி பத³ம் கோ²-ஸத்³தே³ க³ஹிதே தேன பு²ல்லிதமண்டி³தவிபூ⁴ஸிதம் விய ஹோந்தம் பூரிதம் நாம ஹோதி, தேன ச புரிமபச்சி²மபதா³னி ஸம்ஸிலிட்டா²னி நாம ஹோந்தி, ந தஸ்மிம் அக்³க³ஹிதேதி ஆஹ ‘‘பத³பூரணேன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாமத்தமேவா’’தி. மத்தஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ². தேனஸ்ஸ அனத்த²ந்தரதீ³பனதா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி, ஏவஸத்³தே³ன பன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாய ஏகந்திகதா.

ஸமிதபாபத்தாதி அச்சந்தம் அனவஸேஸதோ ஸவாஸனம் ஸமிதபாபத்தா. ஏவஞ்ஹி பா³ஹிரகவீதராக³ஸேக்கா²ஸேக்க²பாபஸமனதோ ப⁴க³வதோ பாபஸமனம் விஸேஸிதம் ஹோதி. தேனஸ்ஸ யதா²பூ⁴தகு³ணாதி⁴க³தமேதம் நாமம் யதி³த³ம் ஸமணோதி தீ³பேதி. அனேகத்த²த்தா நிபாதானம் இத⁴ அனுஸ்ஸவத்தோ² அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘க²லூதி அனுஸ்ஸவத்தே² நிபாதோ’’தி. ஆலபனமத்தந்தி பியாலாபவசனமத்தம். பியஸமுதா³ஹாரா ஹேதே ‘‘போ⁴’’தி வா ‘‘ஆவுஸோ’’தி வா ‘‘தே³வானம் பியா’’தி வா. கோ³த்தவஸேனாதி ஏத்த² க³ம் தாயதீதி கோ³த்தம். கோ³தமோதி ஹி பவத்தமானம் வசனம் பு³த்³தி⁴ஞ்ச தாயதி ஏகம்ஸிகவிஸயதாய ரக்க²தீதி கோ³த்தம். யதா² ஹி பு³த்³தி⁴ ஆரம்மணபூ⁴தேன அத்தே²ன வினா ந வத்ததி, ததா² அபி⁴தா⁴னம் அபி⁴தே⁴ய்யபூ⁴தேன, தஸ்மா ஸோ கோ³த்தஸங்கா²தோ அத்தோ² தானி தாயதி ரக்க²தீதி வுச்சதி. கோ பன ஸோதி? அஞ்ஞகுலபரம்பராஸாதா⁴ரணம் தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ஆதி³புரிஸஸமுதா³க³தம் தம்குலபரியாபன்னஸாதா⁴ரணம் ஸாமஞ்ஞரூபந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² ச ஸமணோதி இமினா பரிக்க²கஜனேஹி ப⁴க³வதோ ப³ஹுமதபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஸமிதபாபதாகித்தனதோ. கோ³தமோதி இமினா லோகியஜனேஹி உச்சாகுலஸம்பூ⁴ததா தீ³பிதா தேன உதி³தோதி³தவிபுலக²த்தியகுலவிபா⁴வனதோ. ஸப்³ப³க²த்தியானஞ்ஹி ஆதி³பூ⁴தமஹாஸம்மதமஹாராஜதோ பட்டா²ய அஸம்பி⁴ன்னம் உளாரதமம் ஸக்யராஜகுலம்.

கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேனாதி ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞபோ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசிபி பாரிஜுஞ்ஞேன பரிஹானியா அனபி⁴பூ⁴தோ அனஜ்ஜோ²த்த²டோ. ததா² ஹி தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ந கிஞ்சி பாரிஜுஞ்ஞம் லோகனாத²ஸ்ஸ அபி⁴ஜாதியம், அத² கோ² வட்³டி⁴யேவ. அபி⁴னிக்க²மனே ச ததோபி ஸமித்³த⁴தமபா⁴வோ லோகே பாகடோ பஞ்ஞாதோதி. ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோதி இத³ம் வசனம் ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வதீ³பனம் வுத்தம் மஹந்தம் ஞாதிபரிவட்டம் மஹந்தஞ்ச போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய பப்³ப³ஜிதபா⁴வஸித்³தி⁴தோ.

இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே²தி இத்த²ம் ஏவம்பகாரோ பூ⁴தோ ஜாதோதி ஏவம் கத²னத்தே². உபயோக³வசனந்தி ‘‘அப்³பு⁴க்³க³தோ’’தி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்த²ஜோதகோ, தேன யோக³தோ ‘‘தம் கோ² பன ப⁴வந்த’’ந்தி இத³ம் ஸாமிஅத்தே² உபயோக³வசனம். தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸ கோ² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி. கல்யாணகு³ணஸமன்னாக³தோதி கல்யாணேஹி கு³ணேஹி யுத்தோ, தன்னிஸ்ஸிதோ தப்³பி³ஸயதாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸேட்டோ²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கித்தேதப்³ப³தோ கித்தி, ஸா ஏவ ஸத்³த³னீயதோ ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘கித்திஸத்³தோ³தி கித்தியேவா’’தி. அபி⁴த்த²வனவஸேன பவத்தோ ஸத்³தோ³ து²திகோ⁴ஸோ. ஸதே³வகம் லோகம் அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா உக்³க³தோதி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணே கு³ணே ஆரப்³ப⁴ பவத்தத்தா ஸதே³வகம் லோகம் அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா அபி⁴ப⁴வித்வா உக்³க³தோ.

ஸோ ப⁴க³வாதி யோ ஸோ ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ தே³வானம் அதிதே³வோ ஸக்கானம் அதிஸக்கோ ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா லோகனாதோ² பா⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ஸதே³வகே லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி பத்த²டகித்திஸத்³தோ³, ஸோ ப⁴க³வா. ‘‘ப⁴க³வா’’தி ச இத³ம் ஸத்து² நாமகித்தனம். தேனாஹ ஆயஸ்மா த⁴ம்மஸேனாபதி ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கத’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 84). பரதோ பன ப⁴க³வாதி கு³ணகித்தனம். யதா² கம்மட்டா²னிகேன ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³ஸு நவஸு டா²னேஸு பச்சேகம் இதி-ஸத்³த³ம் யோஜேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணா அனுஸ்ஸரியந்தி, ஏவம் பு³த்³த⁴கு³ணஸம்கித்தனேனபீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதிபி அரஹம் இதிபி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… இதிபி ப⁴க³வா’’தி ஆஹ. ‘‘இதிபேதம் பூ⁴தம் இதிபேதம் தச்ச²’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.6) விய இத⁴ இதிஸத்³தோ³ ஆஸன்னபச்சக்க²கரணத்தோ², பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன ச தேஸம் கு³ணானம் ப³ஹுபா⁴வோ தீ³பிதோ, தானி ச ஸம்கித்தேந்தேன விஞ்ஞுனா சித்தஸ்ஸ ஸம்முகீ²பூ⁴தானேவ கத்வா ஸம்கித்தேதப்³பா³னீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி ஆஹ. ஏவம் நிரூபேத்வா கித்தேந்தோ யோ கித்தேதி, தஸ்ஸ ப⁴க³வதி அதிவிய அபி⁴ப்பஸாதோ³ ஹோதி.

ஆரகத்தாதி ஸுவிதூ³ரத்தா. அரீனந்தி கிலேஸாரீனம். அரானந்தி ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ அரானம். ஹதத்தாதி வித்³த⁴ம்ஸிதத்தா. பச்சயாதீ³னந்தி சீவராதி³பச்சயானஞ்சேவ பூஜாவிஸேஸானஞ்ச. ததோதி விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ (விஸுத்³தி⁴. 1.125-127). யதா² ச விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ, ஏவம் தம்ஸம்வண்ணனாதோபி நேஸம் வித்தா²ரோ க³ஹேதப்³போ³.

இமம் லோகந்தி நயித³ம் மஹாஜனஸ்ஸ ஸம்முக²மத்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், அத² கோ² அனவஸேஸம் பரியாதா³யாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸதே³வக’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தேனாஹ ‘‘இதா³னி வத்தப்³ப³ம் நித³ஸ்ஸேதீ’’தி. பஜாதத்தாதி யதா²ஸகம் கம்மகிலேஸேஹி நிப்³ப³த்தத்தா. பஞ்சகாமாவசரதே³வக்³க³ஹணம் பாரிஸேஸனயேன இதரேஸம் பத³ந்தரேன க³ஹிதத்தா. ஸதே³வகந்தி ச அவயவேன விக்³க³ஹோ ஸமுதா³யோ ஸமாஸத்தோ². ச²ட்ட²காமாவசரதே³வக்³க³ஹணம் பச்சாஸத்தினயேன. தத்த² ஹி ஸோ ஜாதோ தன்னிவாஸீ ச. ஸப்³ரஹ்மகவசனேன ப்³ரஹ்மகாயிகாதி³ப்³ரஹ்மக்³க³ஹணந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. பச்சத்தி²கஸமணப்³ராஹ்மணக்³க³ஹணந்தி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம் அபச்சத்தி²கானம் ஸமிதபா³ஹிதபாபானஞ்ச ஸமணப்³ராஹ்மணானம் ஸமணப்³ராஹ்மணவசனேன க³ஹிதத்தா. காமம் ‘‘ஸதே³வக’’ந்திஆதி³விஸேஸனானம் வஸேன ஸத்தவிஸயோ லோகஸத்³தோ³தி விஞ்ஞாயதி துல்யயோக³விஸயத்தா தேஸம், ‘‘ஸலோமகோ ஸபக்க²கோ’’திஆதீ³ஸு பன அதுல்யயோகே³பி அயம் ஸமாஸோ லப்³ப⁴தீதி ப்³யபி⁴சாரத³ஸ்ஸனதோ பஜாக³ஹணந்தி ஆஹ ‘‘பஜாவசனேன ஸத்தலோகக்³க³ஹண’’ந்தி.

அரூபினோ ஸத்தா அத்தனோ ஆனேஞ்ஜவிஹாரேன விஹரந்தா தி³ப்³ப³ந்தீதி தே³வாதி இமம் நிப்³ப³சனம் லப⁴ந்தீதி ஆஹ ‘‘ஸதே³வகக்³க³ஹணேன அரூபாவசரலோகோ க³ஹிதோ’’தி. தேனாஹ ‘‘ஆகாஸானஞ்சாயதனூபகா³னம் தே³வானம் ஸஹப்³யத’’ந்தி (அ. நி. 3.117). ஸமாரகக்³க³ஹணேன ச²காமாவசரதே³வலோகோ க³ஹிதோ தஸ்ஸ ஸவிஸேஸம் மாரஸ்ஸ வஸே வத்தனதோ. ஸப்³ரஹ்மகக்³க³ஹணேன ரூபீப்³ரஹ்மலோகோ க³ஹிதோ அரூபீப்³ரஹ்மலோகஸ்ஸ க³ஹிதத்தா. சதுபரிஸவஸேனாதி க²த்தியாதி³சதுபரிஸவஸேன. இதரா பன சதஸ்ஸோ பரிஸா ஸமாரகாதி³க்³க³ஹணேன க³ஹிதா ஏவாதி. அவஸேஸஸத்தலோகோ நாக³க³ருளாதி³பே⁴தோ³. தீஹாகாரேஹீதி தே³வமாரப்³ரஹ்மஸஹிததாஸங்கா²தேஹி தீஹி பகாரேஹி. தீஸு பதே³ஸூதி ‘‘ஸதே³வக’’ந்திஆதீ³ஸு தீஸு பதே³ஸு. தேன தேனாகாரேனாதி ஸதே³வகத்தாதி³னா தேன தேன பகாரேன. தேதா⁴துகமேவ பரியாதி³ன்னந்தி போராணா ஆஹூதி யோஜனா.

அபி⁴ஞ்ஞாதி யகாரலோபேனாயம் நித்³தே³ஸோ, அபி⁴ஜானித்வாதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாய அதி⁴கேன ஞாணேன ஞத்வா’’தி. அனுமானாதி³படிக்கே²போதி அனுமானஅத்தா²பத்திஆதி³ப்படிக்கே²போ ஏகப்பமாணத்தா. ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஞாணசாரதாய ஹி ஸப்³ப³பச்சக்கா² பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ.

அனுத்தரம் விவேகஸுக²ந்தி ப²லஸமாபத்திஸுக²ம். தேன விமிஸ்ஸாபி கதா³சி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனா ஹோதீதி ‘‘ஹித்வாபீ’’தி பி-ஸத்³த³க்³க³ஹணம். ப⁴க³வா ஹி த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ யஸ்மிம் க²ணே பரிஸா ஸாது⁴காரம் வா தே³தி, யதா²ஸுதம் வா த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²தி, தம் க²ணம் புப்³ப³பா⁴கே³ன பரிச்சி²ந்தி³த்வா ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜதி, யதா²பரிச்சே²த³ஞ்ச ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய டி²தட்டா²னதோ பட்டா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. அப்பம் வா ப³ஹும் வா தே³ஸேந்தோதி உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஸ்ஸ வஸேன அப்பம் வா, விபஞ்சிதஞ்ஞுஸ்ஸ நேய்யஸ்ஸ வா வஸேன ப³ஹும் வா தே³ஸேந்தோ. த⁴ம்மஸ்ஸ கல்யாணதா ச நிய்யானிகதா ச ஸப்³ப³ஸோ அனவஜ்ஜபா⁴வேனேவாதி ஆஹ ‘‘அனவஜ்ஜமேவ கத்வா’’தி.

தே³ஸகாயத்தேன ஆணாதி³விதி⁴னா அதிஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனாதி ஸா பரியத்தித⁴ம்மவஸேன வேதி³தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘தே³ஸனாய தாவ சாதுப்பதி³ககா³தா²யபீ’’திஆதி³. நிதா³னனிக³மானிபி ஸத்து² தே³ஸனாய அனுவிதா⁴னதோ தத³ந்தோக³தா⁴னி ஏவாதி ஆஹ ‘‘நிதா³னம் ஆதி³, இத³மவோசாதி பரியோஸான’’ந்தி.

ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லக³தேன யதா²பராதா⁴தி³ஸாஸிதப்³ப³பா⁴வேன அனுஸாஸனம் தத³ங்க³வினயாதி³வஸேன வினயனம் ஸாஸனந்தி தம் படிபத்தித⁴ம்மவஸேன வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஸீலஸமாதி⁴விபஸ்ஸனா’’திஆதி³. குஸலானந்தி அனவஜ்ஜத⁴ம்மானம் ஸீலஸமத²விபஸ்ஸனானம் ஸீலதி³ட்டீ²னஞ்ச ஆதி³பா⁴வோ தம்மூலிகத்தா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மானம். அரியமக்³க³ஸ்ஸ அந்தத்³வயவிக³மேன மஜ்ஜி²மாபடிபதா³பா⁴வோ விய ஸம்மாபடிபத்தியா ஆரப்³ப⁴ நிப்³ப³த்தீனம் வேமஜ்ஜ²தாபி மஜ்ஜ²பா⁴வோதி வுத்தம் ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே…பே… மஜ்ஜி²மம் நாமா’’தி. ப²லம் பரியோஸானம் நாம ஸஉபாதி³ஸேஸதாவஸேன. நிப்³பா³னம் பரியோஸானம் நாம அனுபாதி³ஸேஸதாவஸேன. இதா³னி தேஸம் த்³வின்னம்பி ஸாஸனஸ்ஸ பரியோஸானதம் ஆக³மேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜன’’ந்திஆதி³வசனதோ த⁴ம்மதே³ஸனாய ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘இத⁴…பே… அதி⁴ப்பேத’’ந்தி. தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² கதா²வதி⁴ஸத்³த³ப்பப³ந்தோ⁴ கா³தா²வஸேன ஸுத்தவஸேன ச வவத்தி²தோ பரியத்தித⁴ம்மோ, ஸோ இத⁴ தே³ஸனாதி வுத்தோ, தஸ்ஸ பன அத்தோ² விஸேஸதோ ஸீலாதி³ ஏவாதி ஆஹ ‘‘ப⁴க³வா ஹி த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ…பே… த³ஸ்ஸேதீ’’தி. தத்த² ஸீலம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஸீலக்³க³ஹணேன ஸஸம்பா⁴ரம் ஸீலம் க³ஹிதம், ததா² மக்³க³க்³க³ஹணேன ஸஸம்பா⁴ரோ மக்³கோ³தி தது³ப⁴யவஸேன அனவஸேஸதோ பரியத்திஅத்த²ம் பரியாதா³ய திட்ட²தி. தேனாதி ஸீலாதி³த³ஸ்ஸனேன. அத்த²வஸேன ஹி இத⁴ தே³ஸனாய ஆதி³கல்யாணாதி³பா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோ. கதி²கஸண்டி²தீதி கதி²கஸ்ஸ ஸண்டா²னம் கத²னவஸேன ஸமவட்டா²னம்.

ந ஸோ ஸாத்த²ம் தே³ஸேதி நிய்யானத்த²விரஹதோ தஸ்ஸா தே³ஸனாய. ஏகப்³யஞ்ஜனாதி³யுத்தா வாதி ஸிதி²லாதி³பே⁴தே³ஸு ப்³யஞ்ஜனேஸு ஏகப்பகாரேனேவ த்³விப்பகாரேனேவ வா ப்³யஞ்ஜனேன யுத்தா த³மிளபா⁴ஸா விய. விவடகரணதாய ஓட்டே² அபு²ஸாபேத்வா உச்சாரேதப்³ப³தோ ஸப்³ப³னிரோட்ட²ப்³யஞ்ஜனா வா கிராதபா⁴ஸா விய. ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ விஸ்ஸஜ்ஜனீயயுத்ததாய ஸப்³ப³விஸ்ஸட்ட²ப்³யஞ்ஜனா வா யவனபா⁴ஸா விய. ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ ஸானுஸாரதாய ஸப்³ப³னிக்³க³ஹிதப்³யஞ்ஜனா வா பாரஸிகாதி³மிலக்க²பா⁴ஸா விய. ஸப்³பா³பேஸா ப்³யஞ்ஜனேகதே³ஸவஸேனேவ பவத்தியா அபரிபுண்ணப்³யஞ்ஜனாதி கத்வா ‘‘அப்³யஞ்ஜனா’’தி வுத்தா.

டா²னகரணானி ஸிதி²லானி கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் அக்க²ரம் பஞ்சஸு வக்³கே³ஸு பட²மததியந்தி ஏவமாதி³ ஸிதி²லம். தானி அஸிதி²லானி கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் அக்க²ரம் வக்³கே³ஸு து³தியசதுத்த²ந்தி ஏவமாதி³ த⁴னிதம். த்³விமத்தகாலம் தீ³க⁴ம். ஏகமத்தகாலம் ரஸ்ஸம். ததே³வ லஹுகம் லஹுகமேவ. ஸம்யோக³பரம் தீ³க⁴ஞ்ச க³ருகம். டா²னகரணானி நிக்³க³ஹேத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் நிக்³க³ஹிதம். பரேன ஸம்ப³ந்த⁴ம் கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் ஸம்ப³ந்த⁴ம். ததா² ந ஸம்ப³ந்த⁴ம் வவத்தி²தம். டா²னகரணானி விஸ்ஸட்டா²னி கத்வா உச்சாரேதப்³ப³ம் விமுத்தம். த³ஸதா⁴ ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யா பபே⁴தோ³தி ஏவம் ஸிதி²லாதி³வஸேன ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யா அக்க²ருப்பாத³கசித்தஸ்ஸ த³ஸப்பகாரேன பபே⁴தோ³. ஸப்³பா³னி ஹி அக்க²ரானி சித்தஸமுட்டா²னானி யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ப்³யஞ்ஜனதோ ப்³யஞ்ஜனானி ச.

அமக்கே²த்வாதி அமிலேச்சே²த்வா, அவினாஸேத்வா, அஹாபேத்வாதி அத்தோ². ப⁴க³வா யமத்த²ம் ஞாபேதும் ஏககா³த²ம் ஏகவாக்யம்பி தே³ஸேதி, தமத்த²ம் தாய தே³ஸனாய பரிமண்ட³லபத³ப்³யஞ்ஜனாய ஏவ தே³ஸேதீதி ஆஹ ‘‘பரிபுண்ணப்³யஞ்ஜனமேவ கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’தி. இத⁴ கேவலஸத்³தோ³ அனவஸேஸவாசகோ, ந அவோமிஸ்ஸதாதி³வாசகோதி ஆஹ ‘‘ஸகலாதி⁴வசன’’ந்தி. பரிபுண்ணந்தி ஸப்³ப³ஸோ புண்ணம். தம் பன கிஞ்சி ஊனம் வா அதி⁴கம் வா ந ஹோதீதி ‘‘அனூனாதி⁴கவசன’’ந்தி வுத்தம். தத்த² யத³த்த²ம் தே³ஸிதம், தஸ்ஸ ஸாத⁴கத்தா அனூனதா வேதி³தப்³பா³, தப்³பி³து⁴ரஸ்ஸ பன அஸாத⁴கத்தா அனதி⁴கதா. ஸகலந்தி ஸப்³ப³பா⁴க³வந்தம். பரிபுண்ணமேவாதி ஸப்³ப³ஸோ பரிபுண்ணமேவ. தேனாஹ ‘‘ஏகதே³ஸனாபி அபரிபுண்ணா நத்தீ²’’தி. அபரிஸுத்³தா⁴ தே³ஸனா நாம ஹோதி தண்ஹாஸம்கிலேஸத்தா. லோகாமிஸம் சீவராத³யோ பச்சயா, தத்த² அக³தி⁴தசித்ததாய லோகாமிஸனிரபேக்கோ². ஹிதப²ரணேனாதி ஹிதூபஸம்ஹரணேன. மேத்தாபா⁴வனாய முது³ஹத³யோதி மேத்தாபா⁴வனாய கருணாய வா முது³ஹத³யோ. உல்லும்பனஸபா⁴வஸண்டி²தேனாதி ஸகலஸம்கிலேஸதோ வட்டது³க்க²தோ ச உத்³த⁴ரணாகாராவட்டி²தேன சித்தேன, கருணாதி⁴ப்பாயேனாதி அத்தோ². தஸ்மாதி யஸ்மா ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹம் ஸகலம் ஸாஸனம் இத⁴ ப்³ரஹ்மசரியந்தி அதி⁴ப்பேதம், தஸ்மா. ப்³ரஹ்மசரியந்தி இமினா ஸமானாதி⁴கரணானி ஸப்³ப³பதா³னி யோஜேத்வா அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி…பே… பகாஸேதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி ஆஹ.

ஸுந்த³ரந்தி ப⁴த்³த³கம். ப⁴த்³த³கதா ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஹிதஸுகா²வஹபா⁴வேன வேதி³தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘அத்தா²வஹம் ஸுகா²வஹ’’ந்தி. தத்த² அத்தா²வஹந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்த²ஸம்ஹிதஹிதாவஹம். ஸுகா²வஹந்தி யதா²வுத்ததிவித⁴ஸுகா²வஹம். ததா²னுரூபானந்தி தாதி³ஸானம். யாதி³ஸேஹி பன கு³ணேஹி ப⁴க³வா ஸமன்னாக³தோ, தேஹி சதுப்பமாணிகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி அச்சந்தப்பஸாத³னீயோ தேஸம் யதா²பூ⁴தஸபா⁴வத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ரூபோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²பூ⁴த…பே… அரஹதந்தி இமினா த⁴ம்மப்பமாணலூக²ப்பமாணானம் ஸத்தானம் ப⁴க³வதோ பஸாதா³வஹதா த³ஸ்ஸிதா, இதரேன இதரேஸம். த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஸாது⁴ ஹோதீதி ஏத்த² கோஸியவத்து² கதே²தப்³ப³ம். உப⁴தோபக்கி²காதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஸம்மாதி³ட்டி²வஸேன உப⁴யபக்கி²கா. கேராடிகாதி ஸடா².

அனேகத்த²த்தா நிபாதானம் யாவஞ்சித³ந்தி நிபாதஸமுதா³யோ அதி⁴மத்தப்பமாணபரிச்சே²த³ம் தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘அதி⁴மத்தப்பமாணபரிச்சே²த³வசனமேத’’ந்தி. அதி⁴மத்தவிப்பஸன்னானீதி அதி⁴கப்பமாணேன விப்பஸன்னானி. விப்பஸன்னானீதி ச பகதிஆகாரம் அதிக்கமித்வா விப்பஸன்னானீதி அத்தோ². நனு ச சக்கா²தீ³னம் இந்த்³ரியானம் மனோவிஞ்ஞேய்யத்தா கத²ம் தேன தேஸம் விப்பஸன்னதா விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. தஸ்ஸாதி ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ. தேஸந்தி சக்கா²தீ³னம் பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம். ஏவம்பி மனிந்த்³ரியேன பதிட்டி²தோகாஸஸ்ஸ அதி³ட்ட²த்தா கத²ம் மனிந்த்³ரியஸ்ஸ விப்பஸன்னதா தேன விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³. நயக்³கா³ஹபஞ்ஞா ஹேஸா தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ. மனே விப்பஸன்னேயேவ ஹோதி பஸன்னசித்தஸமுட்டி²தரூபஸம்பதா³ஹி ஏவ சக்கா²தீ³னம் பதிட்டி²தோகாஸஸ்ஸ பஸன்னதாஸம்ப⁴வதோ.

ஜம்போ³னத³ஸுவண்ணம் ரத்தவண்ணமேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸுரத்தவண்ணஸ்ஸா’’தி. ஜம்போ³னத³ஸுவண்ணஸ்ஸ க⁴டிகாதி ஜம்போ³னத³ஸுவண்ணபிண்ட³ம். இமினா நேக்க²ந்தி நேக்க²ப்பமாணஜம்போ³னத³ஸுவண்ணேன கதம் அகதப⁴ண்ட³ம் வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. நேக்க²ந்தி வா அதிரேகபஞ்சஸுவண்ணேன கதபிலந்த⁴னம் கதப⁴ண்ட³ம் வுத்தம். தஞ்ஹி க⁴ட்டனமஜ்ஜனக்க²மம் ஹோதீதி. ஸுவண்ணந்தி ச பஞ்சத⁴ரணஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, தஸ்மா பஞ்சவீஸதித⁴ரணஹிரஞ்ஞவிசிதம் ஆப⁴ரணம் இத⁴ நேக்க²ந்தி அதி⁴ப்பேதம். ஜம்போ³னத³ந்தி மஹாஜம்பு³ஸாகா²ய பவத்தனதி³யம் நிப்³ப³த்தம். தம் கிர ரதனம் ரத்தம். ஸுவண்ணாகாரே மஹாஜம்பு³ப²லரஸே வா பத²வியம் பவிட்டே² ஸுவண்ணங்குரா உட்ட²ஹந்தி, தேன ஸுவண்ணேன கதபிலந்த⁴னந்திபி அத்தோ². ஸுபரிகம்மகதந்தி ஸுட்டு² கதபரிகம்மம். ஸம்பஹட்ட²ந்தி ஸம்மா பஹட்ட²ம் க⁴ட்டனாதி³வஸேன ஸுகதபரிகம்மம். தேனாஹ ‘‘ஸுவண்ணகார…பே… ஸுபரிமஜ்ஜிதந்தி அத்தோ²’’தி.

வாளரூபானீதி ஆஹரிமானி வாளரூபானி. ‘‘அகப்பியரூபாகுலோ அகப்பியமஞ்சோ பல்லங்கோதி ஸாரஸமாஸே. ரதனசித்ரந்தி பி⁴த்திச்சே²தா³தி³வஸேன ரதனசித்ரம். ருக்க²தூலலதாதூலபோடகிதூலானம் வஸேன திண்ணம் தூலானம். உத்³த³லோமியம் கேசீதி ஸாரஸமாஸாசரியா உத்தரவிஹாரினோ ச. ததா² ஏகந்தலோமியம். கோஸேய்யகட்டிஸ்ஸமயந்தி கோஸேய்யகஸடமயம். அஜினசம்மேஹீதி அஜினமிக³சம்மேஹி. தானி கிர சம்மானி ஸுகு²மதரானி. தஸ்மா து³பட்டதிபட்டானி கத்வா ஸிப்³ப³ந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘அஜினப்பவேணீ’’திஆதி³.

நிகாமலாபீ⁴தி யதி²ச்சி²தலாபீ⁴. தேனாஹ ‘‘இச்சி²திச்சி²தலாபீ⁴’’தி. விபுலலாபீ⁴தி உளாரலாபீ⁴. கஸிரந்தி ஹி பரித்தம் வுச்சதி, தப்படிக்கே²பேன அகஸிரம் உளாரம். தேனாஹ ‘‘மஹந்தலாபீ⁴’’திஆதி³.

