3. ஸதிபட்டா²னஸம்யுத்தம்

1. அம்ப³பாலிவக்³கோ³

1. அம்ப³பாலிஸுத்தம்

367. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி அம்ப³பாலிவனே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. ஸதிஸுத்தம்

368. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி அம்ப³பாலிவனே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஸதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஹரேய்ய ஸம்பஜானோ. அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்பஜானோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி. ஸதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஹரேய்ய ஸம்பஜானோ. அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ’’தி. து³தியம்.

3. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

369. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேது, யமஹம் ப⁴க³வதோ த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரேய்ய’’ந்தி. ‘‘ஏவமேவ பனிதே⁴கச்சே மோக⁴புரிஸா மஞ்சேவ [மமேவ (ஸீ.)] அஜ்ஜே²ஸந்தி, த⁴ம்மே ச பா⁴ஸிதே மமேவ அனுப³ந்தி⁴தப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தீ’’தி. ‘‘தே³ஸேது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம். அப்பேவ நாமாஹம் ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானேய்யம், அப்பேவ நாமாஹம் ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதஸ்ஸ தா³யாதோ³ அஸ்ஸ’’ந்தி. ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம், பி⁴க்கு², ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா. யதோ கோ² தே, பி⁴க்கு², ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி தி³ட்டி² ச உஜுகா, ததோ த்வம், பி⁴க்கு², ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே திவிதே⁴ன பா⁴வேய்யாஸி.

கதமே சத்தாரோ? இத⁴ த்வம், பி⁴க்கு², அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; ப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா வேத³னாஸு…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா சித்தே…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு…பே… ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யதோ கோ² த்வம், பி⁴க்கு², ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் திவிதே⁴ன பா⁴வேஸ்ஸஸி, ததோ துய்ஹம், பி⁴க்கு², யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³மிஸ்ஸதி வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானீ’’தி.

அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பன ஸோ பி⁴க்கு² அரஹதம் அஹோஸீதி. ததியம்.

4. ஸாலஸுத்தம்

370. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு விஹரதி ஸாலாய ப்³ராஹ்மணகா³மே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி…பே… ஏதத³வோச –

‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² நவா அசிரபப்³ப³ஜிதா அது⁴னாக³தா இமம் த⁴ம்மவினயம், தே வோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய ஸமாத³பேதப்³பா³ நிவேஸேதப்³பா³ பதிட்டா²பேதப்³பா³. கதமேஸம் சதுன்னம்? ஏத² தும்ஹே, ஆவுஸோ, காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயஸ்ஸ யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னானம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தஸ்ஸ யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரத² ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணாய. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸேகா² அப்பத்தமானஸா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் பத்த²யமானா விஹரந்தி, தேபி காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னானம் பரிஞ்ஞாய; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மானம் பரிஞ்ஞாய.

‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனா ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தா, தேபி காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, காயேன விஸம்யுத்தா; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, வேத³னாஹி விஸம்யுத்தா; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, சித்தேன விஸம்யுத்தா; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி ஆதாபினோ ஸம்பஜானா ஏகோதி³பூ⁴தா விப்பஸன்னசித்தா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா, த⁴ம்மேஹி விஸம்யுத்தா.

‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² நவா அசிரபப்³ப³ஜிதா அது⁴னாக³தா இமம் த⁴ம்மவினயம், தே வோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² இமேஸம் சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய ஸமாத³பேதப்³பா³ நிவேஸேதப்³பா³ பதிட்டா²பேதப்³பா³’’தி. சதுத்த²ம்.

5. அகுஸலராஸிஸுத்தம்

371. ஸாவத்தி²னிதா³னம். தத்ர கோ² ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘‘அகுஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ பஞ்ச நீவரணே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, அகுஸலராஸி, யதி³த³ம் – பஞ்ச நீவரணா. கதமே பஞ்ச? காமச்ச²ந்த³னீவரணம், ப்³யாபாத³னீவரணம், தி²னமித்³த⁴னீவரணம், உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சனீவரணம், விசிகிச்சா²னீவரணம். ‘அகுஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ இமே பஞ்ச நீவரணே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, அகுஸலராஸி, யதி³த³ம் – பஞ்ச நீவரணா.

‘‘‘குஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, குஸலராஸி, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ‘குஸலராஸீ’தி, பி⁴க்க²வே, வத³மானோ இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய. கேவலோ ஹாயம், பி⁴க்க²வே, குஸலராஸி, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஸகுணக்³கி⁴ஸுத்தம்

372. ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ லாபம் ஸகுணம் ஸஹஸா அஜ்ஜ²ப்பத்தா அக்³க³ஹேஸி. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, லாபோ ஸகுணோ ஸகுணக்³கி⁴யா ஹரியமானோ ஏவம் பரிதே³வஸி – ‘மயமேவம்ஹ [மயமேவாம்ஹ (க.)] அலக்கி²கா, மயம் அப்பபுஞ்ஞா, யே மயம் அகோ³சரே சரிம்ஹ பரவிஸயே. ஸசேஜ்ஜ மயம் கோ³சரே சரேய்யாம ஸகே பேத்திகே விஸயே, ந ம்யாயம் [ந சாயம் (ஸீ.)], ஸகுணக்³கி⁴, அலம் அப⁴விஸ்ஸ, யதி³த³ம் – யுத்³தா⁴யா’தி. ‘கோ பன தே, லாப, கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’தி? ‘யதி³த³ம் – நங்க³லகட்ட²கரணம் லேட்³டு³ட்டா²ன’’’ந்தி. ‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ ஸகே ப³லே அபத்த²த்³தா⁴ ஸகே ப³லே அஸம்வத³மானா [அவசமானா (ஸீ.)] லாபம் ஸகுணம் பமுஞ்சி – ‘க³ச்ச² கோ² த்வம், லாப, தத்ரபி மே க³ந்த்வா ந மோக்க²ஸீ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, லாபோ ஸகுணோ நங்க³லகட்ட²கரணம் லேட்³டு³ட்டா²னம் க³ந்த்வா மஹந்தம் லேட்³டு³ம் அபி⁴ருஹித்வா ஸகுணக்³கி⁴ம் வத³மானோ அட்டா²ஸி – ‘ஏஹி கோ² தா³னி மே, ஸகுணக்³கி⁴, ஏஹி கோ² தா³னி மே, ஸகுணக்³கீ⁴’தி. அத² கோ² ஸா, பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ ஸகே ப³லே அபத்த²த்³தா⁴ ஸகே ப³லே அஸம்வத³மானா உபோ⁴ பக்கே² ஸன்னய்ஹ [ஸந்தா⁴ய (ஸீ. ஸ்யா.)] லாபம் ஸகுணம் ஸஹஸா அஜ்ஜ²ப்பத்தா. யதா³ கோ², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞாஸி லாபோ ஸகுணோ ‘ப³ஹுஆக³தோ கோ² ம்யாயம் ஸகுணக்³கீ⁴’தி, அத² தஸ்ஸேவ லேட்³டு³ஸ்ஸ அந்தரம் பச்சுபாதி³. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ஸகுணக்³கி⁴ தத்தே²வ உரம் பச்சதாளேஸி. ஏவஞ்ஹி தம் [ஏவம் ஹேதம் (ஸீ.)], பி⁴க்க²வே, ஹோதி யோ அகோ³சரே சரதி பரவிஸயே.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, மா அகோ³சரே சரித்த² பரவிஸயே. அகோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் பரவிஸயே லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ? யதி³த³ம் – பஞ்ச காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ.

