1. அம்ப³பாலிவக்³கோ³

1. அம்ப³பாலிஸுத்தம்

367. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி அம்ப³பாலிவனே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. ஸதிஸுத்தம்

368. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி அம்ப³பாலிவனே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஸதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஹரேய்ய ஸம்பஜானோ. அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்பஜானோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி. ஸதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஹரேய்ய ஸம்பஜானோ. அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ’’தி. து³தியம்.

3. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

369. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேது, யமஹம் ப⁴க³வதோ த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரேய்ய’’ந்தி. ‘‘ஏவமேவ பனிதே⁴கச்சே மோக⁴புரிஸா மஞ்சேவ [மமேவ (ஸீ.)] அஜ்ஜே²ஸந்தி, த⁴ம்மே ச பா⁴ஸிதே மமேவ அனுப³ந்தி⁴தப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தீ’’தி. ‘‘தே³ஸேது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம். அப்பேவ நாமாஹம் ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானேய்யம், அப்பேவ நாமாஹம் ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதஸ்ஸ தா³யாதோ³ அஸ்ஸ’’ந்தி. ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம், பி⁴க்கு², ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா. யதோ கோ² தே, பி⁴க்கு², ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி தி³ட்டி² ச உஜுகா, ததோ த்வம், பி⁴க்கு², ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே திவிதே⁴ன பா⁴வேய்யாஸி.

கதமே சத்தாரோ? இத⁴ த்வம், பி⁴க்கு², அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; ப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா வேத³னாஸு…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா சித்தே…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யதோ கோ² த்வம், பி⁴க்கு², ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் திவிதே⁴ன பா⁴வேஸ்ஸஸி, ததோ துய்ஹம், பி⁴க்கு², யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³மிஸ்ஸதி வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானீ’’தி.

அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பன ஸோ பி⁴க்கு² அரஹதம் அஹோஸீதி. ததியம்.

4. ஸாலஸுத்தம்

370. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு விஹரதி ஸாலாய ப்³ராஹ்மணகா³மே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி…பே… ஏதத³வோச –

‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² நவா அசிரபப்³ப³ஜிதா அது⁴னாக³தா இமம் த⁴ம்மவினயம், தே வோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய ஸமாத³பேதப்³பா³ நிவேஸேதப்³பா³ பதிட்டா²பேதப்³பா³. கதமேஸம் சதுன்னம்? ஏத² தும்ஹே, ஆவுஸோ, காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயஸ்ஸ யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னானம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தஸ்ஸ யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸேகா² அப்பத்தமானஸா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் பத்த²யமானா விஹரந்தி, தேபி காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னானம் பரிஞ்ஞாய; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மானம் பரிஞ்ஞாய.

‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனா ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தா, தேபி காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயேன விஸம்யுத்தா; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னாஹி விஸம்யுத்தா; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தேன விஸம்யுத்தா; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மேஹி விஸம்யுத்தா.

‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² நவா அசிரபப்³ப³ஜிதா அது⁴னாக³தா இமம் த⁴ம்மவினயம், தே வோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² இமேஸம் சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய ஸமாத³பேதப்³பா³ நிவேஸேதப்³பா³ பதிட்டா²பேதப்³பா³’’தி. சதுத்த²ம்.

5. அகுஸலராஸிஸுத்தம்

371. ஸாவத்தி²னிதா³னம். தத்ர கோ² ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘‘அகுஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ பஞ்ச நீவரணே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, அகுஸலராஸி, யதி³த³ம் – பஞ்ச நீவரணா. கதமே பஞ்ச? காமச்ச²ந்த³னீவரணம், ப்³யாபாத³னீவரணம், தி²னமித்³த⁴னீவரணம், உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சனீவரணம், விசிகிச்சா²னீவரணம். ‘அகுஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ இமே பஞ்ச நீவரணே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, அகுஸலராஸி, யதி³த³ம் – பஞ்ச நீவரணா.