லத்³தா⁴ ச ந கப்பந்தீதி ஸாமஞ்ஞேன படிஸித்³த⁴த்தா ஸப்³ப³தா² ந கப்பதீதி கஸ்ஸசி ஆஸங்கா ஸியா, தன்னிவத்தனத்த²ம் ‘‘கிஞ்சி கிஞ்சி கப்பதீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுத்³த⁴கோஸேய்யந்தி ரதனபரிஸிப்³ப³னரஹிதம். ஏத்த² ச ‘‘ஸுத்³த⁴கோஸேய்யம் பன வட்டதீ’’தி வினயே (மஹாவ. அட்ட². 254) வுத்தத்தா இதா⁴பி ஏத்தகமேவ வுத்தம். தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.15) பன ‘‘ட²பேத்வா தூலிகம் ஸப்³பா³னேவ கோ³னகாதீ³னி ரதனபரிஸிப்³பி³தானி ந வட்டந்தீ’’தி வுத்தம். தத்த² ‘‘ட²பேத்வா தூலிக’’ந்தி ஏதேன ரதனஸிப்³ப³னரஹிதாபீ தூலிகா ந வட்டதீதி தீ³பேதி. வசனதோதி ஏதேன வினயே (சூளவ. 297) வுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஏகேன விதா⁴னேனாதி யதா²வுத்தமேவ விதா⁴னம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. யதி³ ஏவம் கஸ்மா ப⁴க³வதா ‘‘லத்³தா⁴ ச ந கப்பந்தீ’’தி ஸாமஞ்ஞேன படிஸேதோ⁴ கதோதி ஆஹ ‘‘அகப்பியம் பன உபாதா³யா’’திஆதி³.

பல்லங்கந்தி ஏத்த² பரி-ஸத்³தோ³ ஸமந்ததோதி ஏதஸ்மிம் அத்தே² வத்ததி, தஸ்மா வாமூரும் த³க்கி²ணூருஞ்ச ஸமம் ட²பேத்வா உபோ⁴ பாதே³ அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ப³ந்தே⁴ கத்வா நிஸஜ்ஜா பல்லங்கந்தி ஆஹ ‘‘ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸன’’ந்தி. ஊரூனம் ப³ந்த⁴னவஸேன நிஸஜ்ஜா. பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வாதி ச யதா² பல்லங்கவஸேன நிஸஜ்ஜா ஹோதி, ஏவம் உபோ⁴ பாதே³ ஆபு⁴ஜே ஸமிஞ்ஜிதே கத்வாதி அத்தோ². தம் பன உபி⁴ன்னம் பாதா³னம் ததா² ஸம்ப³ந்த⁴தாகரணந்தி ஆஹ ‘‘ப³ந்தி⁴த்வா’’தி. உஜும் காயம் பணிதா⁴யாதி உபரிமம் ஸரீரம் உஜுகம் ட²பேத்வா அட்டா²ரஸ பிட்டி²கண்டகே கோடியா கோடிம் படிபாதே³த்வா. ஏவஞ்ஹி நிஸின்னஸ்ஸ சம்மமம்ஸன்ஹாரூனி ந பணமந்தி. அத²ஸ்ஸ யா தேஸம் பணமனபச்சயா க²ணே க²ணே வேத³னா உப்பஜ்ஜேய்யும், தா ந உப்பஜ்ஜந்தி. தாஸு அனுப்பஜ்ஜமானாஸு சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, கம்மட்டா²னம் ந பரிபததி, வுத்³தி⁴ம் பா²திம் க³ச்ச²தி. தேனாஹ ‘‘அட்டா²ரஸ பிட்டி²கண்டகே’’திஆதி³. உஜும் காயம் ட²பேத்வாதி உபரிமம் காயம் உஜுகம் ட²பேத்வா, அயமேவ வா பாடோ². ஹேட்டி²மகாயஸ்ஸ ஹி அனுஜுகட்ட²பனம் நிஸஜ்ஜாவசனேனேவ போ³தி⁴தந்தி. உஜும் காயந்தி ஏத்த² காய-ஸத்³தோ³ உபரிமகாயவிஸயோ.

பரிமுக²ந்தி ஏத்த² பரி-ஸத்³தோ³ அபி⁴ஸத்³தே³ன ஸமானத்தோ²தி ஆஹ ‘‘கம்மட்டா²னாபி⁴முக²’’ந்தி, ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணதோ நிவாரேத்வா கம்மட்டா²னம்யேவ புரக்க²த்வாதி அத்தோ². ஏத்த² யதா² ‘‘வனந்தஞ்ஞேவ பவிஸாமீ’’திஆதி³னா பா⁴வனானுரூபம் ஸேனாஸனம் த³ஸ்ஸிதம், ஏவம் ‘‘நிஸீதா³மீ’’தி இமினா அலீனானுத்³த⁴ச்சபக்கி²யோ ஸந்தோ இரியாபதோ² த³ஸ்ஸிதோ, ‘‘பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா’’தி இமினா நிஸஜ்ஜாய த³ள்ஹபா⁴வோ, ‘‘பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா’’தி இமினா ஆரம்மணபரிக்³க³ஹூபாயோ. பரிக்³க³ஹிதனிய்யானந்தி ஸப்³ப³தா² க³ஹிதாஸம்மோஸம் பரிச்சத்தஸம்மோஸம் ஸதிம் கத்வா, பரமஸதினேபக்கம் உபட்ட²பேத்வாதி அத்தோ². பரீதி பரிக்³க³ஹட்டோ² ‘‘பரிணாயிகா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 16.20) விய. முக²ந்தி நிய்யானட்டோ² ‘‘ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²’’ந்திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.209-210) விய. படிபக்க²தோ நிக்³க³மனட்டோ² ஹி நிய்யானட்டோ².

சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி தி³ப்³ப³பா⁴வாவஹத்தா தி³ப்³ப³விஹாரா நாம ஹோந்தீதி ததா³ஸன்னப்பவத்தசங்கமோபி தது³பசாரதோ தி³ப்³போ³ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘சத்தாரி ஹி ரூபஜ்ஜா²னானீ’’திஆதி³. ஸமாபஜ்ஜித்வா சங்கமந்தஸ்ஸாதி இத³ஞ்ச சங்கமந்தஸ்ஸ அந்தரந்தரா ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா உட்டா²யுட்டா²ய சங்கமனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ந ஹி ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா அவுட்டி²தேன ஸக்கா சங்கமிதும். ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய சங்கமந்தஸ்ஸபி சங்கமோதி இத³ம் பன ஸமாபத்திதோ வுட்ட²ஹித்வா அந்தரந்தரா ஸமாபஜ்ஜித்வா சங்கமந்தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம். த்³வீஸுவிஹாரேஸூதி ப்³ரஹ்மவிஹாரே, அரியவிஹாரே ச. மேத்தாஜா²னாத³யோ ஹிதூபஸம்ஹாராதி³வஸேன பவத்தியா ப்³ரஹ்மபூ⁴தா ஸேட்ட²பூ⁴தா விஹாராதி ப்³ரஹ்மவிஹாரா. அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணத்தா பன அரியானம் விஹாராதி அரியவிஹாரா, சதஸ்ஸோபி ப²லஸமாபத்தியோ. இத⁴ பன அரஹத்தப²லஸமாபத்தியேவ ஆக³தா.

பச்சவேக்க²ணாய ப²லஸமாபத்தி கதி²தா ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டி²தஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணாஸம்ப⁴வதோ. சங்கமாத³யோதி ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபன்னஸ்ஸபி ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தஸ்ஸபி சங்கமட்டா²னனிஸஜ்ஜாத³யோ. அரியசங்கமாத³யோ ஹோந்தி ந பன பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ.

வேனாக³புரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஸரப⁴ஸுத்தவண்ணனா

65. சதுத்தே² கி³ஜ்ஜா² ஏத்த² ஸந்தீதி கி³ஜ்ஜ²ம், கூடம். தம் ஏதஸ்ஸாதி கி³ஜ்ஜ²கூடோ. கி³ஜ்ஜோ² வியாதி வா கி³ஜ்ஜ²ம், கூடம். தம் ஏதஸ்ஸாதி கி³ஜ்ஜ²கூடோ, பப்³ப³தோ. தஸ்மிம் கி³ஜ்ஜ²கூடே. தேனாஹ ‘‘கி³ஜ்ஜா² வா’’திஆதி³. அசிரபக்கந்தோதி ஏத்த² ந தே³ஸந்தரபக்கமனம் அதி⁴ப்பேதம், அத² கோ² ஸாஸனபக்கமனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமஸ்மிம் ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா’’திஆதி³மாஹ, தேனேவ ஹி ‘‘இமஸ்ஸா த⁴ம்மவினயா’’தி வுத்தம். லப்³ப⁴தீதி லாபோ⁴, சதுன்னம் பச்சயானமேதம் அதி⁴வசனம். ஸக்கச்சம் காதப்³போ³ தா³தப்³போ³தி ஸக்காரோ. பச்சயா ஏவ ஹி பணீதபணீதா ஸுந்த³ரஸுந்த³ரா அபி⁴ஸங்க²ரித்வா கதா ஸக்காராதி வுச்சந்தி. ஸக்காரோதி வா ஸுந்த³ரகாரோ, பரேஹி அத்தனோ கா³ரவகிரியா புப்பா²தீ³ஹி வா பூஜா. லாபோ⁴ ச ஸக்காரோ ச லாப⁴ஸக்காரா, தே நட்டா² பஹீனா ஏதேஸந்தி நட்ட²லாப⁴ஸக்காரா.

மஹாலாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜீதி ததா³ கிர ப⁴க³வதோ மஹாலாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜி யதா² தம் சத்தாரோ அஸங்கே²ய்யே பூரிததா³னபாரமிஸஞ்சயஸ்ஸ. ஸப்³ப³தி³ஸாஸு ஹி யமகமஹாமேகோ⁴ வுட்ட²ஹித்வா மஹோகோ⁴ விய ஸப்³ப³பாரமியோ ‘‘ஏகஸ்மிம் அத்தபா⁴வே விபாகம் த³ஸ்ஸாமா’’தி ஸம்பிண்டி³தா விய லாப⁴ஸக்காரமஹோக⁴ம் நிப்³ப³த்தயிம்ஸு. ததோ ததோ அன்னபானயானவத்த²மாலாக³ந்த⁴விலேபனாதி³ஹத்தா² க²த்தியப்³ராஹ்மணாத³யோ ஆக³ந்த்வா ‘‘கஹம் பு³த்³தோ⁴, கஹம் ப⁴க³வா, கஹம் தே³வதே³வோ நராஸபோ⁴ புரிஸஸீஹோ’’தி ப⁴க³வந்தம் பரியேஸந்தி, ஸகடஸதேஹிபி பச்சயே ஆஹரித்வா ஓகாஸம் அலப⁴மானா ஸமந்தா கா³வுதப்பமாணம்பி ஸகடது⁴ரேன ஸகடது⁴ரம் ஆஹச்ச திட்ட²ந்தி சேவ அனுப³ந்த⁴ந்தி ச அந்த⁴கவிந்த³ப்³ராஹ்மணோ விய. யதா² ச ப⁴க³வதோ, ஏவம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸபி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா ஸக்கதோ ஹோதி க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ அபசிதோ லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம், பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி ஸக்கதோ ஹோதி…பே… பரிக்கா²ரான’’ந்தி (உதா³. 38).

ததா² –

‘‘யாவதா கோ² பன, சுந்த³, ஏதரஹி ஸங்கோ⁴ வா க³ணோ வா லோகே உப்பன்னோ, நாஹம், சுந்த³, அஞ்ஞம் ஏகம் ஸங்க⁴ம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி ஏவம்லாப⁴க்³க³யஸக்³க³ப்பத்தம் யத²ரிவாயம், சுந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’’தி (தீ³. நி. 3.176).

ஸ்வாயம் ப⁴க³வதோ ச ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச உப்பன்னோ லாப⁴ஸக்காரோ ஏகதோ ஹுத்வா த்³வின்னம் மஹானதீ³னம் உத³கம் விய அப்பமேய்யோ அஹோஸி, ப⁴க³வதோ பன பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச உப்பன்னோ லாப⁴ஸக்காரோ த⁴ம்மஸ்ஸபி உப்பன்னோயேவ. த⁴ம்மத⁴ரானஞ்ஹி கதோ ஸக்காரோ த⁴ம்மஸ்ஸ கதோ நாம ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘திண்ணம் ரதனானம் மஹாலாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜீ’’தி.

வுத்தமத்த²ம் பாளியா நித³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ஹா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸக்கதோதி ஸக்காரப்பத்தோ. யஸ்ஸ ஹி சத்தாரோ பச்சயே ஸக்கத்வா ஸுஅபி⁴ஸங்க²தே பணீதபணீதே உபனேதி, ஸோ ஸக்கதோ. க³ருகதோதி க³ருபா⁴வஹேதூனம் உத்தமகு³ணானம் மத்த²கப்பத்தியா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன க³ருகாரேன ஸப்³ப³தே³வமனுஸ்ஸேஹி பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ருகதோ. யஸ்மிஞ்ஹி க³ருபா⁴வம் பச்சுபட்ட²பேத்வா பச்சயே தே³ந்தி, ஸோ க³ருகதோ. மானிதோதி ஸம்மாபடிபத்தியா மானிதோ மனேன பியாயிதோ. தாய ஹி விஞ்ஞூனம் மனாபதா. பூஜிதோதி மானனாதி³பூஜாய சேவ சதுபச்சயபூஜாய ச பூஜிதோ. யஸ்ஸ ஹி ஸப்³ப³மேதம் பூஜனஞ்ச கரோந்தி, ஸோ பூஜிதோ. அபசிதோதி நீசவுத்திகரணேன அபசிதோ. ஸத்தா²ரஞ்ஹி தி³ஸ்வா மனுஸ்ஸா ஹத்தி²க்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஓதரந்தி, மக்³க³ம் தே³ந்தி, அம்ஸகூடதோ ஸாடகம் அபனேந்தி. ஆஸனதோ வுட்ட²ஹந்தி, வந்த³ந்தீதி ஏவம் ஸோ தேஹி அபசிதோ நாம ஹோதி.

அவண்ணம் பத்த²ரித்வாதி அவண்ணம் தத்த² தத்த² ஸம்கித்தனவஸேன பத்த²ரித்வா. ஆவட்டனிமாயந்தி ஆவட்டேத்வா க³ஹணமாயம். ஆவட்டேதி புரிமாகாரதோ நிவத்தேதி அத்தனோ வஸே வத்தேதி ஏதாயாதி ஆவட்டனீ, மாயா, தம் ஆவட்டனிமாயம் ஓஸாரேத்வா பரிஜப்பேத்வாதி அத்தோ². கோடிதோ பட்டா²யாதி அந்திமகோடிதோ பட்டா²ய. த²த்³த⁴காயேன ப²ருஸவாசாய திண்ணம் ரதனானம் அவண்ணகத²னம் அனத்தா²வஹத்தா விஸஸிஞ்சனஸதி³ஸா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘விஸம் ஸிஞ்சித்வா’’தி. அஞ்ஞாதோதி ஆஞாதோ. தேனாஹ ‘‘ஞாதோ’’திஆதி³.