‘‘கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரத² ஸகே பேத்திகே விஸயே. கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் ஸகே பேத்திகே விஸயே ந லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், ந லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ? யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம் – அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. மக்கடஸுத்தம்

373. ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ து³க்³கா³ விஸமா தே³ஸா, யத்த² நேவ மக்கடானம் சாரீ ந மனுஸ்ஸானம். அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ து³க்³கா³ விஸமா தே³ஸா, யத்த² மக்கடானஞ்ஹி கோ² சாரீ, ந மனுஸ்ஸானம். அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஹிமவதோ பப்³ப³தராஜஸ்ஸ ஸமா பூ⁴மிபா⁴கா³ ரமணீயா, யத்த² மக்கடானஞ்சேவ சாரீ மனுஸ்ஸானஞ்ச. தத்ர, பி⁴க்க²வே, லுத்³தா³ மக்கடவீதீ²ஸு லேபம் ஓட்³டே³ந்தி மக்கடானம் பா³த⁴னாய.

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே மக்கடா அபா³லஜாதிகா அலோலஜாதிகா, தே தம் லேபம் தி³ஸ்வா ஆரகா பரிவஜ்ஜந்தி. யோ பன ஸோ ஹோதி மக்கடோ பா³லஜாதிகோ லோலஜாதிகோ, ஸோ தம் லேபம் உபஸங்கமித்வா ஹத்தே²ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘ஹத்த²ம் மோசேஸ்ஸாமீ’தி து³தியேன ஹத்தே²ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமீ’தி பாதே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமி பாத³ஞ்சா’தி து³தியேன பாதே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ‘உபோ⁴ ஹத்தே² மோசேஸ்ஸாமி பாதே³ சா’தி துண்டே³ன க³ண்ஹாதி. ஸோ தத்த² ப³ஜ்ஜ²தி. ஏவஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மக்கடோ பஞ்சோட்³டி³தோ து²னம் ஸேதி அனயம் ஆபன்னோ ப்³யஸனம் ஆபன்னோ யதா²காமகரணீயோ லுத்³த³ஸ்ஸ. தமேனம், பி⁴க்க²வே, லுத்³தோ³ விஜ்ஜி²த்வா தஸ்மிம்யேவ கட்ட²கதங்கா³ரே [தஸ்மிம்யேவ மக்கடம் உத்³த⁴ரித்வா (ஸீ. ஸ்யா.)] அவஸ்ஸஜ்ஜேத்வா யேன காமம் பக்கமதி. ஏவம் ஸோ தம், பி⁴க்க²வே, ஹோதி யோ அகோ³சரே சரதி பரவிஸயே.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, மா அகோ³சரே சரித்த² பரவிஸயே. அகோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் பரவிஸயே லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ? யதி³த³ம் – பஞ்ச காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா. அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அகோ³சரோ பரவிஸயோ.

‘‘கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரத² ஸகே பேத்திகே விஸயே. கோ³சரே, பி⁴க்க²வே, சரதம் ஸகே பேத்திகே விஸயே ந லச்ச²தி மாரோ ஓதாரம், ந லச்ச²தி மாரோ ஆரம்மணம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ? யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அயம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ கோ³சரோ ஸகோ பேத்திகோ விஸயோ’’தி. ஸத்தமம்.

8. ஸூத³ஸுத்தம்

374. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ராஜானம் வா ராஜமஹாமத்தம் வா [ராஜமஹாமத்தானம் வா (ஸீ.)] நானச்சயேஹி ஸூபேஹி பச்சுபட்டி²தோ அஸ்ஸ – அம்பி³லக்³கே³ஹிபி, தித்தகக்³கே³ஹிபி, கடுகக்³கே³ஹிபி, மது⁴ரக்³கே³ஹிபி, கா²ரிகேஹிபி, அகா²ரிகேஹிபி, லோணிகேஹிபி, அலோணிகேஹிபி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி – ‘இத³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, இமஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, இமஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, இமஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. அம்பி³லக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. தித்தகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கடுகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… மது⁴ரக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… அகா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… லோணிகம் வா மே அஜ்ஜ… அலோணிகம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அலோணிகஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அலோணிகஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அலோணிகஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’’தி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ந சேவ லாபீ⁴ ஹோதி அச்சா²த³னஸ்ஸ, ந லாபீ⁴ வேதனஸ்ஸ, ந லாபீ⁴ அபி⁴ஹாரானம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா ந பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி. வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி …பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா ந பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² ந சேவ லாபீ⁴ ஹோதி தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரானம், ந லாபீ⁴ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அப்³யத்தோ அகுஸலோ பி⁴க்கு² ஸகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிமித்தம் ந உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ராஜானம் வா ராஜமஹாமத்தம் வா நானச்சயேஹி ஸூபேஹி பச்சுபட்டி²தோ அஸ்ஸ – அம்பி³லக்³கே³ஹிபி, தித்தகக்³கே³ஹிபி, கடுகக்³கே³ஹிபி, மது⁴ரக்³கே³ஹிபி, கா²ரிகேஹிபி, அகா²ரிகேஹிபி, லோணிகேஹிபி, அலோணிகேஹிபி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி – ‘இத³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, இமஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, இமஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, இமஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. அம்பி³லக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அம்பி³லக்³க³ஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதி. தித்தகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கடுகக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… மது⁴ரக்³க³ம் வா மே அஜ்ஜ… கா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… அகா²ரிகம் வா மே அஜ்ஜ… லோணிகம் வா மே அஜ்ஜ… அலோணிகம் வா மே அஜ்ஜ ப⁴த்து ஸூபேய்யம் ருச்சதி, அலோணிகஸ்ஸ வா அபி⁴ஹரதி, அலோணிகஸ்ஸ வா ப³ஹும் க³ண்ஹாதி, அலோணிகஸ்ஸ வா வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’’தி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ லாபீ⁴ சேவ ஹோதி அச்சா²த³னஸ்ஸ, லாபீ⁴ வேதனஸ்ஸ, லாபீ⁴ அபி⁴ஹாரானம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ ஸூதோ³ ஸகஸ்ஸ ப⁴த்து நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி. வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² லாபீ⁴ சேவ ஹோதி தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸுக²விஹாரானம், லாபீ⁴ ஹோதி ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ குஸலோ பி⁴க்கு² ஸகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிமித்தம் உக்³க³ண்ஹாதீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. கி³லானஸுத்தம்

375. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி வேளுவகா³மகே [பே³லுவகா³மகே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏத² தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஸமந்தா வேஸாலியா யதா²மித்தம் யதா²ஸந்தி³ட்ட²ம் யதா²ஸம்ப⁴த்தம் வஸ்ஸம் உபேத². இதே⁴வாஹம் வேளுவகா³மகே வஸ்ஸம் உபக³ச்சா²மீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா ஸமந்தா வேஸாலியா யதா²மித்தம் யதா²ஸந்தி³ட்ட²ம் யதா²ஸம்ப⁴த்தம் வஸ்ஸம் உபக³ச்சு²ம். ப⁴க³வா பன தத்தே²வ வேளுவகா³மகே வஸ்ஸம் உபக³ச்சி² [உபக³ஞ்சி² (ஸீ. பீ.)].