‘‘‘குஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, குஸலராஸி, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ‘குஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, குஸலராஸி, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஸகுணக்³கி⁴ஸுத்தம்

372. ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ லாபம் ஸகுணம் ஸஹஸா அஜ்ஜ²ப்பத்தா அக்³க³ஹேஸி. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, லாபோ ஸகுணோ ஸகுணக்³கி⁴யா ஹரியமானோ ஏவம் பரிதே³வஸி – ‘மயமேவம்ஹ [மயமேவாம்ஹ (க.)] அலக்கி²கா, மயம் அப்பபுஞ்ஞா, யே மயம் அகோ³சரே சரிம்ஹ பரவிஸயே. ஸசேஜ்ஜ மயம் கோ³சரே சரேய்யாம ஸகே பேத்திகே விஸயே, ந ம்யாயம் [ந சாயம் (ஸீ.)], ஸகுணக்³கி⁴, அலம் அப⁴விஸ்ஸ, யதி³த³ம் – யுத்³தா⁴யா’தி. ‘கோ பன தே, லாப, கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’தி? ‘யதி³த³ம் – நங்க³லகட்ட²கரணம் லேட்³டு³ட்டா²ன’’’ந்தி. ‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ ஸகே ப³லே அபத்த²த்³தா⁴ ஸகே ப³லே அஸம்வத³மானா [அவசமானா (ஸீ.)] லாபம் ஸகுணம் பமுஞ்சி – ‘க³ச்ச² கோ² த்வம், லாப, தத்ரபி மே க³ந்த்வா ந மோக்க²ஸீ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, லாபோ ஸகுணோ நங்க³லகட்ட²கரணம் லேட்³டு³ட்டா²னம் க³ந்த்வா மஹந்தம் லேட்³டு³ம் அபி⁴ருஹித்வா ஸகுணக்³கி⁴ம் வத³மானோ அட்டா²ஸி – ‘ஏஹி கோ² தா³னி மே, ஸகுணக்³கி⁴, ஏஹி கோ² தா³னி மே, ஸகுணக்³கீ⁴’தி. அத² கோ² ஸா, பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ ஸகே ப³லே அபத்த²த்³தா⁴ ஸகே ப³லே அஸம்வத³மானா உபோ⁴ பக்கே² ஸன்னய்ஹ [ஸந்தா⁴ய (ஸீ. ஸ்யா.)] லாபம் ஸகுணம் ஸஹஸா அஜ்ஜ²ப்பத்தா. யதா³ கோ², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞாஸி லாபோ ஸகுணோ ‘ப³ஹுஆக³தோ கோ² ம்யாயம் ஸகுணக்³கீ⁴’தி, அத² தஸ்ஸேவ லேட்³டு³ஸ்ஸ அந்தரம் பச்சுபாதி³. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ தத்தே²வ உரம் பச்சதாளேஸி. ஏவஞ்ஹி தம் [ஏவம் ஹேதம் (ஸீ.)], பி⁴க்க²வே, ஹோதி யோ அகோ³சரே சரதி பரவிஸயே.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, மா அகோ³சரே சரித்த² பரவிஸயே. அகோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் பரவிஸயே லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ? யதி³த³ம் – பஞ்ச காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ.

‘‘கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரத² ஸகே பேத்திகே விஸயே. கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் ஸகே பேத்திகே விஸயே ந லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், ந லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ? யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் – அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. மக்கடஸுத்தம்

373. ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ து³க்³கா³ விஸமா தே³ஸா, யத்த² நேவ மக்கடானம் சாரீ ந மனுஸ்ஸானம். அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ து³க்³கா³ விஸமா தே³ஸா, யத்த² மக்கடானஞ்ஹி கோ² சாரீ, ந மனுஸ்ஸானம். அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ ஸமா பூ⁴மிபா⁴கா³ ரமணீயா, யத்த² மக்கடானஞ்சேவ சாரீ மனுஸ்ஸானஞ்ச. தத்ர, பி⁴க்க²வே, லுத்³தா³ மக்கடவீதீ²ஸு லேபம் ஓட்³டே³ந்தி மக்கடானம் பா³த⁴னாய.