காயங்க³ந்தி காயமேவ அங்க³ம், காயஸ்ஸ வா அங்க³ம், ஸீஸாதி³. வாசங்க³ந்தி ‘‘ஹோது, ஸாதூ⁴’’தி ஏவமாதி³வாசாய அவயவம். ஏககேனாதி அஸஹாயேன. இமஸ்ஸ பனத்த²ஸ்ஸாதி ‘‘சரியம் சரணகாலே’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ. யதோ யதோ க³ரு து⁴ரந்தி யஸ்மிம் யஸ்மிம் டா²னே து⁴ரம் க³ரு பா⁴ரிகம் ஹோதி, அஞ்ஞே ப³லிப³த்³தா³ உக்கி²பிதும் ந ஸக்கோந்தி. யதோ க³ம்பீ⁴ரவத்தனீதி வத்தந்தி ஏத்தா²தி வத்தனீ, து³ம்மக்³க³ஸ்ஸேதம் நாமம், யஸ்மிம் டா²னே உத³கசிக்க²ல்லமஹந்ததாய வா விஸமச்சி²ன்னதடபா⁴வேன வா மக்³கோ³ க³ம்பீ⁴ரோ ஹோதீதி அத்தோ². ததா³ஸ்ஸு கண்ஹம் யுஞ்ஜேந்தீதி அஸ்ஸூதி நிபாதமத்தம், ததா³ கண்ஹம் யுஞ்ஜேந்தீதி அத்தோ². யதா³ து⁴ரஞ்ச க³ரு ஹோதி மக்³கோ³ ச க³ம்பீ⁴ரோ, ததா³ அஞ்ஞே ப³லிப³த்³தே³ அபனேத்வா கண்ஹமேவ யுஞ்ஜேந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸ்வாஸ்ஸு தம் வஹதே து⁴ரந்தி ஏத்த²பி அஸ்ஸூதி நிபாதமத்தமேவ, ஸோ தம் து⁴ரம் வஹதீதி அத்தோ².

கே³ஹவேதனந்தி கே³ஹே நிவுட்ட²பா⁴வஹேது தா³தப்³ப³ம். காளகோ நாம நாமேனாதி அஞ்ஜனவண்ணோ கிரேஸ, தேனஸ்ஸ ‘‘காளகோ’’தி நாமம் அகம்ஸு. காளகம் உபஸங்கமித்வா ஆஹாதி காளகோ கிர ஏகதி³வஸம் சிந்தேஸி ‘‘மய்ஹம் மாதா து³க்³க³தா மம் புத்தட்டா²னே ட²பேத்வா து³க்கே²ன போஸேதி, யம்னூனாஹம் ப⁴திம் கத்வா இமம் து³க்³க³தபா⁴வதோ மோசேய்ய’’ந்தி. ஸோ ததோ பட்டா²ய ப⁴திம் உபதா⁴ரேந்தோ விசரதி. அத² தஸ்மிம் தி³வஸே கா³மகோ³ரூபேஹி ஸத்³தி⁴ம் தத்த² ஸமீபே சரதி. ஸத்த²வாஹபுத்தோபி கோ³ஸுத்தவித்தகோ, ஸோ ‘‘அத்தி² நு கோ² ஏதேஸம் கு³ன்னம் அந்தரே ஸகடானி உத்தாரேதும் ஸமத்தோ² உஸபா⁴ஜானீயோ’’தி உபதா⁴ரயமானோ போ³தி⁴ஸத்தம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் ஆஜானீயோ ஸக்கி²ஸ்ஸதி மய்ஹம் ஸகடானி உத்தாரேது’’ந்தி அஞ்ஞாஸி. தேன தம் உபஸங்கமித்வா ஏவமாஹ. ஸோ அஞ்ஞேஸம்…பே… கே³ஹமேவ அக³மாஸீதி ததா³ கிர கா³மதா³ரகா ‘‘கிம் நாமேதம் காளகஸ்ஸ க³லே’’தி தஸ்ஸ ஸந்திகம் ஆக³ச்ச²ந்தி. ஸோ தே அனுப³ந்தி⁴த்வா தூ³ரதோவ பலாபேந்தோ மாது ஸந்திகம் க³தோ. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

ஸாயன்ஹஸமயந்தி ஸாயன்ஹகாலே. பு⁴ம்மத்தே² ஏதம் உபயோக³வசனம். ந ஹேத்த² அச்சந்தஸம்யோகோ³ ஸம்ப⁴வதி. படிஸல்லானா வுட்டி²தோதி ஏத்த² தேஹி தேஹி ஸத்³தி⁴விஹாரிகஅந்தேவாஸிகஉபாஸகஉபாஸிகாதி³ஸத்தேஹி சேவ ரூபாரம்மணாதி³ஸங்கா²ரேஹி ச படினிவத்தேத்வா அபஸக்கித்வா நிலீயனம் விவேசனம் காயசித்தேஹி ததோ விவித்ததாய படிஸல்லானம் காயவிவேகோ, சித்தவிவேகோ ச. யோ ததோ து³வித⁴விவேகதோ வுட்டி²தோ ப⁴வங்க³ப்பத்தியா ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸமாக³மேன ச அபேதோ. ஸோ படிஸல்லானா வுட்டி²தோ நாம ஹோதி. அயம் பன யஸ்மா படிஸல்லானானம் உத்தமதோ ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டா²ஸி, தஸ்மா ‘‘ப²லஸமாபத்திதோ’’தி வுத்தம். காயஸக்கி²னோ ப⁴விஸ்ஸாமாதி நாமகாயேன தே³ஸனாஸம்படிச்ச²னவஸேன ஸக்கி²பூ⁴தா ப⁴விஸ்ஸாம. நனு ச ‘‘பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³’’தி இத³ம் கஸ்மா வுத்தம். தித்தி²யா ஹி ப⁴க³வதோ படிபக்கா², தே கஸ்மா தஸ்ஸ ஆஸனம் பஞ்ஞாபேந்தீதி ஆஹ ‘‘ததா²க³தோ ஹீ’’திஆதி³.

விக்³கா³ஹிககத²ந்தி விக்³கா³ஹஸம்வத்தனிகம் ஸாரம்ப⁴கத²ம். ஆயாசேய்யாஸீதி வசீபே⁴த³ம் கத்வா யாசேய்யாஸி. பத்தே²ய்யாஸீதி மனஸா ஆஸீஸேய்யாஸி. பிஹேய்யாஸீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். நித்தேஜதம் ஆபன்னோதி தேஜஹானியா நித்தேஜபா⁴வம் ஆபன்னோ, நித்தேஜபூ⁴தோதி அத்தோ². ததோ ஏவ பி⁴க்கு²ஆத³யோபி ஸம்முகா² ஓலோகேதும் அஸமத்த²தாய பத்தக்க²ந்தோ⁴, பதிதக்க²ந்தோ⁴தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஓனதகீ³வோ’’தி. த³ஸ்ஸிதத⁴ம்மேஸூதி வுத்தத⁴ம்மேஸு. வசனமத்தமேவ ஹி தேஸம், ந பன த³ஸ்ஸனம் தாதி³ஸஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ப⁴க³வதோ ஏவ வா ‘‘இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’’தி பரஸ்ஸ வசனவஸேன த³ஸ்ஸிதத⁴ம்மேஸு. படிசரிஸ்ஸதீதி படிச்சா²த³னவஸே சரிஸ்ஸதி பவத்திஸ்ஸதி, படிச்சா²த³னத்தோ² ஏவ வா சரதி-ஸத்³தோ³ அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனந்தி ஆஹ ‘‘படிச்சா²தே³ஸ்ஸதீ’’தி. அஞ்ஞேன வா அஞ்ஞந்தி பன படிச்சா²த³னாகாரத³ஸ்ஸனந்தி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞேன வா வசனேனா’’திஆதி³.

தத்த² அஞ்ஞம் வசனந்தி யம் ஸமனுயுஞ்ஜந்தேன ப⁴க³வதா பரஸ்ஸ தோ³ஸவிபா⁴வனம் வசனம் வுத்தம், தம் ததோ அஞ்ஞேனேவ வசனேன படிச்சா²தே³தி. ‘‘ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி சோத³கேன வுத்தவசனம் விய ‘‘கோ ஆபன்னோ, கிம் ஆபன்னோ, கிஸ்மிம் ஆபன்னோ, கம் ப⁴ணத², கிம் ப⁴ணதா²’’திஆதி³வசனேன அஞ்ஞம் ஆக³ந்துககத²ம் ஆஹரந்தோ ‘‘த்வம் இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி புட்டோ² ‘‘பாடலிபுத்தம் க³தோம்ஹீ’’தி வத்வா புன ‘‘ந தவ பாடலிபுத்தக³மனம் புச்சா²ம, ஆபத்திம் புச்சா²மா’’தி வுத்தே ததோ ராஜக³ஹம் க³தோம்ஹி. ராஜக³ஹம் வா யாஹி ப்³ராஹ்மணகே³ஹம் வா, ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீதி. ‘‘தத்த² மே ஸூகரமம்ஸம் லத்³த⁴’’ந்திஆதீ³னி வத³ந்தோ விய ஸமனுயுஞ்ஜகேன வுத்தவசனதோ அஞ்ஞம் ஆக³ந்துககத²ம் ஆஹரந்தோ அபனாமேஸ்ஸதி, விக்கே²பம் க³மயிஸ்ஸதி. அப்பதீதா ஹோந்தி தேன அதுட்டா² அஸோமனஸ்ஸிகாதி அபச்சயோ, தோ³மனஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். நேவ அத்தனோ, ந பரேஸம் ஹிதம் அபி⁴ராத⁴யதீதி அனபி⁴ரத்³தி⁴, தோ³மனஸ்ஸமேவ. தேனேவாஹ ‘‘அபச்சயேன தோ³மனஸ்ஸம் வுத்த’’ந்தி.

யஸ்ஸ கோ² பன தே அத்தா²ய த⁴ம்மோ தே³ஸிதோதி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ன சதுஸச்சத⁴ம்மோ வுத்தோதி ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ வா அத்தா²யா’’தி. சதுஸச்சத⁴ம்மோ ஹி மக்³க³ப²லாதி⁴க³மத்தா²ய தே³ஸீயதி. ந நிக்³க³ச்ச²தீதி ந பவத்தேதி. நந்தி நம் த⁴ம்மம். இதா³னி ‘‘யஸ்ஸ கோ² பன தே அத்தா²ய த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ’’தி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ன படிபத்தித⁴ம்மோ த³ஸ்ஸிதோ, ந பன சதுஸச்சத⁴ம்மோதி அதி⁴ப்பாயேன அத்த²விகப்பம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. பஞ்ச த⁴ம்மாதி க³ம்பீ⁴ரஞாணசரியபூ⁴தானம் க²ந்தா⁴தீ³னம் உக்³க³ஹஸவனதா⁴ரணபரிசயயோனிஸோமனஸிகாரே ஸந்தா⁴யாஹ. தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயாதி ஏத்த² ஸம்மாஸத்³தோ³ உப⁴யத்தா²பி யோஜேதப்³போ³ ‘‘ஸம்மா தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயா’’தி. யோ ஹி ஸம்மா த⁴ம்மம் படிபஜ்ஜதி, தஸ்ஸேவ ஸம்மா து³க்க²க்க²யோ ஹோதீதி. யோ பன வுத்தனயேன தக்கரோ, தஸ்ஸ நிய்யானம் அத்த²தோ த⁴ம்மஸ்ஸேவ நிய்யானந்தி தப்படிக்கே²பேன ‘‘ஸோ த⁴ம்மோ…பே… ந நிய்யாதி ந நிக்³க³ச்ச²தீ’’தி ஆஹ.

யதி³ திரச்சா²னஸீஹஸ்ஸ நாதோ³ ஸப்³ப³திரச்சா²னஏகச்சமனுஸ்ஸாமனுஸ்ஸனாத³தோ ஸேட்ட²த்தா ஸேட்ட²னாதோ³, கிமங்க³ம் பன ததா²க³தஸீஹஸ்ஸ நாதோ³தி ஆஹ ‘‘ஸீஹனாத³ந்தி ஸேட்ட²னாத³’’ந்தி. யதி³ வா திரச்சா²னஸீஹனாத³ஸ்ஸ ஸேட்ட²னாத³தா நிப்³ப⁴யதாய அப்படிஸத்துதாய இச்சி²தா, ததா²க³தஸீஹனாத³ஸ்ஸேவ அயமத்தோ² ஸாதிஸயோதி ஆஹ ‘‘அபீ⁴தனாத³ம் அப்படினாத³’’ந்தி. ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 3.129; அ. நி. 1.268-271) ஹி யோ அத்தோ² வுத்தோ, தஸ்ஸ பூ⁴ததாய அயம் நாதோ³ ஸேட்ட²னாதோ³ நாம ஹோதி உத்தமனாதோ³. பூ⁴தத்தோ² ஹி உத்தமத்தோ²தி. இமமத்த²ம் பன வத³ந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அஞ்ஞதோ ப⁴யம் வா ஆஸங்கா வா நத்தீ²தி அபீ⁴தனாதோ³ நாம ஹோதி. அபூ⁴தஞ்ஹி வத³தோ குதோசி ப⁴யம் வா ஆஸங்கா வா ஸியா, ஏவம் பன வத³ந்தம் ப⁴க³வந்தம் கோசி உட்ட²ஹித்வா படிபா³ஹிதும் ஸமத்தோ² நாம நத்தீ²தி அயம் நாதோ³ அப்படினாதோ³ நாம ஹோதி.

ஸமந்ததோ நிக்³க³ண்ஹனவஸேன தோத³னம் விஜ்ஜ²னம் ஸன்னிதோத³கம், ஸம்மா வா நிதுத³ந்தி பீளேந்தி ஏதேனாதி ஸன்னிதோத³கம். வாசாயாதி ச பச்சத்தே கரணவசனம். தேனாஹ ‘‘வசனபதோதே³னா’’தி. ஸஞ்ஜம்ப⁴ரிமகம்ஸூதி ஸமந்ததோ ஸம்ப⁴ரிதம் அகம்ஸு, ஸப்³பே³ பரிப்³பா³ஜகா வாசாதோத³னேஹி துதி³ம்ஸூதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஸம்ப⁴ரிதம்…பே… விஜ்ஜி²ம்ஸூ’’தி. ஸிங்கா³லகம்யேவாதி ஸிங்கா³லமேவ, ‘‘ஸேகா³லகம்யேவா’’திபி பாடோ². தஸ்ஸேவாதி ஸிங்கா³லரவஸ்ஸேவ. அத² வா பே⁴ரண்ட³கம்யேவாதி பே⁴த³ண்ட³ஸகுணிஸதி³ஸம்யேவாதி அத்தோ². பே⁴த³ண்ட³ம் நாம ஏகோ பக்கீ² த்³விமுகோ², தஸ்ஸ கிர ஸத்³தோ³ அதிவிய விரூபோ அமனாபோ. தேனாஹ ‘‘அபிச பி⁴ன்னஸ்ஸரம் அமனாபஸத்³த³ம் நத³தீ’’தி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

ஸரப⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. கேஸமுத்திஸுத்தவண்ணனா

66. பஞ்சமே கேஸமுத்தம் நிவாஸோ ஏதேஸந்தி கேஸமுத்தியாதி ஆஹ ‘‘கேஸமுத்தனிக³மவாஸினோ’’தி. அட்ட²வித⁴பானகானீதி அம்ப³பானாதி³அட்ட²விதா⁴னி பானானி.