அத² கோ² ப⁴க³வதோ வஸ்ஸூபக³தஸ்ஸ க²ரோ ஆபா³தோ⁴ உப்பஜ்ஜி, பா³ள்ஹா வேத³னா வத்தந்தி மாரணந்திகா. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா ஸதோ ஸம்பஜானோ அதி⁴வாஸேஸி அவிஹஞ்ஞமானோ. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ந கோ² மே தம் பதிரூபம், யோஹம் அனாமந்தேத்வா உபட்டா²கே அனபலோகேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரினிப்³பா³யேய்யம். யம்னூனாஹம் இமம் ஆபா³த⁴ம் வீரியேன படிபணாமேத்வா ஜீவிதஸங்கா²ரம் அதி⁴ட்டா²ய விஹரேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா தம் ஆபா³த⁴ம் வீரியேன படிபணாமேத்வா ஜீவிதஸங்கா²ரம் அதி⁴ட்டா²ய விஹாஸி. (அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஸோ ஆபா³தோ⁴ படிப்பஸ்ஸம்பி⁴) [( ) தீ³. நி. 2.164 தி³ஸ்ஸதி].

அத² கோ² ப⁴க³வா கி³லானா வுட்டி²தோ [கி³லானவுட்டி²தோ (ஸத்³த³னீதி)] அசிரவுட்டி²தோ கே³லஞ்ஞா விஹாரா நிக்க²மித்வா விஹாரபச்சா²யாயம் [விஹாரபச்சா²சா²யாயம் (ப³ஹூஸு)] பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தி³ட்டோ² மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ பா²ஸு; தி³ட்ட²ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ க²மனீயம்; தி³ட்ட²ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ யாபனீயம். அபி ச மே, ப⁴ந்தே, மது⁴ரகஜாதோ விய காயோ, தி³ஸாபி மே ந பக்கா²யந்தி, த⁴ம்மாபி மம் நப்படிப⁴ந்தி ப⁴க³வதோ கே³லஞ்ஞேன. அபி ச மே, ப⁴ந்தே, அஹோஸி காசிதே³வ அஸ்ஸாஸமத்தா – ‘ந தாவ ப⁴க³வா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸதி, ந யாவ ப⁴க³வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரதீ’’’தி.

‘‘கிம் பன தா³னி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ மயி பச்சாஸீஸதி [பச்சாஸிம்ஸதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]? தே³ஸிதோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ அனந்தரம் அபா³ஹிரம் கரித்வா. நத்தா²னந்த³, ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு ஆசரியமுட்டி². யஸ்ஸ நூன, ஆனந்த³, ஏவமஸ்ஸ – ‘அஹம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரிஹரிஸ்ஸாமீ’தி வா, ‘மமுத்³தே³ஸிகோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’தி வா, ஸோ நூன, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரேய்ய. ததா²க³தஸ்ஸ கோ², ஆனந்த³, ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பரிஹரிஸ்ஸாமீ’தி வா, ‘மமுத்³தே³ஸிகோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’தி வா. ஸ கிம் [ஸோ நூன (ஸீ. பீ.)], ஆனந்த³, ததா²க³தோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ கிஞ்சிதே³வ உதா³ஹரிஸ்ஸதி! ஏதரஹி கோ² பனாஹம், ஆனந்த³, ஜிண்ணோ வுத்³தோ⁴ மஹல்லகோ அத்³த⁴க³தோ வயோஅனுப்பத்தோ. ஆஸீதிகோ மே வயோ வத்ததி. ஸேய்யதா²பி, ஆனந்த³, ஜஜ்ஜரஸகடம் [ஜரஸகடம் (ஸப்³ப³த்த²)] வேளமிஸ்ஸகேன [வேக³மிஸ்ஸகேன (ஸீ.), வேளுமிஸ்ஸகேன (ஸ்யா. கம்.), வேத⁴மிஸ்ஸகேன (பீ. க.), வேக²மிஸ்ஸகேன (க.)] யாபேதி; ஏவமேவ கோ², ஆனந்த³, வேத⁴மிஸ்ஸகேன மஞ்ஞே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ யாபேதி.

‘‘யஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தோ ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரா ஏகச்சானம் வேத³னானம் நிரோதா⁴ அனிமித்தம் சேதோஸமாதி⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, பா²ஸுதரோ [பா²ஸுதரம் (ஸப்³ப³த்த²)], ஆனந்த³, தஸ்மிம் ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ ஹோதி [ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதி (ப³ஹூஸு)]. தஸ்மாதிஹானந்த³, அத்ததீ³பா விஹரத² அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ. யே ஹி கேசி, ஆனந்த³, ஏதரஹி வா மமச்சயே வா அத்ததீ³பா விஹரிஸ்ஸந்தி அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா; தமதக்³கே³ மேதே, ஆனந்த³, பி⁴க்கூ² ப⁴விஸ்ஸந்தி யே கேசி ஸிக்கா²காமா’’தி. நவமம்.

10. பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயஸுத்தம்

376. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தா பி⁴க்கு²னியோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோசும் –

‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா [ஸுபட்டி²தசித்தா (ஸீ. பீ. க.)] விஹரந்தியோ உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானந்தீ’’தி [ஸம்பஜானந்தீதி (க.)]. ‘‘ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ, ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ! யோ ஹி கோசி, ப⁴கி³னியோ, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – ‘உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீ’’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தா பி⁴க்கு²னியோ த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம். ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ம். அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ யேனாஹம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ², ப⁴ந்தே, தா பி⁴க்கு²னியோ மம் ஏதத³வோசும் – ‘இத⁴, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கு²னியோ சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா விஹரந்தியோ உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானந்தீ’தி. ஏவம் வுத்தாஹம், ப⁴ந்தே, தா பி⁴க்கு²னியோ ஏதத³வோசம் – ‘ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ, ஏவமேதம், ப⁴கி³னியோ! யோ ஹி கோசி, ப⁴கி³னியோ, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘ஏவமேதம், ஆனந்த³, ஏவமேதம், ஆனந்த³! யோ ஹி கோசி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ விஹரதி, தஸ்ஸேதம் பாடிகங்க²ம் – ‘உளாரம் புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதி’’’ [ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதீதி (ப³ஹூஸு)].

