நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

அங்கு³த்தரனிகாயே

ஏககனிபாத-டீகா

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

அனந்தஞாணம் கருணானிகேதம்,

நமாமி நாத²ம் ஜிதபஞ்சமாரம்;

த⁴ம்மம் விஸுத்³த⁴ம் ப⁴வனாஸஹேதும்,

ஸங்க⁴ஞ்ச ஸேட்ட²ம் ஹதஸப்³ப³பாபம்.

கஸ்ஸபம் தம் மஹாதே²ரம், ஸங்க⁴ஸ்ஸ பரிணாயகம்;

தீ³பஸ்மிம் தம்ப³பண்ணிம்ஹி, ஸாஸனோத³யகாரகம்.

படிபத்திபராதீ⁴னம், ஸதா³ரஞ்ஞனிவாஸினம்;

பாகடம் க³க³னே சந்த³-மண்ட³லம் விய ஸாஸனே.

ஸங்க⁴ஸ்ஸ பிதரம் வந்தே³, வினயே ஸுவிஸாரத³ம்;

யம் நிஸ்ஸாய வஸந்தோஹம், வுட்³டி⁴ப்பத்தோஸ்மி ஸாஸனே.

அனுதே²ரம் மஹாபஞ்ஞம், ஸுமேத⁴ம் ஸுதிவிஸ்ஸுதம்;

அவிக²ண்டி³தஸீலாதி³-பரிஸுத்³த⁴கு³ணோத³யம்.

ப³ஹுஸ்ஸுதம் ஸதிமந்தம், த³ந்தம் ஸந்தம் ஸமாஹிதம்;

நமாமி ஸிரஸா தீ⁴ரம், க³ரும் மே க³ணவாசகம்.

ஆக³தாக³மதக்கேஸு, ஸத்³த³ஸத்த²னயஞ்ஞுஸு;

யஸ்ஸந்தேவாஸிபி⁴க்கூ²ஸு, ஸாஸனம் ஸுப்பதிட்டி²தம்.

யோ ஸீஹளிந்தோ³ தி⁴திமா யஸஸ்ஸீ,

உளாரபஞ்ஞோ நிபுணோ கலாஸு;

ஜாதோ விஸுத்³தே⁴ ரவிஸோமவம்ஸே,

மஹப்³ப³லோ அப்³பு⁴தவுத்திதேஜோ.

ஜித்வாரிவக்³க³ம் அதிது³ப்பஸய்ஹம்,

அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணவிக்கமேன;

பத்தாபி⁴ஸேகோ ஜினத⁴ம்மஸேவீ,

அபி⁴ப்பஸன்னோ ரதனத்தயம்ஹி.

சிரம் விபி⁴ன்னே ஜினஸாஸனஸ்மிம்,

பச்சத்தி²கே ஸுட்டு² வினிக்³க³ஹேத்வா;

ஸுத⁴ம்வ ஸாமக்³கி³ரஸம் பஸத்த²ம்,

பாயேஸி பி⁴க்கூ² பரிஸுத்³த⁴ஸீலே.

கத்வா விஹாரே விபுலே ச ரம்மே,

தத்ரப்பிதேனேகஸஹஸ்ஸஸங்கே²;

பி⁴க்கூ² அஸேஸே சதுபச்சயேஹி,

ஸந்தப்பயந்தோ ஸுசிரம் அக²ண்ட³ம்.

ஸத்³த⁴ம்மவுத்³தி⁴ம் அபி⁴கங்க²மானோ,

ஸயம்பி பி⁴க்கூ² அனுஸாஸயித்வா;

நியோஜயம் க³ந்த²விபஸ்ஸனாஸு,

அகாஸி வுத்³தி⁴ம் ஜினஸாஸனஸ்ஸ.

தேனாஹமச்சந்தமனுக்³க³ஹீதோ,

அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸங்க³ஹேன;

யஸ்மா பரக்கந்தபு⁴ஜவ்ஹயேன,

அஜ்ஜே²ஸிதோ பி⁴க்கு²க³ணஸ்ஸ மஜ்ஜே².

தஸ்மா அனுத்தானபதா³னமத்த²ம்,

ஸேட்டா²ய அங்கு³த்தரவண்ணனாய;

ஸந்த³ஸ்ஸயிஸ்ஸம் ஸகலம் ஸுபோ³த்³து⁴ம்,

நிஸ்ஸாய புப்³பா³சரியப்பபா⁴வம்.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

1. ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயம் நமஸ்ஸிதுகாமோ தஸ்ஸ விஸிட்ட²கு³ணயோக³ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்திஆதி³மாஹ. விஸிட்ட²கு³ணயோகே³ன ஹி வந்த³னாரஹபா⁴வோ, வந்த³னாரஹே ச கதா வந்த³னா யதா²தி⁴ப்பேதமத்த²ம் ஸாதே⁴தி. ஏத்த² ச ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயப்பணாமகரணப்பயோஜனம் தத்த² தத்த² ப³ஹுதா⁴ பபஞ்சேந்தி ஆசரியா, மயம் பன இதா⁴தி⁴ப்பேதமேவ பயோஜனம் த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாம, தஸ்மா ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயப்பணாமகரணம் யதா²படிஞ்ஞாதஸம்வண்ணனாய அனந்தராயேன பரிஸமாபனத்த²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இத³மேவ ஹி பயோஜனம் ஆசரியேன இதா⁴தி⁴ப்பேதம். ததா² ஹி வக்க²தி –

‘‘இதி மே பஸன்னமதினோ, ரதனத்தயவந்த³னாமயம் புஞ்ஞம்;

யம் ஸுவிஹதந்தராயோ, ஹுத்வா தஸ்ஸானுபா⁴வேனா’’தி.

ரதனத்தயப்பணாமகரணேன சேத்த² யதா²படிஞ்ஞாதஸம்வண்ணனாய அனந்தராயேன பரிஸமாபனம் ரதனத்தயபூஜாய பஞ்ஞாபாடவதோ, தாய பஞ்ஞாபாடவஞ்ச ராகா³தி³மலவித⁴மனதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 6.10; 11.11).

தஸ்மா ரதனத்தயபூஜனேன விக்கா²லிதமலாய பஞ்ஞாய பாடவஸித்³தி⁴.

அத² வா ரதனத்தயபூஜனஸ்ஸ பஞ்ஞாபத³ட்டா²னஸமாதி⁴ஹேதுத்தா பஞ்ஞாபாடவம். வுத்தஞ்ஹி தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஹேதுத்தம் –

‘‘உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம், பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி, பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதி³யதி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதீ’’தி (அ. நி. 6.10; 11.11).

ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ச பஞ்ஞாய பத³ட்டா²னபா⁴வோ வுத்தோயேவ – ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி (ஸம். நி. 3.5; 4.99; 5.1071). ததோ ஏவம் படுபூ⁴தாய பஞ்ஞாய படிஞ்ஞாமஹத்தகதம் கே²த³மபி⁴பு⁴ய்ய அனந்தராயேன ஸம்வண்ணனம் ஸமாபயிஸ்ஸதி.

அத² வா ரதனத்தயபூஜாய ஆயுவண்ணஸுக²ப³லவட்³ட⁴னதோ அனந்தராயேன பரிஸமாபனம் வேதி³தப்³ப³ம். ரதனத்தயப்பணாமேன ஹி ஆயுவண்ணஸுக²ப³லானி வட்³ட⁴ந்தி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘அபி⁴வாத³னஸீலிஸ்ஸ, நிச்சம் வுட்³டா⁴பசாயினோ;

சத்தாரோ த⁴ம்மா வட்³ட⁴ந்தி, ஆயு வண்ணோ ஸுக²ம் ப³ல’’ந்தி. (த⁴. ப. 109) –

ததோ ஆயுவண்ணஸுக²ப³லவுத்³தி⁴யா ஹோதேவ காரியனிட்டா²னம்.

அத² வா ரதனத்தயகா³ரவஸ்ஸ படிபா⁴னாபரிஹானாவஹத்தா. அபரிஹானாவஹஞ்ஹி தீஸுபி ரதனேஸு கா³ரவம். வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, அபரிஹானீயா த⁴ம்மா. கதமே ஸத்த? ஸத்து²கா³ரவதா, த⁴ம்மகா³ரவதா, ஸங்க⁴கா³ரவதா, ஸிக்கா²கா³ரவதா, ஸமாதி⁴கா³ரவதா, ஸோவசஸ்ஸதா, கல்யாணமித்ததா’’தி (அ. நி. 7.34).

ஹோதேவ ச ததோ படிபா⁴னாபரிஹானேன யதா²படிஞ்ஞாதபரிஸமாபனம்.

அத² வா பஸாத³வத்தூ²ஸு பூஜாய புஞ்ஞாதிஸயபா⁴வதோ. வுத்தஞ்ஹி தஸ்ஸா புஞ்ஞாதிஸயத்தம் –

‘‘பூஜாரஹே பூஜயதோ, பு³த்³தே⁴ யதி³ வ ஸாவகே;

பபஞ்சஸமதிக்கந்தே, திண்ணஸோகபரித்³த³வே.

தே தாதி³ஸே பூஜயதோ, நிப்³பு³தே அகுதோப⁴யே;

ந ஸக்கா புஞ்ஞம் ஸங்கா²தும், இமேத்தமபி கேனசீ’’தி. (த⁴. ப. 195-196; அப. தே²ர 1.10.1-2);

புஞ்ஞாதிஸயோ ச யதா²தி⁴ப்பேதபரிஸமாபனூபாயோ. யதா²ஹ –

‘‘ஏஸ தே³வமனுஸ்ஸானம், ஸப்³ப³காமத³தோ³ நிதி⁴;

யம் யதே³வாபி⁴பத்தே²ந்தி, ஸப்³ப³மேதேன லப்³ப⁴தீ’’தி. (கு². பா. 8.10);

உபாயேஸு ச படிபன்னஸ்ஸ ஹோதேவ காரியனிட்டா²னம். ரதனத்தயபூஜா ஹி நிரதிஸயபுஞ்ஞக்கே²த்தஸம்பு³த்³தி⁴யா அபரிமேய்யப்பபா⁴வோ புஞ்ஞாதிஸயோதி ப³ஹுவித⁴ந்தராயேபி லோகஸன்னிவாஸே அந்தராயனிப³ந்த⁴னஸகலஸம்கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனாய பஹோதி, ப⁴யாதி³உபத்³த³வஞ்ச நிவாரேதி. தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயப்பணாமகரணம் யதா²படிஞ்ஞாதஸம்வண்ணனாய அனந்தராயேன பரிஸமாபனத்த²’’ந்தி.