‘‘மா அனுஸ்ஸவேனா’’திஆதீ³ஸு பன ஏகோ த³ஹரகாலதோ பட்டா²ய ஏவம் அனுஸ்ஸவோ அத்தி², ஏவம் சிரகாலகதாய அனுஸ்ஸுதியா லப்³ப⁴மானம் கத²மித³ம் அஞ்ஞதா² ஸியா, தஸ்மா பூ⁴தமேதந்தி அனுஸ்ஸவேன க³ண்ஹாதி, ததா² க³ஹணம் படிக்கி²பந்தோ ‘‘மா அனுஸ்ஸவேனா’’தி ஆஹ. அனு அனு ஸவனம் அனுஸ்ஸவோ. அபரோ ‘‘அம்ஹாகம் பிதுபிதாமஹாதி³வுத்³தா⁴னம் உபதே³ஸபரம்பராய இத³மாப⁴தம், ஏவம் பரம்பராப⁴தகத²ம் நாம ந அஞ்ஞதா² ஸியா, தஸ்மா பூ⁴தமேத’’ந்தி க³ண்ஹாதி, தம் படிக்கி²பந்தோ ‘‘மா பரம்பராயா’’தி ஆஹ. ஏகோ கேனசி கிஸ்மிஞ்சி வுத்தமத்தே ‘‘ஏவம் கிர ஏத’’ந்தி க³ண்ஹாதி, தம் நிஸேதே⁴ந்தோ ‘‘மா இதிகிராயா’’தி ஆஹ. பிடகம் க³ந்தோ² ஸம்பதீ³யதி ஏதஸ்ஸாதி பிடகஸம்பதா³னம், க³ந்த²ஸ்ஸ உக்³க³ண்ஹனகோ. தேன பிடகஉக்³க³ண்ஹனகபா⁴வேன ஏகச்சோ தாதி³ஸம் க³ந்த²ம் பகு³ணம் கத்வா தேன தம் ஸமேந்தம் ஸமேதி, தஸ்மா ‘‘பூ⁴தமேத’’ந்தி க³ண்ஹாதி, தம் ஸந்தா⁴யேஸ படிக்கே²போ ‘‘மா பிடகஸம்பதா³னேனா’’தி, அத்தனோ உக்³க³ஹக³ந்த²ஸம்பத்தியா மா க³ண்ஹித்தா²தி வுத்தம் ஹோதி. ஸமேதந்தி ஸம்க³தம்.

கோசி கஞ்சி விதக்கேந்தோ ‘‘ஏவமேவ தேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி கேவலம் அத்தனோ ஸங்கப்பவஸேன ‘‘பூ⁴தமித³’’ந்தி க³ண்ஹாதி, தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் ‘‘மா தக்கஹேதூ’’தி. அஞ்ஞோ ‘‘இமாய யுத்தியா பூ⁴தமித³’’ந்தி கேவலம் அனுமானதோ நயக்³கா³ஹேன க³ண்ஹாதி, தம் படிக்கி²பந்தோ ‘‘மா நயஹேதூ’’தி ஆஹ. கஸ்ஸசி ‘‘ஏவமேதம் ஸியா’’தி பரிகப்பேந்தஸ்ஸ ஏகம் காரணம் உபட்டா²தி, ஸோ ‘‘அத்தே²த’’ந்தி அத்தனோ பரிகப்பிதாகாரேன க³ண்ஹாதி, தம் படிஸேதே⁴ந்தோ ‘‘மா ஆகாரபரிவிதக்கேனா’’தி ஆஹ. அபரஸ்ஸ சிந்தயதோ யதா²பரிகப்பிதம் கஞ்சி அத்த²ம் ‘‘ஏவமேதம் ந அஞ்ஞதா²’’தி அபி⁴னிவிஸந்தஸ்ஸ ஏகா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. யா யஸ்ஸ தம் காரணம் நிஜ்ஜா²யந்தஸ்ஸ பச்சக்க²ம் விய நிரூபேத்வா சிந்தேந்தஸ்ஸ க²மதி. ஸோ ‘‘அத்தே²த’’ந்தி தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா க³ண்ஹாதி, தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘மா தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா’’தி.

அகுஸலவேரஸ்ஸாதி பாணாதிபாதாதி³பஞ்சவித⁴ம் வேரம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. கோதோ⁴ நாம சேதஸோ து³க்க²ந்தி ஆஹ ‘‘கோத⁴சித்தஸ்ஸ அபா⁴வேனா’’தி. கிலேஸஸ்ஸாதி சித்தம் விபா³தே⁴ந்தஸ்ஸ உபதாபேந்தஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சாதி³கிலேஸஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

கேஸமுத்திஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஸாள்ஹஸுத்தவண்ணனா

67. ச²ட்டே² பாதோ அஸிதப்³ப³போ⁴ஜனம் பாதராஸம், பு⁴த்தம் பாதராஸம் ஏதேஸந்தி பு⁴த்தபாதராஸா. தா³ஸா நாம அந்தோஜாதா வா த⁴னக்கீதா வா கரமரானீதா வா ஸயம் வா தா³ஸப்³யம் உபக³தா. ப⁴த்தவேதனப⁴தா கம்மகாரா நாம.

நிச்சா²தோதி ஏத்த² சா²தம் வுச்சதி தண்ஹா ஜிக⁴ச்சா²ஹேதுதாய, ஸா அஸ்ஸ நத்தீ²தி நிச்சா²தோ. தேனாஹ ‘‘நித்தண்ஹோ’’தி. அப்³ப⁴ந்தரே ஸந்தாபகரானம் கிலேஸானந்தி அத்தனோ ஸந்தானே த³ரத²பரிளாஹஜனனேன ஸந்தாபனகிலேஸானம். அந்தோதாபனகிலேஸானம் அபா⁴வா ஸீதோ ஸீதலோ பூ⁴தோ ஜாதோதி ஸீதிபூ⁴தோ. தேனாஹ ‘‘ஸீதலீபூ⁴தோ’’தி. மக்³க³ப²லனிப்³பா³னஸுகா²னி வா படிஸம்வேதே³தீதி ஸுக²ப்படிஸம்வேதீ³. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸாள்ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. கதா²வத்து²ஸுத்தவண்ணனா

68. ஸத்தமே கதா²வத்தூ²னீதி கதா²ய பவத்திட்டா²னானி. யஸ்மா தேஹி வினா கதா² ந பவத்ததி, தஸ்மா ‘‘கதா²காரணானீ’’தி வுத்தம். அததி ஸததி ஸததம் க³ச்ச²தி பவத்ததீதி அத்³தா⁴, காலோதி ஆஹ ‘‘அதீதமத்³தா⁴னம் நாம காலோபி வத்ததீ’’தி. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய ஹி பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி காலோ தஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ பவத்திஅவத்தா²விஸேஸம் உபாதா³ய தேனேவ வோஹாரேன அதீதோதிஆதி³னா வோஹரீயதி, அதீதாதி³பே⁴தோ³ ச நாமாயம் நிப்பரியாயதோ த⁴ம்மானம்யேவ ஹோதி, ந காலஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘க²ந்தா⁴பி வத்தந்தீ’’தி. யதா²வுத்தமத்த²ம் இதரேஸு த்³வீஸு அதிதி³ஸதி ‘‘அனாக³தபச்சுப்பன்னேஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி. அதீதமத்³தா⁴னந்திஆதீ³ஸு ச த்³வே பரியாயா ஸுத்தந்தபரியாயோ, அபி⁴த⁴ம்மபரியாயோ ச. ஸுத்தந்தபரியாயேன படிஸந்தி⁴தோ புப்³பே³ அதீதோ அத்³தா⁴ நாம, சுதிதோ பச்சா² அனாக³தோ அத்³தா⁴ நாம, ஸஹ சுதிபடிஸந்தீ⁴தி தத³ந்தரம் பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴ நாம. அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன தீஸு க²ணேஸு உப்பாத³தோ புப்³பே³ அதீதோ அத்³தா⁴ நாம, உப்பாத³தோ உத்³த⁴ம் அனாக³தோ அத்³தா⁴ நாம, க²ணத்தயம் பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴ நாம. தத்தா²யம் ஸுத்தந்ததே³ஸனாதி ஸுத்தந்தபரியாயேனேவ அதீதாதி³விஸயம் கத²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அதீதே கஸ்ஸபோ நாமா’’திஆதி³மாஹ.

ஏகம்ஸேனேவ ப்³யாகாதப்³போ³ விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³தி ஏகம்ஸப்³யாகரணீயோ. ‘‘சக்கு² அனிச்ச’’ந்தி பஞ்ஹே உத்தரபதா³வதா⁴ரணம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம்ஸேனேவ ப்³யாகாதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம் நிச்சதாய லேஸஸ்ஸபி தத்த² அபா⁴வதோ, புரிமபதா³வதா⁴ரணே பன விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயதாய. தேனாஹ ‘‘அனிச்சம் நாம சக்கூ²தி புட்டே²ன பனா’’திஆதி³. சக்கு²ஸோதே விஸேஸத்த²ஸாமஞ்ஞத்தா²னம் அஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ த்³வின்னம் தேஸம் ஸதி³ஸசோத³னா படிச்ச²ன்னமுகே²னேவ ப்³யாகரணீயா படிக்கே²பவஸேன அனுஞ்ஞாதவஸேன ச விஸ்ஸஜ்ஜிதப்³ப³தோதி ஆஹ ‘‘யதா² சக்கு², ததா² ஸோதம்…பே… அயம் படிபுச்சா²ப்³யாகரணீயோ பஞ்ஹோ’’தி. தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி ஜீவஸரீரானம் அனஞ்ஞதாபஞ்ஹே யஸ்ஸ யேன அனஞ்ஞதா சோதி³தா, ஸோ ஏவ பரமத்த²தோ நுபலப்³ப⁴தீதி ச ஜா²னத்தயஸ்ஸ மேத்தேய்யதாகித்தனஸதி³ஸோதி அப்³யாகாதப்³ப³தாய ட²பனீயோ வுத்தோ. ஏவரூபோ ஹி பஞ்ஹோ திதா⁴ அவிஸ்ஸஜ்ஜனீயத்தா ப்³யாகரணம் அகத்வா ட²பேதப்³போ³.

திட்ட²தி ஏத்த² ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டா²னம், காரணந்தி ஆஹ ‘‘காரணாகாரணே’’தி. யுத்தேன காரணேனாதி அனுரூபேன காரணேன. பஹோதீதி நிக்³க³ண்ஹிதும் ஸமத்தோ² ஹோதி. ஸஸ்ஸதவாதி³பா⁴வமேவ தீ³பேதீதி அத்தனா க³ஹிதே உச்சே²த³வாதே³ தோ³ஸம் தி³ஸ்வா அத்தனோபி ஸஸ்ஸதவாதி³பா⁴வமேவ தீ³பேதி. புக்³க³லவாதி³ம்ஹீதி இமினா வச்ச²குத்தியவாதி³ம் த³ஸ்ஸேதி. பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தேஹி படிபஜ்ஜிதப்³பா³ படிபதா³ பஞ்ஹபுச்ச²னகானம் வத்தம்.

படிசரதீதி படிச்சா²த³னவஸேன சரதி பவத்ததி. படிச்சா²த³னத்தோ² ஏவ வா சரதிஸத்³தோ³ அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனந்தி ஆஹ ‘‘படிச்சா²தே³தீ’’தி. அஞ்ஞேனஞ்ஞந்தி பன படிச்சா²த³னாகாரத³ஸ்ஸனந்தி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞேன வசனேனா’’திஆதி³. தத்த² அஞ்ஞேன வசனேனாதி யம் சோத³கேன சுதி³தகஸ்ஸ தோ³ஸவிபா⁴வனம் வசனம் வுத்தம், தம் ததோ அஞ்ஞேன வசனேன படிச்சா²தே³தி. யோ ஹி ‘‘ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி வுத்தே ‘‘கோ ஆபன்னோ, கிம் ஆபன்னோ, கிஸ்மிம் ஆபன்னோ, கம் ப⁴ணத², கிம் ப⁴ணதா²’’தி வத³தி. ‘‘ஏவரூபம் கிஞ்சி தயா தி³ட்ட²’’ந்தி வுத்தே ‘‘ந ஸுணாமீ’’தி ஸோதம் வா உபனேதி, அயம் அஞ்ஞேனஞ்ஞம் படிசரதி நாம. ‘‘கோ ஆபன்னோ’’திஆதி³னா ஹி சோத³னம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ விக்கே²பாபஜ்ஜனம் அஞ்ஞேனஞ்ஞம் படிசரணம், ப³ஹித்³தா⁴ கதா²பனாமனம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. தேனேவாஹ ‘‘ஆக³ந்துககத²ம் ஓதாரேந்தோ’’திஆதி³. தத்த² அபனாமேதீதி விக்கே²பேதி. தத்ராதி தஸ்மிம் ப³ஹித்³தா⁴கதா²ய அபனாமனே.

உபனிஸீத³தி ப²லம் ஏத்தா²தி காரணம் உபனிஸா, உபேச்ச நிஸ்ஸயதீதி வா உபனிஸா, ஸஹ உபனிஸாயாதி ஸஉபனிஸோதி ஆஹ ‘‘ஸஉபனிஸ்ஸயோ ஸபச்சயோ’’தி.

ஓஹிதஸோதோதி அனஞ்ஞவிஹிதத்தா த⁴ம்மஸ்ஸவனாய அபனாமிதஸோதோ. ததோ ஏவ தத³த்த²ம் ட²பிதஸோதோ. குஸலத⁴ம்மந்தி அரியமக்³கோ³ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘அரியமக்³க³’’ந்தி.

