1. ரூபாதி³வக்³க³வண்ணனா

நிதா³னவண்ணனா

விபா⁴க³வந்தானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேனேவ ஹோதீதி பட²மம் தாவ நிபாதஸுத்தவஸேன விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² அங்கு³த்தராக³மோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி ‘‘அங்கு³த்தராக³மஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி யதி³த³ம் வுத்தம், தஸ்மிம் வசனே, ‘‘யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி படிஞ்ஞாதம், ஸோ அங்கு³த்தராக³மோ நாம நிபாதஸுத்தவஸேன ஏவம் விபா⁴கோ³தி அத்தோ². அத² வா தத்தா²தி ‘‘அங்கு³த்தரனிஸ்ஸிதம் அத்த²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் வசனே யோ அங்கு³த்தராக³மோ வுத்தோ, ஸோ நிபாதஸுத்தாதி³வஸேன ஏதி³ஸோதி அத்தோ².

இதா³னி தம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணிதுகாமோ அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேன பவத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தஸ்ஸ நிபாதேஸு…பே… வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா பஞ்ஞத்தத்தா ச விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி. ஏதேன தம்தம்ஸிக்கா²பதா³னம் ஸுத்தானஞ்ச ஆதி³பரியோஸானேஸு அந்தரந்தரா ச ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ட²பிதம் ஸங்கீ³திகாரவசனம் ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. ஸங்கீ³யமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ மஹந்ததாய பூஜனீயதாய ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி, பட²மா மஹாஸங்கீ³தி பட²மமஹாஸங்கீ³தி, தஸ்ஸா பவத்திகாலோ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலோ, தஸ்மிம் பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே. நித³தா³தி தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம். யோ லோகியேஹி உபோக்³கா⁴தோதி வுச்சதி, ஸ்வாயமேத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கோ க³ந்தோ² வேதி³தப்³போ³. ந ‘‘ஸனிதா³னாஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேமீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.126) விய அஜ்ஜா²ஸயாதி³தே³ஸனுப்பத்திஹேது. தேனேவாஹ – ‘‘ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’தி.

1. ‘‘ஸா பனேஸா’’திஆதி³னா பா³ஹிரனிதா³னே வத்தப்³ப³ம் அதிதி³ஸித்வா இதா³னி அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணிதும் ‘‘யம் பனேத’’ந்தி வுத்தம். தத்த² யஸ்மா ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன ஸம்வண்ணேதப்³பே³ த⁴ம்மே பதா³னி பத³விபா⁴க³ம் தத³த்த²ஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா ததோ பரம் பிண்ட³த்தா²தி³னித³ஸ்ஸனவஸேன ச ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³, தஸ்மா பதா³னி தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி நிபாதபத³’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பத³விபா⁴கோ³தி பதா³னம் விஸேஸோ, ந பத³விக்³க³ஹோ. அத² வா பதா³னி ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³, பத³விக்³க³ஹோ ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³தி வா ஏகஸேஸவஸேன பத³பத³விக்³க³ஹா பத³விபா⁴க³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² பத³விக்³க³ஹோ ‘‘ஜேதஸ்ஸ வனம் ஜேதவன’’ந்திஆதி³னா ஸமாஸபதே³ஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

அத்த²தோதி பத³த்த²தோ. தம் பன பத³த்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரக்கமேன பட²மம் ஏவம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ தாவா’’திஆதி³மாஹ. அவதா⁴ரணாதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத³மத்த²புச்சா²பரிமாணாதி³அத்தா²னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி, ஏவமாதீ³னீ’’திஆதீ³ஸு இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே² ஏவம்-ஸத்³தோ³. க³த-ஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴கார-ஸத்³தா³ ச. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுக்கமணிகுண்ட³லாப⁴ரணா ஓதா³தவத்த²வஸனா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேந்தி ஸேய்யதா²பி த்வம் ஏதரஹி ஸாசரியகோதி. நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் (அ. நி. 1.48), ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி (தீ³. நி. 1.244; பாரா. 12) ச ஆதீ³ஸு பரிமாணே.

நனு ச ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி? ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹி ஏவம்-ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ யதா² ‘‘ஏவம் ப்³யாகோ²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.234; பாசி. 417; சூளவ. 65), ந பன ஆகாரவிஸேஸவாசகோ. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி (த⁴. ப. 53) உபமாதி³உதா³ஹரணானி உபபன்னானி ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘யதா² ஹி…பே… ப³ஹு’’ந்தி (த⁴. ப. 53) ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னியதோ மனுஸ்ஸூபபத்திஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனயோனிஸோமனஸிகாரபோ⁴க³ஸம்பத்தி- ஆதி³தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணயோக³தோ மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ பஹூதா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன ஸத்தேன கத்தப்³பா³தி ஜோதிதத்தா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ணாவ உபமா. தேஸம் உபமாகாரோ யதா²-ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோதி ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ உபமாகாரனிக³மனத்தோ²’’தி வத்தும் யுத்தம், ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமாவ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி. ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதி³ஸனாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோ ஏவாதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் தே…பே… உபதே³ஸே’’தி. ததா² ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தாதி ஏத்த² ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் தத்த² ஸம்விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம், யோ தத்த² ஸம்பஹம்ஸனாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏவமேவம் பனாயந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம், ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ²திஆதீ³ஸு பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரேன நியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி அத்தனோ தத்த² டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிச்ச²னத்தோ² வுத்தோ, தேன ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே, ஸாது⁴ ப⁴ந்தே, ஸுட்டு² ப⁴ந்தே’’தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி ‘‘யதா²ஹம் வதா³மி, ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீ’’தி வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³ ஏவம்-ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி நித³ஸ்ஸனத்தோ² வுத்தோ. ஏவம் நோதி ஏத்தா²பி தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வே ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக்³க³ஹணவஸேன ‘‘நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்-ஸத்³தே³ன விபா⁴விதந்தி விஞ்ஞாயதி. ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.

நானானயனிபுணந்தி ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா, நந்தி³யாவட்டதிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிதஅங்குஸதி³ஸாலோசனஸங்கா²தா வா ஆதா⁴ராதி³பே⁴த³வஸேன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா. நயா வா பாளிக³தியோ, தா ச பஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகதாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹாதி³வஸேன ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன பதா⁴னாதி³வஸேன குஸலமூலாதி³வஸேன திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா, தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம். ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, தே ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன தத்த² ச அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன ச அனேகே, அத்தஜ்ஜா²ஸயாத³யோ ஏவ வா ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம். அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னந்தி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணம் உபனேதப்³பா³பா⁴வதோ. ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தந்தி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

விவித⁴பாடிஹாரியந்தி ஏத்த² பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ ச பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி. ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி, யே ஹரிதப்³பா³. புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்து²ம். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ ச ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன ச தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தீதி. ‘‘படீ’’தி வா அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. பாராயனவக்³கோ³, வத்து²கா³தா² 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம், இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ச விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி. படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனிஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகமேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். தஸ்ஸ பன இத்³தி⁴ஆதி³பே⁴தே³ன விஸயபே⁴தே³ன ச ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாயம் லப்³ப⁴மானத்தா ஆஹ – ‘‘விவித⁴பாடிஹாரிய’’ந்தி.

ந அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ ந அஞ்ஞதா²தி அத்தோ², ந பன ப⁴க³வதோ தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாது’’ந்தி இத³ம் வசனம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி, தா⁴ரணப³லத³ஸ்ஸனஞ்ச ந விருஜ்ஜ²தி ஸுதாகாராவிருஜ்ஜ²னஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ந ஹேத்த² அத்த²ந்தரதாபரிஹாரோ த்³வின்னம் அத்தா²னம் ஏகவிஸயத்தா, இதரதா² தே²ரோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸப்³ப³தா² படிக்³க³ஹணே ஸமத்தோ² அஸமத்தோ² சாதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி.

‘‘யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா’’தி ஏவம் வுத்தாய நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தாய ஸஸந்ததியம் வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மே-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னஸாமினித்³தே³ஸவஸேன பன விஜ்ஜமானபே⁴த³ம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி.

கிஞ்சாபி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவ தம் தமத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ சா’’தி ஆஹ. அஸ்ஸாதி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ. கம்மபா⁴வஸாத⁴னானி இத⁴ ஸுதஸத்³தே³ ஸம்ப⁴வந்தீதி வுத்தம் – ‘‘உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வா அத்தோ²’’தி. மயாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ கத்துவஸேன கரணனித்³தே³ஸோ, ததா³தி அத்தோ². மமாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸாமினித்³தே³ஸோ, ததா³.

ஸுதஸத்³த³ஸன்னிட்டா²னே பயுத்தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் – ‘‘ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் தத³பி⁴னீஹடானஞ்ச மனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸம்பி வாக்யானம் ஏவகாரத்த²ஸஹிதத்தா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸுதமேவாதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ – ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. ஏதேன அவதா⁴ரணேன நியாமதம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² ச ஸுதம் ஸுதமேவாதி நியாமேதப்³ப³ம், தம் ஸம்மா ஸுதம் ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஸுதந்தி அஸ்ஸுதம் ந ஹோதீதி அயமேதஸ்ஸ அத்தோ²தி வுத்தம் – ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. இமினா தி³ட்டா²தி³வினிவத்தனம் கரோதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ந இத³ம் மயா தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், அத² கோ² ஸுதம், தஞ்ச ஸம்மதே³வாதி. தேனேவாஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்-ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா – ‘‘கரீயதீ’’தி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அயமத்தோ² வுத்தோ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. தேனேவாஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஸவன-ஸத்³தோ³ சேத்த² கம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஸுய்யதீ’’தி.

ஏவம் ஸவனஹேதுஸவனவிஸேஸவஸேன பத³த்தயஸ்ஸ ஏகேன பகாரேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பகாரந்தரேஹி தம் த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘ததா² ஏவ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி யா ஸா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² த⁴ம்மஸ்ஸவனாகாரேன பவத்தா மனோத்³வாரவிஞ்ஞாணவீதி², தஸ்ஸா. ஸா ஹி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திதும் ஸமத்தா². ததா² ச வுத்தம் – ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேனா’’தி. நானப்பகாரேனாதி வக்க²மானானம் அனேகவிஹிதானம் ப்³யஞ்ஜனத்த²க்³க³ஹணானம் நானாகாரேன. ஏதேன இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி தீ³பேதி. பவத்திபா⁴வப்பகாஸனந்தி பவத்தியா அத்தி²பா⁴வப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனந்தி யஸ்மிம் ஆரம்மணே வுத்தப்பகாரா விஞ்ஞாணவீதி² நானப்பகாரேன பவத்தா, தஸ்ஸ த⁴ம்மத்தா வுத்தம், ந ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²த்தா. வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடீகரணம் ‘‘அயஞ்ஹேத்தா²’’திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணவீதி²யாதி கரணத்தே² கரணவசனம், மயாதி கத்துஅத்தே².

ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனந்தி நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸிதப்³ப³த்தாபா⁴வாபா⁴வதோ. தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியாஸத்³த³த்தா ஸவனகிரியாய ச ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ப்படிப³த்³த⁴த்தா தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோதி வுத்தம் – ‘‘ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸன’’ந்தி. ந ஹி புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தீதி.

யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸாதிஆதி³பி ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா புரிமயோஜனாய அஞ்ஞதா² அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஆகாரபஞ்ஞத்தீதி உபாதா³பஞ்ஞத்தி ஏவ த⁴ம்மானம் பவத்திஆகாருபாதா³னவஸேன ததா² வுத்தா. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோதி ஸோதப்³ப³பூ⁴தோ த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபுக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னந்தி கத்வா வுத்தம். சித்தஸந்தானவினிமுத்தஸ்ஸ பரமத்த²தோ கஸ்ஸசி கத்துஅபா⁴வேபி ஸத்³த³வோஹாரேன பு³த்³தி⁴பரிகப்பிதபே⁴த³வசனிச்சா²ய சித்தஸந்தானதோ அஞ்ஞம் விய தம்ஸமங்கி³ம் கத்வா வுத்தம் – ‘‘சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கீ³னோ’’தி. ஸவனகிரியாவிஸயோபி ஸோதப்³ப³த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்தசித்தஸந்தானஸ்ஸ இத⁴ பரமத்த²தோ கத்துபா⁴வதோ, ஸவனவஸேன சித்தபவத்தியா ஏவ வா ஸவனகிரியாபா⁴வதோ தம்கிரியாகத்து ச விஸயோ ஹோதீதி கத்வா வுத்தம் – ‘‘தம்ஸமங்கீ³னோ கத்துவிஸயே’’தி. ஸுதாகாரஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஸம்மானிச்சி²தபா⁴வதோ ஆஹ – ‘‘க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி. ஏதேன வா அவதா⁴ரணத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா அயமத்த²யோஜனா கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

புப்³பே³ ஸுதானம் நானாவிஹிதானம் ஸுத்தஸங்கா²தானம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனானம் உபதா⁴ரிதரூபஸ்ஸ ஆகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ, அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வோ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி ததா³காராதி³உபதா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லபஞ்ஞத்தியா உபாதா³னபூ⁴தத⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ப்³யாபாரதாய வுத்தம் – ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஸவனகிரியா பன புக்³க³லவாதி³னோபி விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² நத்தீ²தி விஸேஸதோ விஞ்ஞாணப்³யாபாரோதி ஆஹ – ‘‘ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. மேதி ஸத்³த³ப்பவத்தியா ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸயத்தா விஞ்ஞாணகிச்சஸ்ஸ ச தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³தோ ‘‘மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திஸபா⁴வா யதா²க்கமம் ஏவம்ஸத்³த³ஸுதஸத்³தா³னம் அத்தா²தி தே ததா²ரூபபஞ்ஞத்திஉபாதா³னப்³யாபாரபா⁴வேன த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ, ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ஏத்த² ச கரணகிரியாகத்துகம்மவிஸேஸப்பகாஸனவஸேன புக்³க³லப்³யாபாரவிஸயபுக்³க³லப்³யாபாரனித³ஸ்ஸனவஸேன க³ஹணாகாரக்³கா³ஹகதப்³பி³ஸயவிஸேஸனித்³தே³ஸவஸேன கத்துகரணப்³யாபாரகத்துனித்³தே³ஸவஸேன ச து³தியாத³யோ சதஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா த³ஸ்ஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ஸப்³ப³பஞ்ஞத்தீனஞ்ச விஜ்ஜமானாதி³வஸேன ச²ஸு பஞ்ஞத்திபே⁴தே³ஸு அந்தோக³த⁴த்தா தேஸு ‘‘ஏவ’’ந்திஆதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸரூபம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏவந்தி ச மேதி சா’’திஆதி³. தத்த² ஏவந்தி ச மேதி ச வுச்சமானஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ ஆகாராதி³னோ த⁴ம்மானம் அஸல்லக்க²ணபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோதி ஆஹ – ‘‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தத்த² ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேனாதி பூ⁴தத்த²உத்தமத்த²வஸேன. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ², அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ² ச ந ஹோதி, ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³ஸபா⁴வோ, ருப்பனானுப⁴வனாதி³ஸபா⁴வோ வா அத்தோ² ஸச்சிகட்டோ² பரமத்தோ² சாதி வுச்சதி, ந ததா² ‘‘ஏவம் மே’’திபதா³னம் அத்தோ²தி. ஏதமேவத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘கிஞ்ஹேத்த² த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸுதந்தி பன ஸத்³தா³யதனம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. தேனேவ ஹி ‘‘யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபலத்³த⁴’’ந்தி பன வுத்தே அத்த²ப்³யஞ்ஜனாதி³ ஸப்³ப³ம் லப்³ப⁴தி. தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோதி ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாராதி³னோ பச்சாமஸனவஸேன ஏவந்தி, ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ உபாதா³ய மேதி வத்தப்³ப³த்தாதி அத்தோ². தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வரஹிதே ஸத்³தா³யதனே பவத்தமானோபி ஸுதவோஹாரோ ‘‘து³தியம் ததிய’’ந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வா பவத்தோதி ஆஹ – ‘‘தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ’’தி. அஸ்ஸுதம் ந ஹோதீதி ஹி ஸுதந்தி பகாஸிதோ அயமத்தோ²தி.

அத்தனா படிவித்³தா⁴ ஸுத்தஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ஏவந்தி தே²ரேன பச்சாமட்டா²தி ஆஹ – ‘‘அஸம்மோஹம் தீ³பேதீ’’தி. நானப்பகாரப்படிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதீதி ஏதேன வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நானப்பகாரதம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதீதி ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ த³ஸ்ஸியமானத்தா வுத்தம். அஸம்மோஹேனாதி ஸம்மோஹாபா⁴வேன, பஞ்ஞாய ஏவ வா ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய தது³த்தரிகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴. ஏவம் அஸம்மோஸேனாதி ஏத்தா²பி வத்தப்³ப³ம். ப்³யஞ்ஜனானம் படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ, யதா²ஸுததா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயந்தி ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா தத்த² கு³ணீபூ⁴தாதி வுத்தம் – ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாயா’’திஆதி³ ‘‘பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மா’’தி கத்வா. புப்³ப³ங்க³மதா சேத்த² பதா⁴னபா⁴வோ ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 1, 2) விய, புப்³ப³ங்க³மதாய வா சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் விய அப்பதா⁴னத்தே பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மா ஏதிஸ்ஸாதி அயம்பி அத்தோ² யுஜ்ஜதி, ஏவம் ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாயாதி ஏத்தா²பி வுத்தனயானுஸாரேன யதா²ஸம்ப⁴வமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஸ்ஸ, ஸங்காஸனப்பகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தஸ்ஸாதி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

யோனிஸோமனஸிகாரம் தீ³பேதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அவிக்கே²பம் தீ³பேதீதி ‘‘சித்தபரியாதா³னம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³புச்சா²வஸே பகரணப்பத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம். விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸாதிஆதி³ தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ ஸமத்த²னவஸேன வுத்தம். ஸப்³ப³ஸம்பத்தியாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனதே³ஸகப்பயோஜனாதி³ஸம்பத்தியா. அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயேஹி விய ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தே²ஹி யோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனேன விய ச அவிக்கே²பஸ்ஸ யதா² யோனிஸோமனஸிகாரேன ப²லபூ⁴தேன அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதானம் ஸித்³தி⁴ வுத்தா தத³வினாபா⁴வதோ. ஏவம் அவிக்கே²பேன ப²லபூ⁴தேன காரணபூ⁴தானம் ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயானம் ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸேதப்³பா³ ஸியா அஸ்ஸுதவதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோதிஆதி³னா ஸமத்த²னவசனேன பன அவிக்கே²பேன காரணபூ⁴தேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ப²லபூ⁴தஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா. அயம் பனேத்த² அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ ஸியா, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயா ந ஏகந்தேன அவிக்கே²பஸ்ஸ காரணம் பா³ஹிரங்க³த்தா, அவிக்கே²போ பன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ விய ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஏகந்தகாரணந்தி. ஏவம்பி அவிக்கே²பேன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸித்³தி⁴ஜோதனா ந ஸமத்தி²தாவ. நோ ந ஸமத்தி²தா விக்கி²த்தசித்தானம் ஸப்புரிஸபயிருபாஸனாபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ஸித்³த⁴த்தா. ஏத்த² ச புரிமம் ப²லேன காரணஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் நதீ³பூரேன விய உபரி வுட்டி²ஸப்³பா⁴வஸ்ஸ, து³தியம் காரணேன ப²லஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஏகந்தவஸ்ஸினா விய மேக⁴வுட்டா²னேன வுட்டி²ப்பவத்தியா.

ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனப்பபே⁴த³பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்திஓகா³ஹனாகாரோ நிரவஸேஸபரஹிதபாரிபூரிதாகாரணந்தி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ’’தி. யஸ்மா ந ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திந்தி அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதாஸங்கா²தகு³ணத்³வயம். அபராபரம் வுத்தியா சேத்த² சக்கபா⁴வோ, சரந்தி ஏதேஹி ஸத்தா ஸம்பத்திப⁴வேஸூதி வா. யே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.31). புரிமபச்சி²மபா⁴வோ சேத்த² தே³ஸனாக்கமவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³. பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யாதி பச்சி²மசக்கத்³வயஸ்ஸ அத்தி²தாய. ஸம்மாபணிஹிதத்தோ புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ ஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி தத³ஸித்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வதோதி ஆஹ – ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதீ’’தி. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஸம்மாபணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி (த⁴. ப. 43), ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம், ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. தேனேவாஹ – ‘‘ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி. பயோக³ஸுத்³தி⁴யாதி யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³ங்க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸவனப்பயோக³ஸ்ஸ விஸத³பா⁴வேன. ததா² சாஹ – ‘‘ஆக³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி, ஸப்³ப³ஸ்ஸ வா காயவசீபயோக³ஸ்ஸ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன. பரிஸுத்³த⁴காயவசீபயோகோ³ ஹி விப்படிஸாராபா⁴வதோ அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதீதி.

நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேனாதிஆதி³னா அத்த²ப்³யஞ்ஜனேஸு தே²ரஸ்ஸ ஏவம்-ஸத்³த³ஸுத-ஸத்³தா³னம் அஸம்மோஹதீ³பனதோ சதுப்படிஸம்பி⁴தா³வஸேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ஸோதப்பபே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேனாதி ஏதேன அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவம்-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ, வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸாமஞ்ஞேனேவ ஸோதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸம் ஆமஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. மனோதி³ட்டி²கரணானம் பரியத்தித⁴ம்மானம் அனுபேக்க²னஸுப்படிவேதா⁴ விஸேஸதோ மனஸிகாரப்படிப³த்³தா⁴தி தே வுத்தனயேன யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா, ஸவனதா⁴ரணவசீபரிசயா பரியத்தித⁴ம்மா விஸேஸேன ஸோதாவதா⁴னப்படிப³த்³தா⁴தி தே அவிக்கே²பதீ³பகேன ஸுத-ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஸாஸனஸம்பத்தியா த⁴ம்மஸ்ஸவனே உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி. தத்த² த⁴ம்மாதி பரியத்தித⁴ம்மா. மனஸா அனுபேக்கி²தாதி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகா ஏத்த² அனுஸந்த⁴யோ’’திஆதி³னா நயேன மனஸா அனு அனு பேக்கி²தா. தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴தி நிஜ்ஜா²னக்க²ந்தி பூ⁴தாய, ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா ஸுட்டு² வவத்த²பேத்வா படிவித்³தா⁴.

ஸகலேன வசனேனாதி புப்³பே³ தீஹி பதே³ஹி விஸும் விஸும் யோஜிதத்தா வுத்தம். அஸப்புரிஸபூ⁴மிந்தி அகதஞ்ஞுதம், ‘‘இதே⁴கச்சோ பாபபி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் பரியாபுணித்வா அத்தனோ த³ஹதீ’’தி (பாரா. 195) ஏவம் வுத்தம் அனரியவோஹாராவத்த²ம். ஸா ஏவ அனரியவோஹாராவத்தா² அஸத்³த⁴ம்மோ. நனு ச ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ‘‘மமேத³ம் வசன’’ந்தி அதி⁴மானஸ்ஸ, மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னஞ்ச ததா³ஸங்காய அபா⁴வதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமதிக்கமாதி³வசனம் நிரத்த²கந்தி? நயித³மேவம், ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி வத³ந்தேன அயம்பி அத்தோ² விபா⁴விதோதி த³ஸ்ஸனதோ. கேசி பன ‘‘தே³வதானம் பரிவிதக்காபேக்க²ம் ததா²வசனந்தி ஏதி³ஸீ சோத³னா அனவகாஸா’’தி வத³ந்தி. தஸ்மிம் கிர க²ணே ஏகச்சானம் தே³வதானம் ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, அயஞ்ச ஆயஸ்மா தே³ஸனாகுஸலோ இதா³னி த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸக்யகுலப்பஸுதோ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴தா சூளபிதுபுத்தோ, கிம் நு கோ² ஸயம் ஸச்சி²கதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, உதா³ஹு ப⁴க³வதோ ஏவ வசனம் யதா²ஸுத’’ந்தி, ஏவம் ததா³ஸங்கிதப்பகாரதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமோக்கமாதி³தோ அதிக்கமாதி³ விபா⁴விதந்தி. அத்தனோ அத³ஹந்தோதி ‘‘மமேத³’’ந்தி அத்தனி அட்ட²பேந்தோ. அப்பேதீதி நித³ஸ்ஸேதி. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஸு யதா²ரஹம் ஸத்தே நேதீதி நேத்தி, த⁴ம்மோயேவ நேத்தி த⁴ம்மனேத்தி.

த³ள்ஹதரனிவிட்டா² விசிகிச்சா² கங்கா². நாதிஸம்ஸப்பனம் மதிபே⁴த³மத்தம் விமதி. அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதத்தா ஸம்முகா² சஸ்ஸ படிக்³க³ஹிதத்தா க²லிதது³ருத்தாதி³க்³க³ஹணதோ³ஸாபா⁴வதோ ச. ஏத்த² ச பஞ்சமாத³யோ திஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா ஆகாராதி³அத்தே²ஸு அக்³க³ஹிதவிஸேஸமேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதா, ததோ பரா சதஸ்ஸோ ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா விபா⁴விதா, பச்சி²மா பன திஸ்ஸோ யதா²க்கமம் ஆகாரத்த²ம் நித³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணத்த²ஞ்ச ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா யோஜிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏக-ஸத்³தோ³ அஞ்ஞஸேட்ட²அஸஹாயஸங்கா²தீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27) அஞ்ஞத்தே² தி³ஸ்ஸதி, ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.228; பாரா. 11) ஸேட்டே², ‘‘ஏகோ வூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.405; 2.215; ம. நி. 1.80; ஸம். நி. 3.63; சூளவ. 445) அஸஹாயே ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) ஸங்கா²யம். இதா⁴பி ஸங்கா²யந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி. காலஞ்ச ஸமயஞ்சாதி யுத்தகாலஞ்ச பச்சயஸாமக்³கி³ஞ்ச. க²ணோதி ஓகாஸோ. ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயப்படிலாப⁴ஹேதுத்தா. க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ. யோ க²ணோதி ச ஸமயோதி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோ ஏவாதி ஹி அத்தோ². மஹாஸமயோதி மஹாஸமூஹோ. ஸமயோபி கோ²தி ஸிக்கா²பத³பூரணஸ்ஸ ஹேதுபி. ஸமயப்பவாத³கேதி தி³ட்டி²ப்பவாத³கே. தத்த² ஹி நிஸின்னா தித்தி²யா அத்தனோ அத்தனோ ஸமயம் பவத³ந்தீதி. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி ஹிதப்படிலாபா⁴. அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமயோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி பீளனாதீ³னி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வம் உபனேத்வா வுத்தானி. அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி தானேவ ததா² ஏகத்தேன வுத்தானி. தத்த² பீளனம் து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிகதாகரணம். ஸந்தாபோ து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தபனம் பரித³ஹனம்.

தத்த² ஸஹகாரிகாரணே ஸனிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமயோ, ஸமவாயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி ஏத்த² மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேதி ஏத்த², ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²தி ஸத்தோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மோ வா ஸஹஜாதாதீ³ஹி, உப்பாதா³தீ³ஹி வாதி ஸமயோ, காலோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமயோ, ஸமூஹோ யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோதி. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஏதி ப²லம் ஏதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததி சாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுத³யோ’’தி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³த்³தோ⁴ ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோ, தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமிதி ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸமஸ்ஸ யானம், ஸம்மா வா யானம் அபக³மோதி ஸமயோ, பஹானம். அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதோ ஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³. ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே அபி⁴ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ உதா³ஹரணம் வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். அஸ்ஸாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ. காலோ அத்தோ² ஸமவாயாதீ³னம் அத்தா²னம் இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ, தே³ஸதே³ஸகபரிஸானம் விய ஸுத்தஸ்ஸ நிதா³னபா⁴வேன காலஸ்ஸ அபதி³ஸிதப்³ப³தோ ச.

கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேனேவ காலோ நித்³தி³ட்டோ², ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமேத்வாதி ஆஹ – ‘‘தத்த² கிஞ்சாபீ’’திஆதி³. உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமம் அகத்வா ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ வசனே அயம்பி கு³ணோ லத்³தோ⁴ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³மாஹ. ஸாமஞ்ஞஜோதனா ஹி விஸேஸே அவதிட்ட²தீதி. தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³வஸிகம் ஜா²னஸமாபத்தீஹி வீதினாமனகாலோ, விஸேஸதோ ஸத்தஸத்தாஹானி. ஸுப்பகாஸாதி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயா பகம்பனஓபா⁴ஸபாதுபா⁴வாதீ³ஹி பாகடா. யதா²வுத்தபே⁴தே³ஸு ஏவ ஸமயேஸு ஏகதே³ஸம் பகாரந்தரேஹி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ சாய’’ந்திஆதி³மாஹ. ததா² ஹி ஞாணகிச்சஸமயோ அத்தஹிதப்படிபத்திஸமயோ ச அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ, அரியதுண்ஹீபா⁴வஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ, கருணாகிச்சபரஹிதப்படிபத்தித⁴ம்மிகதா²ஸமயோ தே³ஸனாஸமயோயேவ.

கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்தா²தி அபி⁴த⁴ம்மவினயேஸு. ததா²தி பு⁴ம்மகரணேஹி. அதி⁴கரணத்தோ² ஆதா⁴ரத்தோ². பா⁴வோ நாம கிரியா, கிரியாய கிரியந்தரலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம். தத்த² யதா² காலோ ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னோ ஸயம் பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³ பரதோ ச அபா⁴வதோ ‘‘புப்³ப³ண்ஹே ஜாதோ, ஸாயன்ஹே க³ச்ச²தீ’’தி ச ஆதீ³ஸு, ஸமூஹோ ச அவயவவினிமுத்தோ அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³தோ⁴ அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவராஸியம் ஸம்பூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு, ஏவம் இதா⁴பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘அதி⁴கரணம்…பே… த⁴ம்மான’’ந்தி. யஸ்மிம் காலே, த⁴ம்மபுஞ்ஜே வா காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம் ஏவ காலே, த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ². யதா² ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவம் இதா⁴பி ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, தஸ்மிம் ஸமயே’’தி ச வுத்தே ‘‘ஸதீ’’தி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவ ஹோதி பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோதி ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா, ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதீதி. யஸ்மிம் ஸமயேதி யஸ்மிம் நவமே க²ணே, யஸ்மிம் யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஹேதும்ஹி, பச்சயஸமவாயே வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ க²ணே ஹேதும்ஹி பச்சயஸமவாயே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி உப⁴யத்த² ஸமயஸத்³தே³ பு⁴ம்மனித்³தே³ஸோ கதோ லக்க²ணபூ⁴தபா⁴வயுத்தோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘க²ண…பே… லக்கீ²யதீ’’தி.

ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி ‘‘அன்னேன வஸதி, அஜ்ஜே²னேன வஸதி, ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய. வீதிக்கமஞ்ஹி ஸுத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணே வத்து²ஸ்மிம் தம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ம் ஓதிண்ணகாலம் அனதிக்கமித்வா தேனேவ காலேன ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபேந்தோ ப⁴க³வா விஹரதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ததியபாராஜிகாதீ³ஸு விய.

அச்சந்தமேவ ஆரம்ப⁴தோ பட்டா²ய யாவ தே³ஸனானிட்டா²னம் பரஹிதப்படிபத்திஸங்கா²தேன கருணாவிஹாரேன. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஜோதனத்த²ம். உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோ யதா² ‘‘மாஸம் அஜ்ஜே²தீ’’தி. போராணாதி அட்ட²கதா²சரியா. அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³தி வசனமத்தேன விஸேஸோ. தேன ஸுத்தவினயேஸு விப⁴த்திப்³யத்தயோ கதோதி த³ஸ்ஸேதி.

இதா³னி ‘‘ப⁴க³வா’’தி இமஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ப⁴க³வாதி க³ரூ’’திஆதி³. ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ந்தி ஸேட்ட²வாசகம் வசனம், ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணம் ஸேட்ட²ந்தி வுத்தம். அத² வா வுச்சதீதி வசனம், அத்தோ². யஸ்மா யோ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வசனேன வசனீயோ அத்தோ², ஸோ ஸேட்டோ²தி அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³தோ. க³ருகரணம் வா ஸாதிஸயம் அரஹதீதி கா³ரவயுத்தோ, கா³ரவாரஹோதி அத்தோ². ஸிப்பாதி³ஸிக்கா²பகா க³ரூ ஹோந்தி, ந ச கா³ரவயுத்தா, அயம் பன தாதி³ஸோ ந ஹோதி, தஸ்மா க³ரூதி வத்வா கா³ரவயுத்தோதி வுத்தந்தி கேசி. வுத்தோயேவ, ந இத⁴ வத்தப்³போ³ விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸ்ஸ இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ஏகதே³ஸபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதீதி ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216) வசனதோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்து²பா⁴வபரியாயோ விஜ்ஜதீதி கத்வா வுத்தம். வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ பரேஹி அபே⁴ஜ்ஜஸரீரத்தா. ந ஹி ப⁴க³வதோ ரூபகாயே கேனசி ஸக்கா அந்தராயோ காதுந்தி. தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸுத்தஸ்ஸ ஏவந்தி நித்³தி³ஸனதோ. ஸாவகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி படிஸம்பி⁴தா³பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன மயா மஹாஸாவகேன ஸுதம், தஞ்ச கோ² மயா ஸுதம், ந அனுஸ்ஸுதிகம், ந பரம்பராப⁴தந்தி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ‘‘ப⁴க³வா’’தி பத³ஸ்ஸ ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தஸ்ஸ ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ காலஸ்ஸ பு³த்³து⁴ப்பாத³ப்படிமண்டி³தபா⁴வதீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘கப்பகஸாயே கலியுகே³, பு³த்³து⁴ப்பாதோ³ அஹோ மஹச்ச²ரியம்;

ஹுதாவஹமஜ்ஜே² ஜாதம், ஸமுதி³தமகரந்த³மரவிந்த³’’ந்தி. (தீ³. நி. டீ. 1.1; ஸம். நி. டீ. 1.1.1 தே³வதாஸம்யுத்த);

ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனபா⁴வதோ.

ஏவம்னாமகே நக³ரேதி கத²ம் பனேதம் நக³ரம் ஏவம்னாமகம் ஜாதந்தி? வுச்சதே, யதா² காகந்த³ஸ்ஸ இஸினோ நிவாஸட்டா²னே மாபிதா நக³ரீ காகந்தீ³, மாகந்த³ஸ்ஸ நிவாஸட்டா²னே மாபிதா மாகந்தீ³, குஸம்ப³ஸ்ஸ நிவாஸட்டா²னே மாபிதா கோஸம்பீ³தி வுச்சதி, ஏவம் ஸவத்த²ஸ்ஸ இஸினோ நிவாஸட்டா²னே மாபிதா நக³ரீ ஸாவத்தீ²தி வுச்சதி. ஏவம் தாவ அக்க²ரசிந்தகா வத³ந்தி. அட்ட²கதா²சரியா பன ப⁴ணந்தி – ‘‘யம் கிஞ்சி மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம், ஸப்³ப³மேத்த² அத்தீ²’’தி ஸாவத்தி². ஸத்த²ஸமாயோகே³ ச ‘கிம் ப⁴ண்ட³மத்தீ²’தி புச்சி²தே ‘ஸப்³ப³மத்தீ²’தி வசனமுபாதா³ய ஸாவத்தி².

‘‘ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பூ³பகரணம், ஸாவத்தி²யம் ஸமோஹிதம்;

தஸ்மா ஸப்³ப³முபாதா³ய, ஸாவத்தீ²தி பவுச்சதி. (ம. நி. அட்ட². 1.14; கு². பா. அட்ட². 5.மங்க³லஸுத்தவண்ணனா; உதா³. அட்ட². 5; படி. ம. 2.1.184);

‘‘கோஸலானம் புரம் ரம்மம், த³ஸ்ஸனேய்யம் மனோரமம்;

த³ஸஹி ஸத்³தே³ஹி அவிவித்தம், அன்னபானஸமாயுதம்.

