2. விப⁴ங்க³மாதிகா

இதா³னி த⁴ம்மஸங்க³ணீமாதிகானந்தரம் விப⁴ங்க³மாதிகாய அத்த²வண்ணனா அனுப்பத்தா. தஸ்ஸா பன –

அத்த²தோ த⁴ம்மபே⁴தே³ன, விப⁴ங்க³னயத³ஸ்ஸனா;

பாளிமுத்தனயா சாபி, ஹோதி ஸம்வண்ணனானயோ.

ஸா பனேஸா அட்டா²ரஸன்னம் விப⁴ங்கா³னம் ஆதி³ம்ஹி ட²பிதா அட்டா²ரஸவிதா⁴ ஹோதி – க²ந்த⁴விப⁴ங்க³மாதிகா-ஆயதன-தா⁴து-ஸச்ச-இந்த்³ரிய-பச்சயாகார-ஸதிபட்டா²ன-ஸம்மப்பதா⁴ன-இத்³தி⁴பாத³போ³ஜ்ஜ²ங்க³-மக்³க³ங்க³ஜா²ன-அப்பமஞ்ஞா-ஸிக்கா²பத³-படிஸம்பி⁴தா³-ஞாண-கு²த்³த³கவத்து²-த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்க³மாதி

க²ந்த⁴விப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

தத்த² ஆதி³பூ⁴தாய க²ந்த⁴விப⁴ங்க³மாதிகாய அத்த²தோ தாவ – பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி ஏத்த² பஞ்சாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³, தேன ந ததோ ஹேட்டா², ந உத்³த⁴ந்தி த³ஸ்ஸேதி. க²ந்தா⁴தி பரிச்சி²ன்னத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். தத்ராயம் க²ந்த⁴-ஸத்³தோ³ ஸம்ப³ஹுலேஸு டா²னேஸு நிபததி ராஸிம்ஹி கு³ணே பண்ணத்தியம் ருள்ஹியந்தி. தத்த² ‘‘மஹாஉத³கக்க²ந்தோ⁴’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.1037; அ. நி. 4.51; 5.45; 6.37) ஹி ராஸிதோ க²ந்தோ⁴ நாம. ‘‘ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.355) கு³ணதோ. ‘‘அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா மஹந்தம் தா³ருக்க²ந்த⁴’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) பண்ணத்திதோ. ‘‘விஞ்ஞாணம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 63) ஏகம்பி சித்தம் ருள்ஹிதோ க²ந்தோ⁴ நாம, ஸ்வாயமித⁴ ராஸிதோ அதி⁴ப்பேதோ. ராஸட்டோ² ஹி க²ந்த⁴-ஸத்³தோ³, கோட்டா²ஸட்டோ²திபி வத்தும் வட்டதி. லோகஸ்மிம் ஹி இணம் க³ஹேத்வா சோதி³யமானா ‘‘த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி த³ஸ்ஸாம, தீஹி க²ந்தே⁴ஹி த³ஸ்ஸாமா’’தி வத³ந்தி, தஸ்மா க²ந்தோ⁴தி கோட்டா²ஸோதி வுத்தம் ஹோதி. ரூபக்க²ந்தோ⁴தி ஏத்த² ருப்பதீதி ரூபம், ஸீதுண்ஹாதீ³ஹி பஸித்³தா⁴காரேன ருப்பதி க⁴ட்டீயதி, பீளியதீதி அத்தோ². வுத்தம் ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘ருப்பதீதி கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்மா ரூபந்தி வுச்சதி. கேன ருப்பதி? ஸீதேனபி ருப்பதி, உண்ஹேனபி ருப்பதி, ஜிக⁴ச்சா²யபி ருப்பதி, பிபாஸாயபி ருப்பதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 3.79).

ரூபஞ்ச தம் க²ந்தோ⁴ சாதி ரூபக்க²ந்தோ⁴, ரூபராஸி ரூபகோட்டா²ஸோதி அத்தோ². வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோதி அயம் தாவேத்த² அத்த²தோ ஸம்வண்ணனானயோ.

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பனேத்த² ஹேட்டா² குஸலத்திகே விப⁴த்தா அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னா ஸப்³பே³ ரூபத⁴ம்மா ரூபக்க²ந்தோ⁴ நாம. ததா² சதுபூ⁴மகா வேத³னாஸஞ்ஞாயோ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ நாம, ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ நாம. வேத³னாஸஞ்ஞா பன ட²பேத்வா ஸேஸா ப²ஸ்ஸாத³யோ பஞ்ஞாஸ சேதஸிகா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ நாம. பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு நிப்³பா³னமேவ அஸங்க³ஹிதம், உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு பன ஸப்³பே³ லோகுத்தரத⁴ம்மா. அயமேவ ஹி க²ந்தே⁴ஹி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் விஸேஸோ. க²ந்தா⁴ அவிஸேஸதோ வுத்தா, உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ ஸாஸவோபாதா³னியபா⁴வேன விஸேஸேத்வா. இத⁴ பன அவிஸேஸேன வுத்தத்தா நிப்³பா³னம் ட²பேத்வா அவஸேஸா ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி அயம் த⁴ம்மபே⁴த³தோ ஸம்வண்ணனானயோ.

விப⁴ங்க³னயத³ஸ்ஸனாதி விப⁴ங்க³பாளியா ஆக³தஅத்த²னயத³ஸ்ஸனதோ. விப⁴ங்க³பாளியம் ஹி ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கந்தி தீஹி நயேஹி க²ந்த⁴விப⁴ங்கோ³ விப⁴த்தோ. ததா² ஆயதனவிப⁴ங்கா³த³யோ. கேவலம் ஹி இந்த்³ரியவிப⁴ங்கே³, ஸிக்கா²பத³விப⁴ங்கே³ ச ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் நத்தி². பச்சயாகாரவிப⁴ங்கே³ பஞ்ஹாபுச்ச²கம் நத்தி². ஞாணவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு பன தீஸு தயோபி நயா ந ஸந்தி. தேஸு ஹி ஞாணவிப⁴ங்கோ³ ஏகவித⁴தோ பட்டா²ய யாவ த³ஸவிதா⁴ விப⁴த்தோ, கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கோ³ ஏகவித⁴தோ பட்டா²ய யாவ த்³வாஸட்டி²பபே⁴தா³ விப⁴த்தோ, த⁴ம்மஹத³யவிப⁴ங்கோ³ பன ஸப்³ப³ஸங்க³ஹாதீ³ஹி த³ஸஹி வாரேஹி விப⁴த்தோ, தஸ்மா தேஸம் தேஸம் நயானம் முக²மத்தத³ஸ்ஸனவஸேன தத்த² தத்த² ஸம்வண்ணனா ப⁴விஸ்ஸந்தி. தத்ரித³ம் க²ந்த⁴விப⁴ங்கே³ திண்ணம் நயானம் முக²மத்தத³ஸ்ஸனம். ஸேய்யதி²த³ம் – ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே தாவ ரூபக்க²ந்தோ⁴ –

‘‘தத்த² கதமோ ரூபக்க²ந்தோ⁴? யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ததே³கஜ்ஜ²ம் அபி⁴ஸஞ்ஞூஹித்வா அபி⁴ஸங்கி²பித்வா அயம் வுச்சதி ரூபக்க²ந்தோ⁴’’தி (விப⁴. 2) –

ஏவம் உத்³தி³ஸித்வா வித்தா²ரதோ விப⁴த்தோ, ததா² வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோபி. தத்த² நியகஜ்ஜ²த்தம் நாம அஜ்ஜ²த்தரூபம் அஜ்ஜ²த்தம் நாம, ததோ அஞ்ஞம் பரபுக்³க³லக³தம், அவிஞ்ஞாணஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ நாம, ததா² வேத³னாத³யோபி. பஸாத³விஸயரூபம் பன ஓளாரிகம் நாம, ஸேஸம் ஸுகு²மம் நாம. அனிட்ட²ரூபம் ஹீனம் நாம, இட்ட²ரூபம் பணீதம் நாம.

நனு இட்டா²னிட்ட²ம் நாம பாடேக்கம் படிவிப⁴த்தம் நாம நத்தி², ஏகம் ஏகச்சஸ்ஸ இட்ட²ம் ஹோதி மனாபம், ததே³வ அஞ்ஞஸ்ஸ ச அனிட்ட²ம் ஹோதி. வத்தா²தீ³னி ஹி ஸூகராதீ³னம் நப்பியானி ஹோந்தி, ந மனுஸ்ஸாதீ³னம், தேஸஞ்ச வத்தா²ப⁴ரணாதீ³னி பியானி, ந ஸூகராதீ³னந்தி, தஸ்மா ருசிவஸேனேவ இட்டா²னிட்ட²தா க³ஹேதப்³பா³? ந, இட்டா²னிட்டா²னம் பாடேக்கம் விப⁴த்தத்தா. குஸலகம்மஜம் ஹி குஸலவிபாகவிஸயோவ இட்ட²ம் நாம, அகுஸலகம்மஜம் அகுஸலவிபாகவிஸயோவ அனிட்ட²ம் நாம, ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸேன பன கோசி இட்ட²மேவ பு³த்³த⁴ரூபாதி³ம் ஜவனக்க²ணே அனிட்ட²தோ மனஸி கரோதி, அனிட்ட²ஞ்ச நிரயக்³கி³ஸத்த²விஸாதி³ம் இட்ட²தோ மனஸி கரோதி. ஜவனேஹி ஏவ விபல்லாஸபா⁴வோ, ந விபாகேஹீதி விபாகவஸேன இட்டா²னிட்ட²ம் நியதம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸம்மோஹவினோத³னியா பன விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய –

‘‘ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸம் ஹி கூ³த²கலலம் சக்கு²த்³வாரகா⁴னத்³வாரேஸு அனிட்ட²ம், காயத்³வாரே இட்ட²ம் ஹோதி. சக்கவத்தினோ மணிரதனேன போதி²யமானஸ்ஸ, ஸுவண்ணஸூலே உத்தாஸியமானஸ்ஸ ச மணிரதனஸுவண்ணஸூலானி சக்கு²த்³வாரே இட்டா²னி ஹோந்தி, காயத்³வாரே அனிட்டா²னீ’’தி (விப⁴. அட்ட². 6) –

ஏவம் த்³வாரவஸேன ஏகஸ்ஸேவ வத்து²னோ இட்ட²தா, அனிட்ட²தா ச வுத்தா. ஸா ச ஏகக்க²ணே ந யுத்தா ஏககலாபக³தபூ⁴தோபாதா³யரூபானம் ஏகஸாமக்³கி³யமுப்பத்திதோ. ந ஹி பூ⁴தேஸு அகுஸலவஸேன அனிட்டே²ஸு உப்பஜ்ஜந்தேஸு தது³பாதா³யரூபாதி³குஸலேன இட்டா²னி உப்பஜ்ஜந்தி, பி⁴ன்னக்க²ணே பன இட்டா²னி மணிரதனாதீ³னி தேஹி போதி²யமானஸ்ஸ அகுஸலபச்சயேன உதுனா அனிட்டா²னி விபரிணமந்தி, குஸலபச்சயேன அனிட்டா²னி கூ³த²கலலாதீ³னி இட்டா²னீதி, அயம் நோ அத்தனோமதி. ஏவம் விப⁴த்தேஸு ச இட்டா²னிட்டே²ஸு தம் தம் ரூபம் உபாதா³யுபாதா³ய ஹீனம், பணீதஞ்ச த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸுகு²மம் பன ரூபம் தூ³ரேரூபம் நாம, ஓளாரிகம் ஸந்திகேரூபம் நாம. தம் தம் வா பன ரூபம் உபாதா³யுபாதா³ய ரூபம் தூ³ரே ஸந்திகே த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

வேத³னாதீ³ஸு பன அகுஸலா வேத³னா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. குஸலாகுஸலா ஓளாரிகா, அப்³யாகதா ஸுகு²மா. து³க்கா² வேத³னா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. ஸுக²து³க்கா² வா ஓளாரிகா, இதரா ஸுகு²மா. அஸமாபன்னஸ்ஸ வா வேத³னா ஓளாரிகா, ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸுகு²மா. ஸாஸவா ஓளாரிகா, அனாஸவா ஸுகு²மா. தம் தம் வா பன வேத³னம் உபாதா³யுபாதா³ய ஓளாரிகஸுகு²மதா த³ட்ட²ப்³பா³. அகுஸலா வேத³னா குஸலாப்³யாகதாஹி தூ³ரே, தா ச தாய தூ³ரேதி ஏவம் ஜாதிஸபா⁴வபுக்³க³லபூ⁴மிபே⁴த³தோ வுத்தனயேன தூ³ரேவேத³னா த³ட்ட²ப்³பா³, குஸலா வேத³னா குஸலாய ஸந்திகேதி ஏவம் ஜாதிஆதி³ஸாமஞ்ஞதோ ஸந்திகேவேத³னா த³ட்ட²ப்³பா³. தம் தம் வா பன வேத³னம் உபாதா³யுபாதா³ய வேத³னா தூ³ரேஸந்திகே த³ட்ட²ப்³பா³. ஏவம் ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி யதா²னுரூபம் ஓளாரிகஸுகு²மதாத³யோ வேதி³தப்³பா³தி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விப⁴ங்க³பாளிஅட்ட²கதா²ஸு (விப⁴. 8 ஆத³யோ; விப⁴. அட்ட². 8 ஆத³யோ) க³ஹேதப்³போ³தி அயம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயோ.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயே ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ தாவ ஏகவிதா⁴தி³தோ யாவ ஏகாத³ஸவிதா⁴ ரூபகண்டே³ வுத்தனயேன வேதி³தப்³பா³. வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ பன ஏகவிதோ⁴ ப²ஸ்ஸஸம்பயுத்தோ, து³விதோ⁴ ஸஹேதுகது³கவஸேன, திவிதோ⁴ குஸலத்திகவஸேன, சதுப்³பி³தோ⁴ சதுபூ⁴மகவஸேன, பஞ்சவிதோ⁴ ஸபா⁴வபே⁴தே³ன, ச²ப்³பி³தோ⁴ ச²த்³வாரிகவஸேன, ஸத்தவிதோ⁴ ஸத்தவிஞ்ஞாணஸம்பயோக³வஸேன, அட்ட²விதோ⁴ தேஸு காயவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் ஸுக²து³க்க²வஸேன த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா, நவவிதோ⁴ தேஸு மனோவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் குஸலத்திகவஸேன திதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா, த³ஸவிதோ⁴ தேஸு காயவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தம் து³விதா⁴, மனோவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தஞ்ச திதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வாதி ஏவம் ஸஹேதுகது³கமூலம் பட²மவாரம் வத்வா புன குஸலத்திகட்டா²னே வேத³னாத்திகபீதித்திகஸனித³ஸ்ஸனத்திகவஜ்ஜிதே ஸப்³ப³த்திகே யோஜேத்வா யாவ த³ஸவிதா⁴, அபரேபி அட்டா²ரஸ வாரா வுத்தா. யதா² சேத்த² ஸஹேதுகது³கமூலிகா ஸப்³ப³த்திகயோஜனா, ஏவம் ஹேதுஸம்பயுத்தது³காதீ³ஸு அனுரூபது³கமூலிகாபி ஸரணது³கபரியோஸானா பச்சேகம் ஸப்³ப³த்திகயோஜனாபி வேதி³தப்³பா³தி அயம் து³கமூலகோ யோஜனானயோ. யதா² ச ஏகேகது³கேன ஸப்³ப³த்திகயோஜனாவஸேன து³கமூலகோ நயோ வுத்தோ, ஏவம் ஏகேகத்திகேன யதா²னுரூபம் ஸப்³ப³து³கயோஜனாவஸேன திகமூலகோ, தது³ப⁴யமிஸ்ஸகவஸேன உப⁴தோவட்³ட⁴னகோ ச நயோ வேதி³தப்³போ³. யதா² சேத்த² வேத³னாக்க²ந்தே⁴, ஏவம் ஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி யதா²ரஹம் து³கமூலகாதி³னயா வேதி³தப்³பா³தி அயம் அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயோ.