கதா²வத்து²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. அஞ்ஞதித்தி²யஸுத்தவண்ணனா

69. அட்ட²மே ப⁴க³வா மூலம் காரணம் ஏதேஸம் யாதா²வதோ அதி⁴க³மாயாதி ப⁴க³வம்மூலகா. தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வந்தஞ்ஹி நிஸ்ஸாய மயம் இமே த⁴ம்மே ஆஜானாம படிவிஜ்ஜா²மா’’தி. அம்ஹாகம் த⁴ம்மாதி தேஹி அத்தனா அதி⁴க³ந்தப்³ப³தாய வுத்தம். ஸேவிதப்³பா³ஸேவிதப்³பா³னஞ்ஹி யாதா²வதோ அதி⁴க³மஞ்ஞாணானி அதி⁴க³ச்ச²னகஸம்ப³ந்தீ⁴னி, தானி ச ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴மூலகானி அனஞ்ஞவிஸயத்தா. தேனாஹ ‘‘புப்³பே³ கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னா’’திஆதி³. இமே த⁴ம்மாதி இமே ஞாணத⁴ம்மா. ஆஜானாமாதி அபி⁴முக²ம் பச்சக்க²தோ ஜானாம. படிவிஜ்ஜா²மாதி தஸ்ஸேவ வேவசனம், அதி⁴க³ச்சா²மாதி அத்தோ². ப⁴க³வா நேதா ஏதேஸந்தி ப⁴க³வம்னேத்திகா. நேதாதி ஸேவிதப்³ப³த⁴ம்மே வேனேய்யஸந்தானம் பாபேதா. வினேதாதி அஸேவிதப்³ப³த⁴ம்மே வேனேய்யஸந்தானதோ அபனேதா. தத³ங்க³வினயாதி³வஸேன வா வினேதா. அத² வா யதா² அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ ஹோதி, ஏவம் விஸேஸதோ நேதா. அனுனேதாதி ‘‘இமே த⁴ம்மா ஸேவிதப்³பா³, இமே ந ஸேவிதப்³பா³’’தி உப⁴யஸம்பாபனாபனயனத்த²ம் பஞ்ஞாபேதா. தேனாஹ ‘‘யதா²ஸபா⁴வதோ’’திஆதி³.

படிஸரந்தி ஏத்தா²தி படிஸரணம், ப⁴க³வா படிஸரணம் ஏதேஸந்தி ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஆபாத²ம் உபக³ச்ச²ந்தா ஹி ப⁴க³வா படிஸரணம் ஸமோஸரணட்டா²னம். தேனாஹ ‘‘சதுபூ⁴மகத⁴ம்மா’’திஆதி³. படிஸரதி ஸபா⁴வஸம்படிவேத⁴வஸேன பச்சேகம் உபக³ச்ச²தீதி வா படிஸரணம், ப⁴க³வா படிஸரணம் ஏதேஸந்தி ப⁴க³வம்படிஸரணா. படிஸரதி படிவிஜ்ஜ²தீதி வா படிஸரணம், தஸ்மா படிவிஜ்ஜ²னவஸேன ப⁴க³வா படிஸரணம் ஏதேஸந்தி ப⁴க³வம்படிஸரணா. தேனாஹ ‘‘அபிசா’’திஆதி³. படிவேத⁴வஸேனாதி படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தாவஸேன. அஸதிபி முகே² அத்த²தோ ஏவம் வத³ந்தோ விய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ப²ஸ்ஸோ ஆக³ச்ச²தி அஹம் ப⁴க³வா கின்னாமோ’’தி. ப²ஸ்ஸோ ஞாணஸ்ஸ ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தோயேவ ஹி அத்தனோ ‘‘அஹம் கின்னாமோ’’தி நாமம் புச்ச²ந்தோ விய, ப⁴க³வா சஸ்ஸ நாமம் கரோந்தோ விய ஹோதி.

படிபா⁴தூதி ஏத்த² படிஸத்³தா³பேக்கா²ய ‘‘ப⁴க³வந்த’’ந்தி உபயோக³வசனம், அத்தோ² பன ஸாமிவசனவஸேனேவ வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி. படிபா⁴தூதி ச பா⁴கோ³ ஹோது. ப⁴க³வதோ ஹி ஏஸ பா⁴கோ³, யதி³த³ம் த⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸனா, அம்ஹாகம் பன பா⁴கோ³ ஸவனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏவஞ்ஹி ஸத்³த³லக்க²ணேன ஸமேதி. கேசி பன படிபா⁴தூதி பத³ஸ்ஸ தி³ஸ்ஸதூதி அத்த²ம் வத³ந்தி, ஞாணேன தி³ஸ்ஸது, தே³ஸீயதூதி வா அத்தோ². உபட்டா²தூதி ஞாணஸ்ஸ பச்சுபதிட்ட²து. பாளியம் கோ அதி⁴ப்பயாஸோதி ஏத்த² கோ அதி⁴கப்பயோகோ³தி அத்தோ².

லோகவஜ்ஜவஸேனாதி லோகியஜனேஹி பகதியா க³ரஹிதப்³ப³வஜ்ஜவஸேன. விபாகவஜ்ஜவஸேனாதி விபாகஸ்ஸ அபாயஸம்வத்தனிகவஜ்ஜவஸேன. கத²ந்திஆதி³னா உப⁴யவஜ்ஜவஸேனபி அப்பஸாவஜ்ஜதாய விஸயம் த³ஸ்ஸேதி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அஞ்ஞதித்தி²யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. அகுஸலமூலஸுத்தவண்ணனா

70. நவமே லுப்³ப⁴தீதி லோபோ⁴. து³ஸ்ஸதீதி தோ³ஸோ. முய்ஹதீதி மோஹோ. லோபா⁴தீ³னி பனேதானி அஸஹஜாதானம் பாணாதிபாதாதீ³னம் கேஸஞ்சி அகுஸலானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயட்டே²ன, ஸஹஜாதானம் அதி³ன்னாதா³னாதீ³னம் கேஸஞ்சி ஸம்பயுத்தா ஹுத்வா உப்பாத³கட்டே²ன, ஸயஞ்ச அகுஸலானீதி ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகட்டே²னாதி ஆஹ ‘‘அகுஸலானம் மூலானி, அகுஸலானி ச தானி மூலானீ’’தி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘ரத்தோ கோ², ஆவுஸோ, ராகே³ன அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ன்னசித்தோ பாணம்பி ஹனதீ’’திஆதி³. யத³பீதி லிங்க³விபல்லாஸேன வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘யோபி, பி⁴க்க²வே, லோபோ⁴’’தி. தத³பீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோதி ஆஹ ‘‘ஸோபி அகுஸலமூல’’ந்தி. வினாபி லிங்க³விபல்லாஸேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அகுஸலமூலம் வா’’திஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³த்தா²தி ‘‘யத³பி, பி⁴க்க²வே, தோ³ஸோ, தத³பி அகுஸலமூல’’ந்திஆதீ³ஸு. அபி⁴ஸங்க²ரோதீதி ஏத்த² ஆயூஹதீதி அத்த²ம் வத்வா தஞ்ச ஆயூஹனம் பச்சயஸமவாயஸித்³தி⁴தோ ஸம்பிண்ட³னம் ராஸிகரணம் விய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸம்பிண்டே³தி ராஸிம் கரோதீ’’தி.

பாளியம் ‘‘வதே⁴னா’’திஆதீ³ஸு வதே⁴னாதி மாரணேன வா போத²னேன வா. வத⁴ஸத்³தோ³ ஹி ஹிம்ஸனத்தோ² விஹேட²னத்தோ² ச ஹோதி. ப³ந்த⁴னேனாதி அத்³து³ப³ந்த⁴னாதி³னா. ஜானியாதி த⁴னஜானியா, ‘‘ஸதம் க³ண்ஹத², ஸஹஸ்ஸம் க³ண்ஹதா²’’தி ஏவம் பவத்திதத³ண்டே³னாதி அத்தோ². க³ரஹாயாதி பஞ்சஸிக²முண்ட³ககரணம், கோ³மயஸிஞ்சனம், கீ³வாய குரண்ட³கப³ந்த⁴னந்தி ஏவமாதீ³னி கத்வா க³ரஹபாபனேன. தத்த² பஞ்சஸிக²முண்ட³ககரணம் நாம காகபக்க²கரணம். கோ³மயஸிஞ்சனம் ஸீஸேன கணோத³காவஸேசனம். குரண்ட³கப³ந்த⁴னம் க³த்³து³லப³ந்த⁴னம்.

காலஸ்மிம் ந வத³தீதி யுத்தகாலே ந வத³தி, வத்தப்³ப³காலஸ்ஸ புப்³பே³ வா பச்சா² வா அயுத்தகாலே வத்தா ஹோதி. அபூ⁴தவாதீ³தி யம் நத்தி², தஸ்ஸ வத்தா. தேனாஹ ‘‘பூ⁴தம் ந வத³தீ’’தி. அத்த²ம் ந வத³தீதி காரணம் ந வத³தி, அகாரணனிஸ்ஸிதம் நிப்ப²லம் வத்தா ஹோதி. த⁴ம்மம் ந வத³தீதி ஸபா⁴வம் ந வத³தி, அஸபா⁴வம் வத்தா அயதா²வாதீ³தி அத்தோ². வினயம் ந வத³தீதி ஸம்வரவினயம் ந வத³தி, ந ஸம்வரவினயப்படிஸம்யுத்தஸ்ஸ வத்தா ஹோதி, அத்தனோ ஸுணந்தஸ்ஸ ச ந ஸம்வரவினயாவஹஸ்ஸ வத்தாதி அத்தோ².

அதச்ச²ந்தி அபூ⁴தத்த²ம். தேனாஹ ‘‘இதரம் தஸ்ஸேவ வேவசன’’ந்தி. அத² வா அபூ⁴தந்தி அஸந்தம் அவிஜ்ஜமானம். அதச்ச²ந்தி அததா²காரம்.

புஞ்ஞகம்மதோ ஏதி உப்பஜ்ஜதீதி அயோ, வட்³டி⁴. தப்படிக்கே²பேன அனயோ, அவட்³டீ⁴தி ஆஹ ‘‘அனயம் ஆபஜ்ஜதீதி அவட்³டி⁴ம் ஆபஜ்ஜதீ’’தி. மாலுவாஸிபாடிகா நாம தீ³க⁴ஸண்டா²னம் மாலுவாபக்கம், மாலுவாப²லபோட்ட²லிகாதி அத்தோ². ப²லிதாயாதி ஆதபேன ஸுஸ்ஸித்வா பி⁴ன்னாய. வடருக்கா²தீ³னம் மூலேதி வடருக்கா²தீ³னம் ஸமீபே. ஸகபா⁴வேன ஸண்டா²தும் ந ஸக்கோந்தீதி கஸ்மா ந ஸக்கோந்தி? ப⁴வனவினாஸப⁴யா. ருக்க²மூலே பதிதமாலுவாபீ³ஜதோ ஹி லதா உப்பஜ்ஜித்வா ருக்க²ம் அபி⁴ருஹதி. ஸா மஹாபத்தா சேவ ப³ஹுபத்தா ச மஹாகோலிரபத்தஸண்டா²னேஹி ததோ ச மஹந்ததரேஹி ஸாகா²விடபந்தரேஹி பத்தேஹி ஸமன்னாக³தா. அத² நம் ருக்க²ம் மூலதோ பட்டா²ய வினந்த⁴மானா ஸப்³ப³விடபானி ஸஞ்சா²தே³த்வா மஹந்தம் பா⁴ரம் ஜனேத்வா திட்ட²தி, ஸா வாதே வாயந்தே தே³வே வா வஸ்ஸந்தே ஓக⁴னஹேட்டா²க³தா ஓலம்ப³னஹேதுபூ⁴தம் க⁴னபா⁴வம் ஜனேத்வா தஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸாக²ம் பி⁴ஜ்ஜதி, பூ⁴மியம் நிபாதேதி. ததோ தஸ்மிம் ருக்கே² பதிட்டி²தவிமானம் பி⁴ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதி. இதி தா தே³வதாயோ ப⁴வனவினாஸப⁴யா ஸகபா⁴வேன ஸண்டா²தும் ந ஸக்கோந்தி. ஏத்த² ச யம் ஸாக²ட்ட²கவிமானம் ஹோதி, தம் ஸாகா²ஸு பி⁴ஜ்ஜமானாஸு தத்த² தத்தே²வ பி⁴ஜ்ஜித்வா ஸப்³ப³ஸாகா²ஸு பி⁴ன்னாஸு ஸப்³ப³ம் பி⁴ஜ்ஜதி, ருக்க²ட்ட²கவிமானம் பன யாவ ருக்க²ஸ்ஸ மூலமத்தம்பி திட்ட²தி, தாவ ந நஸ்ஸதீதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² தத்த² பலுஜ்ஜித்வாதி தத்த² தத்த² பி⁴ஜ்ஜித்வா. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அகுஸலமூலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. உபோஸத²ஸுத்தவண்ணனா

71. த³ஸமே தத³ஹூதி ஏத்த² தஸ்மிம் அஹனீதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘தஸ்மிம் அஹு உபோஸதே²’’தி. உபவஸந்தி ஏத்தா²தி உபோஸதோ², உபோஸத²தி³வஸோ. உபவஸந்தீதி ச ஸீலேன வா அனஸனேன வா கீ²ரஸாயனாதி³விதி⁴னா வா உபேதா ஹுத்வா வஸந்தீதி அத்தோ². உபோஸத²தி³வஸே ஹி ஸாஸனிகா ஸீலேன, பா³ஹிரகா ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாரஸ்ஸ அபு⁴ஞ்ஜனேன கீ²ரஸாயனமது⁴ஸாயனாதி³விதி⁴னா வா உபேதா ஹுத்வா விஹரந்தி. ஸோ பனேஸ உபோஸத²தி³வஸோ அட்ட²மிசாதுத்³த³ஸிபன்னரஸிபே⁴தே³ன திவிதோ⁴, தஸ்மா ஸேஸத்³வயனிவாரணத்த²ம் ‘‘பன்னரஸிகஉபோஸத²தி³வஸே’’தி வுத்தம். வவஸ்ஸக்³க³த்தே²தி வசஸாயத்தே². தி³வஸத்³தோ³ தி³வாஸத்³தோ³ விய தி³வஸபரியாயோ, தஸ்ஸ விஸேஸனபா⁴வேன வுச்சமானோ தி³வாஸத்³தோ³ ஸவிஸேஸேன தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘தி³வஸஸ்ஸ தி³வா, மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலேதி அத்தோ²’’தி. படிச்சா²பேத்வாதி ஸம்படிச்ச²னம் காரேத்வா. விபாகப²லேனாதி ஸதி³ஸப²லேன. ந மஹப்ப²லோ ஹோதி மனோது³ச்சரிதது³ஸ்ஸீல்யேன உபக்கிலிட்ட²பா⁴வதோ. விபாகானிஸம்ஸேனாதி உத்³ரயப²லேன. விபாகோபா⁴ஸேனாதி படிபக்க²விக³மஜனிதேன ஸபா⁴வஸங்கா²தேன விபாகோபா⁴ஸேன. ந மஹாஓபா⁴ஸோ அபரிஸுத்³த⁴பா⁴வதோ. விபாகவிப்பா²ரஸ்ஸாதி விபாகவேபுல்லஸ்ஸ.

