2. ரஹோக³தவக்³கோ³

1. ரஹோக³தஸுத்தம்

259. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. வுத்தம் கோ² பனேதம் ப⁴க³வதா – ‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதம் தம் து³க்க²ஸ்மி’ந்தி. கிம் நு கோ² ஏதம் ப⁴க³வதா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதம் தம் து³க்க²ஸ்மி’’’ந்தி?

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்கு²! திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்கு², வேத³னா வுத்தா மயா. ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா மயா. வுத்தம் கோ² பனேதம், பி⁴க்கு², மயா – ‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதம், தம் து³க்க²ஸ்மி’ந்தி. தம் கோ² பனேதம், பி⁴க்கு², மயா ஸங்கா²ரானம்யேவ அனிச்சதம் ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதம் தம் து³க்க²ஸ்மி’ந்தி. தம் கோ² பனேதம், பி⁴க்கு², மயா ஸங்கா²ரானம்யேவ க²யத⁴ம்மதம்…பே… வயத⁴ம்மதம்…பே… விராக³த⁴ம்மதம் …பே… நிரோத⁴த⁴ம்மதம்…பே… விபரிணாமத⁴ம்மதம் ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதம் – ‘யம் கிஞ்சி வேத³யிதம் தம் து³க்க²ஸ்மி’ந்தி. அத² கோ² பன, பி⁴க்கு², மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா நிருத்³தா⁴ ஹோதி. து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா நிருத்³தா⁴ ஹோந்தி. ததியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பீதி நிருத்³தா⁴ ஹோதி. சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா நிருத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ரூபஸஞ்ஞா நிருத்³தா⁴ ஹோதி. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞா நிருத்³தா⁴ ஹோதி. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞா நிருத்³தா⁴ ஹோதி. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா நிருத்³தா⁴ ஹோதி. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச நிருத்³தா⁴ ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி. அத² கோ², பி⁴க்கு², மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் வூபஸமோ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா வூபஸந்தா ஹோதி. து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா வூபஸந்தா ஹோந்தி…பே… ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச வூபஸந்தா ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ வூபஸந்தோ ஹோதி, தோ³ஸோ வூபஸந்தோ ஹோதி, மோஹோ வூபஸந்தோ ஹோதி. ச²யிமா, பி⁴க்கு², பஸ்ஸத்³தி⁴யோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. ததியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பீதி படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. பட²மம்.

2. பட²மஆகாஸஸுத்தம்

260. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆகாஸே விவிதா⁴ வாதா வாயந்தி. புரத்தி²மாபி வாதா வாயந்தி, பச்சி²மாபி வாதா வாயந்தி, உத்தராபி வாதா வாயந்தி, த³க்கி²ணாபி வாதா வாயந்தி, ஸரஜாபி வாதா வாயந்தி, அரஜாபி வாதா வாயந்தி, ஸீதாபி வாதா வாயந்தி, உண்ஹாபி வாதா வாயந்தி, பரித்தாபி வாதா வாயந்தி, அதி⁴மத்தாபி வாதா வாயந்தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் காயஸ்மிம் விவிதா⁴ வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, ஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, து³க்கா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, அது³க்க²மஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதீ’’தி.

‘‘யதா²பி வாதா ஆகாஸே, வாயந்தி விவிதா⁴ புதூ²;

புரத்தி²மா பச்சி²மா சாபி, உத்தரா அத² த³க்கி²ணா.

‘‘ஸரஜா அரஜா சபி, ஸீதா உண்ஹா ச ஏகதா³;

அதி⁴மத்தா பரித்தா ச, புதூ² வாயந்தி மாலுதா.

‘‘ததே²விமஸ்மிம் காயஸ்மிம், ஸமுப்பஜ்ஜந்தி வேத³னா;

ஸுக²து³க்க²ஸமுப்பத்தி, அது³க்க²மஸுகா² ச யா.

‘‘யதோ ச பி⁴க்கு² ஆதாபீ, ஸம்பஜஞ்ஞம் ந ரிஞ்சதி [ஸம்பஜானோ நிரூபதி⁴ (க.)];

ததோ ஸோ வேத³னா ஸப்³பா³, பரிஜானாதி பண்டி³தோ.

‘‘ஸோ வேத³னா பரிஞ்ஞாய, தி³ட்டே² த⁴ம்மே அனாஸவோ;

காயஸ்ஸ பே⁴தா³ த⁴ம்மட்டோ², ஸங்க்²யம் நோபேதி வேத³கூ³’’தி. து³தியம்;

3. து³தியஆகாஸஸுத்தம்

261. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆகாஸே விவிதா⁴ வாதா வாயந்தி. புரத்தி²மாபி வாதா வாயந்தி…பே… அதி⁴மத்தாபி வாதா வாயந்தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் காயஸ்மிம் விவிதா⁴ வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, ஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, து³க்கா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, அது³க்க²மஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதீ’’தி. ததியம்.

4. அகா³ரஸுத்தம்

262. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆக³ந்துகாகா³ரம். தத்த² புரத்தி²மாயபி தி³ஸாய ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, பச்சி²மாயபி தி³ஸாய ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, உத்தராயபி தி³ஸாய ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, த³க்கி²ணாயபி தி³ஸாய ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி. க²த்தியாபி ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, ப்³ராஹ்மணாபி ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, வேஸ்ஸாபி ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி, ஸுத்³தா³பி ஆக³ந்த்வா வாஸம் கப்பேந்தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் காயஸ்மிம் விவிதா⁴ வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி. ஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, து³க்கா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, அது³க்க²மஸுகா²பி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. ஸாமிஸாபி ஸுகா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, ஸாமிஸாபி து³க்கா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, ஸாமிஸாபி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. நிராமிஸாபி ஸுகா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, நிராமிஸாபி து³க்கா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, நிராமிஸாபி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா உப்பஜ்ஜதீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பட²மஆனந்த³ஸுத்தம்

263. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³, ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கதமா நு கோ², ப⁴ந்தே, வேத³னா, கதமோ வேத³னாஸமுத³யோ, கதமோ வேத³னானிரோதோ⁴, கதமா வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³? கோ வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரணந்தி? திஸ்ஸோ இமா, ஆனந்த³, வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா வுச்சந்தி, ஆனந்த³, வேத³னா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴. யம் வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³. யா வேத³னா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அயம் வேத³னாய ஆதீ³னவோ. யோ வேத³னாய ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், இத³ம் வேத³னாய நிஸ்ஸரணம். அத² கோ² பனானந்த³, மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா நிருத்³தா⁴ ஹோதி…பே… ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச நிருத்³தா⁴ ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி. அத² கோ² பனானந்த³, மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் வூபஸமோ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா வூபஸந்தா ஹோதி…பே… ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச வூபஸந்தா ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ வூபஸந்தோ ஹோதி, தோ³ஸோ வூபஸந்தோ ஹோதி, மோஹோ வூபஸந்தோ ஹோதி. அத² கோ² பனானந்த³, மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ அக்கா²தா. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி…பே… ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ரூபஸஞ்ஞா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. து³தியஆனந்த³ஸுத்தம்

264. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதமா நு கோ², ஆனந்த³, வேத³னா, கதமோ வேத³னாஸமுத³யோ, கதமோ வேத³னானிரோதோ⁴, கதமா வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³? கோ வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரண’’ந்தி? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வன்னேத்திகா ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தஞ்ஞேவ படிபா⁴து ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ². ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஆனந்த³, ஸுணோஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘திஸ்ஸோ இமா, ஆனந்த³, வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா வுச்சந்தி, ஆனந்த³, வேத³னா…பே… ப²ஸ்ஸஸமுத³யா…பே… கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மஸம்ப³ஹுலஸுத்தம்

265. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘கதமா நு கோ², ப⁴ந்தே, வேத³னா, கதமோ வேத³னாஸமுத³யோ, கதமோ வேத³னானிரோதோ⁴, கதமா வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³? கோ வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரண’’ந்தி? ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴. யம் வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³. யா வேத³னா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அயம் வேத³னாய ஆதீ³னவோ. யோ வேத³னாய ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், இத³ம் வேத³னாய நிஸ்ஸரணம்.

‘‘அத² கோ² பன, பி⁴க்க²வே, மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா நிருத்³தா⁴ ஹோதி…பே… கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ நிருத்³தோ⁴ ஹோதி. அத² கோ² பன, பி⁴க்க²வே, மயா அனுபுப்³ப³ஸங்கா²ரானம் வூபஸமோ அக்கா²தோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா வூபஸந்தா ஹோதி…பே… கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ வூபஸந்தோ ஹோதி, தோ³ஸோ வூபஸந்தோ ஹோதி, மோஹோ வூபஸந்தோ ஹோதி. ச²யிமா, பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸத்³தி⁴யோ. பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வாசா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. ததியம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ பீதி படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோதி. சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, தோ³ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதி, மோஹோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியஸம்ப³ஹுலஸுத்தம்

266. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதமா நு கோ², பி⁴க்க²வே, வேத³னா, கதமோ வேத³னாஸமுத³யோ, கதமோ வேத³னானிரோதோ⁴, கதமா வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³? கோ வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரண’’ந்தி? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா…பே…’’ ‘‘திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா…பே… ப²ஸ்ஸஸமுத³யா…பே…. (யதா² புரிமஸுத்தந்தே, ததா² வித்தா²ரேதப்³போ³.) அட்ட²மம்.

9. பஞ்சகங்க³ஸுத்தம்

267. அத² கோ² பஞ்சகங்கோ³ த²பதி யேனாயஸ்மா உதா³யீ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² பஞ்சகங்கோ³ த²பதி ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் ஏதத³வோச – ‘‘கதி நு கோ², ப⁴ந்தே உதா³யி, வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘திஸ்ஸோ கோ², த²பதி, வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா கோ², த²பதி, திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. ஏவம் வுத்தே, பஞ்சகங்கோ³ த²பதி ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ², ப⁴ந்தே உதா³யி, திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. த்³வே வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா. யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. து³தியம்பி கோ² ஆயஸ்மா உதா³யீ பஞ்சகங்க³ம் த²பதிம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ², த²பதி, த்³வே வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. து³தியம்பி கோ² பஞ்சகங்கோ³ த²பதி ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ², ப⁴ந்தே உதா³யி, திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. த்³வே வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா. யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. ததியம்பி கோ² ஆயஸ்மா உதா³யீ பஞ்சகங்க³ம் த²பதிம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ², த²பதி, த்³வே வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. ததியம்பி கோ² பஞ்சகங்கோ³ த²பதி ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ², ப⁴ந்தே உதா³யி, திஸ்ஸோ வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா. த்³வே வேத³னா வுத்தா ப⁴க³வதா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா. யாயம், ப⁴ந்தே, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, ஸந்தஸ்மிம் ஏஸா பணீதே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி. நேவ ஸக்கி² ஆயஸ்மா உதா³யீ பஞ்சகங்க³ம் த²பதிம் ஸஞ்ஞாபேதும், ந பனாஸக்கி² பஞ்சகங்கோ³ த²பதி ஆயஸ்மந்தம் உதா³யிம் ஸஞ்ஞாபேதும். அஸ்ஸோஸி கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மதோ உதா³யிஸ்ஸ பஞ்சகங்கே³ன த²பதினா ஸத்³தி⁴ம் இமம் கதா²ஸல்லாபம்.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யாவதகோ ஆயஸ்மதோ உதா³யிஸ்ஸ பஞ்சகங்கே³ன த²பதினா ஸத்³தி⁴ம் அஹோஸி கதா²ஸல்லாபோ தம் ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி.

‘‘ஸந்தமேவ, ஆனந்த³, பரியாயம் பஞ்சகங்கோ³ த²பதி உதா³யிஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ நாப்³ப⁴னுமோதி³; ஸந்தஞ்ச பனானந்த³, பரியாயம் உதா³யீ பி⁴க்கு² பஞ்சகங்க³ஸ்ஸ த²பதினோ நாப்³ப⁴னுமோதி³. த்³வேபி மயா, ஆனந்த³, வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. திஸ்ஸோபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. பஞ்சபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. ச²பி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. அட்டா²ரஸாபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. ச²த்திம்ஸாபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. அட்ட²ஸதம்பி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதோ கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதே கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மே யே அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுபா⁴ஸிதம் ஸுலபிதம், ந ஸமனுமஞ்ஞிஸ்ஸந்தி, ந ஸமனுஜானிஸ்ஸந்தி, ந ஸமனுமோதி³ஸ்ஸந்தி, தேஸம் ஏதம் பாடிகங்க²ம் – ப⁴ண்ட³னஜாதா கலஹஜாதா விவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் முக²ஸத்தீஹி விதுத³ந்தா விஹரிஸ்ஸந்தீதி [விஹரிஸ்ஸந்தி (ஸீ. பீ. க.)]. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதோ கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதே கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மே யே அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுபா⁴ஸிதம் ஸுலபிதம் ஸமனுமஞ்ஞிஸ்ஸந்தி ஸமனுஜானிஸ்ஸந்தி ஸமனுமோதி³ஸ்ஸந்தி, தேஸம் ஏதம் பாடிகங்க²ம் – ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹரிஸ்ஸந்தீ’’தி.

‘‘பஞ்சிமே, ஆனந்த³, காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா…பே… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா. இமே கோ², ஆனந்த³, பஞ்ச காமகு³ணா. யம் கோ², ஆனந்த³, இமே பஞ்ச காமகு³ணே படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – இத³ம் வுச்சதி காமஸுக²ம். யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு², விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா, படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா, நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா, ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம, ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம, ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச. யே கோ², ஆனந்த³, ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஏதம்பரமம் ஸந்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ந்தீ’தி – இத³ம் நேஸாஹம் நானுஜானாமி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அத்தா²னந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘கதமஞ்சானந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் கோ², ஆனந்த³, ஏதம்ஹா ஸுகா² அஞ்ஞம் ஸுக²ம் அபி⁴க்கந்ததரஞ்ச பணீததரஞ்ச.

‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஆனந்த³, விஜ்ஜதி யம் அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமணோ கோ³தமோ ஆஹ, தஞ்ச ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதி. தயித³ம் கிம்ஸு, தயித³ம் கத²ம்ஸூ’தி? ஏவம்வாதி³னோ, ஆனந்த³, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவமஸ்ஸு வசனீயா – ‘ந கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வா ஸுக²ஞ்ஞேவ வேத³னம் ஸந்தா⁴ய ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதி. யத்த² யத்த², ஆவுஸோ, ஸுக²ம் உபலப்³ப⁴தி, யஹிம் யஹிம் [யம் ஹியம் ஹி ஸுக²ம் (ஸீ. பீ.), யஹிம் யஹிம் ஸுக²ம் (ஸ்யா. கம். க.) ம. நி. 2.91], தம் தம் ததா²க³தோ ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதீ’’’தி. நவமம்.

10. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

268. ‘‘த்³வேபி மயா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, திஸ்ஸோபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, பஞ்சபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, ச²பி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, அட்டா²ரஸாபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, ச²த்திம்ஸாபி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன, அட்ட²ஸதம்பி மயா வேத³னா வுத்தா பரியாயேன. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதே கோ², பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே யே அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுபா⁴ஸிதம் ஸுலபிதம் ந ஸமனுமஞ்ஞிஸ்ஸந்தி, ந ஸமனுஜானிஸ்ஸந்தி, ந ஸமனுமோதி³ஸ்ஸந்தி, தேஸம் ஏதம் பாடிகங்க²ம் – ப⁴ண்ட³னஜாதா கலஹஜாதா விவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் முக²ஸத்தீஹி விதுத³ந்தா விஹரிஸ்ஸந்தீதி. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ. ஏவம் பரியாயதே³ஸிதே கோ², பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே யே அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸுபா⁴ஸிதம் ஸுலபிதம் ஸமனுமஞ்ஞிஸ்ஸந்தி ஸமனுஜானிஸ்ஸந்தி ஸமனுமோதி³ஸ்ஸந்தி, தேஸம் ஏதம் பாடிகங்க²ம் – ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹரிஸ்ஸந்தீதி.

‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, காமகு³ணா…பே… டா²னம் கோ² பனேதம், பி⁴க்க²வே, விஜ்ஜதி யம் அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமணோ கோ³தமோ ஆஹ, தஞ்ச ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதி. தயித³ம் கிம்ஸு, தயித³ம் கத²ம்ஸூ’தி? ஏவம்வாதி³னோ, பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவமஸ்ஸு வசனீயா – ‘ந கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வா ஸுக²ஞ்ஞேவ வேத³னம் ஸந்தா⁴ய ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதி. யத்த² யத்த², ஆவுஸோ, ஸுக²ம் உபலப்³ப⁴தி யஹிம் யஹிம் [யம் ஹி யம் ஹி (ஸீ. பீ.)], தம் தம் ததா²க³தோ ஸுக²ஸ்மிம் பஞ்ஞபேதீ’’தி. த³ஸமம்.

ரஹோக³தவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ரஹோக³தம் த்³வே ஆகாஸம், அகா³ரம் த்³வே ச ஆனந்தா³;

ஸம்ப³ஹுலா து³வே வுத்தா, பஞ்சகங்கோ³ ச பி⁴க்கு²னாதி.