‘‘வுத்³தி⁴ம் வேபுல்லதம் பத்தம், இத்³த⁴ம் பீ²தம் மனோரமம்;

ஆளகமந்தா³வ தே³வானம், ஸாவத்தி²புரமுத்தம’’ந்தி. (ம. நி. அட்ட². 1.14; கு². பா. அட்ட². 5.மங்க³லஸுத்தவண்ணனா);

அவிஸேஸேனாதி ந விஸேஸேன, விஹாரபா⁴வஸாமஞ்ஞேனாதி அத்தோ². இரியாபத²விஹாரோ…பே… விஹாரேஸூதி இரியாபத²விஹாரோ தி³ப்³ப³விஹாரோ ப்³ரஹ்மவிஹாரோ அரியவிஹாரோதி ஏதேஸு சதூஸு விஹாரேஸு. ஸமங்கி³பரிதீ³பனந்தி ஸமங்கி³பா⁴வபரிதீ³பனம். ஏதந்தி விஹரதீதி ஏதம் பத³ம். ததா² ஹி தம் ‘‘இதே⁴கச்சோ கி³ஹிஸம்ஸட்டோ² விஹரதி ஸஹனந்தீ³ ஸஹஸோகீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) இரியாபத²விஹாரே ஆக³தம், ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி … பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 499; விப⁴. 624) தி³ப்³ப³விஹாரே, ‘‘ஸோ மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.556; 3.308; ம. நி. 1.77, 459, 509; 2.309, 315, 451, 471; 3.230, விப⁴. 642, 643) ப்³ரஹ்மவிஹாரே, ‘‘ஸோ கோ²ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி ஏகோதி³ம் கரோமி, ஸமாத³ஹாமி, யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.387) அரியவிஹாரே.

தத்த² இரியனம் பவத்தனம் இரியா, காயப்பயோகோ³. தஸ்ஸா பவத்தனூபாயபா⁴வதோ டா²னாதி³ இரியாபதோ². டா²னஸமங்கீ³ வா ஹி காயேன கிஞ்சி கரேய்ய க³மனாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஸமங்கீ³ வா. அத² வா இரியதி பவத்ததி ஏதேன அத்தபா⁴வோ, காயகிச்சம் வாதி இரியா, தஸ்ஸா பவத்தியா உபாயபா⁴வதோ பதோ²தி இரியாபதோ², டா²னாதி³ ஏவ. ஸோ ச அத்த²தோ க³தினிவத்திஆதி³ஆகாரேன பவத்தோ சதுஸந்ததிரூபப்பப³ந்தோ⁴ ஏவ. விஹரணம், விஹரதி ஏதேனாதி வா விஹாரோ. தி³வி ப⁴வோ தி³ப்³போ³, தத்த² ப³ஹுலப்பவத்தியா ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதி³தே³வலோகே ப⁴வோதி அத்தோ². தத்த² யோ தி³ப்³பா³னுபா⁴வோ, தத³த்தா²ய ஸம்வத்ததீதி வா தி³ப்³போ³, அபி⁴ஞ்ஞாபி⁴னீஹாரவஸேன மஹாக³திகத்தா வா தி³ப்³போ³, தி³ப்³போ³ ச ஸோ விஹாரோ சாதி தி³ப்³ப³விஹாரோ, சதஸ்ஸோ ரூபாவசரஸமாபத்தியோ. அரூபஸமாபத்தியோபி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. ப்³ரஹ்மானம், ப்³ரஹ்மானோ வா விஹாரா ப்³ரஹ்மவிஹாரா, சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞாயோ. அரியோ, அரியானம் வா விஹாரோ அரியவிஹாரோ, சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி. ஸோ ஹி ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னந்திஆதி³ யதி³பி ப⁴க³வா ஏகேனபி இரியாபதே²ன சிரதரம் காலம் அத்தபா⁴வம் பவத்தேதும் ஸக்கோதி, ததா²பி உபாதி³ன்னகஸரீரஸ்ஸ அயம் ஸபா⁴வோதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா வா ப⁴க³வா யத்த² கத்த²சி வஸந்தோ வேனேய்யானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ நானாஸமாபத்தீஹி ச காலம் வீதினாமேந்தோ வஸதீதி ஸத்தானம் அத்தனோ ச விவித⁴ஹிதஸுக²ம் ஹரதி உபனேதி உப்பாதே³தி, தஸ்மா விவித⁴ம் ஹரதீதி விஹரதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஜேதஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸாதி ஏத்த² அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனம் ஜினாதீதி ஜேதோ. ஸோதஸத்³தோ³ விய ஹி கத்துஸாத⁴னோ ஜேதஸத்³தோ³. அத² வா ரஞ்ஞா பஸேனதி³கோஸலேன அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனே ஜிதே ஜாதோதி ஜேதோ. ரஞ்ஞோ ஹி ஜயம் ஆரோபேத்வா குமாரோ ஜிதவாதி ஜேதோதி வுத்தோ. மங்க³லகாமதாய வா தஸ்ஸ ஏவம்னாமமேவ கதந்தி ஜேதோ. மங்க³லகாமதாய ஹி ஜேய்யோதி ஏதஸ்மிம் அத்தே² ஜேதோதி வுத்தம். வித்தா²ரோ பனாதிஆதி³னா ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி ஏத்த² ஸுத³த்தோ நாம ஸோ, க³ஹபதி, மாதாபிதூஹி கதனாமவஸேன, ஸப்³ப³காமஸமித்³த⁴தாய பன விக³தமச்சே²ரதாய கருணாதி³கு³ணஸமங்கி³தாய ச நிச்சகாலம் அனாதா²னம் பிண்ட³மதா³ஸி. தேன அனாத²பிண்டி³கோதி ஸங்க²ம் க³தோ. ஆரமந்தி ஏத்த² பாணினோ, விஸேஸேன வா பப்³ப³ஜிதாதி ஆராமோ, தஸ்ஸ புப்ப²ப²லாதி³ஸோபா⁴ய நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னதாதி³பஞ்சவித⁴ஸேனாஸனங்க³ஸம்பத்தியா ச ததோ ததோ ஆக³ம்ம ரமந்தி அபி⁴ரமந்தி, அனுக்கண்டி²தா ஹுத்வா நிவஸந்தீதி அத்தோ². வுத்தப்பகாராய வா ஸம்பத்தியா தத்த² தத்த² க³தேபி அத்தனோ அப்³ப⁴ந்தரம்யேவ ஆனேத்வா ரமேதீதி ஆராமோ. ஸோ ஹி அனாத²பிண்டி³கேன க³ஹபதினா ஜேதஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஹத்த²தோ அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடீஹி ஸந்தா²ரேன கிணித்வா அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடீஹி ஸேனாஸனானி காராபேத்வா அட்டா²ரஸஹிரஞ்ஞகோடீஹி விஹாரமஹம் நிட்டா²பேத்வா ஏவம் சதுபஞ்ஞாஸஹிரஞ்ஞகோடிபரிச்சாகே³ன பு³த்³த⁴ப்பமுக²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ நிய்யாதிதோ, தஸ்மா ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ’’தி வுச்சதீதி இமமத்த²ம் நித³ஸ்ஸேதி.

தத்தா²தி ‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி யம் வுத்தம் வாக்யம், தத்த². ஸியாதி கஸ்ஸசி ஏவம் பரிவிதக்கோ ஸியா, வக்க²மானாகாரேன கதா³சி சோதே³ய்ய வாதி அத்தோ². அத² தத்த² விஹரதீதி யதி³ ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே விஹரதி. ந வத்தப்³ப³ந்தி நானாடா²னபூ⁴தத்தா ஸாவத்தி²ஜேதவனானம், ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ச வுத்தத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. இதா³னி சோத³கோ தமேவ அத்தனோ அதி⁴ப்பாயம் ‘‘ந ஹி ஸக்கா’’திஆதி³னா விவரதி. இதரோ ஸப்³ப³மேதம் அவிபரீதம் அத்த²ம் அஜானந்தேன தயா வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏதந்தி ‘‘ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி ஏதம் வசனம். ஏவந்தி ‘‘யதி³ தாவ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா யம் தம் ப⁴வதா சோதி³தம், தம் அத்த²தோ ஏவம் ந கோ² பன த³ட்ட²ப்³ப³ம், ந உப⁴யத்த² அபுப்³ப³ம் அசரிமம் விஹாரத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அத்தோ². இதா³னி அத்தனா யதா²தி⁴ப்பேதம் அவிபரீதமத்த²ம், தஸ்ஸ ச படிகச்சேவ வுத்தபா⁴வம், தேன ச அப்படிவித்³த⁴தம் பகாஸேந்தோ ‘‘நனு அவோசும்ஹ…பே… ஜேதவனே’’தி ஆஹ. ஏவம்பி ‘‘ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே விஹரதி’’ச்சேவ வத்தப்³ப³ம், ந ‘‘ஸாவத்தி²ய’’ந்தி சோத³னம் மனஸி கத்வா வுத்தம் – ‘‘கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³.

அவஸ்ஸஞ்சேத்த² கோ³சரகா³மகித்தனம் கத்தப்³ப³ம். ததா² ஹி தம் யதா² ஜேதவனாதி³கித்தனம் பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணாதி³அனேகப்பயோஜனம், ஏவம் கோ³சரகா³மகித்தனம்பி க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணாதி³விவித⁴பயோஜனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸாவத்தி²வசனேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பச்சயக்³க³ஹணேன உபஸங்கமபயிருபாஸனானம் ஓகாஸதா³னேன த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸரணேஸு ஸீலேஸு ச பதிட்டா²பனேன யதூ²பனிஸ்ஸயம் உபரிவிஸேஸாதி⁴க³மாவஹனேன ச க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணம், உக்³க³ஹபரிபுச்சா²னம் கம்மட்டா²னானுயோக³ஸ்ஸ ச அனுரூபவஸனட்டா²னபரிக்³க³ஹேனேத்த² பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம் வேதி³தப்³ப³ம். கருணாய உபக³மனம், ந லாபா⁴தி³னிமித்தம். பஞ்ஞாய அபக³மனம், ந விரோதா⁴தி³னிமித்தந்தி உபக³மனாபக³மனானம் நிருபக்கிலேஸதம் விபா⁴வேதி. த⁴ம்மிகஸுக²ம் நாம அனவஜ்ஜஸுக²ம். தே³வதானம் உபகாரப³ஹுலதா ஜனவிவித்ததாய. பசுரஜனவிவித்தஞ்ஹி டா²னம் தே³வா உபஸங்கமிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தத³த்த²பரினிப்பா²த³னந்தி லோகத்த²னிப்பா²த³னம், பு³த்³த⁴கிச்சஸம்பாத³னந்தி அத்தோ². ஏவமாதி³னாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸாவத்தி²கித்தனேன ரூபகாயஸ்ஸ அனுக்³க³ண்ஹனம் த³ஸ்ஸேதி, ஜேதவனாதி³கித்தனேன த⁴ம்மகாயஸ்ஸ. ததா² புரிமேன பராதீ⁴னகிரியாகரணம், து³தியேன அத்தாதீ⁴னகிரியாகரணம். புரிமேன வா கருணாகிச்சம், இதரேன பஞ்ஞாகிச்சம். புரிமேன சஸ்ஸ பரமாய அனுகம்பாய ஸமன்னாக³மம், பச்சி²மேன பரமாய உபேக்கா²ய ஸமன்னாக³மம் தீ³பேதி. ப⁴க³வா ஹி ஸப்³ப³ஸத்தே பரமாய அனுகம்பாய அனுகம்பதி, ந ச தத்த² ஸினேஹதோ³ஸானுபதிதோ பரமுபேக்க²கபா⁴வதோ. உபேக்க²கோ ச ந பரஹிதஸுக²கரணே அப்போஸ்ஸுக்கோ மஹாகாருணிகபா⁴வதோ. தஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகனாத²தா, உபேக்க²கதாய அத்தனாத²தா.

ததா² ஹேஸ போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ மஹாகருணாய ஸஞ்சோதி³தமானஸோ ஸகலலோகஹிதாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னோ மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய தத³த்த²னிப்பா²த³னத்த²ம் புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரே ஸம்பாதே³ந்தோ அபரிமிதம் காலம் அனப்பகம் து³க்க²மனுபோ⁴ஸி, உபேக்க²கதாய ஸம்மா பதிதேஹி து³க்கே²ஹி ந விகம்பிததா. மஹாகாருணிகதாய ஸம்ஸாராபி⁴முக²தா, உபேக்க²கதாய ததோ நிப்³பி³ந்த³னா. ததா² உபேக்க²கதாய நிப்³பா³னாபி⁴முக²தா, மஹாகாருணிகதாய தத³தி⁴க³மோ. ததா² மஹாகாருணிகதாய பரேஸம் அஹிம்ஸாபனம், உபேக்க²கதாய ஸயம் பரேஹி அபா⁴யனம். மஹாகாருணிகதாய பரம் ரக்க²தோ அத்தனோ ரக்க²ணம், உபேக்க²கதாய அத்தானம் ரக்க²தோ பரேஸம் ரக்க²ணம். தேனஸ்ஸ அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ததா² மஹாகாருணிகதாய ஸச்சாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச சாகா³தி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச பாரிபூரீ, உபேக்க²கதாய உபஸமாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ச பாரிபூரீ. ஏவம் புரிஸுத்³தா⁴ஸயப்பயோக³ஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகஹிதத்த²மேவ ரஜ்ஜஸம்பதா³தி³ப⁴வஸம்பத்தியா உபக³மனம், உபேக்க²கதாய திணாயபி அமஞ்ஞமானஸ்ஸ ததோ அபக³மனம். இதி ஸுவிஸுத்³த⁴உபக³மாபக³மஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய லோகஹிதத்த²மேவ தா³னவஸேன ஸம்பத்தீனம் பரிச்சஜனா, உபேக்க²கதாய சஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ அத்தனோ அபச்சாஸீஸனா. ஏவம் ஸமுதா³க³மனதோ பட்டா²ய அச்ச²ரியப்³பு⁴தகு³ணஸமன்னாக³தஸ்ஸ மஹாகாருணிகதாய பரேஸம் ஹிதஸுக²த்த²ம் அதிது³க்கரகாரிதா, உபேக்க²கதாய காயம்பி அனலங்காரிதா.

ததா² மஹாகாருணிகதாய சரிமத்தபா⁴வே ஜிண்ணாதுரமதத³ஸ்ஸனேன ஸஞ்ஜாதஸம்வேகோ³, உபேக்க²கதாய உளாரேஸு தே³வபோ⁴க³ஸதி³ஸேஸு போ⁴கே³ஸு நிரபேக்கோ² மஹாபி⁴னிக்க²மனம் நிக்க²மி. ததா² மஹாகாருணிகதாய ‘‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.57; ஸம். நி. 2.4, 10) கருணாமுகே²னேவ விபஸ்ஸனாரம்போ⁴, உபேக்க²கதாய பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸ ஸத்த ஸத்தாஹானி விவேகஸுகே²னேவ வீதினாமனம். மஹாகாருணிகதாய த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதம் பச்சவேக்கி²த்வா த⁴ம்மதே³ஸனாய அப்போஸ்ஸுக்கனம் ஆபஜ்ஜித்வாபி மஹாப்³ரஹ்முனோ அஜ்ஜே²ஸனாபதே³ஸேன ஓகாஸகரணம், உபேக்க²கதாய பஞ்சவக்³கி³யாதி³வேனேய்யானம் அனனுரூபஸமுதா³சாரேபி அனஞ்ஞதா²பா⁴வோ. மஹாகாருணிகதாய கத்த²சி படிகா⁴தாபா⁴வேனஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த² அமித்தஸஞ்ஞாபா⁴வோ, உபேக்க²கதாய கத்த²சிபி அனுரோதா⁴பா⁴வேன ஸப்³ப³த்த² ஸினேஹஸந்த²வாபா⁴வோ. மஹாகாருணிகதாய பரேஸம் பஸாத³னா, உபேக்க²கதாய பஸன்னாகாரேஹி ந விகம்பனா. மஹாகாருணிகதாய த⁴ம்மானுராகா³பா⁴வேன தத்த² ஆசரியமுட்டி²அபா⁴வோ, உபேக்க²கதாய ஸாவகானுராகா³பா⁴வேன பரிவாரபரிகம்மதாபா⁴வோ. மஹாகாருணிகதாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் பரேஹி ஸம்ஸக்³க³முபக³ச்ச²தோபி உபேக்க²கதாய ந தத்த² அபி⁴ரதி. மஹாகாருணிகதாய கா³மாதீ³னம் ஆஸன்னட்டா²னே வஸதோபி உபேக்க²கதாய அரஞ்ஞட்டா²னே ஏவ விஹரணம். தேன வுத்தம் – ‘‘புரிமேனஸ்ஸ பரமாய அனுகம்பாய ஸமன்னாக³மம் தீ³பேதீ’’தி.

தந்தி தத்ராதி பத³ம். ‘‘தே³ஸகாலபரிதீ³பன’’ந்தி யே தே³ஸகாலா இத⁴ விஹரணகிரியாவிஸேஸனபா⁴வேன வுத்தா, தேஸம் பரிதீ³பனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யம் ஸமயம்…பே… தீ³பேதீ’’தி ஆஹ. தம்-ஸத்³தோ³ ஹி வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ, தஸ்மா இத⁴ காலஸ்ஸ தே³ஸஸ்ஸ வா படினித்³தே³ஸோ ப⁴விதுமரஹதி, ந அஞ்ஞஸ்ஸ. அயம் தாவ தத்ர-ஸத்³த³ஸ்ஸ படினித்³தே³ஸபா⁴வே அத்த²விபா⁴வனா. யஸ்மா பன ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு தத்ர-ஸத்³தோ³ த⁴ம்மதே³ஸனாவிஸிட்ட²ம் தே³ஸகாலஞ்ச விபா⁴வேதி, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘பா⁴ஸிதப்³ப³யுத்தே வா தே³ஸகாலே தீ³பேதீ’’தி. தேன தத்ராதி யத்ர ப⁴க³வா த⁴ம்மதே³ஸனத்த²ம் பி⁴க்கூ² ஆலபதி பா⁴ஸதி, தாதி³ஸே தே³ஸே, காலே வாதி அத்தோ². ந ஹீதிஆதி³னா தமேவத்த²ம் ஸமத்தே²தி. நனு ச யத்த² டி²தோ ப⁴க³வா ‘‘அகாலோ கோ² தாவா’’திஆதி³னா பா³ஹியஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் படிக்கி²பி, தத்தே²வ அந்தரவீதி²யம் டி²தோ தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேஸீதி? ஸச்சமேதம், அதே³ஸேதப்³ப³காலே அதே³ஸனாய இத³ம் உதா³ஹரணம். தேனேவாஹ – ‘‘அகாலோ கோ² தாவா’’தி.