நாஹம் க்வசனீதிஆதி³வசனஸ்ஸ மிச்சா²பி⁴னிவேஸவஸேன பவத்தத்தா ‘‘இத³ம் தஸ்ஸ முஸாவாத³ஸ்மிம் வதா³மீ’’தி பாளியம் வுத்தம், சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தம் பன அரியத³ஸ்ஸனமேவாதி ந தத்த² முஸாவாதோ³. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி ‘நாஹம் க்வசனி, கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிம், ந ச மம க்வசனி, கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனதத்தீ²’’’திஆதி³ (ம. நி. 3.70).

ஏத்த² ஹி சதுகோடிகஸுஞ்ஞதா கதி²தா. கத²ம்? அரியோ (விஸுத்³தி⁴. 2.760; ம. நி. அட்ட². 3.70) ஹி நாஹம் க்வசனீதி க்வசி அத்தானம் ந பஸ்ஸதி, கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிந்தி அத்தனோ அத்தானம் கஸ்ஸசி பரஸ்ஸ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதி, பா⁴திட்டா²னே பா⁴தரம், ஸஹாயட்டா²னே ஸஹாயம், பரிக்கா²ரட்டா²னே பரிக்கா²ரம் மஞ்ஞித்வா உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதீதி அத்தோ². ந ச மம க்வசனீதி ஏத்த² மம-ஸத்³த³ம் தாவ ட²பேத்வா க்வசனி பரஸ்ஸ ச அத்தானம் க்வசி ந பஸ்ஸதீதி அயமத்தோ². இதா³னி மம-ஸத்³த³ம் ஆஹரித்வா ‘‘மம கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனதத்தீ²’’தி ஸோ பரஸ்ஸ அத்தானம் ‘‘மம கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனபா⁴வேன அத்தீ²’’தி ந பஸ்ஸதி, அத்தனோ பா⁴திகட்டா²னே பா⁴தரம், ஸஹாயட்டா²னே ஸஹாயம், பரிக்கா²ரட்டா²னே பரிக்கா²ரந்தி கிஸ்மிஞ்சி டா²னே பரஸ்ஸ அத்தானம் இமினா கிஞ்சனபா⁴வேன உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஏவமயம் யஸ்மா நேவ கத்த²சி அத்தானம் பஸ்ஸதி, ந தம் பரஸ்ஸ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் பஸ்ஸதி. ந கத்த²சி பரஸ்ஸ அத்தானம் பஸ்ஸதி, ந பரஸ்ஸ அத்தானம் அத்தனோ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் பஸ்ஸதி, தஸ்மா அயம் ஸுஞ்ஞதா சதுகோடிகாதி வேதி³தப்³பா³.

யஸ்மா பன மிச்சா²தி³ட்டி²கானம் யாதா²வத³ஸ்ஸனஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ யதா²வுத்தசதுகோடிகஸுஞ்ஞதாத³ஸ்ஸனம் ந ஸம்ப⁴வதி, தஸ்மா ‘‘நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா’’திஆதி³வசனம் (தீ³. நி. 1.171) விய மிச்சா²கா³ஹவஸேன ‘‘நாஹம் க்வசனீ’’திஆதி³ வுத்தந்தி யுத்தோ சேத்த² முஸாவாத³ஸம்ப⁴வோ. கத்த²சீதி டா²னே, காலே வா. அத² ‘‘நிப்ப²லோ’’தி கஸ்மா வுத்தம். ‘‘ந மஹப்ப²லோ’’தி ஸத்³தே³ன ஹி மஹப்ப²லாபா⁴வோவ ஜோதிதோ, ந பன ஸப்³ப³தா² ப²லாபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ப்³யஞ்ஜனமேவ ஹி ஏத்த² ஸாவஸேஸ’’ந்திஆதி³. ஸேஸபதே³ஸுபீதி ‘‘ந மஹானிஸம்ஸோ’’திஆதீ³ஸுபி.

அட்ட²ஹி காரணேஹீதி –

‘‘அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ தே³வானம் தாவதிம்ஸானம் ப⁴க³வதோ அட்ட² யதா²பு⁴ச்சே வண்ணே பயிருதா³ஹாஸி – ‘தம் கிம் மஞ்ஞந்தி, போ⁴ந்தோ தே³வா தாவதிம்ஸா, யாவஞ்ச ஸோ ப⁴க³வா ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம், ஏவம் ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னம் ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம் இமினாபங்கே³ன ஸமன்னாக³தம் ஸத்தா²ரம் நேவ அதீதம்ஸே ஸமனுபஸ்ஸாமி, ந பனேதரஹி அஞ்ஞத்ர தேன ப⁴க³வதா’’தி –

ஆதி³னா மஹாகோ³விந்த³ஸுத்தே (தீ³. நி. 2.296) வித்தா²ரிதேஹி ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னாதீ³ஹி பு³த்³தா⁴னுபா⁴வதீ³பகேஹி அட்ட²ஹி காரணேஹி. அத² ‘‘நவஹி காரணேஹீ’’தி அவத்வா ‘‘அட்ட²ஹி காரணேஹீ’’தி கஸ்மா வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஏத்த² ஹி…பே… ஸப்³பே³ லோகியலோகுத்தரா பு³த்³த⁴கு³ணா ஸங்க³ஹிதா’’தி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – இமஸ்மிம் ஸுத்தே ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’தி இமினா வசனேன அவிஸேஸதோ ஸப்³பே³பி லோகியலோகுத்தரா பு³த்³த⁴கு³ணா தீ³பிதா, தஸ்மா தேன தீ³பிதகு³ணே ஸந்தா⁴ய ‘‘அட்ட²ஹி காரணேஹீ’’தி வுத்தந்தி. அரஹந்திஆதீ³ஹி பாடியேக்ககு³ணாவ நித்³தி³ட்டா²தி அரஹந்திஆதீ³ஹி ஏகேகேஹி பதே³ஹி ஏகேகே கு³ணாவ நித்³தி³ட்டா²தி அத்தோ².

ஸஹதந்திகந்தி பாளித⁴ம்மஸஹிதம். புரிமனயேனேவ யோஜனா காதப்³பா³தி ‘‘கிலிட்ட²ஸ்மிஞ்ஹி காயே பஸாத⁴னம் பஸாதே⁴த்வா நக்க²த்தம் கீளமானா ந ஸோப⁴ந்தீ’’திஆதி³னா நயேன யோஜனா காதப்³பா³தி அத்தோ².

ஸங்க⁴ஸ்ஸ அனுஸ்ஸரணம் நாம தஸ்ஸ கு³ணானுஸ்ஸரணமேவாதி ஆஹ ‘‘அட்ட²ன்னம் அரியபுக்³க³லானம் கு³ணே அனுஸ்ஸரதீ’’தி. த்³வே தயோ வாரே கா³ஹாபிதம் உஸுமந்தி த்³வே தயோ வாரே உத்³த⁴னம் ஆரோபேத்வா ஸேத³னவஸேன கா³ஹாபிதம் உஸுமம். புரிமனயேனேவ யோஜனா காதப்³பா³தி ‘‘கிலிட்ட²ஸ்மிஞ்ஹி வத்தே² பஸாத⁴னம் பஸாதே⁴த்வா நக்க²த்தம் கீளமானா ந ஸோப⁴ந்தீ’’திஆதி³னா நயேன யோஜனா காதப்³பா³.

பஹீனகாலதோ பட்டா²ய…பே… விரதாவாதி ஏதேன பஹானஹேதுகா இதா⁴தி⁴ப்பேதா விரதீதி த³ஸ்ஸேதி. கம்மக்க²யகரஞாணேன ஹி பாணாதிபாதது³ஸ்ஸீல்யஸ்ஸ பஹீனத்தா அரஹந்தோ அச்சந்தமேவ ததோ படிவிரதாதி வுச்சதி ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹானவிரதீனம் அதி⁴ப்பேதத்தா. கிஞ்சாபி பஹானவிரமணானம் புரிமபச்சி²மகாலதா நத்தி², மக்³க³த⁴ம்மானம் பன ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் ஸம்மாவாசாதீ³னஞ்ச பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வே அபேக்கி²தே ஸஹஜாதானம்பி பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வேன க³ஹணம் புரிமபச்சி²மபா⁴வேனேவ ஹோதீதி, க³ஹணப்பவத்திஆகாரவஸேன பச்சயபூ⁴தேஸு ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³ஸு பஹாயகத⁴ம்மேஸு பஹானகிரியாய புரிமகாலவோஹாரோ, பச்சயுப்பன்னாஸு ச விரதீஸு விரமணகிரியாய அபரகாலவோஹாரோ ச ஹோதீதி பஹானம் வா ஸமுச்சே²த³வஸேன, விரதி படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன யோஜேதப்³பா³.

அத² வா பாணோ அதிபாதீயதி ஏதேனாதி பாணாதிபாதோ, பாணகா⁴தஹேதுபூ⁴தோ த⁴ம்மஸமூஹோ. கோ பன ஸோ? அஹிரிகானோத்தப்பதோ³ஸமோஹவிஹிம்ஸாத³யோ கிலேஸா. தே ஹி அரஹந்தோ அரியமக்³கே³ன பஹாய ஸமுக்³கா⁴தேத்வா பாணாதிபாதது³ஸ்ஸீல்யதோ அச்சந்தமேவ படிவிரதாதி வுச்சந்தி, கிலேஸேஸு பஹீனேஸு கிலேஸனிமித்தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. அதி³ன்னாதா³னம் பஹாயாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. விரதாவாதி அவதா⁴ரணேன தஸ்ஸா விரதியா காலாதி³வஸேன அபரியந்ததம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² ஹி அஞ்ஞே ஸமாதி³ன்னவிரதிகாபி அனவட்டி²தசித்ததாய லாப⁴ஜீவிதாதி³ஹேது ஸமாதா³னம் பி⁴ந்த³ந்தி, ந ஏவம் அரஹந்தோ, அரஹந்தோ பன ஸப்³ப³ஸோ பஹீனபாணாதிபாதத்தா அச்சந்தவிரதா ஏவாதி.

த³ண்ட³னஸங்கா²தஸ்ஸ பரவிஹேட²னஸ்ஸ ச பரிவஜ்ஜனபா⁴வதீ³பனத்த²ம் த³ண்ட³ஸத்தா²னம் நிக்கே²பவசனந்தி ஆஹ ‘‘பரூபகா⁴தத்தா²யா’’திஆதி³. லஜ்ஜீதி ஏத்த² வுத்தலஜ்ஜாய ஓத்தப்பம்பி வுத்தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி பாபஜிகு³ச்ச²னபாபுத்தாஸரஹிதம், பாபப⁴யம் வா அலஜ்ஜனம் அத்தீ²தி. த⁴ம்மக³ருதாய வா அரஹந்தானம் த⁴ம்மஸ்ஸ ச அத்தா தீ⁴னத்தா அத்தாதி⁴பதிபூ⁴தா லஜ்ஜாவ வுத்தா, ந பன லோகாதி⁴பதி ஓத்தப்பம். ‘‘த³யம் மேத்தசித்ததம் ஆபன்னா’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு த³யா-ஸத்³தோ³ ‘‘அத³யாபன்னோ’’திஆதீ³ஸு கருணாய பவத்ததீதி? ஸச்சமேதம், அயம் பன த³யா-ஸத்³தோ³ அனுரக்க²ணத்த²ம் அந்தோனீதம் கத்வா பவத்தமானோ மேத்தாய கருணாய ச பவத்ததீதி இத⁴ மேத்தாய பவத்தமானோ வுத்தோ. மிஜ்ஜதி ஸினிய்ஹதீதி மேத்தா, மேத்தா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மேத்தம், மேத்தம் சித்தம் ஏதஸ்ஸாதி மேத்தசித்தோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ மேத்தசித்ததா, மேத்தாஇச்சேவ அத்தோ².

ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீதி ஏதேன தஸ்ஸா விரதியா பவத்தவஸேன அபரியந்ததம் த³ஸ்ஸேதி. பாணபூ⁴தேதி பாணஜாதே. அனுகம்பகாதி கருணாயனகா, யஸ்மா பன மேத்தா கருணாய விஸேஸபச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘தாய ஏவ த³யாபன்னதாயா’’தி. ஏவம் யேஹி த⁴ம்மேஹி பாணாதிபாதா விரதி ஸம்பஜ்ஜதி, தேஹி லஜ்ஜாமேத்தாகருணாத⁴ம்மேஹி ஸமங்கி³பா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ.