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே மக்கடா அபா³லஜாதிகா அலோலஜாதிகா, தே தம் லேபம் தி³ஸ்வா ஆரகா பரிவஜ்ஜந்தி. யோ பன ஸோ ஹோதி மக்கடோ பா³லஜாதிகோ லோலஜாதிகோ, ஸோ தம் லேபம் உபஸங்கமித்வா ஹத்தே²ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘ஹத்த²ம் மோசேஸ்ஸாமீ’தி து³தியேன ஹத்தே²ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமீ’தி பாதே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமி பாத³ஞ்சா’தி து³தியேன பாதே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமி பாதே³ சா’தி துண்டே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ஏவஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மக்கடோ பஞ்சோட்³டி³தோ து²னம் ஸேதி அனயம் ஆபன்னோ ப்³யஸனம் ஆபன்னோ யதா²காமகரணீயோ லுத்³த³ஸ்ஸ. தமேனம், பி⁴க்க²வே, லுத்³தோ³ விஜ்ஜி²த்வா தஸ்மிம்யேவ கட்ட²கதங்கா³ரே [தஸ்மிம்யேவ மக்கடம் உத்³த⁴ரித்வா (ஸீ. ஸ்யா.)] அவஸ்ஸஜ்ஜேத்வா யேன காமம் பக்கமதி. ஏவம் ஸோ தம், பி⁴க்க²வே, ஹோதி யோ அகோ³சரே சரதி பரவிஸயே.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, மா அகோ³சரே சரித்த² பரவிஸயே. அகோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் பரவிஸயே லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ? யதி³த³ம் – பஞ்ச காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா. அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ.

‘‘கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரத² ஸகே பேத்திகே விஸயே. கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் ஸகே பேத்திகே விஸயே ந லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், ந லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ? யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’’தி. ஸத்தமம்.

8. ஸூத³ஸுத்தம்

374. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ராஜானம் வா ராஜமஹாமத்தம் வா [ராஜமஹாமத்தானம் வா (ஸீ.)] நானச்சயேஹி ஸூபேஹி பச்சுபட்டி²தோ அஸ்ஸ – அம்பி³லக்³கே³ஹிபி, தித்தகக்³கே³ஹிபி, கடுகக்³கே³ஹிபி, மது⁴ரக்³கே³ஹிபி, கா²ரிகேஹிபி, அகா²ரிகேஹிபி, லோணிகேஹிபி, அலோணிகேஹிபி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி – ‘இத³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, இமஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, இமஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, இமஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. அம்பி³லக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. தித்தகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கடுகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… மது⁴ரக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… அகா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… லோணிகம் வா மே அஜ்ஜ… அலோணிகம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அலோணிகஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அலோணிகஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அலோணிகஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’’தி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ந சேவ லாபீ⁴ ஹோதி அச்சா²த³னஸ்ஸ, ந லாபீ⁴ வேதனஸ்ஸ, ந லாபீ⁴ அபி⁴ஹாரானம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா ந பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி. வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி …பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா ந பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² ந சேவ லாபீ⁴ ஹோதி தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரானம், ந லாபீ⁴ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² ஸகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ராஜானம் வா ராஜமஹாமத்தம் வா நானச்சயேஹி ஸூபேஹி பச்சுபட்டி²தோ அஸ்ஸ – அம்பி³லக்³கே³ஹிபி, தித்தகக்³கே³ஹிபி, கடுகக்³கே³ஹிபி, மது⁴ரக்³கே³ஹிபி, கா²ரிகேஹிபி, அகா²ரிகேஹிபி, லோணிகேஹிபி, அலோணிகேஹிபி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி – ‘இத³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, இமஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, இமஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, இமஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. அம்பி³லக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. தித்தகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கடுகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… மது⁴ரக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… அகா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… லோணிகம் வா மே அஜ்ஜ… அலோணிகம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அலோணிகஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அலோணிகஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அலோணிகஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’’தி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ லாபீ⁴ சேவ ஹோதி அச்சா²த³னஸ்ஸ, லாபீ⁴ வேதனஸ்ஸ, லாபீ⁴ அபி⁴ஹாரானம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி. வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² லாபீ⁴ சேவ ஹோதி தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரானம், லாபீ⁴ ஹோதி ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² ஸகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. கி³லானஸுத்தம்

375. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி வேளுவகா³மகே [பே³லுவகா³மகே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏத² தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஸமந்தா வேஸாலியா யதா²மித்தம் யதா²ஸந்தி³ட்ட²ம் யதா²ஸம்ப⁴த்தம் வஸ்ஸம் உபேத². இதே⁴வாஹம் வேளுவகா³மகே வஸ்ஸம் உபக³ச்சா²மீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா ஸமந்தா வேஸாலியா யதா²மித்தம் யதா²ஸந்தி³ட்ட²ம் யதா²ஸம்ப⁴த்தம் வஸ்ஸம் உபக³ச்சு²ம். ப⁴க³வா பன தத்தே²வ வேளுவகா³மகே வஸ்ஸம் உபக³ச்சி² [உபக³ஞ்சி² (ஸீ. பீ.)].