யம் பன தத்த² வுத்தம் – ‘‘அந்தரக⁴ரம் பவிட்ட²ம்ஹா’’தி, தம்பி தஸ்ஸ அகாலபா⁴வஸ்ஸேவ பரியாயேன த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். தஸ்ஸ ஹி ததா³ அத்³தா⁴னபரிஸ்ஸமேன ரூபகாயே அகம்மஞ்ஞதா அஹோஸி, ப³லவபீதிவேகே³ன நாமகாயே. தது³ப⁴யஸ்ஸ வூபஸமம் ஆக³மேந்தோ பபஞ்சபரிஹாரத்த²ம் ப⁴க³வா ‘‘அகாலோ கோ²’’தி பரியாயேன படிக்கி²பி. அதே³ஸேதப்³ப³தே³ஸே அதே³ஸனாய பன உதா³ஹரணம் ‘‘அத² கோ² ப⁴க³வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ (ஸம். நி. 2.154), விஹாரபச்சா²யாயம் பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³’’தி (தீ³. நி. 1.363) ச ஏவமாதி³கம் இத⁴ ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதம். ‘‘அத² கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ இத⁴ புப்³பே³ நேஸாதோ³ இத⁴ பாபானி கம்மானி கரித்வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.251) பத³பூரணமத்தே கோ²-ஸத்³தோ³, ‘‘து³க்க²ம் கோ² அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.21) அவதா⁴ரணே, ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, ஸத்து² பவிவித்தஸ்ஸ விஹரதோ ஸாவகா விவேகம் நானுஸிக்க²ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.31) ஆதி³காலத்தே², வாக்யாரம்பே⁴தி அத்தோ². தத்த² பத³பூரணேன வசனாலங்காரமத்தம் கதம் ஹோதி, ஆதி³காலத்தே²ன வாக்யஸ்ஸ உபஞ்ஞாஸமத்தம். அவதா⁴ரணத்தே²ன பன நியமத³ஸ்ஸனம், தஸ்மா ஆமந்தேஸி ஏவாதி ஆமந்தனே நியமோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி.

ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பனந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு புப்³பே³பி ப⁴க³வாஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோதி? யதி³பி வுத்தோ, தம் பனஸ்ஸ யதா²வுத்தே டா²னே விஹரணகிரியாய கத்து விஸேஸத³ஸ்ஸனத்த²ம் கதம், ந ஆமந்தனகிரியாய, இத⁴ பன ஆமந்தனகிரியாய, தஸ்மா தத³த்த²ம் புன ‘‘ப⁴க³வா’’தி பாளியம் வுத்தந்தி தஸ்ஸத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பன’’ந்தி ஆஹ. தேன லோகக³ருபா⁴வதோ தத³னுரூபம் படிபத்திம் பத்தே²ந்தோ அத்தனோ ஸந்திகம் உபக³தானம் பி⁴க்கூ²னம் அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் தே ஆமந்தேஸீதி த³ஸ்ஸேதி. கதா²ஸவனயுத்தபுக்³க³லவசனந்தி வக்க²மானாய சித்தபரியாதா³னதே³ஸனாய ஸவனயோக்³க³புக்³க³லவசனம். சதூஸுபி பரிஸாஸு பி⁴க்கூ² ஏவ ஏதி³ஸானம் தே³ஸனானம் விஸேஸேன பா⁴ஜனபூ⁴தாதி ஸாதிஸயம் ஸாஸனஸம்படிக்³கா³ஹகபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் இத⁴ பி⁴க்கு²க்³க³ஹணந்தி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸத்³த³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பி⁴க்க²கோதி பி⁴க்கூ²தி பி⁴க்க²னத⁴ம்மதாய பி⁴க்கூ²தி அத்தோ². பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி அஜ்ஜு²பக³தம் பி⁴க்கா²சரியம், உஞ்சா²சரியம், அஜ்ஜு²பக³தத்தா அனுட்டி²தத்தா பி⁴க்கு². யோ ஹி அப்பம் வா மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ, ஸோ கஸிகோ³ரக்கா²தி³ஜீவிகாகப்பனம் ஹித்வா லிங்க³ஸம்படிச்ச²னேனேவ பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தத்தா பி⁴க்கு², பரப்படிப³த்³த⁴ஜீவிகத்தா வா விஹாரமஜ்ஜே² காஜப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜமானோபி பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கு², பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் நிஸ்ஸாய பப்³ப³ஜ்ஜாய உஸ்ஸாஹஜாதத்தா வா பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கூ²தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஆதி³னா நயேனாதி ‘‘சி²ன்னபி⁴ன்னபடத⁴ரோதி பி⁴க்கு², பி⁴ந்த³தி பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மேதி பி⁴க்கு², பி⁴ன்னத்தா பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா (விப⁴. 510) விப⁴ங்கே³ ஆக³தனயேன. ஞாபனேதி அவபோ³த⁴னே, படிவேத³னேதி அத்தோ².

பி⁴க்க²னஸீலதாதி பி⁴க்க²னேன ஜீவனஸீலதா, ந கஸிவாணிஜ்ஜாதி³னா ஜீவனஸீலதா. பி⁴க்க²னத⁴ம்மதாதி ‘‘உத்³தி³ஸ்ஸ அரியா திட்ட²ந்தீ’’தி (ஜா. 1.7.59) ஏவம் வுத்தா பி⁴க்க²னஸபா⁴வதா, ந யாசனகோஹஞ்ஞஸபா⁴வதா. பி⁴க்க²னே ஸாது⁴காரிதாதி ‘‘உத்திட்டே² நப்பமஜ்ஜேய்யா’’தி (த⁴. ப. 168) வசனம் அனுஸ்ஸரித்வா தத்த² அப்பமஜ்ஜனா. அத² வா ஸீலம் நாம பகதிஸபா⁴வோ, இத⁴ பன தத³தி⁴ட்டா²னம். த⁴ம்மோதி வதம். ஸாது⁴காரிதாதி ஸக்கச்சகாரிதா ஆத³ரகிரியா. ஹீனாதி⁴கஜனஸேவிதந்தி யே பி⁴க்கு²பா⁴வே டி²தாபி ஜாதிமதா³தி³வஸேன உத்³த⁴தா உன்னளா, யே ச கி³ஹிபா⁴வே பரேஸம் அதி⁴கபா⁴வம்பி அனுபக³தத்தா பி⁴க்கா²சரியம் பரமகாருஞ்ஞதம் மஞ்ஞந்தி, தேஸம் உப⁴யேஸம்பி யதா²க்கமம் ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி வசனேன ஹீனஜனேஹி த³லித்³தே³ஹி பரமகாருஞ்ஞதம் பத்தேஹி பரகுலேஸு பி⁴க்கா²சரியாய ஜீவிகம் கப்பேந்தேஹி ஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ உத்³த⁴தபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதி. அதி⁴கஜனேஹி உளாரபோ⁴க³க²த்தியகுலாதி³தோ பப்³ப³ஜிதேஹி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ஆஜீவவிஸோத⁴னத்த²ம் ஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ தீ³னபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதீதி யோஜேதப்³ப³ம். யஸ்மா ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி வசனம் ஆமந்தனபா⁴வதோ அபி⁴முகீ²கரணம், பகரணதோ ஸாமத்தி²யதோ ச ஸுஸ்ஸுஸாஜனனம் ஸக்கச்சஸவனமனஸிகாரனியோஜனஞ்ச ஹோதி, தஸ்மா தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பி⁴க்க²வோதி இமினா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரேதி ஸாது⁴கஸவனே ஸாது⁴கமனஸிகாரே ச. கத²ம் பன பவத்திதா ஸவனாத³யோ ஸாது⁴கம் பவத்திதா ஹோந்தீதி? ‘‘அத்³தா⁴ இமாய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸகலஸாஸனஸம்பத்தி ஹத்த²க³தா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆத³ரகா³ரவயோகே³ன கதா²தீ³ஸு அபரிப⁴வாதி³னா ச. வுத்தஞ்ஹி ‘‘பஞ்சஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம். கதமேஹி பஞ்சஹி? கத²ம் ந பரிபோ⁴தி, கதி²தம் ந பரிபோ⁴தி, ந அத்தானம் பரிபோ⁴தி, அவிக்கி²த்தசித்தோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி ஏகக்³க³சித்தோ, யோனிஸோ ச மனஸிகரோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஸுணந்தோ ஸத்³த⁴ம்மம் ப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்த’’ந்தி (அ. நி. 5.151). தேனேவாஹ – ‘‘ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாராயத்தா ஹி ஸாஸனஸம்பத்தீ’’தி.

புப்³பே³ ஸப்³ப³பரிஸாஸாதா⁴ரணத்தேபி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனாய ‘‘ஜேட்ட²ஸேட்டா²’’திஆதி³னா பி⁴க்கூ²னம் ஏவ ஆமந்தனே காரணம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பி⁴க்கூ² ஆமந்தேத்வாவ த⁴ம்மதே³ஸனாய பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிமத்த²ம் பன ப⁴க³வா’’தி சோத³னம் ஸமுட்டா²பேதி. தத்த² அஞ்ஞம் சிந்தேந்தாதி அஞ்ஞவிஹிதா. விக்கி²த்தசித்தாதி அஸமாஹிதசித்தா. த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தாதி ஹிய்யோ ததோ பரம் தி³வஸேஸு வா ஸுதத⁴ம்மம் பதி பதி மனஸா அவேக்க²ந்தா. பி⁴க்கூ² ஆமந்தேத்வா த⁴ம்மே தே³ஸியமானே ஆதி³தோ பட்டா²ய தே³ஸனம் ஸல்லக்கே²தும் ஸக்கோந்தீதி இமமத்த²ம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தே அனாமந்தேத்வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

பி⁴க்க²வோதி சேத்த² ஸந்தி⁴வஸேன இ-காரலோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴க்க²வோ இதீதி அயம் இதி-ஸத்³தோ³ ஹேதுபரிஸமாபனாதி³அத்த²பத³த்த²விபரியாயபகாராவதா⁴ரணனித³ஸ்ஸனாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ருப்பதீதி கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்மா ரூபந்தி வுச்சதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.79) ஹேத்வத்தே² தி³ஸ்ஸதி. ‘‘தஸ்மாதிஹ மே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மதா³யாதா³ ப⁴வத², மா ஆமிஸதா³யாதா³. அத்தி² மே தும்ஹேஸு அனுகம்பா. கிந்தி மே ஸாவகா த⁴ம்மதா³யாதா³ ப⁴வேய்யும், நோ ஆமிஸதா³யாதா³’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.19) பரிஸமாபனே. ‘‘இதி வா இதி ஏவரூபா நச்சகீ³தவாதி³தவிஸூகத³ஸ்ஸனா படிவிரதோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.13) ஆதி³அத்தே². ‘‘மாக³ண்டி³யோதி தஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஸங்கா² ஸமஞ்ஞா பஞ்ஞத்தி வோஹாரோ நாமம் நாமகம்மம் நாமதே⁴ய்யம் நிருத்தி ப்³யஞ்ஜனமபி⁴லாபோ’’திஆதீ³ஸு (மஹானி. 73, 75) பத³த்த²விபரியாயே. ‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்படிப⁴யோ பா³லோ, அப்படிப⁴யோ பண்டி³தோ, ஸஉபத்³த³வோ பா³லோ, அனுபத்³த³வோ பண்டி³தோ, ஸஉபஸக்³கோ³ பா³லோ, அனுபஸக்³கோ³ பண்டி³தோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.124) பகாரே. ‘‘அத்தி² இத³ப்பச்சயா ஜராமரணந்தி புட்டே²ன ஸதா, ‘ஆனந்த³, அத்தீ²’திஸ்ஸ வசனீயம். ‘கிம் பச்சயா ஜராமரண’ந்தி இதி சே வதே³ய்ய. ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் இச்சஸ்ஸ வசனீய’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.96) அவதா⁴ரணே. ‘‘அத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயமேகோ அந்தோ, நத்தீ²தி கோ², கச்சான, அயம் து³தியோ அந்தோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.15; ஸம். நி. 3.90) நித³ஸ்ஸனே. இதா⁴பி நித³ஸ்ஸனே ஏவ த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴க்க²வோதி ஹி ஆமந்தனாகாரோ. தமேஸ இதி-ஸத்³தோ³ நித³ஸ்ஸேதி ‘‘பி⁴க்க²வோதி ஆமந்தேஸீ’’தி. இமினா நயேன ‘‘ப⁴த்³த³ந்தே’’திஆதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் இதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. புப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா ஆமந்தேஸீ’’தி வுத்தத்தா ‘‘ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்தி இத⁴ ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி ஸாமிவசனம் ஆமந்தனமேவ ஸம்ப³ந்தி⁴அந்தரம் அபேக்க²தீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ப⁴க³வதோ ஆமந்தனம் படிஅஸ்ஸோஸு’’ந்தி வுத்தம். ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி பன இத³ம் படிஸ்ஸவஸம்ப³ந்தே⁴ன ஸம்பதா³னவசனம் யதா² ‘‘தே³வத³த்தாய படிஸ்ஸுணோதீ’’தி. யம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸுகா²வகா³ஹணத்த²ந்தி கமலகுவலயுஜ்ஜலவிமலஸாது³ரஸஸலிலாய போக்க²ரணியா ஸுகா²வதரணத்த²ம் நிம்மலஸிலாதலரசனாவிலாஸஸோபி⁴தரதனஸோபானம் விப்பகிண்ணமுத்தாதலஸதி³ஸவாலுகாசுண்ணபண்ட³ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் தித்த²ம் விய ஸுவிப⁴த்தபி⁴த்திவிசித்ரவேதி³காபரிக்கி²த்தஸ்ஸ நக்க²த்தபத²ம் பு²ஸிதுகாமதாய விய படிவிஜம்பி⁴தஸமுஸ்ஸயஸ்ஸ பாஸாத³வரஸ்ஸ ஸுகா²ரோஹனத்த²ம் த³ந்தமயஸண்ஹமுது³ப²லகஞ்சனலதாவினத்³த⁴மணிக³ணப்பபா⁴ஸமுத³யுஜ்ஜலஸோப⁴ம் ஸோபானம் விய ஸுவண்ணவலயனூபுராதி³ஸங்க⁴ட்டனஸத்³த³ஸம்மிஸ்ஸிதஸ்ஸ கதி²தஹஸிதமது⁴ரஸ்ஸரகே³ஹஜனவிஜம்பி⁴தவிசரிதஸ்ஸ உளாரஇஸ்ஸரியவிப⁴வஸோபி⁴தஸ்ஸ மஹாக⁴ரஸ்ஸ ஸுக²ப்பவேஸனத்த²ம் ஸுவண்ணரஜதமணிமுத்தாபவாளாதி³ஜுதிவிஸ்ஸரவிஜ்ஜோதிதஸுப்பதிட்டி²தவிஸாலத்³வாரபா³ஹம் மஹாத்³வாரம் விய ச அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னம் தே³ஸனாஞாணக³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸம்ஸூசகஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸுகா²வகா³ஹத்த²ம்.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘கிமத்த²ம் பன த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹே கயிரமானே நிதா³னவசனம், நனு ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதவசனஸ்ஸேவ ஸங்க³ஹோ காதப்³போ³’’தி? வுச்சதே, தே³ஸனாய டி²திஅஸம்மோஸஸத்³தே⁴ய்யபா⁴வஸம்பாத³னத்த²ம். காலதே³ஸதே³ஸகனிமித்தபரிஸாபதே³ஸேஹி உபனிப³ந்தி⁴த்வா ட²பிதா ஹி தே³ஸனா சிரட்டி²திகா ஹோதி அஸம்மோஸத⁴ம்மா ஸத்³தே⁴ய்யா ச. தே³ஸகாலகத்துஹேதுனிமித்தேஹி உபனிப³த்³தோ⁴ விய வோஹாரவினிச்ச²யோ. தேனேவ ச ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன ‘‘சித்தபரியாதா³னஸுத்தம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³னா தே³ஸாதி³புச்சா²ஸு கதாஸு தாஸம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³னா இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ நிதா³னம் பா⁴ஸிதம். அபிச ஸத்து²ஸம்பத்திப்பகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ததா²க³தஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ புப்³ப³சரணானுமானாக³மதக்காபா⁴வதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸம்மாஸம்பு³ஸ்ஸ புப்³ப³சரணாதீ³ஹி அத்தோ² அத்தி² ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஞாணசாரதாய ஏகப்பமாணத்தா ச ஞேய்யத⁴ம்மேஸு. ததா² ஆசரியமுட்டி²த⁴ம்மமச்ச²ரியஸாஸனஸாவகானானுராகா³பா⁴வதோ கீ²ணாஸவபா⁴வஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸப்³ப³ஸோ கீ²ணாஸவஸ்ஸ தே ஸம்ப⁴வந்தீதி ஸுவிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பரானுக்³க³ஹப்பவத்தி. ஏவம் தே³ஸகஸம்கிலேஸபூ⁴தானம் தி³ட்டி²ஸீலஸம்பதா³தூ³ஸகானம் அவிஜ்ஜாதண்ஹானம் அச்சந்தாபா⁴வஸம்ஸூசகேஹி ஞாணப்பஹானஸம்பதா³பி⁴ப்³யஞ்ஜனகேஹி ச ஸம்பு³த்³த⁴விஸுத்³த⁴பா⁴வேஹி புரிமவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தி⁴, ததோ ச அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹாபா⁴வஸித்³தி⁴தோ பச்சி²மவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தீ⁴தி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஸமன்னாக³மோ அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்தி ச நிதா³னவசனேன பகாஸிதா ஹோதி. தத்த² தத்த² ஸம்பத்தபரிஸாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் டா²னுப்பத்திகப்படிபா⁴னேன த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³பனதோ, இத⁴ பன ரூபக³ருகானம் புக்³க³லானம் அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் டா²னுப்பத்திகப்படிபா⁴னேன த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³பனதோதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸத்து²ஸம்பத்திப்பகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.