பரபரிக்³க³ஹிதஸ்ஸ ஆதா³னந்தி பரஸந்தகஸ்ஸ ஆதா³னம். தே²னோ வுச்சதி சோரோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ தே²ய்யம், காமஞ்சேத்த² ‘‘லஜ்ஜீ த³யாபன்னோ’’தி ந வுத்தம், அதி⁴காரவஸேன பன அத்த²தோ வுத்தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதா² ஹி லஜ்ஜாத³யோ பாணாதிபாதப்பஹானஸ்ஸ விஸேஸபச்சயா, ஏவம் அதி³ன்னாதா³னப்பஹானஸ்ஸபீதி, தஸ்மா ஸாபி பாளி ஆனேத்வா வத்தப்³பா³. ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி. அத² வா ஸுசிபூ⁴தேனாதி ஏதேன ஹிரோத்தப்பாதீ³ஹி ஸமன்னாக³மோ, அஹிரிகாதீ³னஞ்ச பஹானம் வுத்தமேவாதி ‘‘லஜ்ஜீ’’திஆதி³ ந வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அஸேட்ட²சரியந்தி அஸேட்டா²னம் ஹீனானம், அஸேட்ட²ம் வா லாமகம் சரியம், நிஹீனவுத்திம் மேது²னந்தி அத்தோ². ப்³ரஹ்மம் ஸேட்ட²ம் ஆசாரந்தி மேது²னவிரதிமாஹ. ஆராசாரீ மேது²னாதி ஏதேன – ‘‘இதே⁴கச்சோ ந ஹேவ கோ² மாதுகா³மேன ஸத்³தி⁴ம் த்³வயம்த்³வயஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜதி, அபிச கோ² மாதுகா³மஸ்ஸ உச்சா²த³னபரிமத்³த³னன்ஹாபனஸம்பா³ஹனம் ஸாதி³யதி, ஸோ தம் அஸ்ஸாதே³தி, தம் நிகாமேதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா (அ. நி. 7.50) வுத்தா ஸத்தவித⁴மேது²னஸம்யோகா³பி படிவிரதி த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘ஸச்சதோ தே²ததோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.19) விய தே²த-ஸத்³தோ³ தி²ரபரியாயோ, தி²ரபா⁴வோ ச ஸச்சவாதி³தாய டி²தகத²த்தா கதா²வஸேன வேதி³தப்³போ³தி ஆஹ ‘‘டி²தகதா²தி அத்தோ²’’தி. ந டி²தகதோ²தி யதா² ஹலித்³தி³ராகா³த³யோ அனவட்டி²தஸபா⁴வதாய ந டி²தா, ஏவம் ந டி²தா கதா² யஸ்ஸ ஸோ ந டி²தகதோ²தி ஹலித்³தி³ராகா³த³யோ யதா² கதா²ய உபமா ஹோந்தி, ஏவம் யோஜேதப்³ப³ம். ஏஸ நயோ ‘‘பாஸாணலேகா² வியா’’திஆதீ³ஸுபி. ஸத்³தா⁴ அயதி பவத்ததி ஏத்தா²தி ஸத்³தா⁴யா, ஸத்³தா⁴யா ஏவ ஸத்³தா⁴யிகா யதா² வேனயிகா. ஸத்³தா⁴ய வா அயிதப்³பா³ ஸத்³தா⁴யிகா, ஸத்³தே⁴ய்யாதி அத்தோ². வத்தப்³ப³தம் ஆபஜ்ஜதி விஸம்வாத³னதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

ஏகம் ப⁴த்தம் ஏகப⁴த்தம், தம் ஏதேஸமத்தீ²தி ஏகப⁴த்திகா, ஏகஸ்மிம் தி³வஸே ஏகவாரமேவ பு⁴ஞ்ஜனகா. தயித³ம் ரத்திபோ⁴ஜனேனபி ஸியாதி ஆஹ ‘‘ரத்தூபரதா’’தி. ஏவம்பி ஸாயன்ஹபோ⁴ஜனேனபி ஸியும் ஏகப⁴த்திகாதி ததா³ஸங்கானிவத்தனத்த²ம் ‘‘விரதா விகாலபோ⁴ஜனா’’தி வுத்தம். அருணுக்³க³மனதோ பட்டா²ய யாவ மஜ்ஜ²ன்ஹிகா அயம் பு³த்³தா⁴னம் அரியானம் ஆசிண்ணஸமாசிண்ணோ போ⁴ஜனஸ்ஸ காலோ நாம, தத³ஞ்ஞோ விகாலோ. அட்ட²கதா²யம் பன து³தியபதே³ன ரத்திபோ⁴ஜனஸ்ஸ படிக்கி²த்தத்தா அபரண்ஹோ ‘‘விகாலோ’’தி வுத்தோ.

ஸங்கே²பதோ ‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரண’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தம் (தீ³. நி. 2.90; த⁴. ப. 183) ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் ஸச்ச²ந்த³ராக³ப்பவத்திதோ நச்சாதீ³னம் த³ஸ்ஸனம் ந அனுலோமேதீதி ஆஹ ‘‘ஸாஸனஸ்ஸ அனனுலோமத்தா’’தி. அத்தனா பயோஜியமானம் பரேஹி பயோஜாபீயமானஞ்ச நச்சம் நச்சபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ பாளியம் ஏகேனேவ நச்சஸத்³தே³ன க³ஹிதம், ததா² கீ³தவாதி³தஸத்³தா³ சாதி ஆஹ ‘‘நச்சனனச்சாபனாதி³வஸேனா’’தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன கா³யனகா³யாபனவாத³னவாதா³பனானி ஸங்க³ண்ஹாதி. த³ஸ்ஸனேன சேத்த² ஸவனம்பி ஸங்க³ஹிதம் விரூபேகஸேஸனயேன. ஆலோசனஸபா⁴வதாய வா பஞ்சன்னம் விஞ்ஞாணானம் ஸவனகிரியாயபி த³ஸ்ஸனஸங்கே²பஸப்³பா⁴வதோ த³ஸ்ஸனாஇச்சேவ வுத்தம். அவிஸூகபூ⁴தஸ்ஸ கீ³தஸ்ஸ ஸவனம் கதா³சி வட்டதீதி ஆஹ ‘‘விஸூகபூ⁴தம் த³ஸ்ஸன’’ந்தி. ததா² ஹி வுத்தம் பரமத்த²ஜோதிகாய கு²த்³த³கபாட²ட்ட²கதா²ய ‘‘த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் கீ³தம் வட்டதி, கீ³தூபஸம்ஹிதோ த⁴ம்மோ ந வட்டதீ’’தி.

யம் கிஞ்சீதி க³ந்தி²தம் வா அக³ந்தி²தம் வா யம் கிஞ்சி புப்ப²ம். க³ந்த⁴ஜாதந்தி க³ந்த⁴ஜாதியம். தஸ்ஸாபி ‘‘யம் கிஞ்சீ’’தி வசனதோ தூ⁴பிதஸ்ஸபி அதூ⁴பிதஸ்ஸபி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி விலேபனாதி³ ந வட்டதீதி த³ஸ்ஸேதி. உச்சாதி உச்சஸத்³தே³ன ஸமானத்த²ம் ஏகம் ஸத்³த³ந்தரம். ஸேதி ஏத்தா²தி ஸயனம். உச்சாஸயனம் மஹாஸயனஞ்ச ஸமணஸாருப்பரஹிதம் அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘பமாணாதிக்கந்தம் அகப்பியத்த²ரண’’ந்தி, ஆஸந்தா³தி³ஆஸனஞ்சேத்த² ஸயனேன ஸங்க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யஸ்மா பன ஆதா⁴ரே படிக்கி²த்தே ததா³தா⁴ரகிரியா படிக்கி²த்தாவ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘உச்சாஸயனமஹாஸயனா’’இச்சேவ வுத்தம். அத்த²தோ பன தது³பபோ⁴க³பூ⁴தனிஸஜ்ஜானிபஜ்ஜனேஹி விரதி த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா ‘‘உச்சாஸயனாஸனமஹாஸயனாஸனா’’தி, ஏதஸ்மிம் அத்தே² ஏகஸேஸனயேன அயம் நித்³தே³ஸோ கதோ யதா² ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி. (ம. நி. 3.126; ஸம். நி. 2.1) ஆஸனகிரியாபுப்³ப³கத்தா வா ஸயனகிரியாய ஸயனக்³க³ஹணேனேவ ஆஸனம்பி ஸங்க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘கீவா’’தி அயம் நிபாதோ. ‘‘கித்தக’’ந்தி இமஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தீதி ஆஹ ‘‘கீவமஹப்ப²லோதி கித்தகம் மஹப்ப²லோ’’தி. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘கீவமஹானிஸம்ஸோ’’திஆதீ³ஸு. ரத்த-ஸத்³தோ³ ரதனபரியாயோதி ஆஹ ‘‘பஹூதரத்தரதனானந்தி பஹூதேன ரத்தஸங்கா²தேன ரதனேன ஸமன்னாக³தான’’ந்தி. பாளியம் பன ‘‘பஹூதஸத்தரதனான’’ந்திபி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. பே⁴ரிதலஸதி³ஸம் கத்வாதி பே⁴ரிதலம் விய ஸமம் கத்வா. ததோ ஏகம் பா⁴க³ம் ந அக்³க⁴தீதி யதா²வுத்தம் சக்கவத்திரஜ்ஜம் ததோ ஸோளஸபா⁴க³தோ ஏகம் பா⁴க³ம் ந அக்³க⁴தி. ததோ ப³ஹுதரம் ஹோதீதி சக்கவத்திரஜ்ஜஸிரிதோ ப³ஹுதரம் ஹோதி.

சாதுமஹாராஜீகானந்திஆதீ³ஸு சாதுமஹாராஜிகா நாம ஸினேருபப்³ப³தஸ்ஸ வேமஜ்ஜே² ஹோந்தி, தேஸு ப³ஹூ பப்³ப³தட்டா²பி ஆகாஸட்டா²பி, தேஸம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் பத்தா, கி²ட்³டா³பதோ³ஸிகா, மனோபதோ³ஸிகா, ஸீதவலாஹகா, உண்ஹவலாஹகா, சந்தி³மா, தே³வபுத்தோ, ஸூரியோ, தே³வபுத்தோதி ஏதே ஸப்³பே³ சாதுமஹாராஜிகதே³வலோகட்ட²கா ஏவ. தேத்திம்ஸ ஜனா தத்த² உப்பன்னாதி தாவதிம்ஸா. அபிச தாவதிம்ஸாதி தேஸம் தே³வானம் நாமமேவாதி வுத்தம். தேபி அத்தி² பப்³ப³தட்ட²கா, அத்தி² ஆகாஸட்ட²கா, தேஸம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் பத்தா, ததா² யாமாதீ³னம். ஏகதே³வலோகேபி ஹி தே³வானம் பரம்பரா சக்கவாளபப்³ப³தம் அப்பத்தா நாம நத்தி². தத்த² தி³ப்³ப³ஸுக²ம் யாதா பயாதா ஸம்பத்தாதி யாமா. துட்டா² பஹட்டா²தி துஸிதா. பகதிபடியத்தாரம்மணதோ அதிரேகேன ரமிதுகாமகாலே யதா²ருசிதே போ⁴கே³ நிம்மினித்வா நிம்மினித்வா ரமந்தீதி நிம்மானரதி. சித்தாசாரம் ஞத்வா பரேஹி நிம்மிதேஸு போ⁴கே³ஸு வஸம் வத்தேந்தீதி பரனிம்மிதவஸவத்தீ.

தத்த² சாதுமஹாராஜிகானம் தே³வானம் மனுஸ்ஸக³ணனாய நவுதிவஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி ஆயுப்பமாணம். தாவதிம்ஸானம் தே³வானம் திஸ்ஸோ ச வஸ்ஸகோடியோ ஸட்டி² ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி. யாமானம் தே³வானம் சுத்³த³ஸ ச வஸ்ஸகோடியோ சத்தாரி ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி. துஸிதானம் தே³வானம் ஸத்தபஞ்ஞாஸ ச வஸ்ஸகோடியோ ஸட்டி² ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி. நிம்மானரதீனம் தே³வானம் த்³வே ச வஸ்ஸகோடிஸதானி திஸ்ஸோ ச வஸ்ஸகோடியோ சத்தாரி ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி. பரனிம்மிதவஸவத்தீனம் தே³வானம் நவ ச வஸ்ஸகோடிஸதானி ஏகவீஸ கோடியோ ச ஸட்டி² ச வஸ்ஸஸதஸஹஸ்ஸானி.

முட்டி²ஹத்த²பாத³கேதி பாத³தலதோ யாவ அடனியா ஹேட்டி²மந்தோ, தாவ முட்டி²ரதனப்பமாணபாத³கே. தஞ்ச கோ² மஜ்ஜி²மஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஹத்தே²ன, யஸ்ஸிதா³னி வட்³ட⁴கீஹத்தோ²தி ஸமஞ்ஞா. ஸீலஸமாதா³னதோ பட்டா²ய அஞ்ஞம் கிஞ்சி அகத்வா த⁴ம்மஸ்ஸவனேன வா கம்மட்டா²னமனஸிகாரேன வா வீதினாமேதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘தம் பன உபவஸந்தேன…பே… விசாரேதப்³ப³’’ந்தி.

வாசம் பி⁴ந்தி³த்வா உபோஸத²ங்கா³னி ஸமாதா³தப்³பா³னீதி ‘‘இமஞ்ச ரத்திம் இமஞ்ச தி³வஸ’’ந்தி காலபரிச்சே²த³ம் கத்வா ‘‘உபோஸத²ங்க³வஸேன அட்ட² ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³யாமீ’’தி ஏகதோ கத்வா புன பச்சேகம் ‘‘பாணாதிபாதா வேரமணிஸிக்கா²பத³ம் ஸமாதி³யாமி…பே… உச்சாஸயனமஹாஸயனா வேரமணிஸிக்கா²பத³ம் ஸமாதி³யாமீ’’தி ஏவம் வசீபே⁴த³ம் கத்வா யதா²பாளி ஸமாதா³தப்³பா³னி. பாளிம் அஜானந்தேன பன அத்தனோ பா⁴ஸாய பச்சேகம் வா ‘‘பு³த்³த⁴பஞ்ஞத்தம் உபோஸத²ம் அதி⁴ட்டா²மீ’’தி ஏகதோ அதி⁴ட்டா²னவஸேன வா ஸமாதா³தப்³பா³னி, அஞ்ஞம் அலப⁴ந்தேன அதி⁴ட்டா²தப்³பா³னி. உபாஸகஸீலஞ்ஹி அத்தனா ஸமாதி³யந்தேனபி ஸமாதி³ன்னம் பரஸந்திகே ஸமாதி³யந்தேனபி, ஏகஜ்ஜ²ம் ஸமாதி³ன்னம்பி ஸமாதி³ன்னமேவ ஹோதி பச்சேகம் ஸமாதி³ன்னம்பி. தம் பன ஏகஜ்ஜ²ம் ஸமாதி³யதோ ஏகாயேவ விரதி ஏகா சேதனா ஹோதி. ஸா பன ஸப்³ப³விரதிசேதனானம் கிச்சகாரீதி தேனபி ஸப்³ப³ஸிக்கா²பதா³னி ஸமாதி³ன்னானேவ. பச்சேகம் ஸமாதி³யதோ பன நானாவிரதிசேதனாயோ யதா²ஸகம் கிச்சவஸேன உப்பஜ்ஜந்தி, ஸப்³ப³ஸமாதா³னே பன வசீபே⁴தோ³ காதப்³போ³யேவ. பரூபரோத⁴படிஸம்யுத்தா பரவிஹிம்ஸாஸம்யுத்தா.

நனு ச ‘‘மணி’’ந்தி வுத்தே வேளுரியம்பி ஸங்க³ஹிதமேவ, கிமத்த²ம் பன வேளுரியந்தி ஆஹ ‘‘வேளுரியந்தி…பே… த³ஸ்ஸேதீ’’தி. ‘‘மணி’’ந்தி வத்வாவ ‘‘வேளுரிய’’ந்தி இமினா ஜாதிமணிபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏகவஸ்ஸிகவேளுவண்ணந்தி ஜாதிதோ ஏகவஸ்ஸாதிக்கந்தவேளுவண்ணம். லத்³த⁴கந்தி ஸுந்த³ரம். சந்த³ப்பபா⁴ தாரக³ணாவ ஸப்³பே³தி யதா² சந்த³ப்பபா⁴ய கலம் ஸப்³பே³ தாராக³ணா நானுப⁴வந்தீதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘சந்த³ப்பபா⁴தி ஸாமிஅத்தே² பச்சத்த’’ந்தி.

உபோஸத²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

மஹாவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.