ஏவஞ்ச ஸப்பயோஜனம் ரதனத்தயவந்த³னம் கத்துகாமோ பட²மம் தாவ ப⁴க³வதோ வந்த³னம் காதும் தம்மூலகத்தா ஸேஸரதனானம் ‘‘கருணாஸீதலஹத³யம்…பே… க³திவிமுத்த’’ந்தி ஆஹ. தத்த² யஸ்ஸா தே³ஸனாய ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, ஸா ந வினயதே³ஸனா விய கருணாபதா⁴னா, நாபி அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனா விய பஞ்ஞாபதா⁴னா, அத² கோ² கருணாபஞ்ஞாபதா⁴னாதி தது³ப⁴யப்பதா⁴னமேவ தாவ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தோ²மனம் காதும் ‘‘கருணாஸீதலஹத³யம், பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி வுத்தம். தத்த² கிரதீதி கருணா, பரது³க்க²ம் விக்கி²பதி அபனேதீதி அத்தோ². அத² வா கிணாதீதி கருணா, பரது³க்கே² ஸதி காருணிகம் ஹிம்ஸதி விபா³த⁴தீதி அத்தோ². பரது³க்கே² ஸதி ஸாதூ⁴னம் கம்பனம் ஹத³யகே²த³ம் கரோதீதி வா கருணா. அத² வா கமிதி ஸுக²ம், தம் ருந்த⁴தீதி கருணா. ஏஸா ஹி பரது³க்கா²பனயனகாமதாலக்க²ணா அத்தஸுக²னிரபேக்க²தாய காருணிகானம் ஸுக²ம் ருந்த⁴தி விப³ந்த⁴தீதி அத்தோ². கருணாய ஸீதலம் கருணாஸீதலம், கருணாஸீதலம் ஹத³யம் அஸ்ஸாதி கருணாஸீதலஹத³யோ, தம் கருணாஸீதலஹத³யம்.

தத்த² கிஞ்சாபி பரேஸம் ஹிதோபஸம்ஹாரஸுகா²தி³அபரிஹானிச்ச²னஸபா⁴வதாய, ப்³யாபாதா³ரதீனம் உஜுவிபச்சனீகதாய ச ஸத்தஸந்தானக³தஸந்தாபவிச்சே²த³னாகாரப்பவத்தியா மேத்தாமுதி³தானம்பி சித்தஸீதலபா⁴வகாரணதா உபலப்³ப⁴தி, ததா²பி து³க்கா²பனயனாகாரப்பவத்தியா பரூபதாபாஸஹனரஸா அவிஹிம்ஸபூ⁴தா கருணா விஸேஸேன ப⁴க³வதோ சித்தஸ்ஸ சித்தப்பஸ்ஸத்³தி⁴ விய ஸீதிபா⁴வனிமித்தந்தி வுத்தம் – ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி. கருணாமுகே²ன வா மேத்தாமுதி³தானம்பி ஹத³யஸீதலபா⁴வகாரணதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா அஸாதா⁴ரணஞாணவிஸேஸனிப³ந்த⁴னபூ⁴தா ஸாதிஸயம் நிரவஸேஸஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் விய ஸவிஸயப்³யாபிதாய மஹாகருணாபா⁴வம் உபக³தா கருணாவ ப⁴க³வதோ அதிஸயேன ஹத³யஸீதலபா⁴வஹேதூதி ஆஹ – ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி. அத² வா ஸதிபி மேத்தாமுதி³தானம் ஸாதிஸயே ஹத³யஸீதிபா⁴வனிப³ந்த⁴னத்தே ஸகலபு³த்³த⁴கு³ணவிஸேஸகாரணதாய தாஸம்பி காரணந்தி கருணாவ ப⁴க³வதோ ‘‘ஹத³யஸீதலபா⁴வகாரண’’ந்தி வுத்தா. கருணானிதா³னா ஹி ஸப்³பே³பி பு³த்³த⁴கு³ணா. கருணானுபா⁴வனிப்³பா³பியமானஸம்ஸாரது³க்க²ஸந்தாபஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ பரது³க்கா²பனயனகாமதாய அனேகானிபி அஸங்க்²யேய்யானி கப்பானம் அகிலந்தரூபஸ்ஸேவ நிரவஸேஸபு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸம்ப⁴ரணனிரதஸ்ஸ ஸமதி⁴க³தத⁴ம்மாதி⁴பதேய்யஸ்ஸ ச ஸன்னிஹிதேஸுபி ஸத்தஸங்கா²ரஸமுபனீதஹத³யூபதாபனிமித்தேஸு ந ஈஸகம்பி சித்தஸீதிபா⁴வஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தமஹோஸீதி. ஏதஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே தீஸுபி அவத்தா²ஸு ப⁴க³வதோ கருணா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

பஜானாதீதி பஞ்ஞா, யதா²ஸபா⁴வம் பகாரேஹி படிவிஜ்ஜ²தீதி அத்தோ². பஞ்ஞாவ ஞேய்யாவரணப்பஹானதோ பகாரேஹி த⁴ம்மஸபா⁴வாவஜோதனட்டே²ன பஜ்ஜோதோதி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதோ. ஸவாஸனப்பஹானதோ விஸேஸேன ஹதம் ஸமுக்³கா⁴திதம் விஹதம். பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன விஹதம் பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதம், முய்ஹந்தி தேன, ஸயம் வா முய்ஹதி, மோஹனமத்தமேவ வா தந்தி மோஹோ, அவிஜ்ஜா. ஸ்வேவ விஸயஸபா⁴வப்படிச்சா²த³னதோ அந்த⁴காரஸரிக்க²தாய தமோ வியாதி மோஹதமோ, பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதோ மோஹதமோ ஏதஸ்ஸாதி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமோ, தம் பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமம். ஸப்³பே³ஸம்பி ஹி கீ²ணாஸவானம் ஸதிபி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன அவிஜ்ஜந்த⁴காரஸ்ஸ விஹதபா⁴வே ஸத்³தா⁴தி⁴முத்தேஹி விய தி³ட்டி²ப்பத்தானம் ஸாவகேஹி பச்சேகஸம்பு³த்³தே⁴ஹி ச ஸவாஸனப்பஹானேன ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் கிலேஸப்பஹானஸ்ஸ விஸேஸோ விஜ்ஜதீதி ஸாதிஸயேன அவிஜ்ஜாபஹானேன ப⁴க³வந்தம் தோ²மேந்தோ ஆஹ – ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி.

அத² வா அந்தரேன பரோபதே³ஸம் அத்தனோ ஸந்தானே அச்சந்தம் அவிஜ்ஜந்த⁴காரவிக³மஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதத்தா, தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வஸ்ஸ ஸமதி⁴க³தத்தா, பரஸந்ததியஞ்ச த⁴ம்மதே³ஸனாதிஸயானுபா⁴வேன ஸம்மதே³வ தஸ்ஸ பவத்திதத்தா ப⁴க³வாவ விஸேஸதோ மோஹதமவிக³மேன தோ²மேதப்³போ³தி ஆஹ – ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி. இமஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதோ’’தி பதே³ன ப⁴க³வதோ படிவேத⁴பஞ்ஞா விய தே³ஸனாபஞ்ஞாபி ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேன, ஏகஸேஸனயேன வா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அத² வா ப⁴க³வதோ ஞாணஸ்ஸ ஞேய்யபரியந்திகத்தா ஸகலஞேய்யத⁴ம்மஸபா⁴வாவபோ³த⁴னஸமத்தே²ன அனாவரணஞாணஸங்கா²தேன பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மஸபா⁴வச்சா²த³கஸ்ஸ மோஹந்த⁴காரஸ்ஸ வித⁴மிதத்தா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ ப⁴க³வதோ மோஹதமவினாஸோதி கத்வா வுத்தம் – ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி. ஏத்த² ச மோஹதமவித⁴மனந்தே அதி⁴க³தத்தா அனாவரணஞாணம் காரணோபசாரேன ஸஸந்தானமோஹதமவித⁴மனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபி⁴னீஹாரஸம்பத்தியா ஸவாஸனப்பஹானமேவ ஹி கிலேஸானம் ஞேய்யாவரணப்பஹானந்தி, பரஸந்தானே பன மோஹதமவித⁴மனஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ அனாவரணஞாணம் ‘‘மோஹதமவித⁴மன’’ந்தி வுச்சதீதி.

கிம் பன காரணம் அவிஜ்ஜாஸமுக்³கா⁴தோயேவேகோ பஹானஸம்பத்திவஸேன ப⁴க³வதோ தோ²மனானிமித்தம் க³ய்ஹதி, ந பன ஸாதிஸயனிரவஸேஸகிலேஸப்பஹானந்தி? தப்பஹானவசனேனேவ ததே³கட்ட²தாய ஸகலஸம்கிலேஸக³ணஸமுக்³கா⁴தஸ்ஸ வுத்தத்தா. ந ஹி ஸோ தாதி³ஸோ கிலேஸோ அத்தி², யோ நிரவஸேஸஅவிஜ்ஜாபஹானேன ந பஹீயதீதி.

அத² வா விஜ்ஜா விய ஸகலகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பத்தியா, நிரவஸேஸாகுஸலத⁴ம்மனிப்³ப³த்தியா ஸம்ஸாரப்பவத்தியா ச அவிஜ்ஜா பதா⁴னகாரணந்தி தப்³பி³கா⁴தவசனேன ஸகலஸம்கிலேஸக³ணஸமுக்³கா⁴தோ வுத்தோ ஏவ ஹோதீதி வுத்தம் – ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி.

நரா ச அமரா ச நராமரா, ஸஹ நராமரேஹீதி ஸனராமரோ, ஸனராமரோ ச ஸோ லோகோ சாதி ஸனராமரலோகோ, தஸ்ஸ க³ரூதி ஸனராமரலோகக³ரு, தம் ஸனராமரலோகக³ரும். ஏதேன தே³வமனுஸ்ஸானம் விய தத³வஸிட்ட²ஸத்தானம்பி யதா²ரஹம் கு³ணவிஸேஸாவஹதாய ப⁴க³வதோ உபகாரதம் த³ஸ்ஸேதி. ந சேத்த² பதா⁴னப்பதா⁴னபா⁴வோ சோதே³தப்³போ³. அஞ்ஞோ ஹி ஸத்³த³க்கமோ, அஞ்ஞோ அத்த²க்கமோ. ஈதி³ஸேஸு ஹி ஸமாஸபதே³ஸு பதா⁴னம்பி அப்பதா⁴னம் விய நித்³தி³ஸீயதி யதா² ‘‘ஸராஜிகாய பரிஸாயா’’தி (சூளவ. 336). காமஞ்சேத்த² ஸத்தஸங்கா²ரபா⁴ஜனவஸேன திவிதோ⁴ லோகோ, க³ருபா⁴வஸ்ஸ பன அதி⁴ப்பேதத்தா க³ருகரணஸமத்த²ஸ்ஸேவ யுஜ்ஜனதோ ஸத்தலோகஸ்ஸ வஸேன அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ஸோ ஹி லோகீயந்தி ஏத்த² புஞ்ஞபாபானி தப்³பி³பாகோ சாதி ‘‘லோகோ’’தி வுச்சதி. அமரக்³க³ஹணேன சேத்த² உபபத்திதே³வா அதி⁴ப்பேதா.