ததா² ஸாஸனஸம்பத்திப்பகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஞாணகருணாபரிக்³க³ஹிதஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ நத்தி² நிரத்த²கா படிபத்தி, அத்தஹிதத்தா² வா. தஸ்மா பரேஸம் ஏவ அத்தா²ய பவத்தஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸகலம்பி காயவசீமனோகம்மம் யதா²பவத்தம் வுச்சமானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் ஸத்தானம் அனுஸாஸனட்டே²ன ஸாஸனம், ந கப்பரசனா. தயித³ம் ஸத்து²சரிதம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாபதே³ஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் தத்த² தத்த² நிதா³னவசனேஹி யதா²ரஹம் பகாஸீயதி. ‘‘இத⁴ பன ரூபக³ருகானம் புக்³க³லான’’ந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் புரிமஸதி³ஸமேவ. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸாஸனஸம்பத்திப்பகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி. அபிச ஸத்து²னோ பமாணபா⁴வப்பகாஸனேன வசனேன ஸாஸனஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம், தஞ்ச தே³ஸகப்பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனம் ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன ‘‘ப⁴க³வா’’தி ச இமினா பதே³ன விபா⁴விதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ப⁴க³வாதி ஹி ததா²க³தஸ்ஸ ராக³தோ³ஸமோஹாதி³ஸப்³ப³கிலேஸமலது³ச்சரிததோ³ஸப்பஹானதீ³பனேன வசனேன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸுபரிஸுத்³த⁴ஞாணகருணாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³பரிதீ³பனேன ததோ ஏவ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமபா⁴வதீ³பனேன அயமத்தோ² ஸப்³ப³தா² பகாஸிதோ ஹோதீதி. இத³மேத்த² நிதா³னவசனப்பயோஜனஸ்ஸ முக²மத்தனித³ஸ்ஸனம்.

நிக்கி²த்தஸ்ஸாதி தே³ஸிதஸ்ஸ. தே³ஸனா ஹி தே³ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ ஸீலாதி³அத்த²ஸ்ஸ வேனேய்யஸந்தானேஸு நிக்கி²பனதோ ‘‘நிக்கே²போ’’தி வுச்சதி. ஸுத்தனிக்கே²பம் விசாரேத்வாவ வுச்சமானா பாகடா ஹோதீதி ஸாமஞ்ஞதோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னஸ்ஸ விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ஏத்தா²யம் தே³ஸனா ஏவம்ஸமுட்டா²னா’’தி தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னே த³ஸ்ஸிதே ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்மதே³வ நிதா³னபரிஜானனேன வண்ணனாய ஸுவிஞ்ஞேய்யத்தா வுத்தம். தத்த² யதா² அனேகஸதஅனேகஸஹஸ்ஸபே⁴தா³னிபி ஸுத்தந்தானி ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³பட்டா²னனயவஸேன ஸோளஸவித⁴தம் நாதிவத்தந்தி, ஏவம் அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ஸுத்தனிக்கே²பவஸேன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வந்தி ஆஹ – ‘‘சத்தாரோ ஹி ஸுத்தனிக்கே²பா’’தி. ஏத்த² ச யதா² அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்தியா ச பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி ‘‘அத்தஜ்ஜா²ஸயோ ச பரஜ்ஜா²ஸயோ ச, அத்தஜ்ஜா²ஸயோ ச புச்சா²வஸிகோ ச, அட்டு²ப்பத்திகோ ச பரஜ்ஜா²ஸயோ ச, அட்டு²ப்பத்திகோ ச புச்சா²வஸிகோ சா’’தி அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னுஸந்தி⁴ஸப்³பா⁴வதோ, ஏவம் யதி³பி அட்டு²ப்பத்தியா அத்தஜ்ஜா²ஸயேனபி ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதீ³ஹி பன புரதோ டி²தேஹி அட்டு²ப்பத்தியா ஸம்ஸக்³கோ³ நத்தீ²தி ந இத⁴ நிரவஸேஸோ வித்தா²ரனயோ ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பா’’தி வுத்தம். தத³ந்தோக³த⁴த்தா வா ஸேஸனிக்கே²பானம் மூலனிக்கே²பவஸேன சத்தாரோவ த³ஸ்ஸிதா. யதா²த³ஸ்ஸனஞ்ஹேத்த² அயம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ க³ஹேதப்³போ³தி.

தத்ராயம் வசனத்தோ² – நிக்கி²பீயதீதி நிக்கே²போ, ஸுத்தம் ஏவ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ. அத² வா நிக்கி²பனம் நிக்கே²போ, ஸுத்தஸ்ஸ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ, ஸுத்ததே³ஸனாதி அத்தோ². அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ அஸ்ஸ அத்தி² காரணபூ⁴தோதி அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி வா அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரஜ்ஜா²ஸயேபி ஏஸேவ நயோ. புச்சா²ய வஸோ புச்சா²வஸோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி புச்சா²வஸிகோ. ஸுத்ததே³ஸனாவத்து²பூ⁴தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ உப்பத்தி அத்து²ப்பத்தி, அத்து²ப்பத்தியேவ அட்டு²ப்பத்தி த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா. ஸா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அட்டு²ப்பத்திகோ. அத² வா நிக்கி²பீயதி ஸுத்தம் ஏதேனாதி ஸுத்தனிக்கே²போ, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ ஏவ. ஏதஸ்மிம் அத்த²விகப்பே அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ. புச்சீ²யதீதி புச்சா², புச்சி²தப்³போ³ அத்தோ². புச்சா²வஸேன பவத்தம் த⁴ம்மப்படிக்³கா³ஹகானம் வசனம் புச்சா²வஸிகம், ததே³வ நிக்கே²பஸத்³தா³பேக்கா²ய புல்லிங்க³வஸேன வுத்தம் – ‘‘புச்சா²வஸிகோ’’தி. ததா² அட்டு²ப்பத்தி ஏவ அட்டு²ப்பத்திகோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

அபிசேத்த² பரேஸம் இந்த்³ரியபரிபாகாதி³காரணனிரபேக்க²த்தா அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ விஸும் ஸுத்தனிக்கே²பபா⁴வோ யுத்தோ கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ த⁴ம்மதந்திட்ட²பனத்த²ம் பவத்திததே³ஸனத்தா. பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் பன பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னம் தே³ஸனாபவத்திஹேதுபூ⁴தானம் உப்பத்தியம் பவத்திதானம் கத²மட்டு²ப்பத்தியா அனவரோதோ⁴, புச்சா²வஸிகஅட்டு²ப்பத்திகானம் வா பரஜ்ஜா²ஸயானுரோதே⁴ன பவத்திதானம் கத²ம் பரஜ்ஜா²ஸயே அனவரோதோ⁴தி? ந சோதே³தப்³ப³மேதம். பரேஸஞ்ஹி அபி⁴னீஹாரபரிபுச்சா²தி³வினிமுத்தஸ்ஸேவ ஸுத்ததே³ஸனாகாரணுப்பாத³ஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திபா⁴வேன க³ஹிதத்தா பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் விஸும் க³ஹணம். ததா² ஹி ப்³ரஹ்மஜாலத⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தாதீ³னம் வண்ணாவண்ணஆமிஸுப்பாதா³தி³தே³ஸனானிமித்தம் ‘‘அட்டு²ப்பத்தீ’’தி வுச்சதி. பரேஸம் புச்ச²ம் வினா அஜ்ஜா²ஸயம் ஏவ நிமித்தம் கத்வா தே³ஸிதோ பரஜ்ஜா²ஸயோ, புச்சா²வஸேன தே³ஸிதோ புச்சா²வஸிகோதி பாகடோயமத்தோ²தி. அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ கதே²ஸீதி த⁴ம்மதந்திட்ட²பனத்த²ம் கதே²ஸி. விமுத்திபரிபாசனீயா த⁴ம்மா ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாத³யோ. அஜ்ஜா²ஸயந்தி அதி⁴முத்திம். க²ந்திந்தி தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்திம். மனந்தி பஞ்ஞத்திசித்தம். அபி⁴னீஹாரந்தி பணிதா⁴னம். பு³ஜ்ஜ²னபா⁴வந்தி பு³ஜ்ஜ²னஸபா⁴வம், படிவிஜ்ஜ²னாகாரம் வா. ரூபக³ருகானந்தி பஞ்சஸு ஆரம்மணேஸு ரூபாரம்மணக³ருகா ரூபக³ருகா. சித்தேன ரூபனின்னா ரூபபோணா ரூபபப்³பா⁴ரா ரூபத³ஸ்ஸனப்பஸுதா ரூபேன ஆகட்³டி⁴தஹத³யா, தேஸம் ரூபக³ருகானம்.

படிஸேத⁴த்தோ²தி படிக்கே²பத்தோ². கஸ்ஸ பன படிக்கே²பத்தோ²தி? கிரியாபதா⁴னஞ்ஹி வாக்யம், தஸ்மா ‘‘ந ஸமனுபஸ்ஸாமீ’’தி ஸமனுபஸ்ஸனாகிரியாபடிஸேத⁴த்தோ². தேனாஹ – ‘‘இமஸ்ஸ பன பத³ஸ்ஸா’’திஆதி³. யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தாதி லோகஸமஞ்ஞாமத்தஸித்³த⁴ம் ஸத்தஸந்தானம் ஸந்தா⁴ய – ‘‘அஹ’’ந்தி ஸத்தா² வத³தி, ந பா³ஹிரகபரிகப்பிதம் அஹம்காரவிஸயம் அஹம்காரஸ்ஸ போ³தி⁴மூலேயேவ ஸமுச்சி²ன்னத்தா. லோகஸமஞ்ஞானதிக்கமந்தா ஏவ ஹி பு³த்³தா⁴னம் லோகியே விஸயே தே³ஸனாபவத்தி. பி⁴க்க²வேதி ஆலபனே காரணம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அஞ்ஞந்தி அபேக்கா²ஸித்³த⁴த்தா அஞ்ஞத்த²ஸ்ஸ ‘‘இதா³னி வத்தப்³ப³இத்தி²ரூபதோ அஞ்ஞ’’ந்தி ஆஹ. ஏகம்பி ரூபந்தி ஏகம் வண்ணாயதனம். ஸமம் விஸமம் ஸம்மா யாதா²வதோ அனு அனு பஸ்ஸதீதி ஸமனுபஸ்ஸனா, ஞாணம். ஸம்கிலிஸ்ஸனவஸேன அனு அனு பஸ்ஸதீதி ஸமனுபஸ்ஸனா, தி³ட்டி². நோ நிச்சதோதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², ஏவமாதி³கோதி அத்தோ². தேன ‘‘து³க்க²தோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏவமாதீ³னி ஸங்க³ண்ஹாதி. ஓலோகேந்தோபீதி தே³வமனுஸ்ஸவிமானகப்பருக்க²மணிகனகாதி³க³தானி ரூபானி அனவஸேஸம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஓலோகேந்தோபி. ஸாமஞ்ஞவசனோபி யம்-ஸத்³தோ³ ‘‘ஏகரூபம்பீ’’தி ரூபஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா ரூபவிஸயோ இச்சி²தோதி ‘‘யம் ரூப’’ந்தி வுத்தம். ததா² புரிஸஸத்³தோ³ பரியாதி³யிதப்³ப³சித்தபுக்³க³லவிஸயோதி ரூபக³ருகஸ்ஸாதி விஸேஸிதம். க³ஹணம் ‘‘கே²பன’’ந்தி ச அதி⁴ப்பேதம், பரியாதா³னஞ்ச உப்பத்தினிவாரணந்தி ஆஹ – ‘‘சதுபூ⁴மககுஸலசித்த’’ந்தி. தஞ்ஹி ரூபம் தாதி³ஸஸ்ஸ பரித்தகுஸலஸ்ஸபி உப்பத்திம் நிவாரேதி, கிமங்க³ம் பன மஹக்³க³தானுத்தரசித்தஸ்ஸாதி லோகுத்தரகுஸலசித்தஸ்ஸபி உப்பத்தியா நிவாரணம் ஹோதும் ஸமத்த²ம், லோகியகுஸலுப்பத்தியா நிவாரகத்தே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி ‘‘சதுபூ⁴மககுஸலசித்தம் பரியாதி³யித்வா’’தி வுத்தம். ந ஹி காமகு³ணஸ்ஸாத³ப்பஸுதஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தா³னாதி³வஸேன ஸவிப்பா²ரிகா குஸலுப்பத்தி ஸம்ப⁴வதி. க³ண்ஹித்வா கே²பேத்வாதி அத்தானம் அஸ்ஸாதே³த்வா பவத்தமானஸ்ஸ அகுஸலசித்தஸ்ஸ பச்சயோ ஹோந்தம் பவத்தினிவாரணேன முட்டி²க³தம் விய க³ஹேத்வா அனுப்பாத³னிரோதே⁴ன கே²பேத்வா விய திட்ட²தி. தாவ மஹதி லோகஸன்னிவாஸே தஸ்ஸ பரியாதி³யட்டா²னம் அவிச்சே²த³தோ லப்³ப⁴தீதி ஆஹ – ‘‘திட்ட²தீ’’தி யதா² ‘‘பப்³ப³தா திட்ட²ந்தி, நஜ்ஜோ ஸந்த³ந்தீ’’தி. தேனாஹ – ‘‘இத⁴ உப⁴யம்பி வட்டதீ’’திஆதி³.

யத²யித³ந்தி ஸந்தி⁴வஸேன ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் யகாராக³மோ சாதி ஆஹ – ‘‘யதா² இத³’’ந்தி. இத்தி²யா ரூபந்தி இத்தி²ஸரீரக³தம் தப்படிப³த்³த⁴ஞ்ச ரூபாயதனம். பரமத்த²ஸ்ஸ நிருள்ஹோ, பட²மம் ஸாதா⁴ரணதோ ஸத்³த³ஸத்த²லக்க²ணானி விபா⁴வேதப்³பா³னி, பச்சா² அஸாதா⁴ரணதோதி தானி பாளிவஸேன விபா⁴வேதும் – ‘‘ருப்பதீதி கோ²…பே… வேதி³தப்³ப³’’ந்தி ஆஹ. தத்த² ருப்பதீதி ஸீதாதி³விரோதி⁴பச்சயேஹி விகாரம் ஆபாதீ³யதி, ஆபஜ்ஜதீதி வா அத்தோ². விகாருப்பத்தி ச விரோதி⁴பச்சயஸன்னிபாதே விஸதி³ஸுப்பத்தி விபூ⁴ததரா, குதோ பனாயம் விஸேஸோதி சே? ‘‘ஸீதேனா’’திஆதி³வசனதோ. ஏவஞ்ச கத்வா வேத³னாதீ³ஸு அனவஸேஸரூபஸமஞ்ஞா ஸாமஞ்ஞலக்க²ணந்தி ஸப்³ப³ரூபத⁴ம்மஸாதா⁴ரணம் ரூப்பனம். இதா³னி அத்து²த்³தா⁴ரனயேன ரூபஸத்³த³ம் ஸம்வண்ணேந்தோ ‘‘அயம் பனா’’திஆதி³மாஹ. ரூபக்க²ந்தே⁴ வத்ததீதி ‘‘ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா’’திஆதி³வசனதோ (ம. நி. 1.361; 2.113; 3.86, 89; விப⁴. 2). ரூபூபபத்தியாதி ஏத்த² ரூபப⁴வோ ரூபம் உத்தரபத³லோபேன. ரூபப⁴வூபபத்தியாதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². கஸிணனிமித்தேதி பத²வீகஸிணாதி³ஸஞ்ஞிதே படிபா⁴க³னிமித்தே. ரூப்பதி அத்தனோ ப²லஸ்ஸ ஸபா⁴வம் கரோதீதி ரூபம், ஸபா⁴வஹேதூதி ஆஹ – ‘‘ஸரூபா…பே… ஏத்த² பச்சயே’’தி. கரசரணாதி³அவயவஸங்கா⁴தபா⁴வேன ரூபீயதி நிரூபீயதீதி ரூபம், ரூபகாயோதி ஆஹ – ‘‘ஆகாஸோ…பே… ஏத்த² ஸரீரே’’தி.

ரூபயதி வண்ணவிகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி ரூபம், வண்ணாயதனம். ஆரோஹபரிணாஹாதி³பே⁴த³ரூபக³தம் ஸண்டா²னஸம்பத்திம் நிஸ்ஸாய பஸாத³ம் ஆபஜ்ஜமானோ ரூபப்பமாணோதி வுத்தோதி ஆஹ – ‘‘ஏத்த² ஸண்டா²னே’’தி. பியரூபந்திஆதீ³ஸு ஸபா⁴வத்தோ² ரூபஸத்³தோ³. ஆதி³ஸத்³தே³ன ரூபஜ்ஜா²னாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி ஏத்த² அஜ்ஜ²த்தம் கேஸாதீ³ஸு பரிகம்மஸஞ்ஞாவஸேன படிலத்³த⁴ரூபஜ்ஜா²னம் ரூபம், தம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி ரூபீதி வுத்தோ. இத்தி²யா சதுஸமுட்டா²னே வண்ணேதி இத்தி²ஸரீரபரியாபன்னமேவ ரூபம் க³ஹிதம், தப்படிப³த்³த⁴வத்தா²லங்காராதி³ரூபம்பி பன புரிஸசித்தஸ்ஸ பரியாதா³யகம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். க³ந்த⁴வண்ணக்³க³ஹணேன விலேபனம் வுத்தம். காமம் ‘‘அஸுகாய இத்தி²யா பஸாத⁴ன’’ந்தி ஸல்லக்கி²தஸ்ஸ அகாயப்படிப³த்³த⁴ஸ்ஸபி வண்ணோ படிப³த்³த⁴சித்தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்டே²ய்ய, தம் பன ந ஏகந்திகந்தி ஏகந்திகம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காயப்படிப³த்³தோ⁴’’திஆஹ. உபகப்பதீதி சித்தஸ்ஸ பரியாதா³னாய உபகப்பதி. புரிமஸ்ஸேவாதி புப்³பே³ வுத்தஅத்த²ஸ்ஸேவ த³ள்ஹீகரணத்த²ம் வுத்தம் யதா² ‘‘த்³விக்க²த்தும் ப³ந்த⁴ம் ஸுப³ந்த⁴’’ந்தி. நிக³மனவஸேன வா ஏதம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஓபம்மவஸேன வுத்தந்தி ‘‘யம் ஏவம் புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’’தி ஸகலமேவித³ம் புரிமவசனம் உபமாவஸேன வுத்தம், தத்த² பன உபமாபூ⁴தம் அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘யத²யித³ம்…பே… இத்தி²ரூப’’ந்தி வுத்தம். பரியாதா³னே ஆனுபா⁴வோ ஸம்ப⁴வோ பரியாதா³னானுபா⁴வோ, தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம்.

