6. உபயவக்³கோ³

1. உபயஸுத்தம்

53. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘உபயோ [உபாயோ (ப³ஹூஸு)], பி⁴க்க²வே, அவிமுத்தோ, அனுபயோ விமுத்தோ. ரூபுபயம் [ரூபூபாயம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), ரூபுபாயம் (பீ. க.)] வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ரூபாரம்மணம் ரூபப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வேத³னுபயம் வா…பே… ஸஞ்ஞுபயம் வா…பே… ஸங்கா²ருபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ஸங்கா²ராரம்மணம் ஸங்கா²ரப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய’’.

‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹமஞ்ஞத்ர ரூபா அஞ்ஞத்ர வேத³னாய அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆக³திம் வா க³திம் வா சுதிம் வா உபபத்திம் வா வுத்³தி⁴ம் வா விரூள்ஹிம் வா வேபுல்லம் வா பஞ்ஞாபேஸ்ஸாமீ’தி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

‘‘ரூபதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. வேத³னாதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே… ஸஞ்ஞாதா⁴துயா சே பி⁴க்க²வே… ஸங்கா²ரதா⁴துயா சே பி⁴க்க²வே… விஞ்ஞாணதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. தத³ப்பதிட்டி²தம் விஞ்ஞாணம் அவிரூள்ஹம் அனபி⁴ஸங்க²ச்சவிமுத்தம். விமுத்தத்தா டி²தம். டி²தத்தா ஸந்துஸிதம். ஸந்துஸிதத்தா ந பரிதஸ்ஸதி. அபரிதஸ்ஸம் பச்சத்தஞ்ஞேவ பரினிப்³பா³யதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. பட²மம்.

2. பீ³ஜஸுத்தம்

54. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, பீ³ஜஜாதானி. கதமானி பஞ்ச? மூலபீ³ஜம், க²ந்த⁴பீ³ஜம், அக்³க³பீ³ஜம், ப²லுபீ³ஜம், பீ³ஜபீ³ஜஞ்ஞேவ பஞ்சமம். இமானி சஸ்ஸு, பி⁴க்க²வே, பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி அக²ண்டா³னி அபூதிகானி அவாதாதபஹதானி ஸாராதா³னி [ஸாராதா³யீனி (கத்த²சி)] ஸுக²ஸயிதானி, பத²வீ [பட²வீ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ச நாஸ்ஸ, ஆபோ ச நாஸ்ஸ; அபி நுமானி [அபி நு இமானி (ஸீ. பீ.)], பி⁴க்க²வே, பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்யு’’ந்தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘இமானி சஸ்ஸு, பி⁴க்க²வே, பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி அக²ண்டா³னி…பே… ஸுக²ஸயிதானி, பத²வீ ச அஸ்ஸ, ஆபோ ச அஸ்ஸ; அபி நுமானி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்யு’’ந்தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பத²வீதா⁴து, ஏவம் சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ த³ட்ட²ப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஆபோதா⁴து, ஏவம் நந்தி³ராகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி, ஏவம் விஞ்ஞாணம் ஸாஹாரம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்’’.

‘‘ரூபுபயம், பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ரூபாரம்மணம் ரூபப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வேத³னுபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய…பே… ஸஞ்ஞுபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய…பே… ஸங்கா²ருபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ஸங்கா²ராரம்மணம் ஸங்கா²ரப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய.

‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹமஞ்ஞத்ர ரூபா அஞ்ஞத்ர வேத³னாய அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆக³திம் வா க³திம் வா சுதிம் வா உபபத்திம் வா வுத்³தி⁴ம் வா விரூள்ஹிம் வா வேபுல்லம் வா பஞ்ஞாபேஸ்ஸாமீ’தி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

‘‘ரூபதா⁴துயா சேவ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. வேத³னாதா⁴துயா சே… ஸஞ்ஞாதா⁴துயா சே… ஸங்கா²ரதா⁴துயா சே… விஞ்ஞாணதா⁴துயா சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. தத³ப்பதிட்டி²தம் விஞ்ஞாணம் அவிரூள்ஹம் அனபி⁴ஸங்க²ச்சவிமுத்தம். விமுத்தத்தா டி²தம். டி²தத்தா ஸந்துஸிதம். ஸந்துஸிதத்தா ந பரிதஸ்ஸதி. அபரிதஸ்ஸம் பச்சத்தஞ்ஞேவ பரினிப்³பா³யதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. து³தியம்.