அத² வா ஸமூஹத்தோ² லோகஸத்³தோ³ ஸமுதா³யவஸேன லோகீயதி பஞ்ஞாபீயதீதி. ஸஹ நரேஹீதி ஸனரா, ஸனரா ச தே அமரா சாதி ஸனராமரா, தேஸம் லோகோதி ஸனராமரலோகோதி புரிமனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். அமரஸத்³தே³ன சேத்த² விஸுத்³தி⁴தே³வாபி ஸங்க³ய்ஹந்தி. தேபி ஹி மரணாபா⁴வதோ பரமத்த²தோ அமரா. நராமரானம்யேவ ச க³ஹணம் உக்கட்ட²னித்³தே³ஸவஸேன யதா² ‘‘ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி (தீ³. நி. 1.157). ததா² ஹி ஸப்³பா³னத்த²பரிஹரணபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்தூபகாரிதாய அபரிமிதனிருபமப்பபா⁴வகு³ணவிஸேஸஸமங்கி³தாய ச ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ ப⁴க³வா அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் உத்தமகா³ரவட்டா²னம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸனராமரலோகக³ரு’’ந்தி.

ஸோப⁴னம் க³தம் க³மனம் ஏதஸ்ஸாதி ஸுக³தோ. ப⁴க³வதோ ஹி வேனேய்யஜனூபஸங்கமனம் ஏகந்தேன தேஸம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னதோ ஸோப⁴னம், ததா² லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனப்படிமண்டி³தரூபகாயதாய து³தவிலம்பி³தக²லிதானுகட்³ட⁴னனிப்பீளனுக்குடிககுடிலாகுடிலதாதி³- தோ³ஸரஹிதமவஹஸிதராஜஹம்ஸவஸப⁴வாரணமிக³ராஜக³மனம் காயக³மனம் ஞாணக³மனஞ்ச விபுலனிம்மலகருணாஸதிவீரியாதி³கு³ணவிஸேஸஸஹிதமபி⁴னீஹாரதோ யாவ மஹாபோ³தி⁴ அனவஜ்ஜதாய ஸோப⁴னமேவாதி. அத² வா ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸகலம்பி லோகம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன பரிஜானந்தோ ஞாணேன ஸம்மா க³தோ அவக³தோதி ஸுக³தோ, ததா² லோகஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயவஸேன பஜஹந்தோ அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தோ ஸம்மா க³தோ அதீதோதி ஸுக³தோ, லோகனிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ அதி⁴க³தோதி ஸுக³தோ, லோகனிரோத⁴கா³மினிபடிபத³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ படிபன்னோதி ஸுக³தோ. ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோ’’திஆதி³னா (சூளனி. மேத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸோ 27) நயேன அயமத்தோ² விபா⁴வேதப்³போ³. அத² வா ஸுந்த³ரம் டா²னம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம், நிப்³பா³னமேவ வா க³தோ அதி⁴க³தோதி ஸுக³தோ, யஸ்மா வா பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸம்ஹிதம் வேனேய்யானம் யதா²ரஹம் காலயுத்தமேவ ச த⁴ம்மம் பா⁴ஸதி, தஸ்மா ஸம்மா க³த³தீதி ஸுக³தோ, த³-காரஸ்ஸ த-காரம் கத்வா. இதி ஸோப⁴னக³மனதாதீ³ஹி ஸுக³தோ, தம் ஸுக³தம்.

புஞ்ஞபாபகம்மேஹி உபபஜ்ஜனவஸேன க³ந்தப்³ப³தோ க³தியோ, உபபத்திப⁴வவிஸேஸா. தா பன நிரயாதி³வஸேன பஞ்சவிதா⁴. தாஹி ஸகலஸ்ஸபி ப⁴வகா³மிகம்மஸ்ஸ அரியமக்³கா³தி⁴க³மேன அவிபாகாரஹபா⁴வகரணேன நிவத்திதத்தா ப⁴க³வா பஞ்சஹிபி க³தீஹி ஸுட்டு² முத்தோ விஸம்யுத்தோதி ஆஹ – ‘‘க³திவிமுத்த’’ந்தி. ஏதேன ப⁴க³வதோ கத்த²சிபி க³தியா அபரியாபன்னதம் த³ஸ்ஸேதி, யதோ ப⁴க³வா ‘‘தே³வாதிதே³வோ’’தி வுச்சதி. தேனேவாஹ –

‘‘யேன தே³வூபபத்யஸ்ஸ, க³ந்த⁴ப்³போ³ வா விஹங்க³மோ;

யக்க²த்தம் யேன க³ச்சே²ய்யம், மனுஸ்ஸத்தஞ்ச அப்³ப³ஜே;

தே மய்ஹம் ஆஸவா கீ²ணா, வித்³த⁴ஸ்தா வினளீகதா’’தி. (அ. நி. 4.36);

தம்தம்க³திஸம்வத்தனிகானஞ்ஹி கம்மகிலேஸானம் அக்³க³மக்³கே³ன போ³தி⁴மூலேயேவ ஸுப்பஹீனத்தா நத்தி² ப⁴க³வதோ க³திபரியாபன்னதாதி அச்சந்தமேவ ப⁴க³வா ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸஸத்தனிகாயேஹி ஸுபரிமுத்தோ, தம் க³திவிமுத்தம். வந்தே³தி நமாமி, தோ²மேமீதி வா அத்தோ².

அத² வா க³திவிமுத்தந்தி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துப்பத்தியா ப⁴க³வந்தம் தோ²மேதி. ஏத்த² ஹி த்³வீஹி ஆகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ அத்தஹிதஸம்பத்திதோ பரஹிதப்படிபத்திதோ ச. தேஸு அத்தஹிதஸம்பத்தி அனாவரணஞாணாதி⁴க³மதோ ஸவாஸனானம் ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸானம் அச்சந்தப்பஹானதோ அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னப்பத்திதோ ச வேதி³தப்³பா³, பரஹிதப்படிபத்தி லாப⁴ஸக்காராதி³னிரபேக்க²சித்தஸ்ஸ ஸப்³ப³து³க்க²னிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனதோ விருத்³தே⁴ஸுபி நிச்சம் ஹிதஜ்ஜா²ஸயதோ ஞாணபரிபாககாலாக³மனதோ ச. ஸா பனேத்த² ஆஸயதோ பயோக³தோ ச து³விதா⁴, பரஹிதப்படிபத்தி திவிதா⁴ ச, அத்தஹிதஸம்பத்தி பகாஸிதா ஹோதி. கத²ம்? ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி ஏதேன ஆஸயதோ பரஹிதப்படிபத்தி, ஸம்மாக³த³னத்தே²ன ஸுக³தஸத்³தே³ன பயோக³தோ பரஹிதப்படிபத்தி, ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமம் க³திவிமுத்த’’ந்தி ஏதேஹி சதுஸச்சஸம்படிவேத⁴னத்தே²ன ச ஸுக³தஸத்³தே³ன திவிதா⁴பி அத்தஹிதஸம்பத்தி, அவஸிட்டே²ன ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி ஏதேன சாபி அத்தஹிதஸம்பத்தி பரஹிதப்படிபத்தி பகாஸிதா ஹோதீதி.

அத² வா தீஹி ஆகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ ஹேதுதோ, ப²லதோ, உபகாரதோ ச. தத்த² ஹேது மஹாகருணா, ஸா பட²மபதே³ன த³ஸ்ஸிதா. ப²லம் சதுப்³பி³த⁴ம் ஞாணஸம்பதா³, பஹானஸம்பதா³, ஆனுபா⁴வஸம்பதா³, ரூபகாயஸம்பதா³ சாதி. தாஸு ஞாணப்பஹானஸம்பதா³ து³தியபதே³ன ஸச்சப்படிவேத⁴னத்தே²ன ச ஸுக³தஸத்³தே³ன பகாஸிதா ஹோந்தி, ஆனுபா⁴வஸம்பதா³ ததியபதே³ன, ரூபகாயஸம்பதா³ யதா²வுத்தகாயக³மனஸோப⁴னத்தே²ன ஸுக³தஸத்³தே³ன லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனபாரிபூரியா வினா தத³பா⁴வதோ. உபகாரோ அனந்தரம் அபா³ஹிரம் கரித்வா திவித⁴யானமுகே²ன விமுத்தித⁴ம்மதே³ஸனா. ஸோ ஸம்மாக³த³னத்தே²ன ஸுக³தஸத்³தே³ன பகாஸிதோ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