இத³ம் பன ‘‘இத்தி²ரூப’’ந்திஆதி³வசனம் பரியாதா³னானுபா⁴வே ஸாதே⁴தப்³பே³ தீ³பேதப்³பே³ வத்து² காரணம். நாகோ³ நாம ஸோ ராஜா, தீ³க⁴தா³டி²கத்தா பன ‘‘மஹாதா³டி²கனாக³ராஜா’’தி வுத்தோ. அஸம்வரனியாமேனாதி சக்கு²த்³வாரிகேன அஸம்வரனீஹாரேன. நிமித்தம் க³ஹேத்வாதி ராகு³ப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் ரூபம் ஸுப⁴னிமித்தம் க³ஹேத்வா. விஸிகாத³ஸ்ஸனம் க³ந்த்வாதி ஸிவதி²கத³ஸ்ஸனம் க³ந்த்வா. தத்த² ஹி ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனா இஜ்ஜ²தி. வத்து²லோபே⁴ன குதோ தாதி³ஸாய மரணந்தி அஸத்³த³ஹந்தோ ‘‘முக²ம் தும்ஹாகம் தூ⁴மவண்ண’’ந்தி தே த³ஹரஸாமணேரே உப்பண்டே³ந்தோ வத³தி.

ரதனத்தயே ஸுப்பஸன்னத்தா காகவண்ணதிஸ்ஸாதீ³ஹி விஸேஸனத்த²ஞ்ச ஸோ திஸ்ஸமஹாராஜா ஸத்³தா⁴ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா வுச்சதி. த³ஹரஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீதி அதி⁴காரவஸேன வுத்தம். நிட்டி²துத்³தே³ஸகிச்சோதி கா³மே அஸப்பாயரூபத³ஸ்ஸனம் இமஸ்ஸ அனத்தா²ய ஸியாதி ஆசரியேன நிவாரிதகா³மப்பவேஸோ பச்சா² நிட்டி²துத்³தே³ஸகிச்சோ ஹுத்வா டி²தோ. தேன வுத்தம் – ‘‘அத்த²காமானம் வசனம் அக்³க³ஹேத்வா’’தி. நிவத்த²வத்த²ம் ஸஞ்ஜானித்வாதி அத்தனா தி³ட்ட²தி³வஸே நிவத்த²வத்த²ம் தஸ்ஸா மததி³வஸே ஸிவதி²கத³ஸ்ஸனத்த²ம் க³தேன லத்³த⁴ம் ஸஞ்ஜானித்வா. ஏவம்பீதி ஏவம் மரணஸம்பாபனவஸேனபி. அயம் தாவேத்த² அட்ட²கதா²ய அனுத்தானத்த²தீ³பனா.

நேத்தினயவண்ணனா

இதா³னி பகரணனயேன பாளியா அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம. ஸா பன அத்த²ஸம்வண்ணனா யஸ்மா தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னப்பயோஜனபா⁴ஜனேஸு பிண்ட³த்தே²ஸு ச நித்³தா⁴ரிதேஸு ஸுகரா ஹோதி ஸுவிஞ்ஞேய்யா ச, தஸ்மா ஸுத்ததே³ஸனாய ஸமுட்டா²னாதீ³னி பட²மம் நித்³தா⁴ரயிஸ்ஸாம. தத்த² ஸமுட்டா²னம் நாம தே³ஸனானிதா³னம், தம் ஸாதா⁴ரணமஸாதா⁴ரணந்தி து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம்பி அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரபே⁴த³தோ து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம் அஜ்ஜ²த்திகஸமுட்டா²னம் நாம லோகனாத²ஸ்ஸ மஹாகருணா. தாய ஹி ஸமுஸ்ஸாஹிதஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யானம் த⁴ம்மதே³ஸனாய சித்தம் உத³பாதி³, யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘ஸத்தேஸு ச காருஞ்ஞதம் படிச்ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேஸீ’’திஆதி³ (ம. நி. 1.283; மஹாவ. 9; ஸம். நி. 1.173). ஏத்த² ச ஹேதாவத்தா²யபி மஹாகருணாய ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³ யாவதே³வ ஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ ஸத்³த⁴ம்மதே³ஸனாஹத்த²தா³னேஹி ஸத்தஸந்தாரணத்த²ம் தது³ப்பத்திதோ. யதா² ச மஹாகருணா, ஏவம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் த³ஸப³லஞாணாத³யோ ச தே³ஸனாய அப்³ப⁴ந்தரஸமுட்டா²னபா⁴வேன வத்தப்³பா³. ஸப்³ப³ஞ்ஹி ஞேய்யத⁴ம்மம் தேஸம் தே³ஸேதப்³பா³காரம் ஸத்தானஞ்ச ஆஸயானுஸயாதி³ம் யாதா²வதோ ஜானந்தோ ப⁴க³வா டா²னாட்டா²னாதீ³ஸு கோஸல்லேன வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விசித்தனயதே³ஸனம் பவத்தேஸீதி. பா³ஹிரம் பன ஸாதா⁴ரணம் ஸமுட்டா²னம் த³ஸஸஹஸ்ஸமஹாப்³ரஹ்மபரிவாரஸ்ஸ ஸஹம்பதிப்³ரஹ்முனோ அஜ்ஜே²ஸனம். தத³ஜ்ஜே²ஸனுத்தரகாலஞ்ஹி த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதாபச்சவேக்க²ணாஜனிதம் அப்போஸ்ஸுக்கதம் படிப்பஸ்ஸம்பே⁴த்வா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ த⁴ம்மதே³ஸனாய உஸ்ஸாஹஜாதோ அஹோஸி. அஸாதா⁴ரணம்பி அப்³ப⁴ந்தரபா³ஹிரபே⁴த³தோ து³வித⁴மேவ. தத்த² அப்³ப⁴ந்தரம் யாய மஹாகருணாய யேன ச தே³ஸனாஞாணேன இத³ம் ஸுத்தம் பவத்திதம், தது³ப⁴யம் வேதி³தப்³ப³ம். பா³ஹிரம் பன ரூபக³ருகானம் புக்³க³லானம் அஜ்ஜா²ஸயோ. ஸ்வாயமத்தோ² அட்ட²கதா²யம் வுத்தோ ஏவ.

பயோஜனம்பி ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணதோ து³வித⁴ம். தத்த² ஸாதா⁴ரணம் யாவ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னம் விமுத்திரஸத்தா ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய. தேனேவாஹ – ‘‘ஏதத³த்தா² கதா², ஏதத³த்தா² மந்தனா’’திஆதி³. அஸாதா⁴ரணம் பன தேஸம் ரூபக³ருகானம் புக்³க³லானம் ரூபே ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ ஜஹாபனம், உப⁴யம்பேதம் பா³ஹிரமேவ. ஸசே பன வேனேய்யஸந்தானக³தம்பி தே³ஸனாப³லஸித்³தி⁴ஸங்கா²தம் பயோஜனம் அதி⁴ப்பாயஸமிஜ்ஜ²னபா⁴வதோ யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ஸித்³தி⁴யா மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோபி பயோஜனமேவாதி க³ண்ஹேய்ய, இமினா பரியாயேனஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரதாபி ஸியா.

அபிச தேஸம் ரூபக³ருகானம் புக்³க³லானம் ரூபஸ்மிம் விஜ்ஜமானஸ்ஸ ஆதீ³னவஸ்ஸ யாதா²வதோ அனவபோ³தோ⁴ இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய ஸமுட்டா²னம், தத³வபோ³தோ⁴ பயோஜனம். ஸோ ஹி இமாய தே³ஸனாய ப⁴க³வந்தம் பயோஜேதி தன்னிப்பா²த³னபராயம் தே³ஸனாதி கத்வா. யஞ்ஹி தே³ஸனாய ஸாதே⁴தப்³ப³ம் ப²லம், தம் ஆகங்கி²தப்³ப³த்தா தே³ஸகம் தே³ஸனாய பயோஜேதீதி பயோஜனந்தி வுச்சதி. ததா² தேஸம் புக்³க³லானம் தத³ஞ்ஞேஸஞ்ச வேனேய்யானம் ரூபமுகே²ன பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனஞ்சேத்த² பயோஜனம். ததா² ஸம்ஸாரசக்கனிவத்திஸத்³த⁴ம்மசக்கப்பவத்திஸஸ்ஸதாதி³மிச்சா²வாத³னிராகரணம் ஸம்மாவாத³புரேக்கா²ரோ அகுஸலமூலஸமூஹனனம் குஸலமூலஸமாரோபனம் அபாயத்³வாரபித³ஹனம் ஸக்³க³மக்³க³த்³வாரவிவரணம் பரியுட்டா²னவூபஸமனம் அனுஸயஸமுக்³கா⁴தனம் ‘‘முத்தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி புரிமபடிஞ்ஞாவிஸம்வாத³னம் தப்படிபக்க²மாரமனோரத²விஸம்வாத³னம் தித்தி²யத⁴ம்மனிம்மத²னம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மபதிட்டா²பனந்தி ஏவமாதீ³னிபி பயோஜனானி இத⁴ வேதி³தப்³பா³னி.

யதா² தே புக்³க³லா ரூபக³ருகா, ஏவம் தத³ஞ்ஞே ச ஸக்காயக³ருகா ஸக்காயஸ்மிம் அல்லீனா ஸங்க²தத⁴ம்மானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ச படிபத்திம் அஜானந்தா அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸாதா⁴ரணபரிசரியமனஸிகாரபரா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனதா⁴ரணபரிசயப்படிவேத⁴விமுகா² ச ப⁴வவிப்பமோக்கே²ஸினோ வேனேய்யா இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய பா⁴ஜனம்.

பிண்ட³த்தா சேத்த² ரூபக்³க³ஹணேன ரூபதா⁴துரூபாயதனரூபக்க²ந்த⁴பரிக்³க³ண்ஹனம் ரூபமுகே²ன சதுத⁴ம்மானம் வட்டத்தயவிச்சே²த³னூபாயோ ஆஸவோகா⁴தி³விவேசனம் அபி⁴னந்த³னனிவாரணஸங்க³திக்கமோ விவாத³மூலபரிச்சாகோ³ ஸிக்க²த்தயானுயோகோ³ பஹானத்தயதீ³பனா ஸமத²விபஸ்ஸனானுட்டா²னம் பா⁴வனாஸச்சி²கிரியாஸித்³தீ⁴தி ஏவமாத³யோ வேதி³தப்³பா³.

இதோ பரம் பன ஸோளஸ ஹாரா த³ஸ்ஸேதப்³பா³. தத்த² ‘‘ரூப’’ந்தி ஸஹஜாதா தஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தா தப்படிப³த்³தா⁴ ச ஸப்³பே³ ரூபாரூபத⁴ம்மா தண்ஹாவஜ்ஜா து³க்க²ஸச்சம். தம்ஸமுட்டா²பிகா ததா³ரம்மணா ச தண்ஹா ஸமுத³யஸச்சம். தது³ப⁴யேஸம் அப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம். நிரோத⁴ப்பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்சம். தத்த² ஸமுத³யேன அஸ்ஸாதோ³, து³க்கே²ன ஆதீ³னவோ, மக்³க³னிரோதே⁴ஹி நிஸ்ஸரணம், ரூபாரம்மணஸ்ஸ அகுஸலசித்தஸ்ஸ குஸலசித்தஸ்ஸ ச பரியாதா³னம் ப²லம். யஞ்ஹி தே³ஸனாய ஸாதே⁴தப்³ப³ம் பயோஜனம், தம் ப²லந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². தத³த்த²ம் ஹித³ம் ஸுத்தம் ப⁴க³வதா தே³ஸிதந்தி. யதா² தம் குஸலசித்தம் ந பரியாதி³யதி, ஏவம் படிஸங்கா²னபா⁴வனாப³லபரிக்³க³ஹிதா இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா உபாயோ. புரிஸஸ்ஸ குஸலசித்தபரியாதா³னேனஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ அஞ்ஞரூபாஸாதா⁴ரணதாத³ஸ்ஸனாபதே³ஸேன அத்த²காமேஹி ததோ சித்தம் ஸாது⁴கம் ரக்கி²தப்³ப³ம். அயமேத்த² ப⁴க³வதோ ஆணத்தீதி அயம் தே³ஸனாஹாரோ. அஸ்ஸாதா³தி³ஸந்த³ஸ்ஸனவிபா⁴வனலக்க²ணோ ஹி தே³ஸனாஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் நேத்திப்பகரணே –

‘‘அஸ்ஸாதா³தீ³னவதா, நிஸ்ஸரணம்பி ச ப²லம் உபாயோ ச;

ஆணத்தீ ச ப⁴க³வதோ, யோகீ³னம் தே³ஸனாஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

தே³ஸீயதி ஸம்வண்ணீயதி ஏதாய ஸுத்தத்தோ²தி தே³ஸனா, தே³ஸனாய ஸஹசரணதோ வா தே³ஸனா. நனு ச அஞ்ஞேபி ஹாரா தே³ஸனாஸங்கா²தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாதோ தே³ஸனாய ஸஹசாரினோ வாதி? ஸச்சமேதம், அயம் பன ஹாரோ யேபு⁴ய்யேன யதா²ருதவஸேனேவ விஞ்ஞாயமானோ தே³ஸனாய ஸஹ சரதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ந ததா²பரே. ந ஹி அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணாதி³ஸந்த³ஸ்ஸனரஹிதா ஸுத்ததே³ஸனா அத்தி². கிம் பன தேஸம் அஸ்ஸாதா³தீ³னம் அனவஸேஸானம் வசனம் தே³ஸனாஹாரோ, உதா³ஹு ஏகச்சானந்தி? நிரவஸேஸானம்யேவ. யஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணானி ஸரூபதோ ஆக³தானி, தத்த² வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². யத்த² பன ஏகதே³ஸேன ஆக³தானி, ந ச ஸரூபேன, தத்த² அனாக³தம் அத்த²வஸேன நித்³தா⁴ரேத்வா ஹாரோ யோஜேதப்³போ³.

ஸயம் ஸமந்தசக்கு²பா⁴வதோ தம்த³ஸ்ஸனேன ஸபா⁴வதோ ச ‘‘அஹ’’ந்தி வுத்தம். பி⁴க்க²னஸீலதாதி³கு³ணயோக³தோ அபி⁴முகீ²கரணத்த²ஞ்ச, ‘‘பி⁴க்க²வே’’தி வுத்தம். அத்தாபா⁴வதோ அபரதாத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச ‘‘அஞ்ஞ’’ந்தி வுத்தம். ஏகஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴த³ஸ்ஸனத்த²ம் அனேகபா⁴வப்படிஸேத⁴னத்த²ஞ்ச ‘‘ஏகரூபம்பீ’’தி வுத்தம். தாதி³ஸஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ அபா⁴வதோ அத³ஸ்ஸனதோ ச ‘‘ந ஸமனுபஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தம். தஸ்ஸ பச்சாமஸனதோ அனியமதோ ச ‘‘ய’’ந்தி வுத்தம். இதா³னி வுச்சமானாகாரபராமஸனதோ தத³ஞ்ஞாகாரனிஸேத⁴னதோ ச ‘‘ஏவ’’ந்தி வுத்தம். விஸபா⁴கி³ந்த்³ரியவத்து²தோ ஸபா⁴க³வத்து²ஸ்மிம் தத³பா⁴வதோ ச ‘‘புரிஸஸ்ஸா’’தி வுத்தம். நிமித்தக்³கா³ஹஸ்ஸ வத்து²பா⁴வதோ ததா² பரிகப்பிதத்தா ச ‘‘சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’’தி வுத்தம். ஏவந்தி வுத்தாகாரபராமஸனத்த²ஞ்சேவ நித³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச ‘‘யதா²’’தி வுத்தம். அத்தனோ பச்சக்க²பா⁴வதோ பி⁴க்கூ²னம் பச்சக்க²கரணத்த²ஞ்ச ‘‘இத³’’ந்தி வுத்தம். இத்தி²ஸந்தானபரியாபன்னதோ தப்படிப³த்³த⁴பா⁴வதோ ச ‘‘இத்தி²ரூப’’ந்தி வுத்தந்தி ஏவம் அனுபத³விசயதோ விசயோ ஹாரோ. விசீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா பத³பஞ்ஹாத³யோதி விசயோ, விசிதி ஏவ வா தேஸந்தி விசயோ. பத³புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனபுப்³பா³பரானுக்³க³ஹனம் அஸ்ஸாதா³தீ³னஞ்ச விஸேஸனித்³தா⁴ரணவஸேன பவிசயலக்க²ணோ ஹி விசயோ ஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘யம் புச்சி²தஞ்ச விஸ்ஸஜ்ஜிதஞ்ச, ஸுத்தஸ்ஸ யா ச அனுகீ³தி;

ஸுத்தஸ்ஸ யோ பவிசயோ, ஹாரோ விசயோதி நித்³தி³ட்டோ²’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

அனாதி³மதி ஸம்ஸாரே இத்தி²புரிஸானம் அஞ்ஞமஞ்ஞரூபாபி⁴ராமதாய ‘‘இத்தி²ரூபம் புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீ’’தி யுஜ்ஜதீதி அயம் யுத்திஹாரோ. ப்³யஞ்ஜனத்தா²னம் யுத்தாயுத்தவிபா⁴க³விபா⁴வனலக்க²ணோ ஹி யுத்திஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஸப்³பே³ஸம் ஹாரானம், யா பூ⁴மீ யோ ச கோ³சரோ தேஸம்;

யுத்தாயுத்திபரிக்கா², ஹாரோ யுத்தீதி நித்³தி³ட்டோ²’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

யுத்தீதி ச உபபத்தி ஸாத⁴னயுத்தி, இத⁴ பன யுத்திவிசாரணா யுத்தி உத்தரபத³லோபேன ‘‘ரூபப⁴வோ ரூப’’ந்தி யதா². யுத்திஸஹசரணதோ வா யுத்தி.