3. உதா³னஸுத்தம்

55. ஸாவத்தி²னிதா³னம். தத்ர கோ² ப⁴க³வா உதா³னம் உதா³னேஸி – ‘‘‘நோ சஸ்ஸம், நோ ச மே ஸியா, நாப⁴விஸ்ஸ, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீ’தி – ஏவம் அதி⁴முச்சமானோ பி⁴க்கு² சி²ந்தே³ய்ய ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானீ’’தி. ஏவம் வுத்தே, அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யதா² கத²ம் பன, ப⁴ந்தே, ‘நோ சஸ்ஸம், நோ ச மே ஸியா, நாப⁴விஸ்ஸ, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீ’தி – ஏவம் அதி⁴முச்சமானோ பி⁴க்கு² சி²ந்தே³ய்ய ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானீ’’தி?

‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ…பே… ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். வேத³னம்… ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம்; அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம்.

‘‘ஸோ அனிச்சம் ரூபம் ‘அனிச்சம் ரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனிச்சம் வேத³னம் ‘அனிச்சா வேத³னா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனிச்சம் ஸஞ்ஞம் ‘அனிச்சா ஸஞ்ஞா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனிச்சே ஸங்கா²ரே ‘அனிச்சா ஸங்கா²ரா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனிச்சம் விஞ்ஞாணம் ‘அனிச்சம் விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி.

‘‘து³க்க²ம் ரூபம் ‘து³க்க²ம் ரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, து³க்க²ம் வேத³னம்… து³க்க²ம் ஸஞ்ஞம்… து³க்கே² ஸங்கா²ரே… து³க்க²ம் விஞ்ஞாணம் ‘து³க்க²ம் விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி.

‘‘அனத்தம் ரூபம் ‘அனத்தா ரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனத்தம் வேத³னம் ‘அனத்தா வேத³னா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனத்தம் ஸஞ்ஞம் ‘அனத்தா ஸஞ்ஞா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனத்தே ஸங்கா²ரே ‘அனத்தா ஸங்கா²ரா’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, அனத்தம் விஞ்ஞாணம் ‘அனத்தா விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி.

‘‘ஸங்க²தம் ரூபம் ‘ஸங்க²தம் ரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி, ஸங்க²தம் வேத³னம்… ஸங்க²தம் ஸஞ்ஞம்… ஸங்க²தே ஸங்கா²ரே… ஸங்க²தம் விஞ்ஞாணம் ‘ஸங்க²தம் விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ரூபம் விப⁴விஸ்ஸதீதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. வேத³னா விப⁴விஸ்ஸதி… ஸஞ்ஞா விப⁴விஸ்ஸதி… ஸங்கா²ரா விப⁴விஸ்ஸந்தி… விஞ்ஞாணம் விப⁴விஸ்ஸதீதி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி.

‘‘ஸுதவா ச கோ², பி⁴க்கு², அரியஸாவகோ அரியானம் த³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே ஸுவினீதோ ஸப்புரிஸானம் த³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே ஸுவினீதோ ந ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… ந வேத³னம்… ந ஸஞ்ஞம்… ந ஸங்கா²ரே… ந விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி.

‘‘ஸோ அனிச்சம் ரூபம் ‘அனிச்சம் ரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. அனிச்சம் வேத³னம்… அனிச்சம் ஸஞ்ஞம்… அனிச்சே ஸங்கா²ரே… அனிச்சம் விஞ்ஞாணம் ‘அனிச்சம் விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. து³க்க²ம் ரூபம்…பே… து³க்க²ம் விஞ்ஞாணம்… அனத்தம் ரூபம்…பே… அனத்தம் விஞ்ஞாணம்… ஸங்க²தம் ரூபம்…பே… ஸங்க²தம் விஞ்ஞாணம் ‘ஸங்க²தம் விஞ்ஞாண’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ரூபம் விப⁴விஸ்ஸதீதி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. வேத³னா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் விப⁴விஸ்ஸதீதி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி.

‘‘ஸோ ரூபஸ்ஸ விப⁴வா, வேத³னாய விப⁴வா, ஸஞ்ஞா விப⁴வா, ஸங்கா²ரானம் விப⁴வா, விஞ்ஞாணஸ்ஸ விப⁴வா, ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², ‘நோ சஸ்ஸம், நோ ச மே ஸியா, நாப⁴விஸ்ஸ, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீ’தி – ஏவம் அதி⁴முச்சமானோ பி⁴க்கு² சி²ந்தே³ய்ய ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானீ’’தி. ‘‘ஏவம் அதி⁴முச்சமானோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² சி²ந்தே³ய்ய ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானீ’’தி.