தத்த² ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி ஏதேன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம் த³ஸ்ஸேதி. மஹாகருணாஸஞ்சோதி³தமானஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸம்ஸாரபங்கதோ ஸத்தானம் ஸமுத்³த⁴ரணத்த²ம் கதாபி⁴னீஹாரோ அனுபுப்³பே³ன பாரமியோ பூரேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அதி⁴க³தோதி கருணா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம். ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி ஏதேன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. அனாவரணஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச அனாவரணஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதீதி. ஸம்மாக³மனத்தே²ன ஸுக³தஸத்³தே³ன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²ல்லிகத்தகிலமதா²னுயோக³ஸஸ்ஸதுச்சே²தா³பி⁴னிவேஸாதி³அந்தத்³வயரஹிதாய கருணாபஞ்ஞாபரிக்³க³ஹிதாய மஜ்ஜி²மாய படிபத்தியா பகாஸனதோ ஸுக³தஸத்³த³ஸ்ஸ. இதரேஹி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா பதா⁴னப்பதா⁴னபே⁴த³ம் பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ ஸத்தஸந்தாரணஞ்ஹேத்த² பதா⁴னம் பயோஜனம், தத³ஞ்ஞமப்பதா⁴னம். தேஸு பதா⁴னேன பரஹிதப்படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி, இதரேன அத்தஹிதஸம்பத்திம். தது³ப⁴யேன அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு சதூஸு புக்³க³லேஸு ப⁴க³வதோ சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேன ச அனுத்தரத³க்கி²ணேய்யபா⁴வம் உத்தமவந்த³னேய்யபா⁴வம் அத்தனோ ச வந்த³னகிரியாய கே²த்தங்க³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஏத்த² ச கருணாக³ஹணேன லோகியேஸு மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தாஸாதா⁴ரணகு³ணதீ³பனதோ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³லோகியகு³ணஸம்பத்தி த³ஸ்ஸிதா ஹோதி, பஞ்ஞாக³ஹணேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னமக்³க³ஞாணதீ³பனதோ ஸப்³ப³லோகுத்தரகு³ணஸம்பத்தி. தது³ப⁴யக்³க³ஹணஸித்³தோ⁴ ஹி அத்தோ² ‘‘ஸனராமரலோகக³ரு’’ந்திஆதி³னா பபஞ்சீயதீதி. கருணாக³ஹணேன ச உபக³மனம் நிருபக்கிலேஸம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாக³ஹணேன அபக³மனம். ததா² கருணாக³ஹணேன லோகஸமஞ்ஞானுரூபம் ப⁴க³வதோ பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி லோகவோஹாரவிஸயத்தா கருணாய, பஞ்ஞாக³ஹணேன ஸமஞ்ஞாய அனதிதா⁴வனம். ஸபா⁴வானவபோ³தே⁴ன ஹி த⁴ம்மானம் ஸமஞ்ஞம் அதிதா⁴வித்வா ஸத்தாதி³பராமஸனம் ஹோதீதி. ததா² கருணாக³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திவிஹாரம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாக³ஹணேன தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணம் சதுஸச்சஞாணம், சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணம், சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணம். கருணாக³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணானி, ச² அபி⁴ஞ்ஞா, அட்ட²ஸு பரிஸாஸு அகம்பனஞாணானி, த³ஸ ப³லானி, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, ஸோளஸ ஞாணசரியா, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மா, சதுசத்தாலீஸ ஞாணவத்தூ²னி, ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னீதி ஏவமாதீ³னம் அனேகேஸம் பஞ்ஞாபபே⁴தா³னம் வஸேன ஞாணசாரம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² கருணாக³ஹணேன சரணஸம்பத்திம், பஞ்ஞாக³ஹணேன விஜ்ஜாஸம்பத்திம். கருணாக³ஹணேன அத்தாதி⁴பதிதா, பஞ்ஞாக³ஹணேன த⁴ம்மாதி⁴பதிதா. கருணாக³ஹணேன லோகனாத²பா⁴வோ, பஞ்ஞாக³ஹணேன அத்தனாத²பா⁴வோ. ததா² கருணாக³ஹணேன புப்³ப³காரிபா⁴வோ, பஞ்ஞாக³ஹணேன கதஞ்ஞுதா. ததா² கருணாக³ஹணேன அபரந்தபதா, பஞ்ஞாக³ஹணேன அனத்தந்தபதா. கருணாக³ஹணேன வா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸித்³தி⁴, பஞ்ஞாக³ஹணேன பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. ததா² கருணாக³ஹணேன பரேஸம் தாரணம், பஞ்ஞாக³ஹணேன ஸயம்தரணம். ததா² கருணாக³ஹணேன ஸப்³ப³ஸத்தேஸு அனுக்³க³ஹசித்ததா, பஞ்ஞாக³ஹணேன ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விரத்தசித்ததா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி.

ஸப்³பே³ஸஞ்ச பு³த்³த⁴கு³ணானம் கருணா ஆதி³ தன்னிதா³னபா⁴வதோ, பஞ்ஞா பரியோஸானம் ததோ உத்தரிகரணீயாபா⁴வதோ. இதி ஆதி³பரியோஸானத³ஸ்ஸனேன ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. ததா² கருணாக³ஹணேன ஸீலக்க²ந்த⁴புப்³ப³ங்க³மோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. கருணானிதா³னஞ்ஹி ஸீலம் ததோ பாணாதிபாதாதி³விரதிப்பவத்திதோ, ஸா ச ஜா²னத்தயஸம்பயோகி³னீதி. பஞ்ஞாவசனேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஸீலஞ்ச ஸப்³பே³ஸம் பு³த்³த⁴கு³ணானம் ஆதி³, ஸமாதி⁴ மஜ்ஜே², பஞ்ஞா பரியோஸானந்தி ஏவம்பி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி நயதோ த³ஸ்ஸிதத்தா. ஏஸோ ஏவ ஹி நிரவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கு³ணானம் த³ஸ்ஸனுபாயோ, யதி³த³ம் நயக்³க³ஹணம், அஞ்ஞதா² கோ நாம ஸமத்தோ² ப⁴க³வதோ கு³ணே அனுபத³ம் நிரவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதும்? தேனேவாஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴ணேய்ய வண்ணம்,

கப்பம்பி சே அஞ்ஞமபா⁴ஸமானோ;

கீ²யேத² கப்போ சிரதீ³க⁴மந்தரே,

வண்ணோ ந கீ²யேத² ததா²க³தஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.304; 3.141; ம. நி. அட்ட². 2.425; உதா³. அட்ட². 53; பு³. வம். அட்ட². 4.4; அப. அட்ட². 2.7.பரப்பஸாத³கத்தே²ரஅபதா³னவண்ணனா);

தேனேவ ச ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தத்தே²ரேனபி பு³த்³த⁴கு³ணபரிச்சே²த³னம் பதி அனுயுத்தேன ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’தி படிக்கி²பித்வா ‘‘அபிச மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி வுத்தம்.

2. ஏவம் ஸங்கே²பேன ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி ப⁴க³வந்தம் அபி⁴த்த²வித்வா இதா³னி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேதும் ‘‘பு³த்³தோ⁴பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பு³த்³தோ⁴தி கத்துனித்³தே³ஸோ. பு³த்³த⁴பா⁴வந்தி கம்மனித்³தே³ஸோ. பா⁴வேத்வா ஸச்சி²கத்வாதி ச புப்³ப³காலகிரியானித்³தே³ஸோ. யந்தி அனியமதோ கம்மனித்³தே³ஸோ. உபக³தோதி அபரகாலகிரியானித்³தே³ஸோ. வந்தே³தி கிரியானித்³தே³ஸோ. தந்தி நியமனம். த⁴ம்மந்தி வந்த³னகிரியாய கம்மனித்³தே³ஸோ. க³தமலம் அனுத்தரந்தி ச தப்³பி³ஸேஸனம்.

தத்த² பு³த்³த⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ தாவ ‘‘பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³னா (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸோ 97; படி. ம. 1.162) நித்³தே³ஸனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத² வா ஸவாஸனாய அஞ்ஞாணனித்³தா³ய அச்சந்தவிக³மதோ, பு³த்³தி⁴யா வா விகஸிதபா⁴வதோ பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴ ஜாக³ரணவிகஸனத்த²வஸேன. அத² வா கஸ்ஸசிபி ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ அனவபு³த்³த⁴ஸ்ஸ அபா⁴வேன ஞேய்யவிஸேஸஸ்ஸ கம்மபா⁴வேன அக்³க³ஹணதோ கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வேன அவக³மனத்த²வஸேனேவ கத்துனித்³தே³ஸோ லப்³ப⁴தீதி பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴ யதா² ‘‘தி³க்கி²தோ ந த³தா³தீ’’தி. அத்த²தோ பன பாரமிதாபரிபா⁴விதோ ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸஹ வாஸனாய விஹதவித்³த⁴ம்ஸிதனிரவஸேஸகிலேஸோ மஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³அபரிமேய்யகு³ணக³ணாதா⁴ரோ க²ந்த⁴ஸந்தானோ பு³த்³தோ⁴. யதா²ஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வ’’ந்தி (மஹானி. 192; சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸோ 97; படி. ம. 1.161).

அபி-ஸத்³தோ³ ஸம்பா⁴வனே. தேன ‘‘ஏவம் கு³ணவிஸேஸயுத்தோ ஸோபி நாம ப⁴க³வா’’தி வக்க²மானகு³ணத⁴ம்மே ஸம்பா⁴வனம் தீ³பேதி. பு³த்³த⁴பா⁴வந்தி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம். பா⁴வேத்வாதி உப்பாதே³த்வா வட்³டே⁴த்வா ச. ஸச்சி²கத்வாதி பச்சக்க²ம் கத்வா. உபக³தோதி பத்தோ, அதி⁴க³தோதி அத்தோ². ஏதஸ்ஸ பு³த்³த⁴பா⁴வந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³தமலந்தி விக³தமலம், நித்³தோ³ஸந்தி அத்தோ². வந்தே³தி பணமாமி, தோ²மேமி வா. அனுத்தரந்தி உத்தரரஹிதம், லோகுத்தரந்தி அத்தோ². த⁴ம்மந்தி யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயதோ ச ஸம்ஸாரதோ ச அபதமானே கத்வா தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – ஏவம் விவித⁴கு³ணக³ணஸமன்னாக³தோ பு³த்³தோ⁴பி ப⁴க³வா யம் அரியமக்³க³ஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா, ப²லனிப்³பா³னம் பன ஸச்சி²கத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அதி⁴க³தோ, தமேவம் பு³த்³தா⁴னம்பி பு³த்³த⁴பா⁴வஹேதுபூ⁴தம் ஸப்³ப³தோ³ஸமலரஹிதம் அத்தனோ உத்தரிதராபா⁴வேன அனுத்தரம் படிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மம் நமாமீதி. பரியத்திஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸபி தப்பகாஸனத்தா இத⁴ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

அத² வா ‘‘அபி⁴த⁴ம்மனயஸமுத்³த³ம் அதி⁴க³ஞ்சி², தீணி பிடகானி ஸம்மஸீ’’தி ச அட்ட²கதா²யம் வுத்தத்தா பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸபி ஸச்சி²கிரியாஸம்மஸனபரியாயோ லப்³ப⁴தீதி ஸோபி இத⁴ வுத்தோ ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ‘‘யம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா ஸச்சி²கத்வா’’தி ச வுத்தத்தா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மபூ⁴தாஹி பாரமிதாஹி ஸஹ புப்³ப³பா⁴கே³ அதி⁴ஸீலஸிக்கா²த³யோபி இத⁴ த⁴ம்மஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. தாபி ஹி விக³தப்படிபக்க²தாய க³தமலா, அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய அனுத்தரா சாதி. ததா² ஹி ஸத்தானம் ஸகலவட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணாய கதமஹாபி⁴னீஹாரோ மஹாகருணாதி⁴வாஸனபேஸலஜ்ஜா²ஸயோ பஞ்ஞாவிஸேஸபரியோதா³தனிம்மலானம் தா³னத³மஸஞ்ஞமாதீ³னம் உத்தமத⁴ம்மானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி கப்பானம் சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் நிரவஸேஸானம் பா⁴வனாபச்சக்க²கரணேஹி கம்மாதீ³ஸு அதி⁴க³தவஸீபா⁴வோ அச்ச²ரியாசிந்தேய்யமஹானுபா⁴வோ அதி⁴ஸீலஅதி⁴சித்தானம் பரமுக்கம்ஸபாரமிப்பத்தோ ப⁴க³வா பச்சயாகாரே சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸமுகே²ன மஹாவஜிரஞாணம் பேஸேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி.