அத² கோ² ப⁴க³வதோ வஸ்ஸூபக³தஸ்ஸ க²ரோ ஆபா³தோ⁴ உப்பஜ்ஜி, பா³ள்ஹா வேத³னா வத்தந்தி மாரணந்திகா. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா ஸதோ ஸம்பஜானோ அதி⁴வாஸேஸி அவிஹஞ்ஞமானோ. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ந கோ² மே தம் பதிரூபம், யோஹம் அனாமந்தேத்வா உபட்டா²கே அனபலோகேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரினிப்³பா³யேய்யம். யம்னூனாஹம் இமம் ஆபா³த⁴ம் வீரியேன படிபணாமேத்வா ஜீவிதஸங்கா²ரம் அதி⁴ட்டா²ய விஹரேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா தம் ஆபா³த⁴ம் வீரியேன படிபணாமேத்வா ஜீவிதஸங்கா²ரம் அதி⁴ட்டா²ய விஹாஸி. (அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஸோ ஆபா³தோ⁴ படிப்பஸ்ஸம்பி⁴) [( ) தீ³. நி. 2.164 தி³ஸ்ஸதி].

அத² கோ² ப⁴க³வா கி³லானா வுட்டி²தோ [கி³லானவுட்டி²தோ (ஸத்³த³னீதி)] அசிரவுட்டி²தோ கே³லஞ்ஞா விஹாரா நிக்க²மித்வா விஹாரபச்சா²யாயம் [விஹாரபச்சா²சா²யாயம் (ப³ஹூஸு)] பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தி³ட்டோ² மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ பா²ஸு; தி³ட்ட²ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ க²மனீயம்; தி³ட்ட²ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ யாபனீயம். அபி ச மே, ப⁴ந்தே, மது⁴ரகஜாதோ விய காயோ, தி³ஸாபி மே ந பக்கா²யந்தி, த⁴ம்மாபி மம் நப்படிப⁴ந்தி ப⁴க³வதோ கே³லஞ்ஞேன. அபி ச மே, ப⁴ந்தே, அஹோஸி காசிதே³வ அஸ்ஸாஸமத்தா – ‘ந தாவ ப⁴க³வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸதி, ந யாவ ப⁴க³வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரதீ’’’தி.

‘‘கிம் பன தா³னி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ மயி பச்சாஸீஸதி [பச்சாஸிம்ஸதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]? தே³ஸிதோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ அனந்தரம் அபா³ஹிரம் கரித்வா. நத்தா²னந்த³, ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டி². யஸ்ஸ நூன, ஆனந்த³, ஏவமஸ்ஸ – ‘அஹம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரிஹரிஸ்ஸாமீ’தி வா, ‘மமுத்³தே³ஸிகோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’தி வா, ஸோ நூன, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரேய்ய. ததா²க³தஸ்ஸ கோ², ஆனந்த³, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரிஹரிஸ்ஸாமீ’தி வா, ‘மமுத்³தே³ஸிகோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’தி வா. ஸ கிம் [ஸோ நூன (ஸீ. பீ.)], ஆனந்த³, ததா²க³தோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரிஸ்ஸதி! ஏதரஹி கோ² பனாஹம், ஆனந்த³, ஜிண்ணோ வுத்³தோ⁴ மஹல்லகோ அத்³த⁴க³தோ வயோஅனுப்பத்தோ. ஆஸீதிகோ மே வயோ வத்ததி. ஸேய்யதா²பி, ஆனந்த³, ஜஜ்ஜரஸகடம் [ஜரஸகடம் (ஸப்³ப³த்த²)] வேளமிஸ்ஸகேன [வேக³மிஸ்ஸகேன (ஸீ.), வேளுமிஸ்ஸகேன (ஸ்யா. கம்.), வேத⁴மிஸ்ஸகேன (பீ. க.), வேக²மிஸ்ஸகேன (க.)] யாபேதி; ஏவமேவ கோ², ஆனந்த³, வேத⁴மிஸ்ஸகேன மஞ்ஞே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ யாபேதி.