பஞ்ஹாபுச்ச²கனயே பன பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் கதி குஸலா, கதி அகுஸலா, கதி அப்³யாகதா, கதி ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா…பே… கதி ஸரணா, கதி அரணாதி? ரூபக்க²ந்தோ⁴ அப்³யாகதோ, சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஸியா குஸலா, ஸியா அகுஸலா, ஸியா அப்³யாகதா, ரூபம், வேத³னா ச வேத³னாத்திகே ந வத்தப்³பா³, ஸேஸா திதா⁴பி ஹோந்தி, ரூபம் நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மம், ஸியா உபாதி³ன்னுபாதா³னியம், ஸியா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியம், அஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகம், ஸேஸா சத்தாரோ க²ந்தா⁴ தீஹி திகேஹி திதா⁴பி ஹோந்தி. ரூபம் அவிதக்கஅவிசாரம், தயோ க²ந்தா⁴ திதா⁴பி ஹோந்தி, ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ திதா⁴ ச ந வத்தப்³போ³ ச. ரூபம் ந வத்தப்³ப³ம், வேத³னா ஸியா பீதிஸஹக³தா, ந வத்தப்³பா³, தயோ திதா⁴ ச ந வத்தப்³பா³ ச. ரூபம் நேவத³ஸ்ஸனேனனபா⁴வனாயபஹாதப்³ப³ம், நத³ஸ்ஸனேனனபா⁴வனாயபஹாதப்³ப³ஹேதுகம், நேவாசயகா³மினஅபசயகா³மி, நேவஸேக²ம்னாஸேக²ம், பரித்தம், ஸேஸா திதா⁴பி ஹோந்தி. பரித்தாரம்மணத்திகே ரூபம் அனாரம்மணம், ஸேஸா திதா⁴ ச ந வத்தப்³பா³ ச. ரூபம் மஜ்ஜி²மம், அனியதம், ஸேஸா திதா⁴பி. மக்³கா³ரம்மணத்திகே ச ரூபம் அனாரம்மணம், ஸேஸா திதா⁴பி வா ந வத்தப்³பா³. உப்பன்னாதீதத்திகேஸு பஞ்சபி திதா⁴ ஹோந்தி. அதீதாரம்மணத்திகே ரூபம் அனாரம்மணம், ஸேஸா திதா⁴ ச ந வத்தப்³பா³ ச. அஜ்ஜ²த்தத்திகே பஞ்சபி திதா⁴ ஹோந்தி. அஜ்ஜ²த்தாரம்மணத்திகே ரூபம் அனாரம்மணம், ஸேஸா திதா⁴பி ந வத்தப்³பா³ ச. சத்தாரோ க²ந்தா⁴ அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴, ரூபக்க²ந்தோ⁴ திதா⁴பி ஹோதி.

சத்தாரோ க²ந்தா⁴ நஹேதூ, ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ ஸியா ஹேது, ஸியா ந ஹேது. ரூபம் அஹேதுகம், ஹேதுவிப்பயுத்தம், ஸேஸா த்³விதா⁴பி. தயோ க²ந்தா⁴ ஸியா ஸஹேதுகா சேவ ந ச ஹேதூ, ஸியா ந வத்தப்³பா³ ச, ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ த்³விதா⁴ ச ந வத்தப்³போ³ ச, ரூபம் ந வத்தப்³ப³மேவ. ததா² அனந்தரது³கேபி. ரூபம் நஹேதுஅஹேதுகம், தயோ த்³விதா⁴பி, ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ த்³விதா⁴ ச ந வத்தப்³போ³ ச. பஞ்சபி ஸப்பச்சயா, ஸங்க²தா, சத்தாரோ அனித³ஸ்ஸனா, அப்படிகா⁴, ரூபம் த்³விதா⁴பி. ரூபம் ரூபீ, ஸேஸா அரூபினோ. ரூபம் லோகியம், ஸேஸா த்³விதா⁴பி. பஞ்சபி கேனசி விஞ்ஞேய்யா, ந ச கேனசி விஞ்ஞேய்யா ச. சத்தாரோ நோ ஆஸவா, ஸங்கா²ரா த்³விதா⁴பி, ந வத்தப்³பா³ ச. ரூபம் ஸாஸவோ, ஆஸவவிப்பயுத்தோ, ஸேஸா த்³விதா⁴பி. ரூபம் ஸாஸவா சேவ நோ ச ஆஸவா, தயோ ததா² ச ந வத்தப்³பா³ ச. ஸங்கா²ரோ த்³விதா⁴ ச ந வத்தப்³போ³ ச. ரூபம் ந வத்தப்³ப³மேவ, தயோ ஸியா ஆஸவஸம்பயுத்தா சேவ நோ ச ஆஸவா, ஸியா ந வத்தப்³பா³, ஸங்கா²ரோ த்³விதா⁴ ச ந வத்தப்³போ³ ச. ரூபம் ஆஸவவிப்பயுத்தம் ஸாஸவஞ்ச, ஸேஸா த்³விதா⁴ ச ந வத்தப்³பா³ ச. இமினா நயேன ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²காதீ³ஸுபி யோஜனா வேதி³தப்³பா³. கேவலம் ஹி பராமாஸஸம்பயுத்தது³கே ரூபம் பராமாஸவிப்பயுத்தம், தயோ த்³விதா⁴பி, ஸங்கா²ரோ த்³விதா⁴பி, தி³ட்டி²வஸேன ந வத்தப்³போ³ ச. ததியே ஏத்தகமேவ விஸேஸோ. ரூபம் அனாரம்மணம், ஸேஸா ஸாரம்மணா. விஞ்ஞாணம் சித்தம், ஸேஸா நோ சித்தா. தயோ சேதஸிகா, த்³வே அசேதஸிகா. தயோ சித்தஸம்பயுத்தா, ரூபம் சித்தவிப்பயுத்தம். விஞ்ஞாணம் ந வத்தப்³ப³ம். ததா² சித்தஸம்ஸட்ட²து³கேபி. தயோ சித்தஸமுட்டா²னா, விஞ்ஞாணம் நோ சித்தஸமுட்டா²னம். ரூபம் த்³விதா⁴பி. ததா² அனந்தரது³கத்³வயேபி. தயோ சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னா, த்³வே நோ சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னா. ததா² அனந்தரது³கத்³வயேபி. விஞ்ஞாணம் அஜ்ஜ²த்திகம், தயோ பா³ஹிரா, ரூபம் த்³விதா⁴பி. சத்தாரோ நோ உபாதா³. ரூபம் த்³விதா⁴பி. பஞ்சபி ஸியா உபாதி³ன்னா, ஸியா அனுபாதி³ன்னா, நோ உபாதா³னா.

கிலேஸகோ³ச்ச²கோ வுத்தனயோவ. ரூபம் நேவத³ஸ்ஸனேனனபா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம், ஸேஸா த்³விதா⁴பி. ஏவம் யாவபீதிது³கா யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

ரூபம் ந வேத³னா, ந ஸுகா², ந ஸுக²ஸஹக³தா, ஸேஸா த்³விதா⁴பி. ததா² அனந்தரது³கேபி. ரூபம் காமாவசரம், ஸேஸா த்³விதா⁴பி. ஏவம் யாவ ஸரணது³கா யோஜனா வேதி³தப்³பா³. அயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ.

இமே பன நயா வித்தா²ரதோ பாளிஅட்ட²கதா²ஹி ஞாதப்³பா³. அத்த²வினிச்ச²யோ ச நேஸம் த⁴ம்மஸங்க³ணீமாதிகத்த²ஸம்வண்ணனாய வுத்தானுஸாரேன ஞாதப்³போ³. இதோ பரம் அதிரேகம் அவத்வா அபுப்³ப³மேவ வண்ணயிஸ்ஸாமாதி அயம் விப⁴ங்க³னயத³ஸ்ஸனதோ ஸம்வண்ணனானயோ.

இதா³னி பனேத்த² –

கமதோனூனாதி⁴கதோ, த³ட்ட²ப்³ப³ஸமபே⁴த³தோ;

பாளிமுத்தனயோ ஞேய்யோ, க²ந்த⁴கோஸல்லமிச்ச²தா.

தத்த² கமதோதி ஏத்த² உப்பத்திக்கமோ பஹானக்கமோ படிபத்திக்கமோ பூ⁴மிக்கமோ தே³ஸனாக்கமோதி ப³ஹுவிதே⁴ஸு கமேஸு க²ந்தா⁴னம் தே³ஸனாக்கமோவ யுஜ்ஜதி, ந இதரே, அஸம்ப⁴வா. அபே⁴தே³ன ஹி பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு அத்தக்³கா³ஹபதிதம் வேனேய்யஜனம் ஸமூஹக⁴னவினிப்³போ⁴க³த³ஸ்ஸனேன அத்தக்³கா³ஹதோ மோசேதுகாமோ ப⁴க³வா ஹிதகாமோ தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் சக்கு²ஆதீ³னம் விஸயபூ⁴தம் ஓளாரிகம் பட²மம் ரூபக்க²ந்த⁴ம் தே³ஸேஸி, ததோ இட்டா²னிட்ட²விஸயஸம்வேத³கம் ஓளாரிகம் வேத³னம், யம் வேதே³தி, தம் ஸஞ்ஜானாதீதி ஏவம் வேத³னாவிஸயஸ்ஸ ஆகாரக்³கா³ஹிகம் ஸஞ்ஞம், ஸஞ்ஞாவஸேனாபி⁴ஸங்கா²ரகே ஸங்கா²ரே, தேஸம் வேத³னாதீ³னம் நிஸ்ஸயாதி⁴பதிபூ⁴தம் விஞ்ஞாணந்தி அயம் தாவேத்த² கமோ.

அனூனாதி⁴கதோதி கஸ்மா பன ப⁴க³வதா பஞ்சேவ க²ந்தா⁴ வுத்தா அனூனா அனதி⁴காதி? ஸப்³ப³ஸங்க²தஸபா⁴கே³கஸங்க³ஹதோ, அத்தத்தனியக்³கா³ஹவத்து²ஸ்ஸ ஏதப்பரமதோ, அஞ்ஞேஸஞ்ச தத³வரோத⁴தோ. அனேகப்பபே⁴தே³ஸு ஹி ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு ஸபா⁴க³வஸேன ஸங்க³ய்ஹமானேஸு ரூபம் ரூபஸபா⁴கே³கஸங்க³ஹவஸேன ஏகோ க²ந்தோ⁴ ஹோதி, வேத³னா வேத³னாஸபா⁴கே³கஸங்க³ஹவஸேன ஏகோ க²ந்தோ⁴ ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸஞ்ஞாதீ³ஸுபி, தஸ்மா ஸப்³ப³ஸங்க²தஸபா⁴கே³கஸங்க³ஹதோ பஞ்சேவ வுத்தா. ஏதபரமஞ்சேதம் அத்தத்தனியக்³கா³ஹவத்து², யதி³த³ம் ரூபாத³யோ பஞ்ச, தஸ்மா அத்தத்தனியக்³கா³ஹவத்து²ஸ்ஸ ஏதபரமதோபி பஞ்சேவ வுத்தா. யேபி சஞ்ஞே ஸீலாத³யோ பஞ்ச த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ வுத்தா, தேபி ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னத்தா ஏத்தே²வ அவரோத⁴ம் க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா அஞ்ஞேஸம் தத³வரோத⁴தோபி பஞ்சேவ வுத்தாதி அயம் அனூனாதி⁴கதோ.

த³ட்ட²ப்³ப³ஸமபே⁴த³தோதி த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴த³தோ, உபமாபே⁴த³தோ ச. தத்த² த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴த³தோ தாவ பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ ஸாமஞ்ஞதோ உக்கி²த்தாஸிகபச்சத்தி²கதோ, பா⁴ரதோ, கா²த³கதோ, அனிச்சது³க்க²அனத்தஸங்கா²தவத⁴கதோ ச த³ட்ட²ப்³பா³. விஸேஸதோ பன பே²ணபிண்ட³ம் விய ரூபம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், உத³கபு³ப்³பு³ளமரீசிககத³லிக்க²ந்த⁴மாயா விய யதா²க்கமம் வேத³னாத³யோ த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² ஹி பே²ணபிண்டோ³ விமத்³தா³ஸஹோ, ஸோ ச பத்ததா²லகாதி³அத்த²ம் க³ஹிதோபி தமத்த²ம் ந ஸாதே⁴தி, பி⁴ஜ்ஜதி, ஏவம் ரூபம்பி விமத்³தா³ஸஹம், தஞ்ச ஸுபா⁴தி³வஸேன க³ஹிதம்பி ந ததா² திட்ட²தி, அஸுபா⁴தி³யேவ ஹோதி.

யதா² வா பே²ணபிண்டோ³ அனேகஸந்தி⁴க⁴டிதோ ப³ஹுன்னம் உத³கஸப்பாதி³பாணகானம் ஆவாஸோ, ஆதி³தோ சேஸ ப³த³ரபக்கமத்தோ ஹுத்வா அனுபுப்³ப³வட்³ட⁴னகோ உட்டி²தமத்தோபி சேஸ பி⁴ஜ்ஜதி, தோ²கம் க³ந்த்வாபி, ஸமுத்³த³ம் பத்வா பன அவஸ்ஸமேவ பி⁴ஜ்ஜதி, ஏவம் ரூபம்பி சி²த்³தா³வசி²த்³த³ம் அனேகஸந்தி⁴க⁴டிதம் அஸீதிகிமிகுலவோகிண்ணம், ஆதி³தோ சேதம் கலலமத்தம் ஹுத்வா அனுபுப்³ப³வட்³ட⁴னகம், கலலமத்தேபி சேதம் பி⁴ஜ்ஜதி, அப்³பு³தா³தி³பா⁴வேபி ஆயுக்க²யம் பத்வா அவஸ்ஸமேவ பி⁴ஜ்ஜதி. ஏவம் பே²ணபிண்ட³ஸதி³ஸம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

யதா² பன பு³ப்³பு³ளோ முஹுத்தரமணீயோ அக³ய்ஹுபகோ³ ந சிரட்டி²திகோவ, ஏவம் வேத³னாபி. யதா² ச பு³ப்³பு³ளோ உத³கதலம், உத³கபி³ந்து³ம், உத³கஜல்லகம் ஸங்கட்³டி⁴த்வா புடம் கத்வா க³ஹணவாதஞ்சாதி சத்தாரி காரணானி படிச்ச உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் வேத³னாபி வத்து²ம், ஆரம்மணம், கிலேஸஜல்லம், ப²ஸ்ஸஸங்க⁴ட்டனஞ்சாதி சத்தாரி காரணானி படிச்ச உப்பஜ்ஜதீதி ஸா பு³ப்³பு³ளஸதி³ஸா த³ட்ட²ப்³பா³.