ஏத்த² ச ‘‘பா⁴வேத்வா’’தி ஏதேன விஜ்ஜாஸம்பதா³ய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி ஏதேன விமுத்திஸம்பதா³ய. ததா² பட²மேன ஜா²னஸம்பதா³ய, து³தியேன விமோக்க²ஸம்பதா³ய. பட²மேன வா ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய, து³தியேன ஸமாபத்திஸம்பதா³ய. அத² வா பட²மேன க²யஞாணபா⁴வேன, து³தியேன அனுப்பாத³ஞாணபா⁴வேன. பட²மேன வா விஜ்ஜூபமதாய, து³தியேன வஜிரூபமதாய. புரிமேன வா விராக³ஸம்பத்தியா, து³தியேன நிரோத⁴ஸம்பத்தியா. ததா² பட²மேன நிய்யானபா⁴வேன, து³தியேன நிஸ்ஸரணபா⁴வேன. பட²மேன வா ஹேதுபா⁴வேன, து³தியேன அஸங்க²தபா⁴வேன. பட²மேன வா த³ஸ்ஸனபா⁴வேன, து³தியேன விவேகபா⁴வேன. பட²மேன வா அதி⁴பதிபா⁴வேன, து³தியேன அமதபா⁴வேன த⁴ம்மம் தோ²மேதி. அத² வா ‘‘யம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா பு³த்³த⁴பா⁴வம் உபக³தோ’’தி ஏதேன ஸ்வாக்கா²ததாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி ஏதேன ஸந்தி³ட்டி²கதாய. ததா² புரிமேன அகாலிகதாய, பச்சி²மேன ஏஹிபஸ்ஸிகதாய. புரிமேன வா ஓபனேய்யிகதாய, பச்சி²மேன பச்சத்தம் வேதி³தப்³ப³தாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி. ‘‘க³தமல’’ந்தி இமினா ஸம்கிலேஸாபா⁴வதீ³பனேன த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘அனுத்தர’’ந்தி ஏதேன அஞ்ஞஸ்ஸ விஸிட்ட²ஸ்ஸ அபா⁴வதீ³பனேன விபுலபரிபுண்ணதம். பட²மேன வா பஹானஸம்பத³ம் த⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி, து³தியேன பப⁴வஸம்பத³ம். பா⁴வேதப்³ப³தாய வா த⁴ம்மஸ்ஸ க³தமலபா⁴வோ யோஜேதப்³போ³. பா⁴வனாகு³ணேன ஹி ஸோ தோ³ஸானம் ஸமுக்³கா⁴தகோ ஹோதீதி. ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வேன அனுத்தரபா⁴வோ யோஜேதப்³போ³. ஸச்சி²கிரியானிப்³ப³த்திதோ ஹி தது³த்தரிகரணீயாபா⁴வதோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய அனுத்தரோதி. ததா² ‘‘பா⁴வேத்வா’’தி ஏதேன ஸஹ புப்³ப³பா⁴க³ஸீலாதீ³ஹி ஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி ஏதேன ஸஹ அஸங்க²தாய தா⁴துயா அஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தீதி.

3. ஏவம் ஸங்கே²பேனேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மகு³ணேஹி ஸத்³த⁴ம்மம் அபி⁴த்த²வித்வா இதா³னி அரியஸங்க⁴ம் தோ²மேதும் ‘‘ஸுக³தஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுக³தஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்த⁴னித்³தே³ஸோ. ‘‘தஸ்ஸ புத்தான’’ந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஓரஸானந்தி புத்தவிஸேஸனம். மாரஸேனமத²னானந்தி ஓரஸபுத்தபா⁴வே காரணனித்³தே³ஸோ தேன கிலேஸப்பஹானமேவ ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தபா⁴வே காரணம் அனுஜானாதீதி த³ஸ்ஸேதி. அட்ட²ன்னந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. தேன ச ஸதிபி தேஸம் ஸத்தவிஸேஸபா⁴வேன அனேகஸதஸஹஸ்ஸபா⁴வே இமம் க³ணனபரிச்சே²த³ம் நாதிவத்தந்தீதி த³ஸ்ஸேதி மக்³க³ட்ட²ப²லட்ட²பா⁴வானதிவத்தனதோ. ஸமூஹந்தி ஸமுதா³யனித்³தே³ஸோ. அரியஸங்க⁴ந்தி கு³ணவிஸிட்ட²ஸம்ஹதபா⁴வனித்³தே³ஸோ. தேன அஸதிபி அரியபுக்³க³லானம் காயஸாமக்³கி³யம் அரியஸங்க⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதபா⁴வதோ.

தத்த² உரஸி ப⁴வா ஜாதா ஸம்ப³த்³தா⁴ ச ஓரஸா. யதா² ஹி ஸத்தானம் ஓரஸபுத்தா அத்தஜதாய பிது ஸந்தகஸ்ஸ தா³யஜ்ஜஸ்ஸ விஸேஸேன பா⁴கி³னோ ஹோந்தி, ஏவமேதேபி அரியபுக்³க³லா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸவனந்தே அரியாய ஜாதியா ஜாததாய ப⁴க³வதோ ஸந்தகஸ்ஸ விமுத்திஸுக²ஸ்ஸ அரியத⁴ம்மரதனஸ்ஸ ஏகந்தேன பா⁴கி³னோதி ஓரஸா விய ஓரஸா. அத² வா ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனானுபா⁴வேன அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமமானா ஓக்கந்தா ச அரியஸாவகா ப⁴க³வதோ உரே வாயாமஜனிதாபி⁴ஜாதிதாய நிப்பரியாயேன ஓரஸபுத்தாதி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி. ஸாவகேஹி பவத்தியமானாபி ஹி த⁴ம்மதே³ஸனா ‘‘ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனா’’இச்சேவ வுச்சதி தம்மூலகத்தா லக்க²ணாதி³விஸேஸாபா⁴வதோ ச.

யதி³பி அரியஸாவகானம் அரியமக்³கா³தி⁴க³மஸமயே ப⁴க³வதோ விய தத³ந்தராயகரணத்த²ம் தே³வபுத்தமாரோ, மாரவாஹினீ வா ந ஏகந்தேன அபஸாதே³தி, தேஹி பன அபஸாதே³தப்³ப³தாய காரணே விமதி²தே தேபி விமதி²தா ஏவ நாம ஹோந்தீதி ஆஹ – ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி. இமஸ்மிம் பனத்தே² ‘‘மாரமாரஸேனமத²னான’’ந்தி வத்தப்³பே³ ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸோ கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரமாரானம் விய தே³வபுத்தமாரஸ்ஸபி கு³ணமாரணே ஸஹாயபா⁴வூபக³மனதோ கிலேஸப³லகாயோ ‘‘ஸேனா’’தி வுச்சதி. யதா²ஹ – ‘‘காமா தே பட²மா ஸேனா’’திஆதி³ (ஸு. நி. 438; மஹானி. 28, 68, 149). ஸா ச தேஹி தி³யட்³ட⁴ஸஹஸ்ஸபே⁴தா³, அனந்தபே⁴தா³ வா கிலேஸவாஹினீ ஸதித⁴ம்மவிசயவீரியஸமதா²தி³கு³ணப்பஹரணேஹி ஓதி⁴ஸோ விமதி²தா விஹதா வித்³த⁴ஸ்தா சாதி மாரஸேனமத²னா, அரியஸாவகா. ஏதேன தேஸம் ப⁴க³வதோ அனுஜாதபுத்ததம் த³ஸ்ஸேதி.

ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே ந இரியனதோ, அயே ச இரியனதோ அரியா நிருத்தினயேன. அத² வா ஸதே³வகேன லோகேன ஸரணந்தி அரணீயதோ உபக³ந்தப்³ப³தோ, உபக³தானஞ்ச தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோ அரியா, அரியானம் ஸங்கோ⁴தி அரியஸங்கோ⁴, அரியோ ச ஸோ ஸங்கோ⁴ சாதி வா அரியஸங்கோ⁴, தம் அரியஸங்க⁴ம். ப⁴க³வதோ அபரபா⁴கே³ பு³த்³த⁴த⁴ம்மரதனானம்பி ஸமதி⁴க³மோ ஸங்க⁴ரதனாதீ⁴னோதி அஸ்ஸ அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ப³ஹூபகாரதம் த³ஸ்ஸேதும் இதே⁴வ ‘‘ஸிரஸா வந்தே³’’தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏத்த² ச ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி ஏதேன அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ பப⁴வஸம்பத³ம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏதேன பஹானஸம்பத³ம் ஸகலஸம்கிலேஸப்பஹானதீ³பனதோ. ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஏதேன ஞாணஸம்பத³ம் மக்³க³ட்ட²ப²லட்ட²பா⁴வதீ³பனதோ. ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி ஏதேன பப⁴வஸம்பத³ம் த³ஸ்ஸேதி ஸப்³ப³ஸங்கா⁴னம் அக்³க³பா⁴வதீ³பனதோ. அத² வா ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ விஸுத்³த⁴னிஸ்ஸயபா⁴வதீ³பனம், ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஸம்மாஉஜுஞாயஸாமீசிப்படிபன்னபா⁴வதீ³பனம், ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஆஹுனேய்யாதி³பா⁴வதீ³பனம், ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி அனுத்தரபுஞ்ஞக்கே²த்தபா⁴வதீ³பனம். ததா² ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி ஏதேன அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ லோகுத்தரஸரணக³மனஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. லோகுத்தரஸரணக³மனேன ஹி தே ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தா ஜாதா. ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏதேன அபி⁴னீஹாரஸம்பதா³ஸித்³த⁴ம் புப்³ப³பா⁴கே³ ஸம்மாபடிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. கதாபி⁴னீஹாரா ஹி ஸம்மாபடிபன்னா மாரம் மாரபரிஸம் வா அபி⁴விஜினந்தி. ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஏதேன வித்³த⁴ஸ்தவிபக்கே² ஸேக்கா²ஸேக்க²த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதி புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னேன மக்³க³ப²லத⁴ம்மானம் பகாஸிதத்தா. ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி அக்³க³த³க்கி²ணேய்யபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸரணக³மனஞ்ச ஸாவகானம் ஸப்³ப³கு³ணானம் ஆதி³, ஸபுப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ ஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ மஜ்ஜே², அஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ பரியோஸானந்தி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸங்கே²பதோ ஸப்³பே³ அரியஸங்க⁴கு³ணா பகாஸிதா ஹோந்தி.

4. ஏவம் கா³தா²த்தயேன ஸங்கே²பதோ ஸகலகு³ணஸம்கித்தனமுகே²ன ரதனத்தயஸ்ஸ பணாமம் கத்வா இதா³னி தம்னிபச்சகாரம் யதா²தி⁴ப்பேதே பயோஜனே பரிணாமேந்தோ ‘‘இதி மே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ரதிஜனனட்டே²ன ரதனம், பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்கா⁴. தேஸஞ்ஹி ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா யதா²பூ⁴தகு³ணே ஆவஜ்ஜேந்தஸ்ஸ அமதாதி⁴க³மஹேதுபூ⁴தம் அனப்பகம் பீதிபாமோஜ்ஜம் உப்பஜ்ஜதி. யதா²ஹ –

‘‘யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸ…பே… ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ததா²க³தம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம், பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 6.10; 11.11).

சித்தீகதாதி³பா⁴வோ வா ரதனட்டோ². வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘சித்தீகதம் மஹக்³க⁴ஞ்ச, அதுலம் து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனம்;

அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ம், ரதனம் தேன வுச்சதீ’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 2.33; ஸம். நி. அட்ட². 3.5.223; கு². பா. அட்ட². 6.3; ஸு. நி. அட்ட². 1.226);

சித்தீகதபா⁴வாத³யோ ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா பு³த்³தா⁴தீ³ஸு ஏவ லப்³ப⁴ந்தீதி.

வந்த³னாவ வந்த³னாமயம் யதா² ‘‘தா³னமயம், ஸீலமய’’ந்தி (தீ³. நி. 3.305; இதிவு. 60). வந்த³னா சேத்த² காயவாசாசித்தேஹி திண்ணம் ரதனானம் கு³ணனின்னதா, தோ²மனா வா. புஜ்ஜபா⁴வப²லனிப்³ப³த்தனதோ புஞ்ஞம், அத்தனோ ஸந்தானம் புனாதீதி வா. ஸுவிஹதந்தராயோதி ஸுட்டு² விஹதந்தராயோ. ஏதேன அத்தனோ பஸாத³ஸம்பத்தியா, ரதனத்தயஸ்ஸ ச கே²த்தபா⁴வஸம்பத்தியா தம் புஞ்ஞம் அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ உபகா⁴தகஉபத்³த³வானம் விஹனனே ஸமத்த²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஹுத்வாதி புப்³ப³காலகிரியா. தஸ்ஸ ‘‘அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி யம் ரதனத்தயவந்த³னாமயம் புஞ்ஞம், தஸ்ஸ. ஆனுபா⁴வேனாதி ப³லேன.

5. ஏவம் ரதனத்தயஸ்ஸ நிபச்சகாரகரணே பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யஸ்ஸா த⁴ம்மதே³ஸனாய அத்த²ம் ஸம்வண்ணேதுகாமோ, தஸ்ஸா தாவ கு³ணாபி⁴த்த²வனவஸேன உபஞ்ஞாபனத்த²ம் ‘‘ஏககது³காதி³படிமண்டி³தஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ, ஏககாதீ³னி அங்கா³னி உபரூபரி வட்³டே⁴த்வா தே³ஸிதேஹி ஸுத்தந்தேஹி படிமண்டி³தஸ்ஸ விஸிட்ட²ஸ்ஸாதி அத்தோ². ஏதேன ‘‘அங்கு³த்தரோ’’தி அயம் இமஸ்ஸ ஆக³மஸ்ஸ அத்தா²னுக³தா ஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி. நனு ச ஏககாதி³வஸேன தே³ஸிதானி ஸுத்தானியேவ ஆக³மோ. கஸ்ஸ பன ஏககது³காதீ³ஹி படிமண்டி³தபா⁴வோதி? ஸச்சமேதம் பரமத்த²தோ, ஸுத்தானி பன உபாதா³ய பஞ்ஞத்தோ ஆக³மோ. யதே²வ ஹி அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸமுதா³யே ஸுத்தந்தி வோஹாரோ, ஏவம் ஸுத்தஸமுதா³யே ஆக³மோதி வோஹாரோ. ஏககாதீ³ஹி அங்கே³ஹி உபரூபரி உத்தரோ அதி⁴கோதி அங்கு³த்தரோ, ஆக³மிஸ்ஸந்தி ஏத்த², ஏதேன, ஏதஸ்மா வா அத்தத்த²பரத்தா²த³யோதி ஆக³மோ, ஆதி³கல்யாணாதி³கு³ணஸம்பத்தியா உத்தமட்டே²ன தம்தம்அபி⁴பத்தி²தஸமித்³தி⁴ஹேதுதாய பண்டி³தேஹி வரிதப்³ப³தோ வரோ, ஆக³மோ ச ஸோ வரோ ச ஸேட்ட²ட்டே²னாதி ஆக³மவரோ, ஆக³மஸம்மதேஹி வா வரோதி ஆக³மவரோ. அங்கு³த்தரோ ச ஸோ ஆக³மவரோ சாதி அங்கு³த்தராக³மவரோ, தஸ்ஸ.

புங்க³வா வுச்சந்தி உஸபா⁴, அஸந்தஸனபரிஸ்ஸயஸஹனஸ்ஸ பரிபாலனாதி³கு³ணேஹி தம்ஸதி³ஸதாய த⁴ம்மகதி²கா ஏவ புங்க³வாதி த⁴ம்மகதி²கபுங்க³வா, தேஸம். ஹேதூபமாதி³ப்படிமண்டி³தனானாவித⁴தே³ஸனானயவிசித்ததாய விசித்தபடிபா⁴னஜனனஸ்ஸ. ஸுமங்க³லவிலாஸினீஆதீ³ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²; ம. நி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²; ஸம். நி. அட்ட². 1.1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) பன ‘‘பு³த்³தா⁴னுபு³த்³த⁴ஸம்வண்ணிதஸ்ஸா’’தி வுத்தம். பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி ஸச்சப்படிவேத⁴ம் அனுக³ம்ம படிவித்³த⁴ஸச்சா அக்³க³ஸாவகாத³யோ அரியா பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴. அயம்பி ஆக³மோ தேஹி அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன கு³ணஸம்வண்ணனாவஸேன ச ஸம்வண்ணிதோ ஏவ. அத² வா பு³த்³தா⁴ ச அனுபு³த்³தா⁴ ச பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴தி யோஜேதப்³ப³ம். ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னேவ ஹி திண்ணம் பிடகானம் அத்த²வண்ணனாக்கமோ பா⁴ஸிதோ, யா ‘‘பகிண்ணகதே³ஸனா’’தி வுச்சதி. ததோ ஸங்கா³யனாதி³வஸேனேவ ஸாவகேஹீதி ஆசரியா வத³ந்தி. இத⁴ பன ‘‘த⁴ம்மகதி²கபுங்க³வானம் விசித்தபடிபா⁴னஜனனஸ்ஸ’’இச்சேவ தோ²மனா கதா. ஸம்வண்ணனாஸு சாயம் ஆசரியஸ்ஸ பகதி, யா தம்தம்ஸம்வண்ணனாஸு ஆதி³தோ தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ விஸேஸகு³ணகித்தனேன தோ²மனா. ததா² ஹி ஸுமங்க³லவிலாஸினீபபஞ்சஸூத³னீஸாரத்த²ப்பகாஸனீஸு அட்ட²ஸாலினீஆதீ³ஸு ச யதா²க்கமம் ‘‘ஸத்³தா⁴வஹகு³ணஸ்ஸ, பரவாத³மத²னஸ்ஸ, ஞாணப்பபே⁴த³ஜனனஸ்ஸ, தஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹி ஓகா³ள்ஹஸ்ஸ அபி⁴ண்ஹஸோ நானானயவிசித்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா தோ²மனா கதா.

6. அத்தோ² கதீ²யதி ஏதாயாதி அத்த²கதா², ஸா ஏவ அட்ட²கதா², த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா யதா² ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ²’’தி (படி. ம. 1.17; 2.8). ஆதி³தோதிஆதி³ம்ஹி பட²மஸங்கீ³தியம். ச²ளபி⁴ஞ்ஞதாய பரமேன சித்தவஸீபா⁴வேன ஸமன்னாக³தத்தா ஜா²னாதீ³ஸு பஞ்சவித⁴வஸிதாஸப்³பா⁴வதோ ச வஸினோ, தே²ரா மஹாகஸ்ஸபாத³யோ, தேஸம் ஸதேஹி பஞ்சஹி. யாதி யா அட்ட²கதா². ஸங்கீ³தாதி அத்த²ம் பகாஸேதும் யுத்தட்டா²னே ‘‘அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ²’’தி ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தா. அனுஸங்கீ³தா ச யஸத்தே²ராதீ³ஹி பச்சா²பி து³தியததியஸங்கீ³தீஸு. இமினா அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய ஆக³மனவிஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி.

7. ஸீஹஸ்ஸ லானதோ க³ஹணதோ ஸீஹளோ, ஸீஹகுமாரோ. தம்வம்ஸஜாததாய தம்ப³பண்ணிதீ³பே க²த்தியானம், தேஸம் நிவாஸதாய தம்ப³பண்ணிதீ³பஸ்ஸ ச ஸீஹளபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஆப⁴தாதி ஜம்பு³தீ³பதோ ஆனீதா. அதா²தி பச்சா². அபரபா⁴கே³ ஹி அஸங்கரத்த²ம் ஸீஹளபா⁴ஸாய அட்ட²கதா² ட²பிதாதி. தேன ஸா மூலட்ட²கதா² ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணா ந ஹோதீதி இத³ம் அத்த²ப்பகாஸனம் ஏகந்தேன கரணீயந்தி த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ – ‘‘தீ³பவாஸீனமத்தா²யா’’தி. தத்த² தீ³பவாஸீனந்தி ஜம்பு³தீ³பவாஸீனம், தீ³பவாஸீனந்தி வா ஸீஹளதீ³பவாஸீனம் அத்தா²ய ஸீஹளபா⁴ஸாய ட²பிதாதி யோஜனா.

8. அபனேத்வானாதி கஞ்சுகஸதி³ஸம் ஸீஹளபா⁴ஸம்அபனேத்வான. ததோதி அட்ட²கதா²தோ. அஹந்தி அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. மனோரமம் பா⁴ஸந்தி மாக³த⁴பா⁴ஸம். ஸா ஹி ஸபா⁴வனிருத்திபூ⁴தா பண்டி³தானம் மனம் ரமயதீதி. தேனேவாஹ – ‘‘தந்தினயானுச்ச²விக’’ந்தி, பாளிக³தியா அனுலோமிகம் பாளிச்சா²யானுவிதா⁴யினிந்தி அத்தோ². விக³ததோ³ஸந்தி அஸபா⁴வனிருத்திபா⁴ஸந்தரரஹிதம்.