‘‘கதமேஸு சதூஸு? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ காயாரம்மணோ வா உப்பஜ்ஜதி காயஸ்மிம் பரிளாஹோ, சேதஸோ வா லீனத்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தம் விக்கி²பதி. தேனானந்த³ [தேனஹானந்த³ (ஸீ.)], பி⁴க்கு²னா கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹிதப்³ப³ம். தஸ்ஸ கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹதோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேத³யதி [வேதி³யதி (ஸீ.)]. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. ஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யஸ்ஸ க்²வாஹம் அத்தா²ய சித்தம் பணித³ஹிம், ஸோ மே அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ. ஹந்த³, தா³னி படிஸம்ஹராமீ’தி. ஸோ படிஸம்ஹரதி சேவ ந ச விதக்கேதி ந ச விசாரேதி. ‘அவிதக்கோம்ஹி அவிசாரோ, அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி’’.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ த⁴ம்மாரம்மணோ வா உப்பஜ்ஜதி காயஸ்மிம் பரிளாஹோ, சேதஸோ வா லீனத்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தம் விக்கி²பதி. தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹிதப்³ப³ம். தஸ்ஸ கிஸ்மிஞ்சிதே³வ பஸாத³னீயே நிமித்தே சித்தம் பணித³ஹதோ பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதி. பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேத³யதி. ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி. ஸோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யஸ்ஸ க்²வாஹம் அத்தா²ய சித்தம் பணித³ஹிம், ஸோ மே அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ. ஹந்த³, தா³னி படிஸம்ஹராமீ’தி. ஸோ படிஸம்ஹரதி சேவ ந ச விதக்கேதி ந ச விசாரேதி. ‘அவிதக்கோம்ஹி அவிசாரோ, அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி? ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ப³ஹித்³தா⁴, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² சித்தம் அப்பணிதா⁴ய ‘அப்பணிஹிதம் மே ப³ஹித்³தா⁴ சித்த’ந்தி பஜானாதி. அத² பச்சா²புரே ‘அஸம்கி²த்தம் விமுத்தம் அப்பணிஹித’ந்தி பஜானாதி. அத² ச பன ‘த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா ஸுக²மஸ்மீ’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா ஹோதி.

‘‘இதி கோ², ஆனந்த³, தே³ஸிதா மயா பணிதா⁴ய பா⁴வனா, தே³ஸிதா அப்பணிதா⁴ய பா⁴வனா. யம், ஆனந்த³, ஸத்தா²ரா கரணீயம் ஸாவகானம் ஹிதேஸினா அனுகம்பகேன அனுகம்பம் உபாதா³ய, கதம் வோ தம் மயா. ஏதானி, ஆனந்த³, ருக்க²மூலானி, ஏதானி ஸுஞ்ஞாகா³ரானி! ஜா²யதா²னந்த³, மா பமாத³த்த²; மா பச்சா² விப்படிஸாரினோ அஹுவத்த²! அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி. த³ஸமம்.

அம்ப³பாலிவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

அம்ப³பாலி ஸதோ பி⁴க்கு², ஸாலா குஸலராஸி ச;

ஸகுணக்³தி⁴ மக்கடோ ஸூதோ³, கி³லானோ பி⁴க்கு²னுபஸ்ஸயோதி.

2. நாலந்த³வக்³கோ³

1. மஹாபுரிஸஸுத்தம்

377. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘மஹாபுரிஸோ, மஹாபுரிஸோ’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, மஹாபுரிஸோ ஹோதீ’’தி? ‘‘விமுத்தசித்தத்தா க்²வாஹம், ஸாரிபுத்த, ‘மஹாபுரிஸோ’தி வதா³மி. அவிமுத்தசித்தத்தா ‘நோ மஹாபுரிஸோ’தி வதா³மி’’.

‘‘கத²ஞ்ச, ஸாரிபுத்த, விமுத்தசித்தோ ஹோதி? இத⁴, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் விரஜ்ஜதி, விமுச்சதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ சித்தம் விரஜ்ஜதி, விமுச்சதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. ஏவம் கோ², ஸாரிபுத்த, விமுத்தசித்தோ ஹோதி. விமுத்தசித்தத்தா க்²வாஹம், ஸாரிபுத்த, ‘மஹாபுரிஸோ’தி வதா³மி. அவிமுத்தசித்தத்தா ‘நோ மஹாபுரிஸோ’தி வதா³மீ’’தி. பட²மம்.

2. நாலந்த³ஸுத்தம்

378. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாலந்தா³யம் விஹரதி பாவாரிகம்ப³வனே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி! ந சாஹு, ந ச ப⁴விஸ்ஸதி, ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ, யதி³த³ம் – ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி. ‘‘உளாரா கோ² த்யாயம், ஸாரிபுத்த, ஆஸபீ⁴ வாசா பா⁴ஸிதா, ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸீஹனாதோ³ நதி³தோ – ‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி! ந சாஹு, ந ச ப⁴விஸ்ஸதி ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ, யதி³த³ம் – ஸம்போ³தி⁴ய’’’ந்தி.

‘‘கிம் நு தே, ஸாரிபுத்த, யே தே அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தா – ‘ஏவம்ஸீலா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும்’ இதி வா, ‘ஏவம்த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும்’ இதி வா, ‘ஏவம்பஞ்ஞா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும்’ இதி வா, ‘ஏவம்விஹாரினோ தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும்’ இதி வா, ‘ஏவம்விமுத்தா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும்’ இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’!

‘‘கிம் பன தே, ஸாரிபுத்த, யே தே ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தா – ‘ஏவம்ஸீலா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி’ இதி வா, ‘ஏவம்த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி’ இதி வா, ‘ஏவம்பஞ்ஞா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி’ இதி வா, ‘ஏவம்விஹாரினோ தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி’ இதி வா, ‘ஏவம்விமுத்தா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி’ இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘கிம் பன த்யாஹம் [கிம் பன தே (ஸீ.)], ஸாரிபுத்த, ஏதரஹி, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தோ – ‘ஏவம்ஸீலோ ப⁴க³வா’ இதி வா, ‘ஏவம்த⁴ம்மோ ப⁴க³வா’ இதி வா, ‘ஏவம்பஞ்ஞோ ப⁴க³வா’ இதி வா, ‘ஏவம்விஹாரீ ப⁴க³வா’ இதி வா, ‘ஏவம்விமுத்தோ ப⁴க³வா’ இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ஏத்த² ச தே, ஸாரிபுத்த, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் [சேதோபரியாயஞாணம் (ப³ஹூஸு)] நத்தி². அத² கிஞ்சரஹி த்யாயம், ஸாரிபுத்த, உளாரா ஆஸபீ⁴ வாசா பா⁴ஸிதா, ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸீஹனாதோ³ நதி³தோ – ‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி! ந சாஹு, ந ச ப⁴விஸ்ஸதி, ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா’ பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ, யதி³த³ம் – ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி?

‘‘ந கோ² மே [ந கோ² மே தம் (ஸ்யா. கம். க.)], ப⁴ந்தே, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் அத்தி², அபி ச மே த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ. ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, ரஞ்ஞோ பச்சந்திமம் நக³ரம் த³ள்ஹுத்³தா⁴பம் [த³ள்ஹுத்³தா³பம் (ஸீ. பீ. க.), த³ள்ஹத்³தா⁴பம் (ஸ்யா. கம்.)] த³ள்ஹபாகாரதோரணம் ஏகத்³வாரம். தத்ரஸ்ஸ தோ³வாரிகோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ அஞ்ஞாதானம் நிவாரேதா ஞாதானம் பவேஸேதா. ஸோ தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ ஸமந்தா அனுபரியாயபத²ம் அனுக்கமமானோ ந பஸ்ஸேய்ய பாகாரஸந்தி⁴ம் வா பாகாரவிவரம் வா, அந்தமஸோ பி³ளாரனிக்க²மனமத்தம்பி. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘யே கோ² கேசி ஓளாரிகா பாணா இமம் நக³ரம் பவிஸந்தி வா நிக்க²மந்தி வா, ஸப்³பே³ தே இமினாவ த்³வாரேன பவிஸந்தி வா நிக்க²மந்தி வா’தி. ஏவமேவ கோ² மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ – ‘யேபி தே, ப⁴ந்தே, அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ பஞ்ச நீவரணே பஹாய, சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே, சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா, அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ம்ஸு. யேபி தே, ப⁴ந்தே, ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ பஞ்ச நீவரணே பஹாய, சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே, சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா, அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தி. ப⁴க³வாபி, ப⁴ந்தே, ஏதரஹி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பஞ்ச நீவரணே பஹாய, சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே, சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா, அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴’’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! தஸ்மாதிஹ த்வம், ஸாரிபுத்த, இமம் த⁴ம்மபரியாயம் அபி⁴க்க²ணம் பா⁴ஸேய்யாஸி பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். யேஸம்பி ஹி, ஸாரிபுத்த, மோக⁴புரிஸானம் ப⁴விஸ்ஸதி ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா, தேஸம்பிமம் த⁴ம்மபரியாயம் ஸுத்வா யா ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா ஸா பஹீயிஸ்ஸதீ’’தி. து³தியம்.

3. சுந்த³ஸுத்தம்

379. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மக³தே⁴ஸு விஹரதி நாலககா³மகே ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. சுந்தோ³ ச ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ உபட்டா²கோ ஹோதி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனேவ ஆபா³தே⁴ன பரினிப்³பா³யி. அத² கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பத்தசீவரமாதா³ய யேன ஸாவத்தி² ஜேதவனம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆயஸ்மா, ப⁴ந்தே, ஸாரிபுத்தோ பரினிப்³பு³தோ. இத³மஸ்ஸ பத்தசீவர’’ந்தி.

‘‘அத்தி² கோ² இத³ம், ஆவுஸோ சுந்த³, கதா²பாப⁴தம் ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாய. ஆயாமாவுஸோ சுந்த³, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ சுந்தோ³ ச ஸமணுத்³தே³ஸோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அயம், ப⁴ந்தே, சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஏவமாஹ – ‘ஆயஸ்மா, ப⁴ந்தே, ஸாரிபுத்தோ பரினிப்³பு³தோ; இத³மஸ்ஸ பத்தசீவர’ந்தி. அபி ச மே, ப⁴ந்தே, மது⁴ரகஜாதோ விய காயோ, தி³ஸாபி மே ந பக்கா²யந்தி, த⁴ம்மாபி மம் நப்படிப⁴ந்தி ‘ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பரினிப்³பு³தோ’தி ஸுத்வா’’.

‘‘கிம் நு கோ² தே, ஆனந்த³, ஸாரிபுத்தோ ஸீலக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ, ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ, பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ, விமுத்திக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ’’தி? ‘‘ந ச கோ² மே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸீலக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ, ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் வா…பே… பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் வா… விமுத்திக்க²ந்த⁴ம் வா… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்த⁴ம் வா ஆதா³ய பரினிப்³பு³தோ. அபி ச மே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஓவாத³கோ அஹோஸி ஓதிண்ணோ விஞ்ஞாபகோ ஸந்த³ஸ்ஸகோ ஸமாத³பகோ ஸமுத்தேஜகோ ஸம்பஹம்ஸகோ, அகிலாஸு த⁴ம்மதே³ஸனாய, அனுக்³கா³ஹகோ ஸப்³ரஹ்மசாரீனம். தம் மயம் ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ த⁴ம்மோஜம் த⁴ம்மபோ⁴க³ம் த⁴ம்மானுக்³க³ஹம் அனுஸ்ஸராமா’’தி.

‘‘நனு தம், ஆனந்த³, மயா படிகச்சேவ [படிக³ச்சேவ (ஸீ. பீ.)] அக்கா²தம் – ‘ஸப்³பே³ஹி பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. தம் குதேத்த², ஆனந்த³, லப்³பா⁴! யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஆனந்த³, மஹதோ ருக்க²ஸ்ஸ திட்ட²தோ ஸாரவதோ யோ மஹந்ததரோ க²ந்தோ⁴ ஸோ பலுஜ்ஜேய்ய; ஏவமேவ கோ² ஆனந்த³, மஹதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ திட்ட²தோ ஸாரவதோ ஸாரிபுத்தோ பரினிப்³பு³தோ. தம் குதேத்த², ஆனந்த³, லப்³பா⁴! யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீ’தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. தஸ்மாதிஹானந்த³, அத்ததீ³பா விஹரத² அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ. யே ஹி கேசி, ஆனந்த³, ஏதரஹி வா மமச்சயே வா அத்ததீ³பா விஹரிஸ்ஸந்தி அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா; தமதக்³கே³ மேதே, ஆனந்த³, பி⁴க்கூ² ப⁴விஸ்ஸந்தி யே கேசி ஸிக்கா²காமா’’தி. ததியம்.

4. உக்கசேலஸுத்தம்

380. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வஜ்ஜீஸு விஹரதி உக்கசேலாயம் க³ங்கா³ய நதி³யா தீரே மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் அசிரபரினிப்³பு³தேஸு ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானேஸு. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ அஜ்ஜோ²காஸே நிஸின்னோ ஹோதி.

அத² கோ² ப⁴க³வா துண்ஹீபூ⁴தம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் அனுவிலோகேத்வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘அபி ம்யாயம், பி⁴க்க²வே, பரிஸா ஸுஞ்ஞா விய கா²யதி பரினிப்³பு³தேஸு ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானேஸு. அஸுஞ்ஞா மே, பி⁴க்க²வே, பரிஸா ஹோதி, அனபேக்கா² தஸ்ஸம் தி³ஸாயம் ஹோதி, யஸ்ஸம் தி³ஸாயம் ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா விஹரந்தி. யே ஹி தே, பி⁴க்க²வே, அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, தேஸம்பி ப⁴க³வந்தானம் ஏதப்பரமம்யேவ ஸாவகயுக³ம் [ஏதபரமம்யேவ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அஹோஸி – ஸேய்யதா²பி மய்ஹம் ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, தேஸம்பி ப⁴க³வந்தானம் ஏதப்பரமம்யேவ ஸாவகயுக³ம் ப⁴விஸ்ஸதி – ஸேய்யதா²பி மய்ஹம் ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா. அச்ச²ரியம், பி⁴க்க²வே, ஸாவகானம்! அப்³பு⁴தம், பி⁴க்க²வே, ஸாவகானம்! ஸத்து² ச நாம ஸாஸனகரா ப⁴விஸ்ஸந்தி ஓவாத³ப்படிகரா, சதுன்னஞ்ச பரிஸானம் பியா ப⁴விஸ்ஸந்தி மனாபா க³ருபா⁴வனீயா ச! அச்ச²ரியம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ, அப்³பு⁴தம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ! ஏவரூபேபி நாம ஸாவகயுகே³ பரினிப்³பு³தே நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ ஸோகோ வா பரிதே³வோ வா! தம் குதேத்த², பி⁴க்க²வே, லப்³பா⁴! யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, மஹதோ ருக்க²ஸ்ஸ திட்ட²தோ ஸாரவதோ யே மஹந்ததரா க²ந்தா⁴ தே பலுஜ்ஜேய்யும்; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, மஹதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ திட்ட²தோ ஸாரவதோ ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானா பரினிப்³பு³தா. தம் குதேத்த², பி⁴க்க²வே, லப்³பா⁴! யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, அத்ததீ³பா விஹரத² அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்ததீ³போ விஹரதி அத்தஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ, த⁴ம்மதீ³போ த⁴ம்மஸரணோ அனஞ்ஞஸரணோ. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி வா மமச்சயே வா அத்ததீ³பா விஹரிஸ்ஸந்தி அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா; தமதக்³கே³ மேதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ப⁴விஸ்ஸந்தி யே கேசி ஸிக்கா²காமா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பா³ஹியஸுத்தம்

381. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா பா³ஹியோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா பா³ஹியோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேது, யமஹம் ப⁴க³வதோ த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரேய்ய’’ந்தி. ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம், பா³ஹிய, ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா. யதோ ச கோ² தே, பா³ஹிய, ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி, தி³ட்டி² ச உஜுகா, ததோ த்வம், பா³ஹிய, ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பா⁴வேய்யாஸி’’.

‘‘கதமே சத்தாரோ? இத⁴, த்வம், பா³ஹிய, காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யதோ கோ² த்வம், பா³ஹிய, ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேஸ்ஸஸி, ததோ துய்ஹம், பா³ஹிய, யா ரத்தி வா தி³வஸோ வா ஆக³மிஸ்ஸதி, வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, நோ பரிஹானீ’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா பா³ஹியோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா பா³ஹியோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பனாயஸ்மா பா³ஹியோ அரஹதம் அஹோஸீதி. பஞ்சமம்.

6. உத்தியஸுத்தம்

382. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா உத்தியோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா உத்தியோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேது, யமஹம் ப⁴க³வதோ த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரேய்ய’’ந்தி. ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம், உத்திய, ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம், தி³ட்டி² ச உஜுகா. யதோ ச கோ² தே, உத்திய, ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி, தி³ட்டி² ச உஜுகா, ததோ த்வம், உத்திய, ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பா⁴வேய்யாஸி’’.

‘‘கதமே சத்தாரோ? இத⁴ த்வம், உத்திய, காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராஹி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யதோ கோ² த்வம், உத்திய, ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேஸ்ஸஸி, ததோ த்வம், உத்திய, க³மிஸ்ஸஸி மச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ பார’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா உத்தியோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா உத்தியோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பனாயஸ்மா உத்தியோ அரஹதம் அஹோஸீதி. ச²ட்ட²ம்.

7. அரியஸுத்தம்

383. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அரியா நிய்யானிகா நிய்யந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அரியா நிய்யானிகா நிய்யந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயா’’தி. ஸத்தமம்.

8. ப்³ரஹ்மஸுத்தம்

384. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா உருவேலாயம் விஹரதி நஜ்ஜா நேரஞ்ஜராய தீரே அஜபாலனிக்³ரோதே⁴ பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘ஏகாயனோ அயம் மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’.

‘‘கதமே சத்தாரோ? காயே வா பி⁴க்கு² காயானுபஸ்ஸீ விஹரேய்ய ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வா பி⁴க்கு²…பே… சித்தே வா பி⁴க்கு²…பே… த⁴ம்மேஸு வா பி⁴க்கு² த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரேய்ய ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏகாயனோ அயம் மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி.

அத² கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ப⁴க³வதோ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய, ஏவமேவ – ப்³ரஹ்மலோகே அந்தரஹிதோ ப⁴க³வதோ புரதோ பாதுரஹோஸி. அத² கோ² ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏவமேதம், ப⁴க³வா, ஏவமேதம், ஸுக³த! ஏகாயனோ அயம், ப⁴ந்தே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’.

‘‘கதமே சத்தாரோ? காயே வா, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² காயானுபஸ்ஸீ விஹரேய்ய ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வா, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²…பே… சித்தே வா, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²…பே… த⁴ம்மேஸு வா, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரேய்ய ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏகாயனோ அயம், ப⁴ந்தே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி.

இத³மவோச ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி. இத³ம் வத்வா அதா²பரம் ஏதத³வோச –

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ, மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³, தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி. அட்ட²மம்;

9. ஸேத³கஸுத்தம்

385. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸும்பே⁴ஸு விஹரதி ஸேத³கம் நாம ஸும்பா⁴னம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, சண்டா³லவம்ஸிகோ சண்டா³லவம்ஸம் உஸ்ஸாபேத்வா மேத³கதா²லிகம் அந்தேவாஸிம் ஆமந்தேஸி – ‘ஏஹி த்வம், ஸம்ம மேத³கதா²லிகே, சண்டா³லவம்ஸம் அபி⁴ருஹித்வா மம உபரிக²ந்தே⁴ திட்டா²ஹீ’தி. ‘ஏவம், ஆசரியா’தி கோ², பி⁴க்க²வே, மேத³கதா²லிகா அந்தேவாஸீ சண்டா³லவம்ஸிகஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா சண்டா³லவம்ஸம் அபி⁴ருஹித்வா ஆசரியஸ்ஸ உபரிக²ந்தே⁴ அட்டா²ஸி. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, சண்டா³லவம்ஸிகோ மேத³கதா²லிகம் அந்தேவாஸிம் ஏதத³வோச – ‘த்வம், ஸம்ம மேத³கதா²லிகே, மமம் ரக்க², அஹம் தம் ரக்கி²ஸ்ஸாமி. ஏவம் மயம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் கு³த்தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் ரக்கி²தா ஸிப்பானி சேவ த³ஸ்ஸேஸ்ஸாம, லாப⁴ஞ்ச [லாபே⁴ ச (ஸீ.)] லச்சா²ம, ஸோத்தி²னா ச சண்டா³லவம்ஸா ஓரோஹிஸ்ஸாமா’தி. ஏவம் வுத்தே, பி⁴க்க²வே, மேத³கதா²லிகா அந்தேவாஸீ சண்டா³லவம்ஸிகம் ஏதத³வோச – ‘ந கோ² பனேதம், ஆசரிய, ஏவம் ப⁴விஸ்ஸதி. த்வம், ஆசரிய, அத்தானம் ரக்க², அஹம் அத்தானம் ரக்கி²ஸ்ஸாமி. ஏவம் மயம் அத்தகு³த்தா அத்தரக்கி²தா ஸிப்பானி சேவ த³ஸ்ஸேஸ்ஸாம, லாப⁴ஞ்ச லச்சா²ம, ஸோத்தி²னா ச சண்டா³லவம்ஸா ஓரோஹிஸ்ஸாமா’’’தி. ‘‘ஸோ தத்த² ஞாயோ’’தி ப⁴க³வா ஏதத³வோச, ‘‘யதா² மேத³கதா²லிகா அந்தேவாஸீ ஆசரியம் அவோச. அத்தானம், பி⁴க்க²வே, ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ம்; பரம் ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ம். அத்தானம், பி⁴க்க²வே, ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி, பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தி’’.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அத்தானம் ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி? ஆஸேவனாய, பா⁴வனாய, ப³ஹுலீகம்மேன – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அத்தானம் ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தி? க²ந்தியா, அவிஹிம்ஸாய, மேத்தசித்ததாய, அனுத³யதாய – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தி. அத்தானம், பி⁴க்க²வே, ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ம்; பரம் ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ம். அத்தானம், பி⁴க்க²வே, ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி, பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தீ’’தி. நவமம்.

10. ஜனபத³கல்யாணீஸுத்தம்

386. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸும்பே⁴ஸு விஹரதி ஸேத³கம் நாம ஸும்பா⁴னம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ‘ஜனபத³கல்யாணீ, ஜனபத³கல்யாணீ’தி கோ², பி⁴க்க²வே, மஹாஜனகாயோ ஸன்னிபதேய்ய. ‘ஸா கோ² பனஸ்ஸ ஜனபத³கல்யாணீ பரமபாஸாவினீ நச்சே, பரமபாஸாவினீ கீ³தே. ஜனபத³கல்யாணீ நச்சதி கா³யதீ’தி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴ய்யோஸோமத்தாய மஹாஜனகாயோ ஸன்னிபதேய்ய. அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய ஜீவிதுகாமோ அமரிதுகாமோ ஸுக²காமோ து³க்க²ப்படிகூலோ. தமேனம் ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அயம் தே, அம்போ⁴ புரிஸ, ஸமதித்திகோ தேலபத்தோ அந்தரேன ச மஹாஸமஜ்ஜம் அந்தரேன ச ஜனபத³கல்யாணியா பரிஹரிதப்³போ³. புரிஸோ ச தே உக்கி²த்தாஸிகோ பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தி⁴ஸ்ஸதி. யத்தே²வ நம் தோ²கம்பி ச²ட்³டே³ஸ்ஸதி தத்தே²வ தே ஸிரோ பாதேஸ்ஸதீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் தேலபத்தம் அமனஸிகரித்வா ப³ஹித்³தா⁴ பமாத³ம் ஆஹரேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘உபமா கோ² ம்யாயம், பி⁴க்க²வே, கதா அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனாய. அயம் சேவேத்த² அத்தோ² – ஸமதித்திகோ தேலபத்தோதி கோ², பி⁴க்க²வே, காயக³தாய ஏதம் ஸதியா அதி⁴வசனம். தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘காயக³தா ஸதி நோ பா⁴விதா ப⁴விஸ்ஸதி ப³ஹுலீகதா யானீகதா வத்து²கதா அனுட்டி²தா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴’தி. ஏவஞ்ஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. த³ஸமம்.

நாலந்த³வக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

மஹாபுரிஸோ நாலந்த³ம், சுந்தோ³ சேலஞ்ச பா³ஹியோ;

உத்தியோ அரியோ ப்³ரஹ்மா, ஸேத³கம் ஜனபதே³ன சாதி.

3. ஸீலட்டி²திவக்³கோ³

1. ஸீலஸுத்தம்

387. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மா ச ப⁴த்³தோ³ பாடலிபுத்தே விஹரந்தி குக்குடாராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தோ³ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘யானிமானி, ஆவுஸோ ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானி வுத்தானி ப⁴க³வதா, இமானி குஸலானி ஸீலானி கிமத்தி²யானி வுத்தானி ப⁴க³வதா’’தி?

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³! ப⁴த்³த³கோ கோ² தே, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, உம்மங்கோ³ [உம்மக்³கோ³ (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)], ப⁴த்³த³கம் படிபா⁴னம், கல்யாணீ பரிபுச்சா². ஏவஞ்ஹி த்வம், ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, புச்ச²ஸி – ‘யானிமானி ஆவுஸோ ஆனந்த³, குஸலானி ஸீலானி வுத்தானி ப⁴க³வதா, இமானி குஸலானி ஸீலானி கிமத்தி²யானி வுத்தானி ப⁴க³வதா’’’தி? ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி. ‘‘யானிமானி, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, குஸலானி ஸீலானி வுத்தானி ப⁴க³வதா, இமானி குஸலானி ஸீலானி யாவதே³வ சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய வுத்தானி ப⁴க³வதா’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யானிமானி, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, குஸலானி ஸீலானி வுத்தானி ப⁴க³வதா, இமானி குஸலானி ஸீலானி யாவதே³வ இமேஸம் சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴வனாய வுத்தானி ப⁴க³வதா’’தி. பட²மம்.

2. சிரட்டி²திஸுத்தம்

388. தம்யேவ நிதா³னம். ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி? கோ பனாவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதீ’’தி?

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³! ப⁴த்³த³கோ கோ² தே, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, உம்மங்கோ³, ப⁴த்³த³கம் படிபா⁴னம், கல்யாணீ பரிபுச்சா². ஏவஞ்ஹி த்வம், ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, புச்ச²ஸி – ‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி? கோ பனாவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதீ’’’தி? ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி. ‘‘சதுன்னம் கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி. சதுன்னஞ்ச கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதி’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி. இமேஸஞ்ச கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதீ’’தி. து³தியம்.

3. பரிஹானஸுத்தம்

389. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மா ச ப⁴த்³தோ³ பாடலிபுத்தே விஹரந்தி குக்குடாராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தோ³ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ப⁴த்³தோ³ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ஸத்³த⁴ம்மபரிஹானம் ஹோதி? கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ஸத்³த⁴ம்மஅபரிஹானம் ஹோதீ’’தி?

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³! ப⁴த்³த³கோ கோ² தே, ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, உம்மங்கோ³, ப⁴த்³த³கம் படிபா⁴னம், கல்யாணீ பரிபுச்சா². ஏவஞ்ஹி த்வம், ஆவுஸோ ப⁴த்³த³, புச்ச²ஸி – ‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ஸத்³த⁴ம்மபரிஹானம் ஹோதி? கோ பனாவுஸோ ஆனந்த³, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ஸத்³த⁴ம்மஅபரிஹானம் ஹோதீ’’’தி? ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி. ‘‘சதுன்னம் கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ஸத்³த⁴ம்மபரிஹானம் ஹோதி. சதுன்னஞ்ச கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ஸத்³த⁴ம்மஅபரிஹானம் ஹோதி’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ஸத்³த⁴ம்மபரிஹானம் ஹோதி. இமேஸஞ்ச கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ஸத்³த⁴ம்மஅபரிஹானம் ஹோதீ’’தி. ததியம்.

4. ஸுத்³த⁴ஸுத்தம்

390. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு …பே… சித்தே …பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. அஞ்ஞதரப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

391. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி? கோ பன, போ⁴ கோ³தம, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதீ’’தி?

‘‘சதுன்னம் கோ², ப்³ராஹ்மண, ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி. சதுன்னஞ்ச கோ², ப்³ராஹ்மண, ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதி.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் கோ², ப்³ராஹ்மண, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் அபா⁴விதத்தா அப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி. இமேஸஞ்ச கோ², ப்³ராஹ்மண, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தே பரினிப்³பு³தே ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதீ’’தி.

ஏவம் வுத்தே ஸோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. பதே³ஸஸுத்தம்

392. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மா ச மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ ஸாகேதே விஹரந்தி கண்ட³கீவனே [கண்டகீவனே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மா ச மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தா யேனாயஸ்மா அனிருத்³தோ⁴ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா அனுருத்³தே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘‘ஸேகோ², ஸேகோ²’தி [ஸேக்கோ² ஸேக்கோ²தி (ஸ்யா. கம்.)], ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, ஸேகோ² ஹோதீ’’தி? ‘‘சதுன்னம் கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் பதே³ஸம் பா⁴விதத்தா ஸேகோ² ஹோதி’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பதே³ஸம் பா⁴விதத்தா ஸேகோ² ஹோதீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸமத்தஸுத்தம்

393. தம்யேவ நிதா³னம். ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘‘அஸேகோ², அஸேகோ²’தி, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ஆவுஸோ, அஸேகோ² ஹோதீ’’தி? ‘‘சதுன்னம் கோ², ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் ஸமத்தம் பா⁴விதத்தா அஸேகோ² ஹோதி’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் ஸமத்தம் பா⁴விதத்தா அஸேகோ² ஹோதீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. லோகஸுத்தம்

394. தம்யேவ நிதா³னம். ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘கதமேஸம், ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, த⁴ம்மானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மஹாபி⁴ஞ்ஞதம் [மஹாபி⁴ஞ்ஞாதம் (பீ.)] பத்தோ’’தி? ‘‘சதுன்னம், ஆவுஸோ, ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மஹாபி⁴ஞ்ஞதம் பத்தோ’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். இமேஸம் க்²வாஹம், ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மஹாபி⁴ஞ்ஞதம் பத்தோ. இமேஸஞ்ச பனாஹம், ஆவுஸோ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ஸஹஸ்ஸம் லோகம் அபி⁴ஜானாமீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. ஸிரிவட்³ட⁴ஸுத்தம்

395. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸிரிவட்³டோ⁴ [ஸிரீவட்³டோ⁴ (க.)] க³ஹபதி ஆபா³தி⁴கோ ஹோதி து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. அத² கோ² ஸிரிவட்³டோ⁴ க³ஹபதி அஞ்ஞதரம் புரிஸம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம், அம்போ⁴ புரிஸ, யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³ – ‘ஸிரிவட்³டோ⁴, ப⁴ந்தே, க³ஹபதி ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. ஸோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தீ’தி. ஏவஞ்ச வதே³ஹி – ‘ஸாது⁴ கிர, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ஸிரிவட்³ட⁴ஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஸோ புரிஸோ ஸிரிவட்³ட⁴ஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ புரிஸோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸிரிவட்³டோ⁴, ப⁴ந்தே, க³ஹபதி ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ, ஸோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி. ஏவஞ்ச வதே³தி – ‘ஸாது⁴ கிர, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ஸிரிவட்³ட⁴ஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’’தி. அதி⁴வாஸேஸி கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ துண்ஹீபா⁴வேன.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன ஸிரிவட்³ட⁴ஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸிரிவட்³ட⁴ம் க³ஹபதிம் ஏதத³வோச – ‘‘கச்சி தே, க³ஹபதி, க²மனீயம் கச்சி யாபனீயம், கச்சி து³க்கா² வேத³னா படிக்கமந்தி, நோ அபி⁴க்கமந்தி; படிக்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ அபி⁴க்கமோ’’தி? ‘‘ந மே, ப⁴ந்தே, க²மனீயம் ந யாபனீயம். பா³ள்ஹா மே து³க்கா² வேத³னா அபி⁴க்கமந்தி, நோ படிக்கமந்தி; அபி⁴க்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ படிக்கமோ’’தி.

‘‘தஸ்மாதிஹ தே, க³ஹபதி, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரிஸ்ஸாமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரிஸ்ஸாமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’ந்தி. ஏவஞ்ஹி தே, க³ஹபதி, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி.

‘‘யேமே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா தே³ஸிதா ஸம்விஜ்ஜந்தி, தே த⁴ம்மா [ஸம்விஜ்ஜந்தே ரதனத⁴ம்மா (ஸீ.)] மயி, அஹஞ்ச தேஸு த⁴ம்மேஸு ஸந்தி³ஸ்ஸாமி. அஹஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹராமி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். யானி சிமானி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி தே³ஸிதானி, நாஹம், ப⁴ந்தே, தேஸம் கிஞ்சி அத்தனி அப்பஹீனம் ஸமனுபஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘லாபா⁴ தே, க³ஹபதி, ஸுலத்³த⁴ம் தே, க³ஹபதி! அனாகா³மிப²லம் தயா, க³ஹபதி, ப்³யாகத’’ந்தி. நவமம்.