யதா² பன மரீசிகா ஜலாஸயாதி³பா⁴வேன விப்பலம்பி⁴கா, ஏவம் ஸஞ்ஞாபி நிச்சாதி³பா⁴வேனாதி மரீசிஸதி³ஸா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² பன கத³லிக்க²ந்தோ⁴ அக³ய்ஹுபகோ³ ப³ஹுவட்டிஸமோதா⁴னோ, ஏவம் ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴பி அக³ய்ஹுபகோ³னிச்சாதி³ஸாரவிரஹிதோ, ப²ஸ்ஸாதி³ப³ஹுத⁴ம்மஸமோதா⁴னோ ச ஹோதீதி ஸோ கத³லிக்க²ந்த⁴ஸதி³ஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² பன மாயா அஸுவண்ணரஜதாதி³ரூபானிபி ததா² கா³ஹாபேத்வா மஹாஜனம் வஞ்சேதி, ஏவம் விஞ்ஞாணம்பி அனிச்சாதி³ரூபம் தேனேவ சித்தேன ஆக³ச்ச²ந்தம் விய நிச்சாதி³தோ ச கா³ஹாபேத்வா வஞ்சேதீதி தம் மாயாஸதி³ஸம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். வுத்தஞ்ச –

‘‘பே²ணபிண்டூ³பமம் ரூபம், வேத³னா பு³ப்³பு³ளூபமா;

மரீசிகூபமா ஸஞ்ஞா, ஸங்கா²ரா கத³லூபமா;

மாயூபமஞ்ச விஞ்ஞாணம், தே³ஸிதாதி³ச்சப³ந்து⁴னா’’தி. (ஸம். நி. 3.95);

அயமேத்த² த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴தோ³.

உபமாபே⁴த³தோ ச பன கி³லானஸாலூபமோ ரூபுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, கே³லஞ்ஞூபமோ வேத³னுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, கே³லஞ்ஞஸமுட்டா²னூபமோ ஸஞ்ஞுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, அஸப்பாயஸேவனூபமோ ஸங்கா²ருபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, கி³லானூபமோ விஞ்ஞாணுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. அபிச சாரககாரணஅபராத⁴காரணகாரகஅபராதி⁴கூபமா ஏதே பா⁴ஜனபோ⁴ஜனப்³யஞ்ஜனபரிவேஸகபு⁴ஞ்ஜகூபமா சாதி அயமேத்த² உபமாபே⁴தோ³. ஏவம் பாளிமுத்தகவினிச்ச²யனயோ ஞேய்யோ.

க²ந்த⁴விப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஆயதனவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

ஆயதனவிப⁴ங்க³மாதிகாய பன அத்த²தோ தாவ – த்³வாத³ஸாயதனானீதி ஏத்த² ஆயதனதோ, ஆயானம் தனனதோ, ஆயதஸ்ஸ ச நயனதோ ஆயதனானி. சக்கு²ரூபாதீ³ஸு ஹி தம்தம்த்³வாராரம்மணா சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா ஸேன ஸேன அனுப⁴வனாதி³னா கிச்சேன ஆயதந்தி உபட்ட²ஹந்தி க⁴டேந்தி வாயமந்தி, தே ச பன ஆயபூ⁴தே த⁴ம்மே ஏதானி தனோந்தி வித்தா²ரேந்தி, இத³ஞ்ச அதீவ ஆயதம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் நயந்தேவ, பவத்தயந்தீதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘ஆயதனானீ’’தி வுச்சந்தி.

அபிச நிவாஸட்டா²னட்டே²ன, ஆகரட்டே²ன, ஸமோஸரணட்டா²னட்டே²ன, ஸஞ்ஜாபி⁴தே³ஸட்டே²ன, காரணட்டே²ன ச ஸாஸனே, லோகே ச ‘‘ஆயதன’’ந்தி வுச்சந்தி. சக்கு²ஆதீ³ஸு ஹி தே தே சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா ததா³யத்தவுத்திதாய நிவஸந்தி, தேஸு ச ஆகரபூ⁴தேஸு ஆகிண்ணா வத்தா²ரம்மணவஸேன ச ஸமோஸரந்தி, சக்கா²த³யோவ நேஸம் ஸஞ்ஜாதிதே³ஸோ, காரணஞ்ச, தஸ்மா நிவாஸட்டா²னாதி³னா அத்தே²ன சக்கா²தீ³னி ஆயதனானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

சக்கா²யதனந்திஆதீ³ஸு சக்க²தீதி சக்கு², ரூபம் அஸ்ஸாதே³தி, விபா⁴வேதி சாதி அத்தோ². ரூபயதீதி ரூபம். வண்ணவிகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி அத்தோ². ஸுணாதீதி ஸோதம். ஸப்பதீதி ஸத்³தோ³, உதா³ஹரீயதீதி அத்தோ². கா⁴யதீதி கா⁴னம். க³ந்த⁴யதீதி க³ந்தோ⁴, அத்தனோ வத்து²ம் ஸூசயதீதி அத்தோ². ஜீவிதம் அவ்ஹாயதீதி ஜிவ்ஹா. ரஸந்தி தம் ஸத்தாதி ரஸோ, அஸ்ஸாதே³ந்தீதி அத்தோ². குச்சி²தானம் ஸாஸவத⁴ம்மானம் ஆயோதி காயோ, உப்பத்திதே³ஸோ. பு²ஸீயதீதி போ²ட்ட²ப்³ப³ம். மனதீதி மனோ. அத்தனோ லக்க²ணம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மா. சக்கு² ச தம் யதா²வுத்தேனத்தே²ன ஆயதனஞ்சாதி சக்கா²யதனம்…பே… த⁴ம்மா ச தே ஆயதனஞ்சாதி த⁴ம்மாயதனந்தி அயம் தாவேத்த² பத³த்தோ².

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பனேத்த² ஸப்³ப³ம்பி விஞ்ஞாணம் மனாயதனம் நாம. சேதஸிகஸுகு²மரூபனிப்³பா³னானி த⁴ம்மாயதனம் நாம. ஸேஸானி ஸுவிஞ்ஞேய்யானி. இமேஸு ச ஆயதனேஸு அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னா, காலவினிமுத்தா ச லோகியலோகுத்தரா ஸப்³பே³ நாமரூபத⁴ம்மா, பஞ்ஞத்தியோ ச ஸங்க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘ஜாதி த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா ஸங்க³ஹிதா’’திஆதி³வசனதோ (தா⁴து. 71) ஹி ரூபாரூபலக்க²ணானம் ஜாதிஜராப⁴ங்கா³னம் ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴த⁴ம்மாயதனத⁴ம்மதா⁴தூஸு ஸங்க³ஹிதத்தா இதராஸம்பி பஞ்ஞத்தீனம் யதா²ரஹம் தத்த² ஸங்க³ஹிதபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³தி அயமேத்த² த⁴ம்மபே⁴தோ³.

விப⁴ங்க³னயதோ பனேத்த² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே தாவ ‘‘சக்கு²ம் அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தா விபரிணாமத⁴ம்மம். ரூபா அனிச்சா து³க்கா² அனத்தா விபரிணாமத⁴ம்மா…பே… த⁴ம்மா அனிச்சா து³க்கா² அனத்தா விபரிணாமத⁴ம்மா’’தி (விப⁴. 154) ஏவம் விஸயிவிஸயாயதனவஸேன ஆயதனானி வுத்தானீதி அயம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயோ.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே பன பஸாத³விஸயாயதனானி தாவ ‘‘தத்த² கதமம் சக்கா²யதனம்? யம் சக்கு² சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய பஸாதோ³’’திஆதி³னா (விப⁴. 156) ரூபகண்டே³ (த⁴. ஸ. 597) வுத்தனயேன விப⁴த்தானி. மனாயதனம் பன ஏகவித⁴தோ பட்டா²ய யாவத³ஸவிதா⁴ வேத³னாக்க²ந்தே⁴ வுத்தனயேன விப⁴த்தம். த⁴ம்மாயதனம் பன ‘‘தத்த² கதமம் த⁴ம்மாயதனம்? வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, யஞ்ச ரூபம் அனித³ஸ்ஸனஅப்படிக⁴ம் த⁴ம்மாயதனபரியாபன்னம் அஸங்க²தா ச தா⁴தூ’’தி (விப⁴. 167) உத்³தி³ஸித்வா ‘‘தத்த² கதமோ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³னா (விப⁴. 167) வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு வுத்தனயேன விப⁴த்தம். ஸுகு²மரூபனிப்³பா³னானி ரூபகண்டே³ வுத்தனயானேவாதி அயம் அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயோ.

பஞ்ஹாபுச்ச²கனயம் பன இதோ பரம் வித்தா²ரதோ அத³ஸ்ஸேத்வா திகது³கானம் ஆதி³அந்தேஹி சேவ விஸேஸத்த²தீ³பகேஹி ச திகது³கேஹி யோஜேத்வா த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாம, ஸேஸேஹிபி திகது³கேஹி யோஜனானயோ க²ந்தே⁴ வுத்தனயேன ஸக்கா ஞாதுந்தி. கத²ம் த்³வாத³ஸன்னம் ஆயதனானம் கதி குஸலா…பே… கதி அரணாதி? த³ஸாயதனா அப்³யாகதா, த்³வாயதனா ஸியா குஸலா, ஸியா அகுஸலா, ஸியா அப்³யாகதா. வேத³னாத்திகே த³ஸாயதனானி ந வத்தப்³பா³னி, மனாயதனம் திதா⁴பி, த⁴ம்மாயதனம் திதா⁴ ந வத்தப்³ப³ஞ்ச…பே… ரூபாயதனம் ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம், நவாயதனானி அனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴னி, மனாயதனத⁴ம்மாயதனானி அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴னி, ஏகாத³ஸாயதனானி ந ஹேதூ, த⁴ம்மாயதனம் ஸியா ஹேது, ஸியா ந ஹேது…பே… ஏகாத³ஸாயதனானி ஸப்பச்சயானி, த⁴ம்மாயதனம் ஸியா ஸப்பச்சயம், ஸியா அப்பச்சயம்…பே… த³ஸாயதனானி ரூபம், மனாயதனம் அரூபம், த⁴ம்மாயதனம் த்³விதா⁴பி…பே… த³ஸாயதனானி அரணானி, த்³வாயதனானி ஸியா ஸரணானி, ஸியா அரணானீதி அயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ.

இதா³னி பன –

கமதோ தாவத்ததோ ச, தேஸம் த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴த³தோ;

பாளிமுத்தனயேனேத்த², விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

தத்த² கமதோதி இதா⁴பி தே³ஸனாக்கமோவ யுஜ்ஜதி. அஜ்ஜ²த்திகேஸு ஹி ஆயதனேஸு ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴விஸயத்தா சக்கா²யதனம் பாகடந்தி பட²மம் தே³ஸிதம், ததோ அனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴விஸயானி ஸோதாயதனாதீ³னி. அத² வா த³ஸ்ஸனானுத்தரியஸவனானுத்தரியஹேதுபா⁴வதோ ப³ஹூபகாரத்தா சக்கு²ஸோதாயதனானி பட²மம் தே³ஸிதானி, ததோ கா⁴னாயதனாதீ³னி தீணி, பஞ்சன்னம்பி பன கோ³சரவிஸயத்தா அந்தே மனாயதனம், சக்கா²யதனாதீ³னம் கோ³சரத்தா தேஸம் அனந்தரம் ரூபாயதனாதீ³னி. அபிச விஞ்ஞாணுப்பத்திகாரணவவத்தா²னதோபி அயமேதேஸம் கமோ வேதி³தப்³போ³. வுத்தம் ஹேதம் ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி மனோவிஞ்ஞாண’’ந்தி (ம. நி. 3.421; ஸம். நி. 4.60, 113; மஹானி. 107) அயம் தாவேத்த² கமோ.

தாவத்ததோதி தாவபா⁴வதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – சக்கா²த³யோபி ஹி த⁴ம்மா ஏவ, ஏவம் ஸதி த⁴ம்மாயதனமிச்சேவ அவத்வா கஸ்மா த்³வாத³ஸாயதனானி வுத்தானீதி சே? ச²விஞ்ஞாணகாயுப்பத்தியா த்³வாராரம்மணவவத்தா²னதோ அயமேதேஸம் பே⁴தோ³ ஹோதீதி த்³வாத³ஸ வுத்தானி. சக்கு²விஞ்ஞாணவீதி²பரியாபன்னஸ்ஸ ஹி விஞ்ஞாணகாயஸ்ஸ சக்கா²யதனமேவ உப்பத்தித்³வாரம், ரூபாயதனமேவாரம்மணம். ததா² இதரானி இதரேஸம். ச²ட்ட²ஸ்ஸ பன ப⁴வங்க³மனஸங்கா²தோ மனாயதனேகதே³ஸோவ உப்பத்தித்³வாரம், அஸாதா⁴ரணஞ்ச த⁴ம்மாயதனம் ஆரம்மணந்தி. இதி ச²ன்னம் விஞ்ஞாணகாயானம் உப்பத்தித்³வாராரம்மணவவத்தா²னதோ த்³வாத³ஸ வுத்தானீதி அயமேத்த² தாவத்ததா.