‘‘யஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தோ ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரா ஏகச்சானம் வேத³னானம் நிரோதா⁴ அனிமித்தம் சேதோஸமாதி⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, பா²ஸுதரோ [பா²ஸுதரம் (ஸப்³ப³த்த²)], ஆனந்த³, தஸ்மிம் ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ ஹோதி [ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதி (ப³ஹூஸு)]. தஸ்மாதிஹானந்த³, அத்ததீ³பா விஹரத² அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ. யே ஹி கேசி, ஆனந்த³, ஏதரஹி வா மமச்சயே வா அத்ததீ³பா விஹரிஸ்ஸந்தி அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா; தமதக்³கே³ மேதே, ஆனந்த³, பி⁴க்கூ² ப⁴விஸ்ஸந்தி யே கேசி ஸிக்கா²காமா’’தி. நவமம்.

10. பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயஸுத்தம்

376. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தா பி⁴க்கு²னியோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோசும் –

‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா [ஸுபட்டி²தசித்தா (ஸீ. பீ. க.)] விஹரந்தியோ உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானந்தீ’’தி [ஸம்பஜானந்தீதி (க.)]. ‘‘ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ, ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ! யோ ஹி கோசி, ப⁴கி³னியோ, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – ‘உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீ’’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தா பி⁴க்கு²னியோ த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம். ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ம். அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ யேனாஹம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ², ப⁴ந்தே, தா பி⁴க்கு²னியோ மம் ஏதத³வோசும் – ‘இத⁴, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா விஹரந்தியோ உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானந்தீ’தி. ஏவம் வுத்தாஹம், ப⁴ந்தே, தா பி⁴க்கு²னியோ ஏதத³வோசம் – ‘ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ, ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ! யோ ஹி கோசி, ப⁴கி³னியோ, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘ஏவமேதம், ஆனந்த³, ஏவமேதம், ஆனந்த³! யோ ஹி கோசி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – ‘உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதி’’’ [ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீதி (ப³ஹூஸு)].

‘‘கதமேஸு சதூஸு? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ காயாரம்மணோ வா உப்பஜ்ஜதி காயஸ்மிம் பரிளாஹோ, சேதஸோ வா லீனத்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தம் விக்கி²பதி. தேனானந்த³ [தேனஹானந்த³ (ஸீ.)], பி⁴க்கு²னா கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹிதப்³ப³ம். தஸ்ஸ கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹதோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேத³யதி [வேதி³யதி (ஸீ.)]. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. ஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யஸ்ஸ க்²வாஹம் அத்தா²ய சித்தம் பணித³ஹிம், ஸோ மே அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ. ஹந்த³, தா³னி படிஸம்ஹராமீ’தி. ஸோ படிஸம்ஹரதி சேவ ந ச விதக்கேதி ந ச விசாரேதி. ‘அவிதக்கோம்ஹி அவிசாரோ, அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி’’.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ த⁴ம்மாரம்மணோ வா உப்பஜ்ஜதி காயஸ்மிம் பரிளாஹோ, சேதஸோ வா லீனத்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தம் விக்கி²பதி. தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹிதப்³ப³ம். தஸ்ஸ கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹதோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேத³யதி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. ஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யஸ்ஸ க்²வாஹம் அத்தா²ய சித்தம் பணித³ஹிம், ஸோ மே அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ. ஹந்த³, தா³னி படிஸம்ஹராமீ’தி. ஸோ படிஸம்ஹரதி சேவ ந ச விதக்கேதி ந ச விசாரேதி. ‘அவிதக்கோம்ஹி அவிசாரோ, அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி? ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி.

‘‘இதி கோ², ஆனந்த³, தே³ஸிதா மயா பணிதா⁴ய பா⁴வனா, தே³ஸிதா அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா. யம், ஆனந்த³, ஸத்தா²ரா கரணீயம் ஸாவகானம் ஹிதேஸினா அனுகம்பகேன அனுகம்பம் உபாதா³ய, கதம் வோ தம் மயா. ஏதானி, ஆனந்த³, ருக்க²மூலானி, ஏதானி ஸுஞ்ஞாகா³ரானி! ஜா²யதா²னந்த³, மா பமாத³த்த²; மா பச்சா² விப்படிஸாரினோ அஹுவத்த²! அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி. த³ஸமம்.

அம்ப³பாலிவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

அம்ப³பாலி ஸதோ பி⁴க்கு², ஸாலா குஸலராஸி ச;

ஸகுணக்³தி⁴ மக்கடோ ஸூதோ³, கி³லானோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோதி.