5. அத்ததீ³பவக்³கோ³

1. அத்ததீ³பஸுத்தம்

43. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘அத்ததீ³பா, பி⁴க்க²வே, விஹரத² அத்தஸரணா அனஞ்ஞஸரணா, த⁴ம்மதீ³பா த⁴ம்மஸரணா அனஞ்ஞஸரணா. அத்ததீ³பானம், பி⁴க்க²வே, விஹரதம் அத்தஸரணானம் அனஞ்ஞஸரணானம், த⁴ம்மதீ³பானம் த⁴ம்மஸரணானம் அனஞ்ஞஸரணானம் யோனி உபபரிக்கி²தப்³பா³. கிம்ஜாதிகா ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா, கிம்பஹோதிகா’’தி?

‘‘கிம்ஜாதிகா ச, பி⁴க்க²வே, ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா, கிம்பஹோதிகா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே அவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் அத³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ, ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்ஸ தம் ரூபம் விபரிணமதி, அஞ்ஞதா² ச ஹோதி. தஸ்ஸ ரூபவிபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா. வேத³னம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, வேத³னாவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா வேத³னம், வேத³னாய வா அத்தானம். தஸ்ஸ ஸா வேத³னா விபரிணமதி, அஞ்ஞதா² ச ஹோதி. தஸ்ஸ வேத³னாவிபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா. ஸஞ்ஞம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி… ஸங்கா²ரே அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்ஸ தம் விஞ்ஞாணம் விபரிணமதி, அஞ்ஞதா² ச ஹோதி. தஸ்ஸ விஞ்ஞாணவிபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா.

‘‘ரூபஸ்ஸ த்வேவ, பி⁴க்க²வே, அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமம் விராக³ம் நிரோத⁴ம் [விபரிணாம விராக³ நிரோத⁴ம் (ஸீ.)], புப்³பே³ சேவ ரூபம் ஏதரஹி ச ஸப்³ப³ம் ரூபம் அனிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மந்தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யே ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா தே பஹீயந்தி. தேஸம் பஹானா ந பரிதஸ்ஸதி, அபரிதஸ்ஸம் ஸுக²ம் விஹரதி, ஸுக²விஹாரீ பி⁴க்கு² ‘தத³ங்க³னிப்³பு³தோ’தி வுச்சதி. வேத³னாய த்வேவ, பி⁴க்க²வே, அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமம் விராக³ம் நிரோத⁴ம், புப்³பே³ சேவ வேத³னா ஏதரஹி ச ஸப்³பா³ வேத³னா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மாதி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யே ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா தே பஹீயந்தி. தேஸம் பஹானா ந பரிதஸ்ஸதி, அபரிதஸ்ஸம் ஸுக²ம் விஹரதி, ஸுக²விஹாரீ பி⁴க்கு² ‘தத³ங்க³னிப்³பு³தோ’தி வுச்சதி. ஸஞ்ஞாய… ஸங்கா²ரானம் த்வேவ, பி⁴க்க²வே, அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமம் விராக³ம் நிரோத⁴ம், புப்³பே³ சேவ ஸங்கா²ரா ஏதரஹி ச ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மாதி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யே ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா தே பஹீயந்தி. தேஸம் பஹானா ந பரிதஸ்ஸதி, அபரிதஸ்ஸம் ஸுக²ம் விஹரதி, ஸுக²விஹாரீ பி⁴க்கு² ‘தத³ங்க³னிப்³பு³தோ’தி வுச்சதி. விஞ்ஞாணஸ்ஸ த்வேவ, பி⁴க்க²வே, அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமம் விராக³ம் நிரோத⁴ம், புப்³பே³ சேவ விஞ்ஞாணம் ஏதரஹி ச ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் அனிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மந்தி, ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யே ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா தே பஹீயந்தி. தேஸம் பஹானா ந பரிதஸ்ஸதி, அபரிதஸ்ஸம் ஸுக²ம் விஹரதி, ஸுக²விஹாரீ பி⁴க்கு² ‘தத³ங்க³னிப்³பு³தோ’தி வுச்சதீ’’தி. பட²மம்.

2. படிபதா³ஸுத்தம்

44. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ஸக்காயஸமுத³யகா³மினிஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, படிபத³ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி, ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினிஞ்ச படிபத³ம். தம் ஸுணாத². கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸக்காயஸமுத³யகா³மினீ படிபதா³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே அவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் அத³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ, ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். வேத³னம் அத்ததோ… ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘ஸக்காயஸமுத³யகா³மினீ படிபதா³, ஸக்காயஸமுத³யகா³மினீ படிபதா³’தி. இதி ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி ‘து³க்க²ஸமுத³யகா³மினீ ஸமனுபஸ்ஸனா’தி. அயமேவேத்த² அத்தோ²’’.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ அரியானம் த³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே ஸுவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் த³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே ஸுவினீதோ, ந ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ரூபவந்தம் வா அத்தானம்; ந அத்தனி வா ரூபம், ந ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். ந வேத³னம் அத்ததோ… ந ஸஞ்ஞம்… ந ஸங்கா²ரே… ந விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம்; ந அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், ந விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி. இதி ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி ‘து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ ஸமனுபஸ்ஸனா’தி. அயமேவேத்த² அத்தோ²’’தி. து³தியம்.

3. அனிச்சஸுத்தம்

45. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம். யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம்; யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா; யத³னத்தா தம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ சித்தம் விரஜ்ஜதி விமுச்சதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. வேத³னா அனிச்சா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் அனிச்சம். யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம்; யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா; யத³னத்தா தம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ சித்தம் விரஜ்ஜதி விமுச்சதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. ரூபதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ சித்தம் விரத்தம் விமுத்தம் ஹோதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி, வேத³னாதா⁴துயா…பே… ஸஞ்ஞாதா⁴துயா… ஸங்கா²ரதா⁴துயா… விஞ்ஞாணதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ சித்தம் விரத்தம் விமுத்தம் ஹோதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. விமுத்தத்தா டி²தம். டி²தத்தா ஸந்துஸிதம் [ஸந்துஸ்ஸிதம் (க. ஸீ. பீ. க.)]. ஸந்துஸிதத்தா ந பரிதஸ்ஸதி. அபரிதஸ்ஸம் பச்சத்தஞ்ஞேவ பரினிப்³பா³யதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. ததியம்.

4. து³தியஅனிச்சஸுத்தம்

46. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம். யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம்; யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா; யத³னத்தா தம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். வேத³னா அனிச்சா… ஸஞ்ஞா அனிச்சா… ஸங்கா²ரா அனிச்சா… விஞ்ஞாணம் அனிச்சம். யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம்; யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா; யத³னத்தா தம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்’’.

‘‘ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²யோ ந ஹோந்தி. புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னம் அஸதி, அபரந்தானுதி³ட்டி²யோ ந ஹோந்தி. அபரந்தானுதி³ட்டீ²னம் அஸதி, தா²மஸோ [தா²மஸா (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பராமாஸோ ந ஹோதி. தா²மஸே [தா²மஸா (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), தா²மஸோ (க.)] பராமாஸே அஸதி ரூபஸ்மிம்… வேத³னாய … ஸஞ்ஞாய… ஸங்கா²ரேஸு… விஞ்ஞாணஸ்மிம் சித்தம் விரஜ்ஜதி விமுச்சதி அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி. விமுத்தத்தா டி²தம். டி²தத்தா ஸந்துஸிதம். ஸந்துஸிதத்தா ந பரிதஸ்ஸதி. அபரிதஸ்ஸம் பச்சத்தஞ்ஞேவ பரினிப்³பா³யதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. ஸமனுபஸ்ஸனாஸுத்தம்

47. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸமானா ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³தே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரம். கதமே பஞ்ச? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே அவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் அத³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். வேத³னம்… ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம்’’.

‘‘இதி அயஞ்சேவ ஸமனுபஸ்ஸனா ‘அஸ்மீ’தி சஸ்ஸ அவிக³தம் [அதி⁴க³தம் (ப³ஹூஸு)] ஹோதி. ‘அஸ்மீ’தி கோ² பன, பி⁴க்க²வே, அவிக³தே பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் அவக்கந்தி ஹோதி – சக்கு²ந்த்³ரியஸ்ஸ ஸோதிந்த்³ரியஸ்ஸ கா⁴னிந்த்³ரியஸ்ஸ ஜிவ்ஹிந்த்³ரியஸ்ஸ காயிந்த்³ரியஸ்ஸ. அத்தி², பி⁴க்க²வே, மனோ, அத்தி² த⁴ம்மா, அத்தி² அவிஜ்ஜாதா⁴து. அவிஜ்ஜாஸம்ப²ஸ்ஸஜேன, பி⁴க்க²வே, வேத³யிதேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ ‘அஸ்மீ’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘அயமஹமஸ்மீ’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ந ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ரூபீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘அரூபீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ஸஞ்ஞீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘அஸஞ்ஞீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ஹோதி’’.

‘‘திட்ட²ந்தேவ கோ² [திட்ட²ந்தி கோ² பன (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], பி⁴க்க²வே, தத்தே²வ [ததே²வ (கத்த²சி)] பஞ்சிந்த்³ரியானி. அதே²த்த² ஸுதவதோ அரியஸாவகஸ்ஸ அவிஜ்ஜா பஹீயதி, விஜ்ஜா உப்பஜ்ஜதி. தஸ்ஸ அவிஜ்ஜாவிராகா³ விஜ்ஜுப்பாதா³ ‘அஸ்மீ’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி; ‘அயமஹமஸ்மீ’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி; ‘ப⁴விஸ்ஸ’ந்தி… ‘ந ப⁴விஸ்ஸ’ந்தி… ரூபீ… அரூபீ … ஸஞ்ஞீ… அஸஞ்ஞீ… ‘நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ ப⁴விஸ்ஸ’ந்திபிஸ்ஸ ந ஹோதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. க²ந்த⁴ஸுத்தம்

48. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘பஞ்ச, பி⁴க்க²வே, க²ந்தே⁴ தே³ஸேஸ்ஸாமி, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ ச. தம் ஸுணாத². கதமே ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்சக்க²ந்தா⁴? யம் கிஞ்சி, பி⁴க்க²வே, ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, அயம் வுச்சதி ரூபக்க²ந்தோ⁴. யா காசி வேத³னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா… யே கேசி ஸங்கா²ரா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகா வா ஸுகு²மா வா…பே… அயம் வுச்சதி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴. யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, அயம் வுச்சதி விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴? யம் கிஞ்சி, பி⁴க்க²வே, ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம்…பே… யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸாஸவம் உபாதா³னியம், அயம் வுச்சதி ரூபுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. யா காசி வேத³னா…பே… யா தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸாஸவா உபாதா³னியா, அயம் வுச்சதி வேத³னுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யா தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸாஸவா உபாதா³னியா, அயம் வுச்சதி ஸஞ்ஞுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. யே கேசி ஸங்கா²ரா…பே… ஸாஸவா உபாதா³னியா, அயம் வுச்சதி ஸங்கா²ருபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம்…பே… யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸாஸவம் உபாதா³னியம், அயம் வுச்சதி விஞ்ஞாணுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸோணஸுத்தம்

49. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² ஸோணோ க³ஹபதிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி …பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஸோணம் க³ஹபதிபுத்தம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘யே ஹி கேசி, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனிச்சேன ரூபேன து³க்கே²ன விபரிணாமத⁴ம்மேன ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனா? அனிச்சாய வேத³னாய து³க்கா²ய விபரிணாமத⁴ம்மாய ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனா? அனிச்சாய ஸஞ்ஞாய… அனிச்சேஹி ஸங்கா²ரேஹி து³க்கே²ஹி விபரிணாமத⁴ம்மேஹி ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனா? அனிச்சேன விஞ்ஞாணேன து³க்கே²ன விபரிணாமத⁴ம்மேன ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’தி வா ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனா?

‘‘யே ச கோ² கேசி, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனிச்சேன ரூபேன து³க்கே²ன விபரிணாமத⁴ம்மேன ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனா? அனிச்சாய வேத³னாய… அனிச்சாய ஸஞ்ஞாய… அனிச்சேஹி ஸங்கா²ரேஹி… அனிச்சேன விஞ்ஞாணேன து³க்கே²ன விபரிணாமத⁴ம்மேன ‘ஸேய்யோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஸதி³ஸோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; ‘ஹீனோஹமஸ்மீ’திபி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி; கிமஞ்ஞத்ர யதா²பூ⁴தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனா?

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஸோண, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம் கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னா நிச்சா வா அனிச்சா வா’’தி? ‘‘அனிச்சா, ப⁴ந்தே’’… ‘‘ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம் கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தஸ்மாதிஹ, ஸோண, யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘யா காசி வேத³னா… யா காசி ஸஞ்ஞா… யே கேசி ஸங்கா²ரா… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘ஏவம் பஸ்ஸம், ஸோண, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸஞ்ஞாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸங்கா²ரேஸுபி நிப்³பி³ந்த³தி, விஞ்ஞாணஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி. நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி; விராகா³ விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியஸோணஸுத்தம்

50. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² ஸோணோ க³ஹபதிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஸோணம் க³ஹபதிபுத்தம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘யே ஹி கேசி, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ரூபம் நப்பஜானந்தி, ரூபஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ரூபனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி; வேத³னம் நப்பஜானந்தி, வேத³னாஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, வேத³னானிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, வேத³னானிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி; ஸஞ்ஞம் நப்பஜானந்தி…பே… ஸங்கா²ரே நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி; விஞ்ஞாணம் நப்பஜானந்தி, விஞ்ஞாணஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி. ந மே தே, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு வா ஸமணஸம்மதா ப்³ராஹ்மணேஸு வா ப்³ராஹ்மணஸம்மதா, ந ச பன தே ஆயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ம் வா ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ம் வா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ரூபம் பஜானந்தி, ரூபஸமுத³யம் பஜானந்தி, ரூபனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி; வேத³னம் பஜானந்தி…பே… ஸஞ்ஞம் பஜானந்தி… ஸங்கா²ரே பஜானந்தி… விஞ்ஞாணம் பஜானந்தி, விஞ்ஞாணஸமுத³யம் பஜானந்தி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி. தே ச கோ² மே, ஸோண, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு சேவ ஸமணஸம்மதா ப்³ராஹ்மணேஸு ச ப்³ராஹ்மணஸம்மதா, தே ச பனாயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ஞ்ச ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ஞ்ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. நந்தி³க்க²யஸுத்தம்

51. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘அனிச்சஞ்ஞேவ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபம் அனிச்சந்தி பஸ்ஸதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². ஸம்மா பஸ்ஸம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. அனிச்சஞ்ஞேவ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வேத³னம் அனிச்சந்தி பஸ்ஸதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². ஸம்மா பஸ்ஸம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. அனிச்சேயேவ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸஞ்ஞம் அனிச்சந்தி பஸ்ஸதி…பே… அனிச்சேயேவ பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸங்கா²ரே அனிச்சாதி பஸ்ஸதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². ஸம்மா பஸ்ஸம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. அனிச்சஞ்ஞேவ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஞ்ஞாணம் அனிச்சந்தி பஸ்ஸதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². ஸம்மா பஸ்ஸம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதீ’’தி. நவமம்.

10. து³தியனந்தி³க்க²யஸுத்தம்

52. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸி கரோத², ரூபானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸத². ரூபம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோ மனஸி கரோந்தோ, ரூபானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ ரூபஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. வேத³னம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸி கரோத², வேத³னானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸத². வேத³னம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோ மனஸி கரோந்தோ, வேத³னானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ வேத³னாய நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. ஸஞ்ஞம் பி⁴க்க²வே… ஸங்கா²ரே, பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸி கரோத², ஸங்கா²ரானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸத². ஸங்கா²ரே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோ மனஸி கரோந்தோ, ஸங்கா²ரானிச்சதம் யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதி. விஞ்ஞாணம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸி கரோத², விஞ்ஞாணானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸத². விஞ்ஞாணம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோ மனஸி கரோந்தோ, விஞ்ஞாணானிச்சதஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ விஞ்ஞாணஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³தி. நந்தி³க்க²யா ராக³க்க²யோ, ராக³க்க²யா நந்தி³க்க²யோ. நந்தி³ராக³க்க²யா சித்தம் விமுத்தம் ஸுவிமுத்தந்தி வுச்சதீ’’தி. த³ஸமம்.

அத்ததீ³பவக்³கோ³ பஞ்சமோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

அத்ததீ³பா படிபதா³, த்³வே ச ஹோந்தி அனிச்சதா;

ஸமனுபஸ்ஸனா க²ந்தா⁴, த்³வே ஸோணா த்³வே நந்தி³க்க²யேன சாதி.

மூலபண்ணாஸகோ ஸமத்தோ.

தஸ்ஸ மூலபண்ணாஸகஸ்ஸ வக்³கு³த்³தா³னம் –

நகுலபிதா அனிச்சோ ச, பா⁴ரோ நதும்ஹாகேன ச;

அத்ததீ³பேன பஞ்ஞாஸோ, பட²மோ தேன பவுச்சதீதி.