த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴த³தோதி ஏத்த² பன ஸப்³பா³னி சேதானி ஆயதனானி அனாக³மனதோ, அனிக்³க³மனதோ ச த³ட்ட²ப்³பா³னி. ந ஹி தானி புப்³பே³ உத³யா குதோசி ஆக³ச்ச²ந்தி, நபி உத்³த⁴ம் வயா குஹிஞ்சி க³ச்ச²ந்தி, அத² கோ² புப்³பே³ உத³யா அப்படிலத்³த⁴ஸபா⁴வானி உத்³த⁴ம் வயா பரிபி⁴ன்னஸபா⁴வானி, புப்³ப³ந்தாபரந்தவேமஜ்ஜே² பச்சயாயத்தவுத்திதாய அவஸானி பவத்தந்தி, தஸ்மா அனாக³மனதோ, அனிக்³க³மனதோ ச த³ட்ட²ப்³பா³னி. ததா² நிரீஹதோ, அப்³யாபாரதோ ச. ந ஹி சக்கு²ரூபாதீ³னம் ஏவம் ஹோதி ‘‘அஹோ வத அம்ஹாகம் ஸாமக்³கி³யம் விஞ்ஞாணம் நாம உப்பஜ்ஜேய்யா’’தி, ந ச தானி விஞ்ஞாணுப்பாத³னத்த²ம் த்³வாரபா⁴வேன, வத்து²பா⁴வேன, ஆரம்மணபா⁴வேன வா ப்³யாபாரமாபஜ்ஜந்தி, அத² கோ² த⁴ம்மதாவேஸா யம் சக்கு²ரூபாதி³ஸாமக்³கி³யம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி ஸம்ப⁴வந்தி, தஸ்மா நிரீஹதோ, அப்³யாபாரதோ ச த³ட்ட²ப்³பா³னி. அபிச அஜ்ஜ²த்திகானி ஸுஞ்ஞோ கா³மோ விய த³ட்ட²ப்³பா³னி து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வவிரஹிதத்தா, பா³ஹிரானி கா³மகா⁴தகசோரா விய. ததா² அஜ்ஜ²த்திகானி ச²பாணகா விய த³ட்ட²ப்³பா³னி, பா³ஹிரானி தேஸம் கோ³சரா வியாதி அயமேத்த² த³ட்ட²ப்³ப³பே⁴தோ³. ஏவம் பாளிமுத்தனயேனேத்த² விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

ஆயதனவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

தா⁴துவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

தா⁴துவிப⁴ங்க³மாதிகாய பன அத்த²தோ தாவ – அட்டா²ரஸ தா⁴துயோதி ஏத்த² வித³ஹதி, தீ⁴யதே, விதா⁴னம், விதீ⁴யதே ஏதாய, ஏத்த² வா தீ⁴யதீதி தா⁴து. லோகியா ஹி தா⁴துயோ காரணபா⁴வேன வவத்தி²தா. அனேகப்பகாரம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் வித³ஹந்தி நிப்பா²தே³ந்தி, ஸத்தேஹி ச தீ⁴யந்தே தா⁴ரீயந்தி, து³க்க²விதா⁴னமத்தமேவ சேதா, ஏதாஹி ச காரணபூ⁴தாஹி ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸத்தேஹி அனுவிதீ⁴யதி, யதா²விஹிதஞ்ச து³க்க²ம் ஏதாஸ்வேவ தீ⁴யதி ட²பீயதீதி ஏதேஹி அத்தே²ஹி யதா²ஸம்ப⁴வம் ‘‘தா⁴துயோ’’தி வுச்சந்தி.

யதா² வா ஸரீரஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமுதா³யஸ்ஸ அவயவபூ⁴தேஸு ரஸஸோணிதாதீ³ஸு அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸபா⁴க³லக்க²ணபரிச்சி²ன்னேஸு தா⁴துஸமஞ்ஞா, ஏவமேதேஸுபி பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸ்ஸ சக்கா²தீ³ஸு தா⁴துஸமஞ்ஞா வேதி³தப்³பா³. லோகியலோகுத்தரஸாதா⁴ரணத்த²வஸேன பன அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி தா⁴துயோ. நிஜ்ஜீவமத்தானமேதம் அதி⁴வசனம், தஸ்மா யதா²வுத்தேனத்தே²ன சக்கு² ச தம் தா⁴து சாதி சக்கு²தா⁴து. ஏவம் ஸேஸேஸுபீதி அயம் தாவேத்த² பத³த்தோ².

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பனேத்த² ஆயதனேஸு வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. அபிச பஞ்சத்³வாராவஜ்ஜனஸம்படிச்ச²னத்³வயவிஞ்ஞாணம் மனோதா⁴து நாம. பஞ்சவிஞ்ஞாணமனோதா⁴துவஜ்ஜிதம் பன ஸப்³ப³ம்பி விஞ்ஞாணம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து நாம. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

விப⁴ங்க³னயதோ பனேத்த² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே தாவ – ‘‘பத²வீதா⁴து ஆபோ தேஜோ வாயோ ஆகாஸவிஞ்ஞாணதா⁴தூ’’தி ச² தா⁴துயோ உத்³தி³ஸித்வா ஆதி³தோ பஞ்ச அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரவஸேன, பச்சி²மா ச ச² விஞ்ஞாணவஸேன விப⁴த்தா, அபராபி ‘‘ஸுக²தா⁴து து³க்க²ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸுபேக்கா²அவிஜ்ஜாதா⁴தூ’’தி ச² தா⁴துயோ உத்³தி³ஸித்வா ததா² ததா² விப⁴த்தா, புன அபராபி ‘‘காமதா⁴து ப்³யாபாத³விஹிம்ஸானேக்க²ம்மஅப்³யாபாத³அவிஹிம்ஸாதா⁴தூ’’தி ச² தா⁴துயோ உத்³தி³ஸித்வா, ஏவம் தீஹி ச²க்கேஹி பச்சேகம் தேபூ⁴மகா அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ ஸரூபதோ, லக்க²ணாஹாரதோ, நிஸ்ஸயவிஸயபயோக³வினாபா⁴வாதி³தோ ச வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³தி அயம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயோ.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே பன ஸரூபேனேவ அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ உத்³தி³ஸித்வா பஸாத³விஸயதா⁴துயோ ஆயதனே வுத்தனயேன விப⁴த்தா, ஸத்த விஞ்ஞாணதா⁴துயோ பன –

‘‘தத்த² கதமா சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து? சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சித்தம்…பே… சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து. அயம் வுச்சதி சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து…பே… காயவிஞ்ஞாணதா⁴து.

‘‘தத்த² கதமா மனோதா⁴து? சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துயா…பே… காயவிஞ்ஞாணதா⁴துயா…பே… நிருத்³த⁴ஸமனந்தரா உப்பஜ்ஜதி சித்தம்…பே… ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு வா பன பட²மஸமன்னாஹாரோ உப்பஜ்ஜதி சித்தம்…பே… அயம் வுச்சதி மனோதா⁴து.

‘‘தத்த² கதமா த⁴ம்மதா⁴து? வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, யஞ்ச ரூபம் அனித³ஸ்ஸனம் அப்படிக⁴ம் த⁴ம்மாயதனபரியாபன்னம், அஸங்க²தா ச தா⁴து…பே… அயம் வுச்சதி த⁴ம்மதா⁴து.

‘‘தத்த² கதமா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து…பே… மனோதா⁴துயாபி உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴ஸமனந்தரா உப்பஜ்ஜதி சித்தம்…பே… மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி சித்தம்…பே… அயம் வுச்சதி மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 184) –

ஏவம் விப⁴த்தா. தத்த² ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு வா பன பட²மஸமன்னாஹாரோதி ஏத்த² பஞ்சவிஞ்ஞாணவிஸயேஸு ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸூதி ஏவம் அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. மனோதா⁴துயாபி உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴ஸமனந்தராதி ஏத்த² பன பி-காரோ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தஸ்மா மனோதா⁴துயாபி ஸந்தீரணவோட்ட²ப்³ப³னாதி³மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயாபீதி ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. மனஞ்ச படிச்சாதிஆதீ³ஸு மனோத்³வாரே ப⁴வங்க³மனஞ்சேவ சதுபூ⁴மகத⁴ம்மாரம்மணஞ்ச படிச்ச ஸஹாவஜ்ஜனகஜவனம் நிப்³ப³த்ததீதி அத்தோ². அயம் அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயோ.

பஞ்ஹாபுச்ச²கனயே பன அட்டா²ரஸன்னம் தா⁴தூனம் கதி குஸலா…பே… கதி அரணாதி? ஸோளஸ தா⁴துயோ அப்³யாகதா, த்³வே தா⁴துயோ திதா⁴பி ஹோந்தி…பே… த³ஸ தா⁴துயோ நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, பஞ்ச தா⁴துயோ விபாகா, மனோதா⁴து ஸியா விபாகா, ஸியா நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மா, த்³வே தா⁴துயோ திதா⁴பி ஹோந்தி. த³ஸ தா⁴துயோ உபாதி³ன்னுபாதா³னியா, ஸத்³த³தா⁴துயோ அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா, பஞ்ச தா⁴துயோ ஸியா உபாதி³ன்னுபாதா³னியா, ஸியா அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியா, த்³வே தா⁴துயோ திதா⁴பி…பே… த³ஸ தா⁴துயோ ஸியா உப்பன்னா, ஸியா உப்பாதி³னோ, ஸத்³த³தா⁴து ஸியா உப்பன்னா, ஸியா அனுப்பன்னா, ஸியா ந வத்தப்³பா³ உப்பாதி³னோதி, ச² தா⁴துயோ திதா⁴பி. த⁴ம்மதா⁴து திதா⁴வ…பே… ரூபதா⁴து ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴, நவ தா⁴துயோ அனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴, அட்ட² தா⁴துயோ அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴. ஸத்தரஸ தா⁴துயோ ந ஹேதூ, த⁴ம்மதா⁴து த்³விதா⁴வ…பே… ஸோளஸ தா⁴துயோ அரணா, த்³வே தா⁴துயோ த்³விதா⁴பீதி அயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ.

இதா³னி பனேதாஸம் –

கமதாவத்ததோ த³ட்ட²ப்³பா³, பச்சயானம் விபா⁴க³தோ;

தா⁴தூனமித⁴ விஞ்ஞேய்யோ, பாளிமுத்தவினிச்ச²யோ.

தத்த² கமதோ தாவ இதா⁴பி தே³ஸனாக்கமோவ யுஜ்ஜதி. ஸோ ச பனாயம் ஹேதுப²லானுபுப்³ப³வவத்தா²னவஸேன வுத்தோ. சக்கு²தா⁴து ரூபதா⁴தூதி இத³ம் ஹி த்³வயம் ஹேது, சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தூதி இத³ம் ப²லம். ஏவம் ஸப்³ப³த்த². அயம் தாவேத்த² கமோ.

தாவத்ததோ பன யா இத⁴ ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே தீஹி ச²க்கேஹி வுத்தா தா⁴துயோ சேவ, தேஸு தேஸு ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மபதே³ஸேஸு ‘‘ஆபா⁴தா⁴து…பே… அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகோ’’திஆதி³னா ஆக³தா சாதி அஞ்ஞாபி ப³ஹுதா⁴துயோ தி³ஸ்ஸந்தி, தாஸம்பி வஸேன பரிச்சே²த³ம் அவத்வா கஸ்மா அட்டா²ரஸேவ வுத்தாதி? தாஸம்பி தத³ந்தோக³த⁴த்தா.

அபிச விஜானனஸபா⁴வே விஞ்ஞாணே ஜீவஸஞ்ஞீனம் தஸ்ஸா சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³பே⁴தே³ன அனேகதம், சக்கு²ரூபாதி³பச்சயாயத்தவுத்திதாய அனிச்சதஞ்ச பகாஸேத்வா தஸ்மிம் தீ³க⁴ரத்தானுஸயிதஜீவஸஞ்ஞாஸமூஹனனத்த²ஞ்ச அட்டா²ரஸேவ வுத்தா. கிஞ்ச பி⁴ய்யோ – வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன ச. வேனேய்யா ஹி அரூபமூள்ஹோ ரூபமூள்ஹோ உப⁴யமூள்ஹோதி திவிதா⁴ ஹோந்தி. தேஸம் திண்ணம்பி யதா²க்கமம் நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரதோ அரூபபே⁴த³விபா⁴வினீ க²ந்த⁴தே³ஸனா, ரூபபே⁴த³விபா⁴வினீ ஆயதனதே³ஸனா, தது³ப⁴யபே⁴த³விபா⁴வினீ தா⁴துதே³ஸனா ஸப்பாயாதி வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன அட்டா²ரஸேவ வுத்தாதி. வுத்தஞ்ச –

‘‘ஸங்கே²பவித்தா²ரனயேன ததா² ததா² ஹி,

த⁴ம்மம் பகாஸயதி ஏஸ யதா² யதா²ஸ்ஸ;

ஸத்³த⁴ம்மதேஜவிஹதம் விலயம் க²ணேன,

வேனேய்யஸத்தஹத³யேஸு தமோ பயாதீ’’தி. (விப⁴. அட்ட². 183);

அயமேத்த² தாவத்ததா.

த³ட்ட²ப்³ப³தோ பனேதா ஸப்³பா³பி ஸங்க²தா தா⁴துயோ புப்³ப³ந்தாபரந்தவிவித்ததோ, து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வஸுஞ்ஞதோ, பச்சயாயத்தவுத்திதோ ச த³ட்ட²ப்³பா³. விஸேஸதோ பனேத்த² பே⁴ரிதலம் விய சக்கு²தா⁴து த³ட்ட²ப்³பா³, த³ண்டோ³ விய ரூபதா⁴து, ஸத்³தோ³ விய சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து. ததா² திஸ்ஸோபி சேதா யதா²க்கமம் ஆதா³ஸதலமுக²முக²னிமித்தானி விய. ததா² திலயந்தசக்கதேலானி விய, அத⁴ராரணீஉத்தராரணீஅக்³கீ³ விய ச த³ட்ட²ப்³பா³. ஏஸ நயோ ஸோததா⁴துஆதீ³ஸுபி. மனோதா⁴து பன யதா²ஸம்ப⁴வதோ சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துஆதீ³னம் புரேசரானுசரா விய த³ட்ட²ப்³பா³. த⁴ம்மதா⁴துயம் பன வேத³னா ஸல்லஸூலமிவ, ஸஞ்ஞா ரித்தமுட்டி² விய, ஸங்கா²ரா விஸருக்க²மிவ, ஸுகு²மரூபம் கு²ரசக்கம் விய, அஸங்க²தா தா⁴து கே²மந்தபூ⁴மி விய ச த³ட்ட²ப்³பா³, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து பன மக்கடோ விய, அஸ்ஸக²ளுங்கோ விய, யத்த²காமனிபாதிதோ வேஹாஸக்கி²த்தத³ண்டோ³ விய, ரங்க³னடோ விய ச த³ட்ட²ப்³பா³. அயமேத்த² த³ட்ட²ப்³ப³தா.

பச்சயானம் விபா⁴க³தோ பனேத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துயா சக்கு² நிஸ்ஸயபச்சயோ, ரூபம் ஆரம்மணபச்சயோ, கிரியாமனோதா⁴து அனந்தரபச்சயோ, தயோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ ஸஹஜாதபச்சயோ. ஏவம் ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி. மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா பன மனோதா⁴து அனந்தரபச்சயோ, த⁴ம்மதா⁴து ஆரம்மணபச்சயோ, ஸம்பயுத்தனிஸ்ஸயஸஹஜாதாதி³பச்சயோதி அயம் பச்சயவிபா⁴கோ³. ஏவம் விஞ்ஞேய்யோ பாளிமுத்தவினிச்ச²யோ.

தா⁴துவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸச்சவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

ஸச்சவிப⁴ங்க³மாதிகாய பன அத்த²தோ தாவ – சத்தாரி அரியஸச்சானீதி ஏத்தா²யம் ஸச்ச-ஸத்³தோ³ அனேகேஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘ஸச்சம் ப⁴ணே ந குஜ்ஜே²ய்யா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 224) வாசாஸச்சே. ‘‘ஸச்சே டி²தா ஸமணப்³ராஹ்மணா’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 2.21.433) விரதிஸச்சே. ‘‘கஸ்மா நு ஸச்சானி வத³ந்தி நானா, பவாதி³யாஸே குஸலாவதா³னா’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 891) தி³ட்டி²ஸச்சே. ‘‘ஏகம் ஹி ஸச்சம், ந து³தியமத்தீ²’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 890) பரமத்த²ஸச்சே, நிப்³பா³னே சேவ மக்³கே³ ச. ‘‘சதுன்னம் அரியஸச்சானம் கதி குஸலா’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 216) அரியஸச்சே. ஸ்வாயமிதா⁴பி அரியஸச்சே வத்ததி. கேனட்டே²ன ஸச்சானி? தத²ட்டே²ன. கோயம் தத²ட்டோ² நாம? யோ பஞ்ஞாசக்கு²னா உபபரிக்க²மானானம் மாயாவ விபரீதோ, மரீசீவ விஸம்வாத³கோ, தித்தி²யானம் அத்தா² விய அனுபலப்³ப⁴மானஸபா⁴வோ ச ந ஹோதி, அத² கோ² பா³த⁴னப்பப⁴வஸந்தினிய்யானபூ⁴தேன தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வேன அரியஞாணஸ்ஸ கோ³சரோ ஹோதி. அயம் தத²ட்டோ² ஸச்சட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. வுத்தஞ்ச –

‘‘இதி தச்சா²விபல்லாஸபூ⁴தபா⁴வம் சதூஸுபி;

து³க்கா²தீ³ஸ்வவிஸேஸேன, ஸச்சட்ட²ம் ஆஹு பண்டி³தா’’தி (விப⁴. அட்ட². 189; ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.14).

அரியானி ச தானி ஸச்சானி சாதி அரியஸச்சானி. அரியானீதி உத்தமானி, அவிஸம்வாத³கானீதி அத்தோ². அரியேஹி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³பா³னி ஸச்சானி, அரியஸ்ஸ வா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸந்தகானி ஸச்சானி தேன உப்பாதி³தத்தா, பகாஸிதத்தா ச, அரியபா⁴வகரானி வா ஸச்சானி தேஸம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா அரியபா⁴வஸித்³தி⁴தோதி அரியஸச்சானி. ‘‘து³க்க²ம் அரியஸச்ச’’ந்திஆதீ³ஸு பன து³-இதி அயம் ஸத்³தோ³ குச்சி²தே தி³ஸ்ஸதி. குச்சி²தம் ஹி புத்தம் ‘‘து³புத்தோ’’தி வத³ந்தி. க²ம்-ஸத்³தோ³ பன துச்சே². துச்ச²ம் ஹி ஆகாஸம் ‘‘க²’’ந்தி வுச்சதி. இத³ஞ்ச பட²மஸச்சம் குச்சி²தம் அனேகோபத்³த³வாதி⁴ட்டா²னதோ, துச்ச²ம் பா³லஜனபரிகப்பிதது⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வவிரஹிததோ, தஸ்மா குச்சி²தத்தா, துச்ச²த்தா ச ‘‘து³க்க²’’ந்தி வுச்சதி. ஸம்-இதி ச அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘ஸமாக³மோ, ஸமேத’’ந்திஆதீ³ஸு ஸம்யோக³ம் தீ³பேதி. உ-இதி அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘உப்பன்னம் உதி³த’’ந்திஆதீ³ஸு உப்பத்திம். அய-ஸத்³தோ³ பன காரணம் தீ³பேதி. இத³ஞ்ச து³தியஸச்சம் அவஸேஸபச்சயஸமாயோகே³ ஸதி து³க்க²ஸ்ஸுப்பத்திகாரணந்தி ‘‘து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி வுச்சதி.

ததியஸச்சம் பன யஸ்மா நி-ஸத்³தோ³ அபா⁴வம், ரோத⁴-ஸத்³தோ³ சாரகம் தீ³பேதி, தஸ்மா அபா⁴வோ ஏத்த², ஏதஸ்மிம் வா அதி⁴க³தே ஸம்ஸாரசாரகஸங்கா²தஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴ஸ்ஸ ஸப்³ப³க³திஸுஞ்ஞத்தா, தப்படிபக்க²த்தா சாதி ‘‘து³க்க²னிரோத⁴’’ந்தி வுச்சதி, து³க்க²ஸ்ஸ வா அனுப்பாத³னிரோத⁴பச்சயத்தா. சதுத்த²ம் பன யஸ்மா ஏதம் து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தி, ஸத்தம் வா தம் க³மயதி ஆரம்மணவஸேன தத³பி⁴முக²த்தா, படிபதா³ ச ஹோதி து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா, தஸ்மா ‘‘து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி வுச்சதி.

அபிச து³க்கா²தீ³னம் சத்தாரோ சத்தாரோ அத்தா² விப⁴த்தா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா², யே து³க்கா²தீ³னி அபி⁴ஸமேந்தேஹி அபி⁴ஸமேதப்³பா³. யதா²ஹ –

‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ², இமே சத்தாரோ து³க்க²ஸ்ஸ து³க்க²ட்டா² ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ஸமுத³யஸ்ஸ ஆயூஹனட்டோ² நிதா³னட்டோ² ஸம்யோக³ட்டோ² பலிபோ³த⁴ட்டோ² …பே… நிரோத⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணட்டோ² விவேகட்டோ² அஸங்க²தட்டோ² அமதட்டோ²…பே… மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானட்டோ² ஹேத்வட்டோ² த³ஸ்ஸனட்டோ² ஆதி⁴பதேய்யட்டோ²…பே… அனஞ்ஞதா²’’தி (படி. ம. 2.8).

ஏவம் விப⁴த்தானம் சதுன்னம் சதுன்னம் அத்தா²னம் வஸேன து³க்கா²தீ³னி வேதி³தப்³பா³னி. அயம் தாவேத்த² பத³த்தோ².

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பன தண்ஹாவஜ்ஜிதா ஸப்³ப³லோகியத⁴ம்மா, ஸம்கிலேஸிகவஜ்ஜிதா வா து³க்க²ஸச்சம் நாம, தண்ஹா பன ஸப்³பா³ அகுஸலா வா லோகியகுஸலா வா த⁴ம்மா ஸமுத³யஸச்சம் நாம, நிப்³பா³னம் நிரோத⁴ஸச்சம் நாம, லோகுத்தரகுஸலசித்தஸம்பயுத்தானி அட்ட²மக்³க³ங்கா³னி து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம் நாம. இமேஹி பன மக்³க³ங்கே³ஹி ஸம்பயுத்தா சித்தசேதஸிகா த⁴ம்மா சேவ ஸாமஞ்ஞப²லானி சேத்த² அஸங்க³ஹிதானீதி வேதி³தப்³பா³னி. தானி ஹி ‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²’’ந்தி (ஸம். நி. 3.15) வசனதோ ஸங்கா²ரது³க்க²ஸங்க³ஹிதானிபி. யாய பரிஞ்ஞாய ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி தத²த்தேன ந ஹோந்தி, து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி ந வுச்சந்தி, தானி ட²பேத்வா ஸப்³பே³ லோகியலோகுத்தரத⁴ம்மா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. அயம் த⁴ம்மபே⁴தோ³.

விப⁴ங்க³னயதோ பனேத்த² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே து³க்க²ஸச்சம் தாவ –

‘‘தத்த² கதமம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம்? ஜாதிபி து³க்கா², ஜராபி து³க்கா², மரணம்பி து³க்க²ம், ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸாபி து³க்கா², அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³ து³க்கோ², பியேஹி விப்பயோகோ³ து³க்கோ², யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி, தம்பி து³க்க²ம், ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா²’’தி (விப⁴. 190) –

உத்³தி³ஸித்வா விப⁴த்தம். தத்த² து³க்க²ம் திவித⁴ம் ஹோதி து³க்க²து³க்க²ம் விபரிணாமது³க்க²ம் ஸங்கா²ரது³க்க²ந்தி. தத்த² து³க்க²து³க்க²ம் து³வித⁴ம் பரியாயது³க்க²ம் நிப்பரியாயது³க்க²ந்தி. தத்த² காயிகசேதஸிகது³க்க²தோ³மனஸ்ஸவேத³னா நிப்பரியாயது³க்க²ம் நாம, தத³வஸேஸா பன து³க்க²து³க்க²ஸ்ஸ வத்து²பூ⁴தா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ பரியாயது³க்க²ம் நாம. ஸுக²ஸோமனஸ்ஸவேத³னா விபரிணாமது³க்க²ம் நாம. ஸப்³பே³ பன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴, ஸப்³ப³ஸங்க²தா வா ஸங்கா²ரது³க்க²ம் நாம. இமேஸம் திண்ணம் து³க்கா²னம் வஸேன யதா²யோக³ம் தீஸு ப⁴வேஸு ஜாதிஆதீ³னம் து³க்க²து³க்க²தா வேதி³தப்³பா³. காமப⁴வஸ்மிம் ஹி ஜாதி தாவ ஸயம் ந து³க்கா², அபாயக³திமனுஸ்ஸக³திஆதீ³ஸு பன நிரயக்³கி³ஸந்தாபாதி³மூலகம், க³ப்³போ⁴க்கந்திகாதி³மூலகம், ஜிக⁴ச்சா²பிபாஸாதி³மூலகஞ்ச து³க்க²ம் தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ காயிகசேதஸிகது³க்க²ஸ்ஸ வத்து²பா⁴வேன பரியாயதோ து³க்க²ந்தி. ததா² ஜராமரணாத³யோபி. கேவலம் ஜரா காயது³ப்³ப³லதாமூலஸ்ஸ, புத்ததா³ராதி³பரிப⁴வமூலஸ்ஸ ச, மரணம் பன மாரணந்திகவேத³னாபூ⁴தஸ்ஸ, நிரயாதி³க³தினிமித்தத³ஸ்ஸனமூலஸ்ஸ ச து³க்க²ஸ்ஸ வத்து²பா⁴வதோ, ஸோகாத³யோ ஸோகாதி³மூலஸ்ஸ காயிகசேதஸிகது³க்க²ஸ்ஸ வத்து²பா⁴வத்தா சேவ ஸயம் து³க்க²த்தா ச து³க்கா²தி வேதி³தப்³பா³. விபரிணாமது³க்க²ஸங்கா²ரது³க்க²தா சேஸம் பஸித்³தா⁴யேவ. ஏவம் காமப⁴வே ஜாதிஆதீ³னம் தீஹிபி து³க்கே²ஹி து³க்க²தா வேதி³தப்³பா³. ரூபாரூபப⁴வேஸு பன யஸ்மா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ந ஸந்தி, தஸ்மா தத்த² ஜாதிஆதீ³னம் விபரிணாமது³க்க²ஸங்கா²ரது³க்க²வஸேன ச து³க்க²தா வேதி³தப்³பா³, ந து³க்க²து³க்க²வஸேனாதி அயம் து³க்க²ஸச்சே நயோ.

ஸமுத³யஸச்சம் பன ‘‘காமதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா விப⁴வதண்ஹா’’தி (விப⁴. 203) தத்தகமேவ உத்³தி³ஸித்வா ‘‘ஸா கோ² பனேஸா தண்ஹா கத்த² உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதீ’’தி (விப⁴. 203) புச்சி²த்வா ச²ன்னம் ச²ன்னம் இந்த்³ரியவிஸயவிஞ்ஞாணப²ஸ்ஸவேத³னாஸஞ்ஞாசேதனாதண்ஹாவிதக்கவிசாரானம் விஸயபூ⁴தானம் வஸேன தண்ஹாய ‘‘ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏவம் உப்பத்திம் பகாஸேத்வா வித்தா²ரதோ விப⁴த்தம்.

நிரோத⁴ஸச்சம் பன ‘‘தஸ்ஸா ஏவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴ சாகோ³ படினிஸ்ஸக்³கோ³ முத்தி அனாலயோ’’தி (விப⁴. 204) வத்வா புன ‘‘ஸா கோ² பனேஸா தண்ஹா கத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தீ’’தி (விப⁴. 204) புச்சி²த்வா ஸமுத³யஸச்சே வுத்தஇந்த்³ரியாதீ³னம் வஸேன படிலோமதோ தண்ஹாய நிரோத⁴ம் பகாஸேத்வா வித்தா²ரதோ விப⁴த்தம். தத்த² அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴திஆதீ³னி பதா³னி நிப்³பா³னவேவசனானி. நிப்³பா³னம் ஹி ஆக³ம்ம தண்ஹா அஸேஸா விரஜ்ஜதி, நிருஜ்ஜ²தி, சஜீயதி, படினிஸ்ஸஜ்ஜீயதி, முச்சதி, ந அல்லீயதி, தஸ்மா ‘‘அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴ சாகோ³ படினிஸ்ஸக்³கோ³ முத்தி அனாலயோ’’தி வுச்சதி. ஏகமேவ ஹி நிப்³பா³னம், நாமானி பனஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸங்க²தானம் நாமபடிபக்க²வஸேன அனேகானி ஹோந்தி.

நனு பாடேக்கம் நிப்³பா³னம் நாம நத்தி², கிலேஸக்க²யமத்தமேவ நிப்³பா³னம், தேனேவ ச தாஸு தாஸு ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனாஸு ‘‘ராக³க்க²யோ தோ³ஸக்க²யோ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 4.314) வுத்தந்தி சே? ந, அரஹத்தனிப்³பா³னானம் ஏகதாபஜ்ஜனதோ. அரஹத்தம்பி ஹி ‘‘யோ கோ², ஆவுஸோ, ராக³க்க²யோ தோ³ஸக்க²யோ மோஹக்க²யோ, இத³ம் வுச்சதி அரஹத்த’’ந்தி (ஸம். நி. 4.314) ராகா³தீ³னம் பரிக்க²யந்தே உப்பன்னத்தா உபசாரேன அரஹத்தம் ராக³க்க²யாதி³பா⁴வேன வுச்சதி, ததா² ராகா³தீ³னம் க²யஹேதுத்தா நிப்³பா³னம்பி ராக³க்க²யாதி³பா⁴வேன வுத்தந்தி க³ஹேதப்³ப³ம். இதரதா² நிப்³பா³னஸ்ஸ ப³ஹுத்தம் ஆபஜ்ஜதி ராகா³தீ³னம் ப³ஹுன்னம் க²யஸ்ஸாபி ப³ஹுத்தா. ஸப்³ப³கிலேஸானம்பி க²யஸ்ஸ ஏகத்தேன பட²மமக்³கே³ன தி³ட்டி²ஆதீ³னம் க²யே ஸப்³ப³கிலேஸக்க²யோ ஆபஜ்ஜதி, ஓளாரிகத்தஞ்சஸ்ஸ ஸியா திரச்சா²னானம்பி உப்பன்னராக³க்க²யஸ்ஸ பாகடத்தேன நிப்³பா³னப்பத்திதோ, கோ³த்ரபூ⁴க்க²ணேபி ச ராகா³தி³க்க²யோ ஹோதி கோ³த்ரபு⁴னோ நிப்³பா³னவிஸயத்தா, மக்³க³ஸ்ஸ பன நிப்³பா³னாரம்மணதாஅப்பஸங்கோ³. ந ஹி அத்தனா கே²பியமானகிலேஸக்க²யமாரப்³ப⁴ மக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி, அபா⁴வோ சஸ்ஸ ஆபஜ்ஜதி ராகா³தி³க்க²யபூ⁴தஸ்ஸ பன அபா⁴வஸ்ஸ பக்க²வஸேன துச்ச²ரூபத்தா, தஸ்ஸாபி பா⁴வத்தாபா⁴வாவ விவேகலக்க²ணம் ந ஸியா, ஸங்க²ததா சஸ்ஸ ஸியா. ந ஹி கதா³சி உபலப்³ப⁴மானம் அஸங்க²தம் ப⁴விதுமரஹதி ஸப்³பே³ஸம்பி அஹேதுகத்தாபத்திதோ, ஸங்க²தத்தேபி சஸ்ஸ ந நிப்³பா³னத்தம் உப்பத்திஜராப⁴ங்க³ஸமங்கி³தாய து³க்க²த்தா, ததா² ச அபா⁴வஸ்ஸாபி அபா⁴வோ, அனவட்டா²னஞ்ச கீ²ணானம்பி ராகா³தீ³னம் புன உப்பஜ்ஜனம் யேஸம் தேஸமேவ அபா⁴வோ அபா⁴வஸ்ஸ வினட்ட²த்தா.

அபிச காரணந்தரேன வா பா⁴வே உப்பன்னே ராகா³தீ³னம் ந காசி ஹானி ஹோதி. ந ஹி அஞ்ஞஸ்ஸுப்பத்தியம் அஞ்ஞம் விக³ச்ச²தி. அபா⁴வோ பா⁴வஸ்ஸ விரோதி⁴, விரோதி⁴ஸன்னிதா⁴னே ச இதரம் விக³ச்ச²தீதி சே? கிமித³ம் விக³மனம் நாம. யதி³ தம்பி பா⁴வரூபம், ஸமானதோ³ஸதா சஸ்ஸ ஸியா அனவட்டா²னஞ்ச, ந ச அத்த²ஸித்³தி⁴. யதி³ துச்ச²ரூபம், கிம் பட²மமேவஸ்ஸ துச்ச²ரூபதாய உபக³தாய தூ³ரம்பி க³ந்த்வா உபக³ந்தப்³பா³தி ஸித்³தா⁴, ராகா³தி³க்க²யபூ⁴தஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ துச்ச²ரூபதாய அபா⁴வோ, ந ச அபா⁴வோ ஏவ நிப்³பா³னம். அதீதானாக³ததோ³ஸானமபா⁴வே நிப்³பா³னப்பத்தியா அபா⁴வதோ வத்தமானானஞ்ச அபா⁴வோ நாம. அபா⁴வோ நாம ந கிலேஸவிக³மமத்தோ, அபி து அனுப்பத்திபா⁴வேன. அச்சந்தவிக³மோ நிப்³பா³னேனாபி ஸம்பாதீ³யதீதி சே? ந, தஸ்ஸ காரணபா⁴வா. விபஸ்ஸனா காரணமிதி சே? ந, அத்தாதி³விகப்பஜனகஸங்க²தத⁴ம்மத³ஸ்ஸனேன வினா அனத்தாதி³விகப்பபூ⁴தாய விபஸ்ஸனாய அனுப்பத்திதோ. யதி³ ஹி உப்பஜ்ஜேய்ய, தாய ஸப்³பே³பி ஸத்தா விமுத்தா ஏவ ஸியும், நோ ச கதா³சி ந புச்சே²ய்ய விருத்³த⁴த⁴ம்மத³ஸ்ஸனாபா⁴வா. ந ஹி த³ஸ்ஸனம் வினா விகப்போ ஸம்ப⁴வதி, ந ச அத்தாதி விகப்பஜனகரூபாதி³த³ஸ்ஸனமேவ தப்³பி³ருத்³த⁴விகப்பஜனகம் ஹோதி. பு³த்³தா⁴னஞ்ச பரம்பரோபதே³ஸேன ரூபாதீ³ஸு விபஸ்ஸனாவிகப்போ உப்பஜ்ஜதீதி சே? ந, தேஸம்பி விருத்³த⁴த³ஸ்ஸனாபா⁴வேன விபஸ்ஸனாவிகப்பானுப்பத்திதோ. ந ஹி யாதி³ஸாய காரணஸாமக்³கி³யா யாதி³ஸம் காரியம் உப்பஜ்ஜதி, தாதி³ஸாய ஏவ தப்³பி³ருத்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி அஹேதுகத்தப்பஸங்க³தோ. ந ச விருத்³த⁴த³ஸ்ஸனாபா⁴வேன ஏகஸ்ஸ விபஸ்ஸனாவிகப்பஜனகஸாமத்தி²யாபா⁴வதோ தாதி³ஸானம் பரம்பராயபி தப்³பா⁴வோ, தது³பதே³ஸோ ச ஸம்ப⁴வதி. திலக்க²ணூபதே³ஸனானந்தரிகதாய பன பு³த்³தா⁴னம் நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியா ஸித்³தி⁴, தேனேவஸ்ஸ கிலேஸானமச்சந்தப்பஹானஸ்ஸ, விபஸ்ஸனோபதே³ஸஸாமத்தி²யஸ்ஸ ச ஸித்³தீ⁴தி நிப்³பா³னமேவ தது³ப⁴யகாரணம், நாஞ்ஞந்தி க³ஹேதப்³ப³ம்.

கஸ்மா பன நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனேன ராகா³தீ³னம் அச்சந்தப்பஹானம், திலக்க²ணஞ்ச ஹோதி. ந ஹி அஞ்ஞஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன இதரராக³ப்பஹானம், திலக்க²ணஞாணஞ்ச யுத்தந்தி? ந, அஸங்க²தத³ஸ்ஸனேன ஸங்க²தஸ்ஸ வா தோ³ஸஸ்ஸ வா பாகடத்தா. தி³ட்ட²அச்சந்தஸுகா²னம் ஹி வட்டஸுகே², தன்னிஸ்ஸயாரம்மணாதீ³ஸு ச ஸுகா²பி⁴மானோ, வட்டாபி⁴ரதி ச பஹீயதி தி³ட்ட²பரதீரஸ்ஸ நாவிகஸ்ஸ நாவாயேகதே³ஸே ஸுகா²பி⁴மானாபி⁴ரதியோ விய. அபிச ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு அல்லினா ராகா³த³யோ அஸங்க²தத⁴ம்மே ஸண்டா²தும் ந ஸக்கோந்தி அக்³கி³க்க²ந்தே⁴ விய மக்கி²கா, த²லே விய ச ஜலசரா, நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனேன பஹீனதோ³ஸஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ யாதா²வதோ தேஸு ஸங்க²தேஸு திலக்க²ணத³ஸ்ஸனம் ஸம்ப⁴வதி பே⁴ஸஜ்ஜாலேபேன விஹதகாசதிமிராதி³தோ³ஸஸ்ஸ சக்கு²னோ க⁴டாதி³ரூபத³ஸ்ஸனம் விய, தி³ட்ட²தோ³ஸேஸு சஸ்ஸ ஸங்கா²ரேஸு ந புன ராகா³தீ³னமுப்பத்தி ஞாதா ஸுசிபா⁴வே விய வச்சகூபேதி வேதி³தப்³ப³ம்.

கஸ்மா பன கேஸஞ்சி ஸத்தானம் ஏவ நிப்³பா³னஸச்சி²கிரியாஸம்ப⁴வோ, ந ஸப்³பே³ஸந்தி? அனாதி³பு³த்³த⁴பரம்பரோபதே³ஸஸாபேக்க²த்தா, தேஸஞ்ச உபதே³ஸகானம் ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ அபா⁴வதோ, ஸோதூனஞ்ச க²ணஸம்பத்தியா அச்சந்தது³ல்லப⁴த்தா, சக்கவாளானஞ்ச அனந்தத்தா, தஸ்மா கேசி ஏவ பு³த்³து⁴ப்பாத³காலே திலக்க²ணோபதே³ஸலாபே⁴ன நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோந்தி, ந ஸப்³பே³தி க³ஹேதப்³ப³ம்.

கத²ம் பனேத்த² ராகா³தீ³னம் அச்சந்தவிக³மோ நிப்³பா³னேன ஸாதீ⁴யதீதி? ந தாவ ஸோ, அதீதானாக³தானம் தேஸமிதா³னி அபா⁴வா, புப்³பே³ ச தஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தா, வத்தமானானம் ஸரஸனிரோத⁴தோ. கத²ஞ்சஸ்ஸ துச்ச²ரூபஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ ஹேதுத்தே யதா²வுத்ததோ³ஸானமவஸரோதி சே? ந, தஸ்ஸ பா⁴வரூபத்தா. புப்³ப³பா⁴க³படிபத்தியா ஹி நிப்³பா³னமாரப்³ப⁴ அனுஸயாஜனனபா⁴வேன உப்பன்னமக்³கா³ ஏவ கிலேஸானமனுப்பாத³னிரோதோ⁴ தது³ப்பத்தியா ஆயதிம் உப்பஜ்ஜனாரஹானம் அனுப்பத்திதோ அக்³கி³ஸன்னிதா⁴னே அங்குராஜனகபா⁴வேன உப்பன்னஸாலிக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பீ³ஜதாபா⁴வரூபதா விய. ந ஹி அபா⁴வோ நாம கோசி பரமத்த²தோ அத்தி², யோ காரணேன ஜனீயதி தப்³பி³ருத்³த⁴க்க²ணுப்பாத³னபா⁴வோவுப்பாத³னம் அனேகக்க²ணுப்பாத³னேன க²ந்த⁴காராபா⁴வுப்பாத³னம் விய, தஸ்மா கிலேஸானம் அனுப்பத்தினிரோத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயத்தா உபனிஸ்ஸயோபசாரேன நிப்³பா³னம் ‘‘அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴’’திஆதி³னா வுத்தம். ஸரூபேனேவ கஸ்மா ந வுத்தந்தி சே? அபி⁴ஸுகு²மத்தா, அனுபலத்³த⁴புப்³ப³த்தா ச, ஸுகு²மதா சஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்போஸ்ஸுக்கதாவசனதோ, அரியேன சக்கு²னா பஸ்ஸிதப்³ப³தோ ச வேதி³தப்³பா³.

ஏத்த² பன பரவாதீ³ ஆஹ – ‘‘நத்தே²வ நிப்³பா³னம் அனுபலப்³ப⁴னீயதோ’’தி. ந அனுபலப்³ப⁴னீயம் தஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. உபலப்³ப⁴தி ஹி தம் தத³னுரூபபடிபத்தியா அரியேஹி. அபிச நிப்³பா³னம் நத்தீ²தி ந வத்தப்³ப³ம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் விருத்³த⁴த⁴ம்மானம் பா⁴வேன அபவக்³கா³பா⁴வப்பஸங்க³தோ. ந ச தம் யுத்தம் உண்ஹாதி³படிபக்க²ஸ்ஸ ஸீதாதி³னோ விய ப⁴வபடிபக்க²ஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸபி அவஸ்ஸம்பா⁴வா. வுத்தஞ்ச –

‘‘யதா²பி உண்ஹே விஜ்ஜந்தே, அபரம் விஜ்ஜதி ஸீதலம்;

ஏவம் திவித⁴க்³கி³ விஜ்ஜந்தே, நிப்³பா³னம் இச்சி²தப்³ப³க’’ந்தி. (பு³. வம். 2.11) –

ஆதி³. அச்சந்தனிரோத⁴ஹேதுனோ விபஸ்ஸனோபதே³ஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ ச அத்தே²வ நிப்³பா³னம் தம் வினா தஸ்ஸாஸம்ப⁴வதோதி வுத்தோவாயமத்தோ². ததே³தம் புரிமாய கோடியா அபா⁴வதோ அப்பப⁴வம், ததோவ அஜராமரணம், நிச்சஞ்ச ஹோதீதி அணுஆதீ³னம்பி நிச்சபா⁴வபத்தி நிப்³பா³னஸ்ஸேவ நிச்சத்தாதி சே? ந, பி⁴ன்னாதி⁴கரணத்தேன ஹேதுலக்க²ணஸ்ஸானுபபத்திதோ. அணுஆதீ³னம்பி அஸங்க²ததா இதி சே? ந, அஸங்க²ததாஸித்³தி⁴தோ அஸங்க²தானஞ்சானேகத்தானுபபத்திதோ. யதி³ ஹி அஸங்க²தம் நாம ப⁴வேய்ய, ஏகேனேவ ப⁴விதப்³ப³ம் தே³ஸகாலஸபா⁴வபே⁴த³ஸ்ஸ காரணபே⁴த³கத்தா, பி⁴ன்னஸபா⁴வானம்பி அஹேதுகத்தே அதிப்பஸங்க³தோ.

ஸங்க²தேஹி ஸபா⁴வபி⁴ன்னஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ கத²ம் அஹேதுகதாதி சே? அஸங்க²தஸபா⁴வேன ஸங்க²தஸபா⁴வேஹி பி⁴ன்னஸ்ஸ காரணானபேக்க²த்தா. அஸங்க²தத்தே ஹி ஸமானே ப⁴வஸபா⁴வபே⁴தோ³ காரணபே⁴த³ம் ஸூசயதி, தஸ்மா ஏகமேவ நிச்சம் ப⁴விதுமரஹதி, தஞ்ச யதா²வுத்தயுத்திதோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுவசனதோ ச பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானம் நிப்³பா³னமேவ. வுத்தம் ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, அஜாதம் அபூ⁴தம் அகதம் அஸங்க²த’’ந்தி (இதிவு. 43). அயம் து³க்க²னிரோத⁴ஸச்சே நயோ.

இதரம் பன ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி உத்³தி³ஸித்வா வித்தா²ரதோ விப⁴த்தம். வினிச்ச²யோ பனேத்த² மக்³க³ங்க³விப⁴ங்கே³ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதீதி அயம் ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயோ.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே பன –

‘‘சத்தாரி ஸச்சானி து³க்க²ம் து³க்க²ஸமுத³யோ து³க்க²னிரோதோ⁴ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³. தத்த² தண்ஹா து³க்க²ஸமுத³யோ. அவஸேஸா ஸாஸவத⁴ம்மா…பே… து³க்க²ம். தண்ஹாய பஹானம் து³க்க²னிரோதோ⁴. அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’’தி (விப⁴. 206) –

வத்வா அட்ட² மக்³க³ங்கா³னி வித்தா²ரதோ நித்³தி³ஸித்வா ‘‘அவஸேஸா த⁴ம்மா து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஸம்பயுத்தா’’தி (விப⁴. 206 ஆத³யோ) ஏவம் பட²மவாரே சத்தாரி ஸச்சானி விப⁴த்தானி. தானி புன அபரேஹிபி ‘‘தண்ஹா, அவஸேஸா ச கிலேஸா ஸமுத³யோ, ததா² தண்ஹா, அவஸேஸா ச கிலேஸா, அவஸேஸா ச அகுஸலா ஸமுத³யோ, ததா² தண்ஹா, அவஸேஸா ச கிலேஸா, அவஸேஸா ச அகுஸலா, தீணி ச குஸலமூலானி, ஸாஸவானி ஸமுத³யோ, ததா² தண்ஹா, அவஸேஸா ச கிலேஸா, அவஸேஸா ச அகுஸலா, தீணி ச குஸலமூலானி, ஸாஸவானி, அவஸேஸா ச ஸாஸவகுஸலத⁴ம்மா ஸமுத³யோ. அவஸேஸா ஸாஸவத⁴ம்மா து³க்க²ம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ பஹானம் நிரோதோ⁴, அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ படிபதா³’’தி இமேஹி வாரேஹி விப⁴த்தானி. தத்த² ‘‘அரியஸச்சானீ’’தி அவத்வா நிப்பதே³ஸதோ பச்சயஸங்கா²தம் ஸமுத³யம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸச்சானீ’’தி வுத்தம். அரியஸச்சேஸு ஹி தண்ஹாவ ஸமுத³யோ, ந இதரே. ந ச கேவலம் தண்ஹாவ து³க்க²ம் ஸமுதா³னேதி, அவஸேஸா குஸலாகுஸலாபி பச்சயம் ஸமுதா³னேந்தியேவாதி தேபி ஸமுத³யதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸச்சானி’’த்வேவ வுத்தம். ததோ பரம் யஸ்மா அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³வ படிபதா³தி. ஸம்பயுத்தா பன ப²ஸ்ஸாத³யோ ஸப்³பே³பி த⁴ம்மா படிபதா³ ஏவ, தஸ்மா தம் நயம் த³ஸ்ஸேதும் ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவாரேபி ஸப்³பா³னி விப⁴த்தானி. ஏத்த² ஹி அரியத⁴னானேவ ஸங்க³ஹிதானி. ஸேஸம் ஸதி³ஸமேவாதி அயம் அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயோ.

பஞ்ஹாபுச்ச²கனயே பன சதுன்னம் அரியஸச்சானம் கதி குஸலா…பே… கதி அரணா? ஸமுத³யஸச்சம் அகுஸலம், நிரோத⁴ஸச்சம் அப்³யாகதம், து³க்க²ஸச்சம் திதா⁴பி. ஸமுத³யோ ஸவிதக்கஸவிசாரோ, நிரோதோ⁴ அவிதக்கஅவிசாரோ, மக்³கோ³ திதா⁴பி, து³க்க²ம் திதா⁴பி, ந வத்தப்³ப³ம் ச. தீணி ஸச்சானி அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴னி, து³க்க²ம் திதா⁴பி. ஸமுத³யோ ஹேது, நிரோதோ⁴ ந ஹேது, ஸேஸா த்³விதா⁴பி. த்³வே ஸச்சானி லோகியானி, மக்³க³னிரோதா⁴ லோகுத்தரா. ஸமுத³யஸச்சம் ஸரணம், த்³வே ஸச்சானி அரணானி, து³க்க²ம் து³விதா⁴பி. அயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ. இதா³னி பனேத்த² –

கமதோனூனாதி⁴கதோ, லக்க²ணாதீ³ஹி ஸுஞ்ஞதோ;

ஞாணகிச்சோபமா ஞேய்யோ, பாளிமுத்தவினிச்ச²யோ.

தத்த² கமதோ தாவ இதா⁴பி தே³ஸனாக்கமோவ யுஜ்ஜதி. ஏத்த² ஓளாரிகத்தா, ஸப்³ப³ஸத்தஸாதா⁴ரணத்தா ச ஸுவிஞ்ஞேய்யந்தி து³க்க²ஸச்சம் பட²மம் வுத்தம், ததோ தஸ்ஸேவ ஹேதுத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸமுத³யஸச்சம், ததோ ‘‘ஹேதுனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’’தி ஞாபனத்த²ம் நிரோத⁴ஸச்சம், தத³தி⁴க³முபாயத³ஸ்ஸனத்த²ம் அந்தே மக்³க³ஸச்சம். ப⁴வஸுக²ஸ்ஸாத³க³தி⁴தானம் ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம் பட²மம் து³க்க²மாஹ, ததோ ‘‘ப⁴வம் நேவ அஹேதுகம் ஆக³ச்ச²தி, ந இஸ்ஸரனிம்மானாதி³னா ஹோதி, இதோ பன ஹோதீ’’தி ஞாபனத்த²ம் ஸமுத³யஸச்சம், ததோ ஸஹேதுகேன து³க்கே²ன அபி⁴பூ⁴தத்தா ஸம்விக்³க³மானஸானம் தன்னிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாஸஜனனத்த²ம் நிரோத⁴ம், ததோ நிரோத⁴ஸம்பாபகம் மக்³க³ந்தி அயமேத்த² கமோ.

அனூனாதி⁴கதோ பன கஸ்மா சத்தாரி ஏவ ஸச்சானீதி சே? ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ, அஞ்ஞதரஸ்ஸ ச அனபனேய்யதோ. அபிச பவத்திமாசிக்க²ந்தோ ப⁴க³வா ஸஹேதுகம் ஆசிக்க²தி, நிவத்திஞ்ச ஸஉபாயம். இதி பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதூனம் ஏதபரமதோ சத்தாரி ஏவ வுத்தானீதி அயமேத்தா²னூனாதி⁴கதோ.

லக்க²ணாதீ³ஹி பனேத்த² லக்க²ணதோ பா³த⁴னலக்க²ணம் து³க்க²ஸச்சம், ஸந்தாபனரஸம், பவத்திபச்சுபட்டா²னம். பப⁴வலக்க²ணம் ஸமுத³யஸச்சம், அனுபச்சே²த³கரணரஸம், பலிபோ³த⁴பச்சுபட்டா²னம். ஸந்திலக்க²ணம் நிரோத⁴ஸச்சம், அச்சுதிரஸம், அனிமித்தபச்சுபட்டா²னம். நிய்யானலக்க²ணம் மக்³க³ஸச்சம், கிலேஸபஹானகரணரஸம், வுட்டா²னபச்சுபட்டா²னம். அபிச பவத்திபவத்தகனிவத்தினிவத்தகலக்க²ணானி படிபாடியா, ததா² ஸங்க²ததண்ஹாஅஸங்க²தத³ஸ்ஸனலக்க²ணானி சாதி இமானேத்த² லக்க²ணானி.

ஸுஞ்ஞதோ பனேதானி யதா²க்கமம் வேத³ககாரகனிப்³பு³தக³மகாபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞானி. வுத்தஞ்ச –

‘‘து³க்க²மேவ ஹி, ந கோசி து³க்கி²தோ,

காரகோ ந, கிரியாவ விஜ்ஜதி;

அத்தி² நிப்³பு³தி, ந நிப்³பு³தோ புமா,

மக்³க³மத்தி², க³மகோ ந விஜ்ஜதீ’’தி. (விப⁴. அட்ட². 189);

அத² வா –

து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தஸுஞ்ஞம்,

புரிமத்³வயமத்தஸுஞ்ஞமமதபத³ம்;

து⁴வஸுப⁴ஸுக²அத்தவிரஹிதோ,

மக்³கோ³ இதி ஸுஞ்ஞதோ தேஸு. (விப⁴. அட்ட². 189);

நிரோத⁴ஸுஞ்ஞானி வா தீணி. நிரோதோ⁴ ச ஸேஸத்தயஸுஞ்ஞோ. ப²லஸுஞ்ஞோ வா ஹேத்த² ஹேது ஸமுத³யமக்³கே³ஸு து³க்க²னிரோதா⁴னம் அபா⁴வா பகதிவாதீ³னம் பகதி விய. ஹேதுஸுஞ்ஞஞ்ச ப²லம் து³க்க²ஸமுத³யானம், நிரோத⁴மக்³கா³னஞ்ச அஸமவாயா, ந ஹேதுஸமவேதம் ஹேதுப²லம். ஹேதுப²லஸமவாயவாதீ³னம் த்³விஅணுகாதீ³னி வியாதி அயமேத்த² ஸுஞ்ஞதா.

ஞாணகிச்சதோதி ஏத்த² து³வித⁴ம் ஸச்சஞாணம் அனுபோ³த⁴ஞாணம், படிவேத⁴ஞாணஞ்ச. தத்த² அனுபோ³த⁴ஞாணம் லோகியம், தம் அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன நிரோதே⁴, மக்³கே³ ச பவத்ததி. படிவேத⁴ஞாணம் லோகுத்தரம், தம் ஸச்சாவபோ³த⁴படிபக்க²கிலேஸே கே²பேந்தம் நிரோத⁴மாரம்மணம் கத்வா கிச்சதோ சத்தாரிபி ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி. யம் பனேதம் லோகியம், தத்த² து³க்க²ஞாணம் பரியுட்டா²னாபி⁴ப⁴வனவஸேன பவத்தமானம் ஸக்காயதி³ட்டி²ம் நிவத்தேதி, ஸமுத³யஞாணம் உச்சே²த³தி³ட்டி²ம், நிரோத⁴ஞாணம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ம், மக்³க³ஞாணம் அகிரியதி³ட்டி²ம். து³க்க²ஞாணம் வா தேஸு து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வரஹிதேஸு க²ந்தே⁴ஸு து⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வஸஞ்ஞாஸங்கா²தம் ப²லே விப்படிபத்திம், ஸமுத³யஞாணம் ‘‘இஸ்ஸரபதா⁴னகாலஸபா⁴வாதீ³ஹி லோகோ பவத்ததீ’’தி அகாரணே காரணாபி⁴மானப்பவத்தம் ஹேதும்ஹி விப்படிபத்திம், நிரோத⁴ஞாணம் அரூபலோகாதீ³ஸு அபவக்³க³க்³கா³ஹபூ⁴தம் நிரோதே⁴ விப்படிபத்திம், மக்³க³ஞாணம் காமஸுக²ல்லிகஅத்தகிலமதா²னுயோக³ப்பபே⁴தே³ அவிஸுத்³தி⁴மக்³கே³ விஸுத்³தி⁴மக்³க³க்³கா³ஹவஸேன பவத்தம் உபாயே விப்படிபத்திம் நிவத்தேதி. இத³மேத்த² ஞாணகிச்சம்.

உபமாதோ பனேத்த² பா⁴ரோ விய ஹி து³க்க²ஸச்சம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், பா⁴ராதா³னமிவ ஸமுத³யஸச்சம், பா⁴ரனிக்கே²பனமிவ நிரோத⁴ஸச்சம், பா⁴ரனிக்கே²பனுபாயோ விய மக்³க³ஸச்சம். அபிச ரோக³தன்னிதா³னதது³பஸமபே⁴ஸஜ்ஜேஹி, ஓரிமதீரமஹோக⁴பாரிமதீரதம்ஸம்பாபகோபாயேஹி சாதி ஏவமாதீ³ஹி யதா²க்கமம் யோஜேத்வாபி ஏதானி உபமாதோ வேதி³தப்³பா³னி. அயமேத்த² உபமா. ஏவம் ஞேய்யோ பாளிமுத்தவினிச்ச²யோ.

ஸச்சவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

இந்த்³ரியவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

இந்த்³ரியவிப⁴ங்க³மாதிகாய பன அத்த²தோ தாவ – த்³வாவீஸதி இந்த்³ரியானீதி ஏத்த² இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ இந்த்³ரியானி. கோ பனேஸ இந்த்³ரியட்டோ² நாமாதி? இந்த³லிங்க³ட்டோ², இந்த³தே³ஸிதட்டோ², இந்த³தி³ட்ட²ட்டோ², இந்த³ஸிட்ட²ட்டோ², இந்த³ஜுட்ட²ட்டோ² ச, ஸோ ஸப்³போ³பி இத⁴ யதா²யோக³ம் யுஜ்ஜதி. குஸலாகுஸலம் கம்மம் இந்தோ³ நாம கம்மேஸு கஸ்ஸசி இஸ்ஸரியாபா⁴வதோ, தேனேவேத்த² கம்மஸஞ்ஜனிதானி தாவ இந்த்³ரியானி அத்தனோ ஜனககம்மம் உல்லிங்கே³ந்தி, தேன ச ஸிட்டா²னீதி இந்த³லிங்க³ட்டே²ன, இந்த³ஸிட்ட²ட்டே²ன ச இந்த்³ரியானி. ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பன பரமிஸ்ஸரியபா⁴வதோ இந்தோ³, ததோ ஸப்³பா³னிபேதானி இந்த்³ரியானி ப⁴க³வதா யதா²பூ⁴ததோ பகாஸிதானி, அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴னி சாதி இந்த³தே³ஸிதட்டே²ன, இந்த³தி³ட்ட²ட்டே²ன ச இந்த்³ரியானி. தேனேவ ப⁴க³வதா கானிசி கோ³சராஸேவனாய, கானிசி பா⁴வனாஸேவனாய ஸேவிதானீதி இந்த³ஜுட்ட²ட்டே²னபி இந்த்³ரியானி. அபிச ஆதி⁴பச்சஸங்கா²தேன இஸ்ஸரியட்டே²னாபி ஏதானி இந்த்³ரியானி.

சக்கு²ந்த்³ரியந்திஆதீ³ஸு சக்கா²தீ³னம் பத³த்தோ² ஹேட்டா² பகாஸிதோ. பச்சி²மேஸு பன தீஸு புப்³ப³பா⁴கே³ அனஞ்ஞாதம் அமதம் பத³ம், சதுஸச்சத⁴ம்மம் வா ஜானிஸ்ஸாமீதி ஏவம் படிபன்னஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ, இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ ச அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம். ஆஜானனதோ அஞ்ஞா ஏவ இந்த்³ரியந்தி அஞ்ஞிந்த்³ரியம். அஞ்ஞாதாவினோ சதூஸு ஸச்சேஸு நிட்டி²தஞாணகிச்சஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ இந்த்³ரியந்தி அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம். தத்த² ச பஸாதி³ந்த்³ரியானந்தரம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³வீதி²சித்தப்பவத்தியம் ரூபாதீ³னம் நியதபா⁴வஸ்ஸ, அத்தனோ திக்க²மந்த³தானுவிதா⁴னஸ்ஸ ச ஆபாத³னதோ ஆதி⁴பச்சம் வேதி³தப்³ப³ம். மனிந்த்³ரியாதீ³னம் பன அத்தனோ அத்தனோ விஜானனாதி³லக்க²ணே ஆதி⁴பச்சம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. அயம் தாவேத்த² பத³த்தோ².

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பனேத்த² ஜீவிதிந்த்³ரியம் ரூபாரூபவஸேன த்³விதா⁴. ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னி பஞ்ச வேத³னாபா⁴வதோ ஏகத⁴ம்மோ, ததா² பஞ்ஞிந்த்³ரியாதீ³னி சத்தாரி அமோஹபா⁴வதோ. ஸேஸானி பன இந்த்³ரியானி ஏகேகத⁴ம்மா ஏவாதி ஏவம் பரமத்த²தோ ஸோளஸ த⁴ம்மாவ த்³வாவீஸதிந்த்³ரியபா⁴வேன தே³ஸிதானி. ஸேஸானி பனேத்த² சேதஸிகரூபனிப்³பா³னானி அஸங்க³ஹிதானீதி அயம் த⁴ம்மபே⁴தோ³.

விப⁴ங்க³னயதோ பனேத்த² ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் நாம ந க³ஹிதம். கஸ்மா? ஸுத்தந்தே இமாய படிபாடியா த்³வாவீஸதியா இந்த்³ரியானம் அனாக³தத்தா. ஸுத்தந்தஸ்மிம் ஹி கத்த²சி த்³வே இந்த்³ரியானி கதி²தானி, கத்த²சி தீணி, கத்த²சி பஞ்ச, ஏவம் பன நிரந்தரம் த்³வாவீஸதி ஆக³தானி நாம நத்தி². அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயேபி விஸேஸோ நத்தி².