9. ஸமயம் அவிலோமேந்தோதி ஸித்³த⁴ந்தம் அவிரோதே⁴ந்தோ. ஏதேன அத்த²தோ³ஸாபா⁴வமாஹ. அவிருத்³த⁴த்தா ஏவ ஹி தே²ரவாதா³பி இத⁴ பகாஸீயிஸ்ஸந்தி. தே²ரவம்ஸதீ³பானந்தி தி²ரேஹி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா தே²ரா, மஹாகஸ்ஸபாத³யோ, தேஹி ஆக³தா ஆசரியபரம்பரா தே²ரவம்ஸோ. தப்பரியாபன்னா ஹுத்வா ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னத்தா பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன தஸ்ஸ ஸமுஜ்ஜலனதோ தே²ரவம்ஸதீ³பா, மஹாவிஹாரவாஸினோ தே²ரா, தேஸம். விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி நிச்சீ²யதீதி வினிச்ச²யோ, க³ண்டி²ட்டா²னேஸு கீ²லமத்³த³னாகாரேன பவத்தா விமதிச்சே²த³கதா². ஸுட்டு² நிபுணோ ஸண்ஹோ வினிச்ச²யோ ஏதேஸந்தி ஸுனிபுணவினிச்ச²யா. அத² வா வினிச்சி²னோதீதி வினிச்ச²யோ, யதா²வுத்தத்த²விஸயம் ஞாணம். ஸுட்டு² நிபுணோ சே²கோ வினிச்ச²யோ ஏதேஸந்தி ஸுனிபுணவினிச்ச²யா. ஏதேன மஹாகஸ்ஸபாதி³த்தே²ரபரம்பராப⁴தோ, ததோயேவ ச அவிபரீதோ ஸண்ஹஸுகு²மோ மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யோதி தஸ்ஸ பமாணபூ⁴ததம் த³ஸ்ஸேதி.

10. ஸுஜனஸ்ஸ சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ². தேன ‘‘ந கேவலம் ஜம்பு³தீ³பவாஸீனம்யேவ அத்தா²ய, அத² கோ² ஸாது⁴ஜனானம் தோஸனத்த²ஞ்சா’’தி த³ஸ்ஸேதி. தேன ச ‘‘தம்ப³பண்ணிதீ³பவாஸீனம்பி அத்தா²யா’’தி அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴ ஹோதி உக்³க³ஹணாதி³ஸுகரதாய தேஸம்பி ப³ஹூபகாரத்தா. சிரட்டி²தத்த²ந்தி சிரட்டி²திஅத்த²ம், சிரகாலாவட்டா²னாயாதி அத்தோ². இத³ஞ்ஹி அத்த²ப்பகாஸனம் அவிபரீதப்³யஞ்ஜனஸுனிக்கே²பஸ்ஸ அத்த²ஸுனீதஸ்ஸ ச உபாயபா⁴வதோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ சிரட்டி²தியா ஸம்வத்ததி. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே த்³வே? ஸுனிக்கி²த்தஞ்ச பத³ப்³யஞ்ஜனம், அத்தோ² ச ஸுனீதோ’’தி (அ. நி. 2.21).

11-12. யம் அத்த²வண்ணனம் கத்து²காமோ, தஸ்ஸா மஹந்தத்தம் பரிஹரிதும் ‘‘ஸாவத்தி²பபூ⁴தீன’’ந்திஆதி³மாஹ. தேனாஹ – ‘‘ந இத⁴ வித்தா²ரகத²ம் கரிஸ்ஸாமி, ந தம் இத⁴ விசாரயிஸ்ஸாமீ’’தி ச. தத்த² தீ³க⁴ஸ்ஸாதி தீ³க⁴னிகாயஸ்ஸ. மஜ்ஜி²மஸ்ஸாதி மஜ்ஜி²மனிகாயஸ்ஸ. ‘‘ஸங்கீ³தீனம் த்³வின்னம் யா மே அத்த²ம் வத³ந்தேனா’’திபி பாடோ². தத்த²பி ஸங்கீ³தீனம் த்³வின்னந்தி தீ³க⁴மஜ்ஜி²மனிகாயானந்தி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. மேதி கரணத்தே² ஸாமிவசனம், மயாதி அத்தோ². ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம். ஹேட்டா² தீ³க⁴ஸ்ஸ மஜ்ஜி²மஸ்ஸ ச அத்த²ம் வத³ந்தேன ஸாவத்தி²பபு⁴தீனம் நக³ரானம் யா வண்ணனா கதா, தஸ்ஸா வித்தா²ரகத²ம் ந இத⁴ பி⁴ய்யோ கரிஸ்ஸாமீதி யோஜேதப்³ப³ம். யானி ச தத்த² வத்தூ²னி வித்தா²ரவஸேன வுத்தானி, தேஸம்பி வித்தா²ரகத²ம் ந இத⁴ பி⁴ய்யோ கரிஸ்ஸாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

13. இதா³னி ‘‘ந இத⁴ வித்தா²ரகத²ம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பவரம் த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘ஸுத்தானம் பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸுத்தானம் யே அத்தா² வத்தூ²ஹி வினா ந பகாஸந்தீதி யோஜேதப்³ப³ம்.

14. யம் அட்ட²கத²ம் கத்துகாமோ, ததே³கதே³ஸபா⁴வேன விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ ச க³ஹேதப்³போ³தி கதி²கானம் உபதே³ஸம் கரோந்தோ தத்த² விசாரிதத⁴ம்மே உத்³தே³ஸவஸேன த³ஸ்ஸேதி – ‘‘ஸீலகதா²’’திஆதி³னா. தத்த² ஸீலகதா²தி சாரித்தவாரித்தாதி³வஸேன ஸீலஸ்ஸ வித்தா²ரகதா². து⁴தத⁴ம்மாதி பிண்ட³பாதிகங்கா³த³யோ தேரஸ கிலேஸது⁴னனகத⁴ம்மா. கம்மட்டா²னானி ஸப்³பா³னீதி பாளியம் ஆக³தானி அட்ட²திம்ஸ, அட்ட²கதா²யம் த்³வேதி நிரவஸேஸானி யோக³கம்மஸ்ஸ பா⁴வனாய பவத்திட்டா²னானி. சரியாவிதா⁴னஸஹிதோதி ராக³சரிதாதீ³னம் ஸபா⁴வாதி³விதா⁴னேன ஸஹிதோ. ஜா²னானி சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி, ஸமாபத்தியோ சதஸ்ஸோ ஆருப்பஸமாபத்தியோ. அட்ட²பி வா படிலத்³த⁴மத்தானி ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜனவஸீபா⁴வப்பத்தியா ஸமாபத்தியோ. ஜா²னானி வா ரூபாரூபாவசரஜ்ஜா²னானி, ஸமாபத்தியோ ப²லஸமாபத்தினிரோத⁴ஸமாபத்தியோ.

15. லோகியலோகுத்தரபே⁴தா³ ச² அபி⁴ஞ்ஞாயோ ஸப்³பா³ அபி⁴ஞ்ஞாயோ. ஞாணவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஆக³தனயேன ஏகவிதா⁴தி³னா பஞ்ஞாய ஸம்கலேத்வா ஸம்பிண்டே³த்வா நிச்ச²யோ பஞ்ஞாஸங்கலனனிச்ச²யோ.

16. பச்சயத⁴ம்மானம் ஹேதுஆதீ³னம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் ஹேதுபச்சயாதி³பா⁴வோ பச்சயாகாரோ, தஸ்ஸ தே³ஸனா பச்சயாகாரதே³ஸனா, படிச்சஸமுப்பாத³கதா²தி அத்தோ². ஸா பன க⁴னவினிப்³போ⁴க³ஸ்ஸ ஸுது³க்கரதாய ஸண்ஹஸுகு²மா, நிகாயந்தரலத்³தி⁴ஸங்கரரஹிதா, ஏகத்தனயாதி³ஸஹிதா ச தத்த² விசாரிதாதி ஆஹ – ‘‘ஸுபரிஸுத்³த⁴னிபுணனயா’’தி. படிஸம்பி⁴தா³தீ³ஸு ஆக³தனயம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ விசாரிதத்தா அவிமுத்ததந்திமக்³கா³.

17. இதி பன ஸப்³ப³ந்தி இதி-ஸத்³தோ³ பரிஸமாபனே, பன-ஸத்³தோ³ வசனாலங்காரே, ஏதம் ஸப்³ப³ந்தி அத்தோ². இதா⁴தி இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ந விசாரயிஸ்ஸாமி புனருத்திபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

18. இதா³னி தஸ்ஸேவ அவிசாரணஸ்ஸ ஏகந்தகாரணம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ‘‘மஜ்ஜே² விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘மஜ்ஜே² ட²த்வா’’தி ஏதேன மஜ்ஜ²பா⁴வதீ³பனேன விஸேஸதோ சதுன்னம் ஆக³மானம் ஸாதா⁴ரணட்ட²கதா² விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³, ந ஸுமங்க³லவிலாஸினீஆத³யோ விய அஸாதா⁴ரணட்ட²கதா²தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘விஸேஸதோ’’தி ச இத³ம் வினயாபி⁴த⁴ம்மானம்பி விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ யதா²ரஹம் அத்த²வண்ணனா ஹோதி ஏவாதி கத்வா வுத்தம்.

19. இச்சேவாதி இதி ஏவ. தம்பீதி விஸுத்³தி⁴மக்³க³ம்பி. ஏதாயாதி மனோரத²பூரணியா. ஏத்த² ச ‘‘ஸீஹளதீ³பம் ஆப⁴தா’’திஆதி³னா அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ நிமித்தம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘தீ³பவாஸீனமத்தா²ய ஸுஜனஸ்ஸ ச துட்ட²த்த²ம் சிரட்டி²தத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி ஏதேன பயோஜனம், அபனேத்வான ததோஹம், ஸீஹளபா⁴ஸ’’ந்திஆதி³னா. ‘‘ஸாவத்தி²பபு⁴தீன’’ந்திஆதி³னா ச கரணப்பகாரம். ஹேட்டி²மனிகாயேஸு விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ச விசாரிதானம் அத்தா²னம் அவிசாரணம்பி ஹி இத⁴ கரணப்பகாரோ ஏவாதி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

1. ரூபாதி³வக்³க³வண்ணனா

நிதா³னவண்ணனா

விபா⁴க³வந்தானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேனேவ ஹோதீதி பட²மம் தாவ நிபாதஸுத்தவஸேன விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² அங்கு³த்தராக³மோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி ‘‘அங்கு³த்தராக³மஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி யதி³த³ம் வுத்தம், தஸ்மிம் வசனே, ‘‘யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி படிஞ்ஞாதம், ஸோ அங்கு³த்தராக³மோ நாம நிபாதஸுத்தவஸேன ஏவம் விபா⁴கோ³தி அத்தோ². அத² வா தத்தா²தி ‘‘அங்கு³த்தரனிஸ்ஸிதம் அத்த²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் வசனே யோ அங்கு³த்தராக³மோ வுத்தோ, ஸோ நிபாதஸுத்தாதி³வஸேன ஏதி³ஸோதி அத்தோ².