இத்தி²ரூபம் அயோனிஸோ ஓலோகியமானம் இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதாய பத³ட்டா²னம், ஸா குஸலானம் த⁴ம்மானம் அபா⁴வனாய பத³ட்டா²னம், ஸா ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ பரிவுத்³தி⁴யா பத³ட்டா²னம். ப்³யதிரேகதோ பன இத்தி²ரூபம் யோனிஸோ ஓலோகியமானம் ஸதிபட்டா²னபா⁴வனாய பத³ட்டா²னம், ஸா போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் பா⁴வனாபாரிபூரியா பத³ட்டா²னம், ஸா விஜ்ஜாவிமுத்தீனம் பாரிபூரியா பத³ட்டா²னம், குஸலஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ பரியாதா³னம் ஸம்மோஹாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், ஸோ ஸங்கா²ரானம் பத³ட்டா²னம், ஸங்கா²ரா விஞ்ஞாணஸ்ஸாதி ஸப்³ப³ம் ஆவத்ததி ப⁴வசக்கம். ப்³யதிரேகதோ பன குஸலஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அபரியாதா³னம் தேஸம் தேஸம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய பாரிபூரியா பத³ட்டா²னந்தி அயம் தாவ அவிஸேஸதோ நயோ. விஸேஸதோ பன ஸீலஸ்ஸ அபரியாதா³னம் அவிப்படிஸாரஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், அவிப்படிஸாரோ பாமோஜ்ஜஸ்ஸாதிஆதி³னா யாவ அனுபாதா³பரினிப்³பா³னம் நேதப்³ப³ம். அயம் பத³ட்டா²னோ ஹாரோ. ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னபூ⁴தே த⁴ம்மே தேஸஞ்ச பத³ட்டா²னபூ⁴தேதி ஸம்ப⁴வதோ பத³ட்டா²னபூ⁴தத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ ஹி பத³ட்டா²னோ ஹாரோ. வுத்தஞ்சேதம் –

‘‘த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஜினோ, தஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ யம் பத³ட்டா²னம்;

இதி யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மா, ஏஸோ ஹாரோ பத³ட்டா²னோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

பத³ட்டா²னந்தி ஆஸன்னகாரணம். இத⁴ பன பத³ட்டா²னவிசாரணா பத³ட்டா²னோதிஆதி³ யுத்திஹாரே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏகரூபந்தி ச ரூபாயதனக்³க³ஹணேன ச²ன்னம்பி பா³ஹிரானம் ஆயதனானம் க³ஹணம் பா³ஹிராயதனபா⁴வேன ஏகலக்க²ணத்தா. சித்தந்தி மனாயதனக்³க³ஹணேன ச²ன்னம்பி அஜ்ஜ²த்திகானம் ஆயதனானம் க³ஹணம் அஜ்ஜ²த்திகாயதனபா⁴வேன ஏகலக்க²ணத்தா. ஏவம் க²ந்த⁴தா⁴தாதி³வஸேனபி ஏகலக்க²ணதா வத்தப்³பா³. அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ. லக்கீ²யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஏகலக்க²ணத⁴ம்மா அவுத்தாபி ஏகச்சவசனேனாதி லக்க²ணோ. ஸுத்தே அனாக³தேபி த⁴ம்மே வுத்தப்பகாரே ஆக³தே விய நித்³தா⁴ரேத்வா யா ஸம்வண்ணனா, ஸோ லக்க²ணோ ஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘வுத்தம்ஹி ஏகத⁴ம்மே, யே த⁴ம்மா ஏகலக்க²ணா கேசி;

வுத்தா ப⁴வந்தி ஸப்³பே³, ஸோ ஹாரோ லக்க²ணோ நாமா’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

நிதா³னே இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய ரூபக³ருகானம் புக்³க³லானம் ரூபஸ்மிம் அனாதீ³னவத³ஸ்ஸிதா வுத்தா, ‘‘கத²ம் நு கோ² இமே இமம் தே³ஸனம் ஸுத்வா ரூபே ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனமுகே²ன ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி க²ந்த⁴பஞ்சகே ஸப்³ப³ஸோ ச²ந்த³ராக³ம் பஹாய ஸகலவட்டது³க்க²தோ முச்சேய்யும், பரே ச தத்த² பதிட்டா²பேய்யு’’ந்தி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. பத³னிப்³ப³சனம் நிருத்தம், தம் ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³னிதா³னபதா³னம் ‘‘நாஹ’’ந்திஆதி³பாளிபதா³னஞ்ச அட்ட²கதா²யம் தஸ்ஸா லீனத்த²வண்ணனாய ச வுத்தனயானுஸாரேன ஸுகரத்தா ந வித்தா²ரயிம்ஹ.

பத³பத³த்த²தே³ஸனாதே³ஸனானிக்கே²பஸுத்தஸந்தி⁴வஸேன பஞ்சவிதா⁴ ஸந்தி⁴. தத்த² பத³ஸ்ஸ பத³ந்தரேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ பத³ஸந்தி⁴. பத³த்த²ஸ்ஸ பத³த்த²ந்தரேன ஸம்ப³ந்தோ⁴ பத³த்த²ஸந்தி⁴, யோ ‘‘கிரியாகாரகஸம்ப³ந்தோ⁴’’தி வுச்சதி. நானானுஸந்தி⁴கஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ தம்தம்அனுஸந்தீ⁴ஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏகானுஸந்தி⁴கஸ்ஸ ச புப்³பா³பரஸம்ப³ந்தோ⁴ தே³ஸனாஸந்தி⁴, யா அட்ட²கதா²யம் ‘‘புச்சா²னுஸந்தி⁴, அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴, யதா²னுஸந்தீ⁴’’தி திதா⁴ விப⁴த்தா. அஜ்ஜா²ஸயோ சேத்த² அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோதி த்³விதா⁴ வேதி³தப்³போ³. தே³ஸனானிக்கே²பஸந்தி⁴ சதுன்னம் ஸுத்தனிக்கே²பானம் வஸேன வேதி³தப்³பா³. ஸுத்தஸந்தி⁴ இத⁴ பட²மனிக்கே²பவஸேனேவ வேதி³தப்³பா³. ‘‘கஸ்மா பனேத்த² இத³மேவ சித்தபரியாதா³னஸுத்தம் பட²மம் நிக்கி²த்த’’ந்தி நாயமனுயோகோ³ கத்த²சி ந பவத்ததி. அபிச இமே ஸத்தா அனாதி³மதி ஸம்ஸாரே பரிப்³ப⁴மந்தா இத்தி²புரிஸா அஞ்ஞமஞ்ஞேஸம் பஞ்சகாமகு³ணஸங்கா²தரூபாபி⁴ராமா, தத்த² இத்தீ² புரிஸஸ்ஸ ரூபே ஸத்தா கி³த்³தா⁴ க³தி⁴தா லக்³கா³ லக்³கி³தா ஆஸத்தா, ஸா சஸ்ஸா தத்த² ஆஸத்தி து³ப்³பி³வேசனீயா. ததா² புரிஸோ இத்தி²யா ரூபே, தத்த² ச த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³கோ³ க³ருதரோ இதரேஸஞ்ச மூலபூ⁴தோ. தேனேவ ஹி ப⁴க³வா ‘‘கத²ம் நு கோ² மாதுகா³மே படிபஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி (தீ³. நி. 2.203) புட்டோ² ‘‘அத³ஸ்ஸனமேவா’’தி அவோச. தஸ்மா ப⁴க³வா பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ரூபே ச²ந்த³ராக³ஹாபனத்த²ம் இத³மேவ ஸுத்தம் பட²மம் தே³ஸேஸி. நிப்³பா³னாதி⁴க³மாய படிபத்தியா ஆதி³ ரேஸா படிபத்தீதி. யம் பன ஏகிஸ்ஸா தே³ஸனாய தே³ஸனந்தரேன ஸம்ஸந்த³னம், அயம்பி தே³ஸனாஸந்தி⁴. ஸா இத⁴ ஏவம் வேதி³தப்³பா³. ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே…பே… திட்ட²தீ’’தி அயம் தே³ஸனா. ‘‘யே கோ², பி⁴க்க²வே, சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, தஞ்சே பி⁴க்கு² அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி, தஸ்ஸ தம் அபி⁴னந்த³தோ அபி⁴வத³தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ உப்பஜ்ஜந்தி அனேகே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா’’தி (ஸம். நி. 4.118) இமாய தே³ஸனாய ஸம்ஸந்த³தி. ததா² ‘‘ரூபே மஞ்ஞதி, ரூபேஸு மஞ்ஞதி, ரூபதோ மஞ்ஞதி, ரூபம் ‘மே’தி மஞ்ஞதி. ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனபி⁴ஜானம் அபரிஜானம் அவிராஜயம் அப்பஜஹம் அப⁴ப்³போ³ து³க்க²க்க²யாயா’’தி (ஸம். நி. 4.112) ஏவமாதீ³ஹி தே³ஸனாஹி ஸம்ஸந்த³தீதி அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ. வியூஹீயந்தி விபா⁴கே³ன பிண்டீ³யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வாதி ப்³யூஹோ, நிப்³ப³சனாதீ³னம் சதுன்னம் ப்³யூஹோதி சதுப்³யூஹோ, சதுன்னம் வா ப்³யூஹோ ஏத்தா²தி சதுப்³யூஹோ. நிப்³ப³சனாதி⁴ப்பாயாதீ³னம் சதுன்னம் விபா⁴க³லக்க²ணோ ஹி சதுப்³யூஹோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘நேருத்தமதி⁴ப்பாயோ, ப்³யஞ்ஜனமத² தே³ஸனானிதா³னஞ்ச;

புப்³பா³பரானுஸந்தீ⁴, ஏஸோ ஹாரோ சதுப்³யூஹோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம்…பே… இத்தி²ரூப’’ந்தி ஏதேன அயோனிஸோமனஸிகாரோ தீ³பிதோ. யம் தத்த² சித்தம் பரியாதி³யதி, தேன யோனிஸோமனஸிகாரோ. தத்த² அயோனிஸோமனஸிகரோதோ தண்ஹாவிஜ்ஜா பரிவட்³ட⁴ந்தி, தாஸு தண்ஹாக³ஹணேன நவ தண்ஹாமூலகா த⁴ம்மா ஆவட்டந்தி, அவிஜ்ஜாக³ஹணேன அவிஜ்ஜாமூலகம் ஸப்³ப³ம் ப⁴வசக்கம் ஆவட்டதி, யோனிஸோமனஸிகாரக்³க³ஹணேன ச யோனிஸோமனஸிகாரமூலகா த⁴ம்மா ஆவட்டந்தி, சதுப்³பி³த⁴ஞ்ச ஸம்பத்திசக்கந்தி. அயம் ஆவட்டோ ஹாரோ. ஆவட்டயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸபா⁴க³விஸபா⁴கா³ ச த⁴ம்மா, தேஸம் வா ஆவட்டனந்தி ஆவட்டோ. தே³ஸனாய க³ஹிதத⁴ம்மானம் ஸபா⁴கா³ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன ஆவட்டனலக்க²ணோ ஹி ஆவட்டோ ஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஏகம்ஹி பத³ட்டா²னே, பரியேஸதி ஸேஸகம் பத³ட்டா²னம்;

ஆவட்டதி படிபக்கே², ஆவட்டோ நாம ஸோ ஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

ரூபம் சதுப்³பி³த⁴ம் கம்மஸமுட்டா²னம், சித்தஸமுட்டா²னம், உதுஸமுட்டா²னம், ஆஹாரஸமுட்டா²னம், ததா² இட்ட²ம் இட்ட²மஜ்ஜ²த்தம் அனிட்ட²ம் அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தந்தி. இத⁴ பன இட்ட²ம் அதி⁴ப்பேதம். சித்தம் குஸலசித்தமேத்த² வேதி³தப்³ப³ம். தம் காமாவசரம், ரூபாவசரம், அரூபாவசரம், லோகுத்தரந்தி சதுப்³பி³த⁴ம். வேத³னாதி³ஸம்பயுத்தத⁴ம்மபே⁴த³தோ அனேகவித⁴ந்தி அயம் விப⁴த்திஹாரோ. விப⁴ஜீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணானம் ஸம்கிலேஸவோதா³னத⁴ம்மானம் பூ⁴மியோதி விப⁴த்தி. விப⁴ஜனம் வா ஏதேஸம் பூ⁴மியோதி விப⁴த்தி. ஸம்கிலேஸத⁴ம்மே வோதா³னத⁴ம்மே ச ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணதோ பத³ட்டா²னதோ பூ⁴மிதோ விப⁴ஜனலக்க²ணோ ஹி விப⁴த்திஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘த⁴ம்மஞ்ச பத³ட்டா²னம், பூ⁴மிஞ்ச விப⁴ஜ்ஜதே அயம் ஹாரோ;

ஸாதா⁴ரணே அஸாதா⁴ரணே ச நேய்யோ விப⁴த்தீ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

இத்தி²ரூபம் புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ, யோனிஸோ மனஸிகரோதோ ந பரியாதி³யதி ஸுஸம்வுதிந்த்³ரியத்தா ஸீலேஸு ஸமாஹிதஸ்ஸாதி அயம் பரிவத்தோ ஹாரோ. படிபக்க²வஸேன பரிவத்தீயந்தி இமினா, ஏத்த² வா ஸுத்தே வுத்தத⁴ம்மா, பரிவத்தனம் வா தேஸந்தி பரிவத்தோ. நித்³தி³ட்டா²னம் த⁴ம்மானம் படிபக்க²தோ பரிவத்தனலக்க²ணோ ஹி பரிவத்தோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘குஸலாகுஸலே த⁴ம்மே, நித்³தி³ட்டே² பா⁴விதே பஹீனே ச;

பரிவத்ததி படிபக்கே², ஹாரோ பரிவத்தனோ நாமா’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

பி⁴க்க²வே, ஸமணா பப்³ப³ஜிதாதி பரியாயவசனம். அஞ்ஞம் பரம் கிஞ்சீதி பரியாயவசனம். ரூபம் வண்ணம் சக்கு²விஞ்ஞேய்யந்தி பரியாயவசனம். ஸமனுபஸ்ஸாமி ஓலோகேஸ்ஸாமி ஜானாமீதி பரியாயவசனம். ஏவம் இத்த²ம் இமம் பகாரந்தி பரியாயவசனம். புரிஸஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸாதி பரியாயவசனம். சித்தம் விஞ்ஞாணம் மனோதி பரியாயவசனம். பரியாதா³ய க³ஹேத்வா கே²பேத்வாதி பரியாயவசனம். திட்ட²தி த⁴ரதி டா²தீதி பரியாயவசனம். யதா² யேன பகாரேன யேனாகாரேனாதி பரியாயவசனம். இத்தீ² நாரீ மாதுகா³மோதி பரியாயவசனந்தி அயம் வேவசனோ ஹாரோ. விவித⁴ம் வசனம் ஏகஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ வாசகமேத்தா²தி விவசனம், விவசனமேவ வேவசனம். விவித⁴ம் வுச்சதி ஏதேன அத்தோ²தி வா விவசனம், விவசனமேவ வேவசனம். ஏகஸ்மிம் அத்தே² அனேகபரியாயஸத்³த³ப்பயோஜனலக்க²ணோ ஹி வேவசனோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘வேவசனானி ப³ஹூனி து, ஸுத்தே வுத்தானி ஏகத⁴ம்மஸ்ஸ;

யோ ஜானாதி ஸுத்தவிதூ³, வேவசனோ நாம ஸோ ஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

ரூபம் காளஸாமாதி³வஸேன அனேகதா⁴ பஞ்ஞத்தம். புரிஸோ க²த்தியாதி³வஸேன அனேகதா⁴ பஞ்ஞத்தோ. சித்தம் பரித்தமஹக்³க³தாதி³வஸேன அனேகதா⁴ பஞ்ஞத்தம். ‘‘பரியாதா³யா’’தி ஏத்த² பரியாதா³னம் பரியாதா³யகானம் பாபத⁴ம்மானம் வஸேன வீதிக்கமபரியுட்டா²னாதி³னா ச அனேகதா⁴ பஞ்ஞத்தம். அயம் பஞ்ஞத்திஹாரோ. பகாரேஹி, பபே⁴த³தோ வா ஞாபீயந்தி இமினா, ஏத்த² வா அத்தா²தி பஞ்ஞத்தி. ஏகேகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனேகாஹி பஞ்ஞத்தீஹி பஞ்ஞாபேதப்³பா³காரவிபா⁴வனலக்க²ணோ ஹி பஞ்ஞத்திஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘ஏகம் ப⁴க³வா த⁴ம்மம், பஞ்ஞத்தீஹி விவிதா⁴ஹி தே³ஸேதி;

ஸோ ஆகாரோ ஞேய்யோ, பஞ்ஞத்தீ நாம ஸோ ஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

விரோதி⁴பச்சயஸமவாயே விஸதி³ஸுப்பத்திருப்பனவண்ணவிகாராபத்தியா தம்ஸமங்கி³னோ ஹத³யங்க³தபா⁴வப்பகாஸனம் ரூபட்டோ²தி அனிச்சதாமுகே²ன ஓதரணம், அனிச்சஸ்ஸ பன து³க்க²த்தா து³க்க²தாமுகே²ன, து³க்க²ஸ்ஸ ச அனத்தகத்தா ஸுஞ்ஞதாமுகே²ன ஓதரணம். சித்தம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து, தஸ்ஸா பரியாதா³யிகா தண்ஹா ததே³கட்டா² ச பாபத⁴ம்மா த⁴ம்மதா⁴தூதி தா⁴துமுகே²ன ஓதரணம். ஏவம் க²ந்தா⁴யதனாதி³முகே²ஹிபி ஓதரணம் வத்தப்³ப³ந்தி அயம் ஓதரணோ ஹாரோ. ஓதாரீயந்தி அனுப்பவேஸீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸுத்தாக³தா த⁴ம்மா படிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஸூதி ஓதரணோ. படிச்சஸமுப்பாதா³தி³முகே²ன ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ஓதரணலக்க²ணோ ஹி ஓதரணோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யோ ச படிச்சுப்பாதோ³, இந்த்³ரியக²ந்தா⁴ ச தா⁴துஆயதனா;