பஞ்ஹாபுச்ச²கனயே பன த்³வாவீஸதியா இந்த்³ரியானம் கதி குஸலா…பே… கதி அரணாதி? அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் குஸலம், தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் அகுஸலம், ஸத்³தா⁴ஸதிபஞ்ஞாஅஞ்ஞிந்த்³ரியானி சத்தாரி குஸலாப்³யாகதானி, மனஜீவிதஸோமனஸ்ஸஉபேக்கா²வீரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியானி ச² திதா⁴பி, ஸேஸானி த³ஸ அப்³யாகதானி. ச² இந்த்³ரியானி ஸியா ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா, ஸியா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தாதி, தீணி திதா⁴பி, ஜீவிதம் திதா⁴ ச ந வத்தப்³ப³ஞ்ச, த்³வாத³ஸிந்த்³ரியானி ந வத்தப்³பா³னி ஏவ. தீணி விபாகானி, த்³வே விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மானி, ரூபிந்த்³ரியானி ஸத்த நேவவிபாகனவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மானி, அஞ்ஞிந்த்³ரியம் ஸியா விபாகம், ஸியா விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மம், நவிந்த்³ரியானி திதா⁴பி. நவிந்த்³ரியானி உபாதி³ன்னுபாதா³னியானி, தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் அனுபாதி³ன்னுபாதா³னியம், தீணி அனுபாதி³ன்னஅனுபாதா³னியானி, நவ திதா⁴பி. தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ஸவிதக்கஸவிசாரம், உபேக்கி²ந்த்³ரியம் ததா² ச அவிதக்கஅவிசாரஞ்ச, நவ அவிதக்கஅவிசாரானி, ஏகாத³ஸ திதா⁴பி. ஸத்த ரூபிந்த்³ரியானி சேவ ஸுக²து³க்க²தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியானி சாதி த³ஸ பரித்தானி, பச்சி²மானி தீணி அப்பமாணானி, ஸேஸானி நவ திதா⁴வ. தத்த² ச ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ரூபாவசரவஸேனேவ மஹக்³க³தம், தத³வஸேஸானி அரூபாவசரவஸேனாபீதி வேதி³தப்³ப³ம். பஞ்சிந்த்³ரியானி அனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴னி, ஸத்தரஸ அனித³ஸ்ஸனஅப்படிகா⁴னேவ.

பஞ்ஞிந்த்³ரியாதீ³னி சத்தாரி ஹேதூ, ஸேஸா ந ஹேதூ…பே… தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ஸரணம், மனஜீவிதஸோமனஸ்ஸஉபேக்கா²வீரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியானி த்³விதா⁴பி, ஸேஸானி பன்னரஸ அரணானேவாதி அயம் பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ.

இந்த்³ரியேஸு பனேதேஸு, பாளிமுத்தவினிச்ச²யோ;

கமதோ தா³னி விஞ்ஞேய்யோ, தத்த² கோஸல்லமிச்ச²தா.

கமதோதி அயம்பி தே³ஸனாக்கமோவ. தத்த² அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மே பரிஞ்ஞாய அரியபூ⁴மிபடிலாபோ⁴ ஹோதீதி அத்தபா⁴வபரியாபன்னானி சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னி பட²மம் தே³ஸிதானி. ஸோ மனுஸ்ஸத்தபா⁴வோ யம் த⁴ம்மம் உபாதா³ய ‘‘இத்தீ²’’தி வா ‘‘புரிஸோ’’தி வா ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி, ‘‘அயம் ஸோ’’தி நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ இத்தி²ந்த்³ரியம், புரிஸிந்த்³ரியஞ்ச. ஸோ து³விதோ⁴பி ஜீவிதிந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴வுத்தீதி ஞாபனத்த²ம் ததோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். யாவ தஸ்ஸ பவத்தி, தாவ ஏதேஸம் வேத³யிதானம் அனிவத்தி. யஞ்ச கிஞ்சி வேத³யிதம், ஸப்³ப³ம் தம் ஸுக²ம் து³க்க²ந்தி ஞாபனத்த²ம் ததோ ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னி. தன்னிரோத⁴த்த²ம் பன ஏதே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³தி படிபத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ ஸத்³தா⁴தீ³னி. ‘‘இமாய படிபத்தியா ஏஸ த⁴ம்மோ பட²மம் அத்தனி பாதுப⁴வதீ’’தி படிபத்தியா அமோக⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம். தஸ்ஸேவ ப²லத்தா, ததோ அனந்தரம் பா⁴வேதப்³ப³த்தா ச ததோ அஞ்ஞிந்த்³ரியம். இதோ பரம் பா⁴வனாய இமஸ்ஸ அதி⁴க³மோ, அதி⁴க³தே ச பன இமஸ்மிம் நத்தி² கிஞ்சி உத்தரி கரணீயந்தி ஞாபனத்த²ம் அந்தே பரமஸ்ஸாஸபூ⁴தம் அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம் தே³ஸிதந்தி ஏவம் கமதோ பாளிமுத்தவினிச்ச²யனயோ விஞ்ஞேய்யோ.

இந்த்³ரியவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

பச்சயாகாரவிப⁴ங்க³மாதிகத்த²வண்ணனா

பச்சயாகாரவிப⁴ங்க³மாதிகாய பன அத்த²தோ தாவ – அவிஜ்ஜாபச்சயாதிஆதீ³ஸு அவிந்தி³யம் காயது³ச்சரிதாதி³ம் விந்த³தி படிலப⁴தி, விந்தி³யம் வா காயஸுசரிதாதி³ம் ந விந்த³தி, த⁴ம்மானம் வா யதா²ஸபா⁴வம் அவிதி³தம் கரோதி, அந்தவிரஹிதே வா ஸம்ஸாரே ஸத்தே ஜவாபேதி, அவிஜ்ஜமானேஸு வா ஜவதி, விஜ்ஜமானேஸு வா ந ஜவதீதி அவிஜ்ஜா. படிச்ச ப²லமேதி ஏதஸ்மாதி பச்சயோ, த⁴ம்மானம் உப்பத்தியா, டி²தியா ச உபகாரகோ த⁴ம்மோ. அவிஜ்ஜா ச ஸா பச்சயோ சாதி அவிஜ்ஜாபச்சயோ, தஸ்மா அவிஜ்ஜாபச்சயா. ஸங்க²தமபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி ஸங்கா²ரா.

இதோ பரம் ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணந்திஆதீ³ஸு வுத்தம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அவுத்தேஸு பன விஜானாதீதி விஞ்ஞாணம். நமதீதி நாமம், ருப்பதீதி ரூபம், நாமஞ்ச ரூபஞ்ச நாமரூபஞ்ச நாமரூபந்தி ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸனயேன வேதி³தப்³ப³ம். ஆயே தனோதி, ஆயதஞ்ச நயதீதி ஆயதனம், ச²ட்டா²யதனஞ்ச ஸளாயதனஞ்ச ஸளாயதனந்தி ஏகஸேஸனயேன வேதி³தப்³ப³ம். பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ. வேத³யதீதி வேத³னா. பரிதஸ்ஸதீதி தண்ஹா. உபாதி³யதீதி உபாதா³னம். ப⁴வதி, பா⁴வயதி சாதி ப⁴வோ. ஜனனம் ஜாதி. ஜீரணம் ஜரா. மரந்தி ஏதேனாதி மரணம். ஸோசனம் ஸோகோ. பரிதே³வனம் பரிதே³வோ. து³க்க²யதி, உப்பாத³ட்டி²திவஸேன த்³விதா⁴ க²ணதீதிபி து³க்க²ம். து³ம்மனஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³மனஸ்ஸம். பு⁴ஸோ ஆயாஸோ உபாயாஸோ. ஸம்ப⁴வந்தீதி நிப்³ப³த்தந்தி. ந கேவலஞ்ச ஸோகாதீ³ஹேவ, அத² கோ² அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீதிஆதி³னா ஸப்³ப³பதே³ஹிபி ஸம்ப⁴வந்தி-ஸத்³த³ஸ்ஸ யோஜனா காதப்³பா³. ஏவம் ஹி பச்சயபச்சயுப்பன்னவவத்தா²னம் கதம் ஹோதி.

ஏவந்தி நித்³தி³ட்ட²னயனித³ஸ்ஸனம், தேன அவிஜ்ஜாதீ³ஹேவ காரணேஹி, ந இஸ்ஸரனிம்மானாதீ³ஹீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏதஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ. கேவலஸ்ஸாதி அஸம்மிஸ்ஸஸ்ஸ, ஸகலஸ்ஸ வா, து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி து³க்க²ஸமூஹஸ்ஸ, ந ஸத்தஸ்ஸ, ந ஸுக²ஸுபா⁴தீ³னம். ஸமுத³யோதி நிப்³ப³த்தி, ஹோதீதி ஸம்ப⁴வதி. அயம் தாவேத்த² பத³த்தோ².

த⁴ம்மபே⁴த³தோ பனேத்த² அவிஜ்ஜாதி ஸுத்தந்தபரியாயேன து³க்கா²தீ³ஸு சதூஸு, அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன புப்³ப³ந்தாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் அட்ட²ஸு வா டா²னேஸு அஞ்ஞாணம். ஸங்கா²ரா பன புஞ்ஞாபுஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரா தயோ, காயவசீசித்தஸங்கா²ரா தயோ சாதி ச²ப்³பி³தா⁴. தத்த² அட்ட² காமாவசரகுஸலசேதனா, பஞ்ச ரூபாவசரகுஸலசேதனா சேதி தேரஸ சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம. த்³வாத³ஸ அகுஸலசேதனா அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம. சதஸ்ஸோ அரூபாவசரகுஸலசேதனா ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம. இமேஸம் பன திண்ணம் ஸங்கா²ரானம் ஏவ த்³வாரதோ பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் அயம் ஸங்கா²ராதி³த்திகோ வுத்தோ.

அட்ட² காமாவசரகுஸலசேதனா சேவ த்³வாத³ஸாகுஸலசேதனா ச காயத்³வாரே பவத்தியம் காயஸங்கா²ரோ, வசீத்³வாரே பவத்தியம் வசீஸங்கா²ரோ, ஏதா சேவ மனோத்³வாரே பவத்தியம், மனோத்³வாரே ஏவ பவத்தனகா ரூபாரூபகுஸலசேதனா ச சித்தஸங்கா²ரோதி வுச்சந்தி. அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா, பனேத்த² உத்³த⁴ச்சசேதனா ச பரதோ படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணபச்சயபா⁴வே அபனேதப்³பா³பி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸம்ப⁴வதோ இத⁴ க³ஹேதப்³பா³வாதி அயம் திகோ புரிமத்திகமேவ பவிஸதீதி அத்த²தோ லோகியகுஸலாகுஸலசேதனாவ அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி வேதி³தப்³ப³ம். இத³ஞ்ச ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயேன, அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயனயேன பன லோகியலோகுத்தரே ஏகேகசித்தக்க²ணே த்³வாத³ஸங்க³ஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ க³ஹணதோ ஸப்³பா³பி சேதனா ஸங்கா²ராதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் விஞ்ஞாணனாமரூபாதீ³ஸுபி ஸப்³ப³சித்தஸம்பயுத்தவஸேன ச த⁴ம்மபே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயேனேவ பன த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாம.

ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணஞ்ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ச²ப்³பி³த⁴ம் பா³த்திம்ஸலோகியவிபாகவிஞ்ஞாணமேவ ஹோதி, லோகுத்தரானி பன வட்டகதா²ய ந யுஜ்ஜந்தீதி ந க³ஹிதானி. விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம் பன ஸப்³ப³லோகியவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தா தயோ அரூபினோ க²ந்தா⁴. ரூபம் ஸப்³பா³னி பூ⁴துபாதா³யரூபானி. ஸளாயதனம் மனச்ச²ட்டா²னி இந்த்³ரியானி. ப²ஸ்ஸோ சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாதி³கோ ச²விபாகப²ஸ்ஸோ, ததா² வேத³னாபி. தண்ஹா ரூபதண்ஹாதி³பே⁴த³தோ ச²ப்³பி³தோ⁴ லோபோ⁴. உபாதா³னம் காமுபாதா³னாதி³தோ சதுப்³பி³தா⁴ லோப⁴தி³ட்டி²யோவ. ப⁴வோ பன து³விதோ⁴ கம்மப⁴வோ, உபபத்திப⁴வோதி. தத்த² கம்மப⁴வோ தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனா ச தம்ஸம்பயுத்தா அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ ச. உபபத்திப⁴வோ பன கம்மாபி⁴னிப்³ப³த்தா பஞ்சபி க²ந்தா⁴. ஸோ பபே⁴த³தோ காமரூபாரூபப⁴வா தயோ, ஸஞ்ஞா அஸஞ்ஞா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞா ப⁴வா தயோ, ஏகசதுபஞ்சவோகாரப⁴வா தயோதி நவவிதோ⁴ நித்³தி³ட்டோ². ஜாதிஆதீ³னி புப்³பே³ வுத்தானி. தேஸு ஜாதிக்³க³ஹணேன விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னாவ க³ஹிதா தத³வினாபா⁴வதோ. ததா² ஜராமரணக்³க³ஹணேனாபி தேஸஞ்ஞேவ பாகபே⁴த³த்தா. ஸோகாத³யோ பன ஜராமரணேன த்³வாத³ஸமேன அங்கே³ன ஏகஸங்கே²பம் கத்வா வுத்தா, ந விஸும் அங்க³பா⁴வேன. கிமத்த²ந்தி சே? ப⁴வசக்கஸ்ஸ அவிச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ம். ஸோகாதி³தோ ஹி அவிஜ்ஜா ஸித்³தா⁴ ஹோதி அவிஜ்ஜாவிப்பயோக³தோ, அவிஜ்ஜாஸமுப்பத்திதோ ச. ஜராமரணப்³பா⁴ஹதஸ்ஸ ஹி பா³லஸ்ஸேவ தே ஸம்ப⁴வந்தி, தேஹி ச அவிஜ்ஜாய ஸித்³தா⁴ய புன அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி ஏவம் ஹேதுப²லபரம்பராய ப⁴வசக்கம் அவிச்சி²ன்னம், அனாதி³கம், அபரியந்தம், அபரியோஸானஞ்ச ஹோதி.

யதி³ ஏவம், கஸ்மா அவிஜ்ஜா ஆதி³தோ வுத்தாதி? பதா⁴னத³ஸ்ஸனத்த²ம் பன ஆதி³தோ வுத்தா. திண்ணம் ஹி வட்டானம் அவிஜ்ஜா பதா⁴னோ ஹேது தஸ்ஸா பா⁴வே பா⁴வதோ, நிரோதே⁴ன ச நிருஜ்ஜ²னதோ. ஏவம் அவிஜ்ஜாதீ³ஹி த்³வாத³ஸஹி அங்கே³ஹி ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயேன ஸப்³பே³ லோகியத⁴ம்மாவ பச்சயபச்சயுப்பன்னபா⁴வேன வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன பன லோகுத்தராபீதி அயமேத்த² த⁴ம்மபே⁴தோ³.

விப⁴ங்க³னயதோ பனேத்த² பஞ்ஹாபுச்ச²கனயோ நத்தி², ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயனயாபி த⁴ம்மபே⁴தே³ வுத்தனயேனேவ வித்தா²ரதோ விப⁴த்தாதி வேதி³தப்³போ³. அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே பன –

‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரோ, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமம், நாமபச்சயா ச²ட்டா²யதனம், ச²ட்டா²யதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம், உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம், ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.