இதா³னி தம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணிதுகாமோ அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேன பவத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தஸ்ஸ நிபாதேஸு…பே… வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா பஞ்ஞத்தத்தா ச விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி. ஏதேன தம்தம்ஸிக்கா²பதா³னம் ஸுத்தானஞ்ச ஆதி³பரியோஸானேஸு அந்தரந்தரா ச ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ட²பிதம் ஸங்கீ³திகாரவசனம் ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. ஸங்கீ³யமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ மஹந்ததாய பூஜனீயதாய ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி, பட²மா மஹாஸங்கீ³தி பட²மமஹாஸங்கீ³தி, தஸ்ஸா பவத்திகாலோ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலோ, தஸ்மிம் பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே. நித³தா³தி தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம். யோ லோகியேஹி உபோக்³கா⁴தோதி வுச்சதி, ஸ்வாயமேத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கோ க³ந்தோ² வேதி³தப்³போ³. ந ‘‘ஸனிதா³னாஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேமீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.126) விய அஜ்ஜா²ஸயாதி³தே³ஸனுப்பத்திஹேது. தேனேவாஹ – ‘‘ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’தி.

1. ‘‘ஸா பனேஸா’’திஆதி³னா பா³ஹிரனிதா³னே வத்தப்³ப³ம் அதிதி³ஸித்வா இதா³னி அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸம்வண்ணிதும் ‘‘யம் பனேத’’ந்தி வுத்தம். தத்த² யஸ்மா ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன ஸம்வண்ணேதப்³பே³ த⁴ம்மே பதா³னி பத³விபா⁴க³ம் தத³த்த²ஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா ததோ பரம் பிண்ட³த்தா²தி³னித³ஸ்ஸனவஸேன ச ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³, தஸ்மா பதா³னி தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி நிபாதபத³’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பத³விபா⁴கோ³தி பதா³னம் விஸேஸோ, ந பத³விக்³க³ஹோ. அத² வா பதா³னி ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³, பத³விக்³க³ஹோ ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³தி வா ஏகஸேஸவஸேன பத³பத³விக்³க³ஹா பத³விபா⁴க³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² பத³விக்³க³ஹோ ‘‘ஜேதஸ்ஸ வனம் ஜேதவன’’ந்திஆதி³னா ஸமாஸபதே³ஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

அத்த²தோதி பத³த்த²தோ. தம் பன பத³த்த²ம் அத்து²த்³தா⁴ரக்கமேன பட²மம் ஏவம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ தாவா’’திஆதி³மாஹ. அவதா⁴ரணாதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத³மத்த²புச்சா²பரிமாணாதி³அத்தா²னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி, ஏவமாதீ³னீ’’திஆதீ³ஸு இத³ம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே² ஏவம்-ஸத்³தோ³. க³த-ஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴கார-ஸத்³தா³ ச. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுக்கமணிகுண்ட³லாப⁴ரணா ஓதா³தவத்த²வஸனா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேந்தி ஸேய்யதா²பி த்வம் ஏதரஹி ஸாசரியகோதி. நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் (அ. நி. 1.48), ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி (தீ³. நி. 1.244; பாரா. 12) ச ஆதீ³ஸு பரிமாணே.

நனு ச ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி? ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹி ஏவம்-ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ யதா² ‘‘ஏவம் ப்³யாகோ²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.234; பாசி. 417; சூளவ. 65), ந பன ஆகாரவிஸேஸவாசகோ. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி (த⁴. ப. 53) உபமாதி³உதா³ஹரணானி உபபன்னானி ஹோந்தி. ததா² ஹி ‘‘யதா² ஹி…பே… ப³ஹு’’ந்தி (த⁴. ப. 53) ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னியதோ மனுஸ்ஸூபபத்திஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனயோனிஸோமனஸிகாரபோ⁴க³ஸம்பத்தி- ஆதி³தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணயோக³தோ மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ பஹூதா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன ஸத்தேன கத்தப்³பா³தி ஜோதிதத்தா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ணாவ உபமா. தேஸம் உபமாகாரோ யதா²-ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோதி ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ உபமாகாரனிக³மனத்தோ²’’தி வத்தும் யுத்தம், ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமாவ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி. ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதி³ஸனாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோ ஏவாதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் தே…பே… உபதே³ஸே’’தி. ததா² ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தாதி ஏத்த² ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் தத்த² ஸம்விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம், யோ தத்த² ஸம்பஹம்ஸனாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம்.

ஏவமேவம் பனாயந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி யோஜேதப்³ப³ம், ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ²திஆதீ³ஸு பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரேன நியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி அத்தனோ தத்த² டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிச்ச²னத்தோ² வுத்தோ, தேன ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே, ஸாது⁴ ப⁴ந்தே, ஸுட்டு² ப⁴ந்தே’’தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி ‘‘யதா²ஹம் வதா³மி, ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீ’’தி வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³ ஏவம்-ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி நித³ஸ்ஸனத்தோ² வுத்தோ. ஏவம் நோதி ஏத்தா²பி தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வே ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக்³க³ஹணவஸேன ‘‘நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்-ஸத்³தே³ன விபா⁴விதந்தி விஞ்ஞாயதி. ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.

நானானயனிபுணந்தி ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா, நந்தி³யாவட்டதிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிதஅங்குஸதி³ஸாலோசனஸங்கா²தா வா ஆதா⁴ராதி³பே⁴த³வஸேன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா. நயா வா பாளிக³தியோ, தா ச பஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகதாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸங்க³ஹாதி³வஸேன ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன பதா⁴னாதி³வஸேன குஸலமூலாதி³வஸேன திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா, தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம். ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, தே ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன தத்த² ச அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன ச அனேகே, அத்தஜ்ஜா²ஸயாத³யோ ஏவ வா ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம். அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னந்தி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணம் உபனேதப்³பா³பா⁴வதோ. ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தந்தி வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

விவித⁴பாடிஹாரியந்தி ஏத்த² பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ ச பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி. ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி, யே ஹரிதப்³பா³. புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்து²ம். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ ச ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன ச தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தீதி. ‘‘படீ’’தி வா அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. பாராயனவக்³கோ³, வத்து²கா³தா² 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம், இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ச விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி. படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனிஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகமேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். தஸ்ஸ பன இத்³தி⁴ஆதி³பே⁴தே³ன விஸயபே⁴தே³ன ச ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாயம் லப்³ப⁴மானத்தா ஆஹ – ‘‘விவித⁴பாடிஹாரிய’’ந்தி.

ந அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ ந அஞ்ஞதா²தி அத்தோ², ந பன ப⁴க³வதோ தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாது’’ந்தி இத³ம் வசனம் ஸமத்தி²தம் ப⁴வதி, தா⁴ரணப³லத³ஸ்ஸனஞ்ச ந விருஜ்ஜ²தி ஸுதாகாராவிருஜ்ஜ²னஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ந ஹேத்த² அத்த²ந்தரதாபரிஹாரோ த்³வின்னம் அத்தா²னம் ஏகவிஸயத்தா, இதரதா² தே²ரோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸப்³ப³தா² படிக்³க³ஹணே ஸமத்தோ² அஸமத்தோ² சாதி ஆபஜ்ஜேய்யாதி.

‘‘யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா’’தி ஏவம் வுத்தாய நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தாய ஸஸந்ததியம் வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மே-ஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னஸாமினித்³தே³ஸவஸேன பன விஜ்ஜமானபே⁴த³ம் ஸந்தா⁴யாஹ – ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி.

கிஞ்சாபி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவ தம் தமத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ சா’’தி ஆஹ. அஸ்ஸாதி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ. கம்மபா⁴வஸாத⁴னானி இத⁴ ஸுதஸத்³தே³ ஸம்ப⁴வந்தீதி வுத்தம் – ‘‘உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வா அத்தோ²’’தி. மயாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ கத்துவஸேன கரணனித்³தே³ஸோ, ததா³தி அத்தோ². மமாதி அத்தே² ஸதீதி யதா³ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸாமினித்³தே³ஸோ, ததா³.

ஸுதஸத்³த³ஸன்னிட்டா²னே பயுத்தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் – ‘‘ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் தத³பி⁴னீஹடானஞ்ச மனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸம்பி வாக்யானம் ஏவகாரத்த²ஸஹிதத்தா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸுதமேவாதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ – ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. ஏதேன அவதா⁴ரணேன நியாமதம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² ச ஸுதம் ஸுதமேவாதி நியாமேதப்³ப³ம், தம் ஸம்மா ஸுதம் ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஸுதந்தி அஸ்ஸுதம் ந ஹோதீதி அயமேதஸ்ஸ அத்தோ²தி வுத்தம் – ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. இமினா தி³ட்டா²தி³வினிவத்தனம் கரோதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ந இத³ம் மயா தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், அத² கோ² ஸுதம், தஞ்ச ஸம்மதே³வாதி. தேனேவாஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்-ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா – ‘‘கரீயதீ’’தி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுத-ஸத்³த³ஸ்ஸ அயமத்தோ² வுத்தோ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ’’தி. தேனேவாஹ – ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஸவன-ஸத்³தோ³ சேத்த² கம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஸுய்யதீ’’தி.

ஏவம் ஸவனஹேதுஸவனவிஸேஸவஸேன பத³த்தயஸ்ஸ ஏகேன பகாரேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பகாரந்தரேஹி தம் த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘ததா² ஏவ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி யா ஸா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² த⁴ம்மஸ்ஸவனாகாரேன பவத்தா மனோத்³வாரவிஞ்ஞாணவீதி², தஸ்ஸா. ஸா ஹி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திதும் ஸமத்தா². ததா² ச வுத்தம் – ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேனா’’தி. நானப்பகாரேனாதி வக்க²மானானம் அனேகவிஹிதானம் ப்³யஞ்ஜனத்த²க்³க³ஹணானம் நானாகாரேன. ஏதேன இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி தீ³பேதி. பவத்திபா⁴வப்பகாஸனந்தி பவத்தியா அத்தி²பா⁴வப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனந்தி யஸ்மிம் ஆரம்மணே வுத்தப்பகாரா விஞ்ஞாணவீதி² நானப்பகாரேன பவத்தா, தஸ்ஸ த⁴ம்மத்தா வுத்தம், ந ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²த்தா. வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடீகரணம் ‘‘அயஞ்ஹேத்தா²’’திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணவீதி²யாதி கரணத்தே² கரணவசனம், மயாதி கத்துஅத்தே².

ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனந்தி நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம் நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸிதப்³ப³த்தாபா⁴வாபா⁴வதோ. தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியாஸத்³த³த்தா ஸவனகிரியாய ச ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ப்படிப³த்³த⁴த்தா தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோதி வுத்தம் – ‘‘ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸன’’ந்தி. ந ஹி புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தீதி.