ஏதேஹி ஓதரதி யோ, ஓதரணோ நாம ஸோ ஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

நாஹம், பி⁴க்க²வே…பே… ஸமனுபஸ்ஸாமீதி ஆரம்போ⁴. ஏவம் புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீதி பத³ஸுத்³தி⁴, ந பன ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴. யத²யித³ந்திஆதி³ பத³ஸுத்³தி⁴ சேவ ஆரம்ப⁴ஸுத்³தி⁴ சாதி அயம் ஸோத⁴னோ ஹாரோ. ஸோதீ⁴யந்தி ஸமாதீ⁴யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴தி ஸோத⁴னோ. ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴னம் ஸோத⁴னலக்க²ணோ ஹி ஸோத⁴னோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘விஸ்ஸஜ்ஜிதம்ஹி பஞ்ஹே, கா³தா²யம் புச்சி²தாயமாரப்³ப⁴;

ஸுத்³தா⁴ஸுத்³த⁴பரிக்கா², ஹாரோ ஸோ ஸோத⁴னோ நாமா’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

அஞ்ஞந்தி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம் கஸ்ஸசி விஸேஸஸ்ஸ அனாமட்ட²த்தா. ஏகரூபம்பீதி தம் அவிகப்பேத்வா விஸேஸவசனம். யத²யித³ந்தி ஸாமஞ்ஞதோ அதி⁴ட்டா²னம் அனியமவசனபா⁴வதோ. இத்தி²ரூபந்தி தம் அவிகப்பேத்வா விஸேஸவசனந்தி அயம் அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ. அதி⁴ட்டீ²யந்தி அனுப்பவத்தீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸாமஞ்ஞவிஸேஸபூ⁴தா த⁴ம்மா வினா விகப்பேனாதி அதி⁴ட்டா²னோ. ஸுத்தாக³தானம் த⁴ம்மானம் அவிகப்பனவஸேனேவ ஸாமஞ்ஞவிஸேஸனித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ ஹி அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஏகத்ததாய த⁴ம்மா, யேபி ச வேமத்ததாய நித்³தி³ட்டா²;

தேன விகப்பயிதப்³பா³, ஏஸோ ஹாரோ அதி⁴ட்டா²னோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

ரூபஸ்ஸ கம்மாவிஜ்ஜாத³யோ கம்மசித்தாத³யோ ச ஹேது. ஸமனுபஸ்ஸனாய ஆவஜ்ஜனாத³யோ. குஸலஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாராத³யோ. பரியாதா³யாதி ஏத்த² பரியாதா³னஸ்ஸ அயோனிஸோமனஸிகாராத³யோதி அயம் பரிக்கா²ரோ ஹாரோ. பரிகரோதி அபி⁴ஸங்க²ரோதி ப²லந்தி பரிக்கா²ரோ, ஹேது பச்சயோ ச. பரிக்கா²ரம் ஆசிக்க²தீதி பரிக்கா²ரோ, ஹாரோ. பரிக்கா²ரவிஸயத்தா, பரிக்கா²ரஸஹசரணதோ வா பரிக்கா²ரோ. ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பரிக்கா²ரஸங்கா²தஹேதுபச்சயே நித்³தா⁴ரேத்வா ஸம்வண்ணனாலக்க²ணோ ஹி பரிக்கா²ரோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யே த⁴ம்மா யம் த⁴ம்மம், ஜனயந்திப்பச்சயா பரம்பரதோ;

ஹேதுமவகட்³ட⁴யித்வா, ஏஸோ ஹாரோ பரிக்கா²ரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

புரிஸஸ்ஸ சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தீதி ஏத்த² பரியாதா³யிகா விஸேஸதோ தண்ஹாவிஜ்ஜா வேதி³தப்³பா³ தாஸம் வஸேன பரியாதா³னஸம்ப⁴வதோ. தாஸு தண்ஹாய ரூபமதி⁴ட்டா²னம், அவிஜ்ஜாய அரூபம். விஸேஸதோ தண்ஹாய ஸமதோ² படிபக்கோ², அவிஜ்ஜாய விபஸ்ஸனா. ஸமத²ஸ்ஸ சேதோவிமுத்தி, ப²லவிபஸ்ஸனாய பஞ்ஞாவிமுத்தி. ததா² ஹி தா ராக³விராகா³ அவிஜ்ஜாவிராகா³தி விஸேஸேத்வா வுச்சந்தீதி அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ. ஸமாரோபீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா பத³ட்டா²னாதி³முகே²ன த⁴ம்மாதி ஸமாரோபனோ. ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னவேவசனபா⁴வனாபஹானஸமாரோபனவிசாரணலக்க²ணோ ஹி ஸமாரோபனோ ஹாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யே த⁴ம்மா யம் மூலா, யே சேகத்தா² பகாஸிதா முனினா;

தே ஸமாரோபயிதப்³பா³, ஏஸ ஸமாரோபனோ ஹாரோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

ஏத்தாவதா ச –

‘‘தே³ஸனா விசயோ யுத்தி, பத³ட்டா²னோ ச லக்க²ணோ;

சதுப்³யூஹோ ச ஆவட்டோ, விப⁴த்தி பரிவத்தனோ.

வேவசனோ ச பஞ்ஞத்தி, ஓதரணோ ச ஸோத⁴னோ;

அதி⁴ட்டா²னோ பரிக்கா²ரோ, ஸமாரோபனோ ஸோளஸோ’’தி. (நேத்தி. 1 உத்³தே³ஸவார) –

ஏவம் வுத்தா ஸோளஸ ஹாரா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஹரீயந்தி ஏதேஹி, ஏத்த² வா ஸுத்தகே³ய்யாதி³விஸயா அஞ்ஞாணஸம்ஸயவிபல்லாஸாதி ஹாரா. ஹரந்தி வா ஸயம் தானி, ஹரணமத்தமேவ வாதி ஹாரா ப²லூபசாரேன. அத² வா ஹரீயந்தி வோஹரீயந்தி த⁴ம்மஸம்வண்ணகத⁴ம்மப்படிக்³கா³ஹகேஹி த⁴ம்மஸ்ஸ தா³னக்³க³ஹணவஸேனாதி ஹாரா. அத² வா ஹாரா வியாதி ஹாரா. யதா² ஹி அனேகரதனாவலிஸமூஹோ ஹாரஸங்கா²தோ அத்தனோ அவயவபூ⁴தரதனஸம்ப²ஸ்ஸேஹி ஸமுபஜனியமானஹிலாத³ஸுகோ² ஹுத்வா தது³பபோ⁴கி³ஜனஸரீரஸந்தாபம் நிதா³க⁴பரிளாஹூபஜனிதம் வூபஸமேதி, ஏவமேவ தேபி நானாவித⁴பரமத்த²ரதனப்பப³ந்தா⁴ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸா அத்தனோ அவயவபூ⁴தபரமத்த²ரதனாதி⁴க³மேன ஸமுப்பாதி³யமானனிப்³பு³திஸுகா² த⁴ம்மப்படிக்³கா³ஹகஜனஹத³யபரிதாபம் காமராகா³தி³கிலேஸஹேதுகம் வூபஸமேந்தீதி. அத² வா ஹாரயந்தி அஞ்ஞாணாதி³னீஹாரம் அபக³மம் கரோந்தி ஆசிக்க²ந்தீதி வா ஹாரா. அத² வா ஸோதுஜனசித்தஸ்ஸ ஹரணதோ ரமணதோ ச ஹாரா நிருத்தினயேன யதா² ‘‘ப⁴வேஸு வந்தக³மனோ ப⁴க³வா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.144; பாரா. அட்ட². 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா).

இதோ பரம் பன நந்தி³யாவட்டாதி³பஞ்சவித⁴னயா வேதி³தப்³பா³ – தத்த² தண்ஹாவிஜ்ஜா ஸமுத³யஸச்சம், தாஸம் அதி⁴ட்டா²னாதி³பூ⁴தா ரூபத⁴ம்மா து³க்க²ஸச்சம், தேஸம் அப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴ப்பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்சம். தண்ஹாக³ஹணேன சேத்த² மாயாஸாடே²ய்யமானாதிமானமத³ப்பமாத³பாபிச்ச²தாபாபமித்ததாஅஹிரிகஅனோத்தப்பாதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³. அவிஜ்ஜாக³ஹணேன விபரீதமனஸிகாரகோதூ⁴பனாஹமக்க²பளாஸஇஸ்ஸாமச்ச²ரிய- ஸாரம்ப⁴தோ³வசஸ்ஸதாப⁴வதி³ட்டி²விப⁴வதி³ட்டி²ஆதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³. வுத்தவிபரியாயதோ குஸலபக்கோ² நேதப்³போ³. கத²ம்? அமாயாஅஸாடே²ய்யாதி³வஸேன அவிபரீதமனஸிகாராதி³வஸேன ச. ததா² ஸமத²பக்கி²யானம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னம், விபஸ்ஸனாபக்கி²யானம் அனிச்சஸஞ்ஞாதீ³னஞ்ச வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி. யோ ஹி தண்ஹாஅவிஜ்ஜாஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ச சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, அயம் நந்தி³யாவட்டனயோ நாம. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘தண்ஹஞ்ச அவிஜ்ஜம்பி ச, ஸமதே²ன விபஸ்ஸனாய யோ நேதி;

ஸச்சேஹி யோஜயித்வா, அயம் நயோ நந்தி³யாவட்டோ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ விய ஆவட்டோ ஏதஸ்ஸாதி நந்தி³யாவட்டோ. யதா² ஹி நந்தி³யாவட்டோ அந்தோ டி²தேன பதா⁴னாவயவேன ப³ஹித்³தா⁴ ஆவட்டதி, ஏவமயம்பி நயோதி அத்தோ². அத² வா நந்தி³யா தண்ஹாய பமோத³ஸ்ஸ வா ஆவட்டோ ஏத்தா²தி நந்தி³யாவட்டோ.

ஹேட்டா² வுத்தனயேன க³ஹிதேஸு தண்ஹாவிஜ்ஜாதப்பக்கி²யத⁴ம்மேஸு தண்ஹா லோபோ⁴, அவிஜ்ஜா மோஹோ, அவிஜ்ஜாய ஸம்பயுத்தோ லோஹிதே ஸதி புப்³போ³ விய தண்ஹாய ஸதி ஸிஜ்ஜ²மானோ ஆகா⁴தோ தோ³ஸோ இதி தீஹி அகுஸலமூலேஹி க³ஹிதேஹி, தப்படிபக்க²தோ குஸலசித்தக்³க³ஹணேன ச தீணி குஸலமூலானி க³ஹிதானி ஏவ ஹோந்தி. இதா⁴பி லோபோ⁴ ஸப்³பா³னி வா ஸாஸவகுஸலமூலானி ஸமுத³யஸச்சம், தன்னிப்³ப³த்தா தேஸம் அதி⁴ட்டா²னகோ³சரபூ⁴தா உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ஸச்சந்திஆதி³னா ஸச்சயோஜனா வேதி³தப்³பா³. ப²லம் பனேத்த² விமோக்க²த்தயவஸேன நித்³தா⁴ரேதப்³ப³ம், தீஹி அகுஸலமூலேஹி திவித⁴து³ச்சரிதஸம்கிலேஸமலவிஸமஅகுஸலஸஞ்ஞாவிதக்காதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³, ததா² தீஹி குஸலமூலேஹி திவித⁴ஸுசரிதஸமகுஸலஸஞ்ஞாவிதக்கஸத்³த⁴ம்மஸமாதி⁴விமோக்க²முகா²தி³வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் திபுக்க²லஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி. யோ ஹி அகுஸலமூலேஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ குஸலமூலேஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ச சதுஸச்சயோஜனாமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, அயம் திபுக்க²லனயோ நாம. தீஹி அவயவேஹி லோபா⁴தீ³ஹி ஸம்கிலேஸபக்கே², அலோபா⁴தீ³ஹி ச வோதா³னபக்கே² புக்க²லோ ஸோப⁴னோதி திபுக்க²லோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யோ அகுஸலே ஸமூலேஹி,

நேதி குஸலே ச குஸலமூலேஹி;

பூ⁴தம் தத²ம் அவிதத²ம்,

திபுக்க²லம் தம் நயம் ஆஹூ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

வுத்தனயேன க³ஹிதேஸு தண்ஹாவிஜ்ஜாதப்பக்கி²யத⁴ம்மேஸு விஸேஸதோ தண்ஹாதி³ட்டீ²னம் வஸேன அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி, து³க்கே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி ச விபல்லாஸா, அவிஜ்ஜாதி³ட்டீ²னம் வஸேன அனிச்சே ‘‘நிச்ச’’ந்தி, அனத்தனி ‘‘அத்தா’’தி விபல்லாஸா வேதி³தப்³பா³. தேஸம் படிபக்க²தோ குஸலசித்தக்³க³ஹணேன ஸித்³தே⁴ஹி ஸதிவீரியஸமாதி⁴பஞ்ஞிந்த்³ரியேஹி சத்தாரி ஸதிபட்டா²னானி ஸித்³தா⁴னியேவ ஹோந்தி.

தத்த² சதூஹி இந்த்³ரியேஹி சத்தாரோ புக்³க³லா நித்³தி³ஸிதப்³பா³. கத²ம்? து³விதோ⁴ ஹி தண்ஹாசரிதோ முதி³ந்த்³ரியோ திக்கி²ந்த்³ரியோதி, ததா² தி³ட்டி²சரிதோ. தேஸு பட²மோ அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி விபரியேஸக்³கா³ஹீ ஸதிப³லேன யதா²பூ⁴தம் காயஸபா⁴வம் ஸல்லக்கே²ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் ஸமுக்³கா⁴தேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. து³தியோ அஸுகே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி விபரியேஸக்³கா³ஹீ ‘‘உப்பன்னம் காமவிதக்கம் நாதி⁴வாஸேதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.26; அ. நி. 4.14; 6.58) வுத்தேன வீரியஸம்வரபூ⁴தேன வீரியப³லேன படிபக்க²ம் வினோதே³ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் வித⁴மேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. ததியோ அனிச்சே ‘‘நிச்ச’’ந்தி விபல்லாஸக்³கா³ஹீ ஸமத²ப³லேன ஸமாஹிதசித்தோ ஸங்கா²ரானம் க²ணிகபா⁴வம் ஸல்லக்கே²ந்தோ பா⁴வனாப³லேன தம் விபல்லாஸம் ஸமுக்³கா⁴தேத்வா ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி. சதுத்தோ² ஸந்ததிஸமூஹகிச்சாரம்மணக⁴னவஞ்சிததாய ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மபுஞ்ஜமத்தே அனத்தனி ‘‘அத்தா’’தி மிச்சா²பி⁴னிவேஸீ சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாமனஸிகாரேன தம் மிச்சா²பி⁴னிவேஸம் வித்³த⁴ம்ஸேந்தோ ஸாமஞ்ஞப²லம் ஸச்சி²கரோதி. ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதீ³ஹி சதூஹிபி வா விபல்லாஸேஹி ஸமுத³யஸச்சம், தேஸமதி⁴ட்டா²னாரம்மணபூ⁴தா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ஸச்சந்திஆதி³னா ஸச்சயோஜனா வேதி³தப்³பா³. ப²லம் பனேத்த² சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி, சதூஹி சேத்த² விபல்லாஸேஹி சதுராஸவோக⁴யோக³க³ந்த²அக³திதண்ஹுபாதா³னஸல்லவிஞ்ஞாணட்டி²திஅபரிஞ்ஞாதி³வஸேன அகுஸலபக்கோ² நேதப்³போ³, ததா² சதூஹி ஸதிபட்டா²னேஹி சதுப்³பி³த⁴ஜ்ஜா²னவிஹாராதி⁴ட்டா²னஸுக²பா⁴கி³யத⁴ம்மஅப்பமஞ்ஞாஸம்மப்பதா⁴னஇத்³தி⁴பாதா³தி³வஸேன வோதா³னபக்கோ² நேதப்³போ³தி அயம் ஸீஹவிக்கீளிதஸ்ஸ நயஸ்ஸ பூ⁴மி. யோ ஹி ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதீ³ஹி விபல்லாஸேஹி ஸகலஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³ஹி ச வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனாவஸேன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, அயம் ஸீஹவிக்கீளிதோ நாம. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யோ நேதி விபல்லாஸேஹி,

கிலேஸே இந்த்³ரியேஹி ஸத்³த⁴ம்மே;

ஏதம் நயம் நயவிதூ³,

ஸீஹவிக்கீளிதம் ஆஹூ’’தி. (நேத்தி. 4 நித்³தே³ஸவார);

அஸந்தாஸனஜவபரக்கமாதி³விஸேஸயோகே³ன ஸீஹோ ப⁴க³வா, தஸ்ஸ விக்கீளிதம் தே³ஸனா வசீகம்மபூ⁴தோ விஹாரோதி கத்வா விபல்லாஸதப்படிபக்க²பரிதீ³பனதோ ஸீஹஸ்ஸ விக்கீளிதம் ஏத்தா²தி ஸீஹவிக்கீளிதோ, நயோ. ப³லவிஸேஸயோக³தீ³பனதோ வா ஸீஹவிக்கீளிதஸதி³ஸத்தா நயோ ஸீஹவிக்கீளிதோ. ப³லவிஸேஸோ சேத்த² ஸத்³தா⁴தி³ப³லம், த³ஸப³லானி ஏவ வா.

இமேஸம் பன திண்ணம் அத்த²னயானம் ஸித்³தி⁴யா வோஹாரனயத்³வயம் ஸித்³த⁴மேவ ஹோதி. ததா² ஹி அத்த²னயத்தயதி³ஸாபா⁴வேன குஸலாதி³த⁴ம்மானம் ஆலோசனம் தி³ஸாலோசனம். வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘வேய்யாகரணேஸு ஹி யே,

குஸலாகுஸலா தஹிம் தஹிம் வுத்தா;

மனஸா ஓலோகயதே,