‘‘கத²ம் பன, ப⁴ந்தே, ஜானதோ கத²ம் பஸ்ஸதோ அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீ’’தி? ‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அதஸிதாயே டா²னே தாஸம் ஆபஜ்ஜதி. தாஸோ ஹேஸோ [ஹேஸா (க.)] பி⁴க்கு² அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ – ‘நோ சஸ்ஸம், நோ ச மே ஸியா, நாப⁴விஸ்ஸ, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘ஸுதவா ச கோ², பி⁴க்கு², அரியஸாவகோ அதஸிதாயே டா²னே ந தாஸம் ஆபஜ்ஜதி. ந ஹேஸோ [ந ஹேஸா (க.)], பி⁴க்கு², தாஸோ ஸுதவதோ அரியஸாவகஸ்ஸ – ‘நோ சஸ்ஸம், நோ ச மே ஸியா, நாப⁴விஸ்ஸ, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ரூபுபயம் வா, பி⁴க்கு², விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ரூபாரம்மணம் ரூபப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய. வேத³னுபயம் வா, பி⁴க்கு²… ஸஞ்ஞுபயம் வா, பி⁴க்கு²… ஸங்கா²ருபயம் வா, பி⁴க்கு², விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ஸங்கா²ராரம்மணம் ஸங்கா²ரப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜேய்ய.

‘‘யோ [ஸோ (ஸப்³ப³த்த²)] பி⁴க்கு² ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹமஞ்ஞத்ர ரூபா, அஞ்ஞத்ர வேத³னாய, அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய, அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆக³திம் வா க³திம் வா சுதிம் வா உபபத்திம் வா வுத்³தி⁴ம் வா விரூள்ஹிம் வா வேபுல்லம் வா பஞ்ஞாபேஸ்ஸாமீ’தி, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

‘‘ரூபதா⁴துயா சே, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. வேத³னாதா⁴துயா சே, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு²னோ… ஸஞ்ஞாதா⁴துயா சே, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு²னோ… ஸங்கா²ரதா⁴துயா சே, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு²னோ… விஞ்ஞாணதா⁴துயா சே, பி⁴க்கு², பி⁴க்கு²னோ ராகோ³ பஹீனோ ஹோதி. ராக³ஸ்ஸ பஹானா வோச்சி²ஜ்ஜதாரம்மணம் பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந ஹோதி. தத³ப்பதிட்டி²தம் விஞ்ஞாணம் அவிரூள்ஹம் அனபி⁴ஸங்கா²ரஞ்ச விமுத்தம். விமுத்தத்தா டி²தம். டி²தத்தா ஸந்துஸிதம். ஸந்துஸிதத்தா ந பரிதஸ்ஸதி. அபரிதஸ்ஸம் பச்சத்தஞ்ஞேவ பரினிப்³பா³யதி. ‘கீ²ணா ஜாதி…பே… நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீ’’தி. ததியம்.

4. உபாதா³னபரிபவத்தஸுத்தம்

56. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னக்க²ந்தா⁴. கதமே பஞ்ச? ரூபுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, வேத³னுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, ஸஞ்ஞுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, ஸங்கா²ருபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, விஞ்ஞாணுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. யாவகீவஞ்சாஹம், பி⁴க்க²வே, இமே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ சதுபரிவட்டம் யதா²பூ⁴தம் நாப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், நேவ தாவாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பச்சஞ்ஞாஸிம். யதோ ச க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, இமே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ சதுபரிவட்டம் யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், அதா²ஹம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகே லோகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பச்சஞ்ஞாஸிம்’’.

‘‘கத²ஞ்ச சதுபரிவட்டம்? ரூபம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ரூபஸமுத³யம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ரூபனிரோத⁴ம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்; வேத³னம்… ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ரூபம்? சத்தாரோ ச மஹாபூ⁴தா சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய ரூபம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ரூபம். ஆஹாரஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ; ஆஹாரனிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ரூபனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபம் அபி⁴ஞ்ஞாய…பே… ஏவம் ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தா தே ஸுவிமுத்தா. யே ஸுவிமுத்தா தே கேவலினோ. யே கேவலினோ வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, வேத³னாகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, காயஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னாஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னானிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னானிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய வேத³னாய நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னம் அபி⁴ஞ்ஞாய…பே… ஏவம் வேத³னானிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய…பே… வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞாகாயா – ரூபஸஞ்ஞா, ஸத்³த³ஸஞ்ஞா, க³ந்த⁴ஸஞ்ஞா, ரஸஸஞ்ஞா, போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்ஞா, த⁴ம்மஸஞ்ஞா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ஸஞ்ஞாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ ஸஞ்ஞானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸஞ்ஞானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴…பே… வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, சேதனாகாயா – ரூபஸஞ்சேதனா, ஸத்³த³ஸஞ்சேதனா, க³ந்த⁴ஸஞ்சேதனா, ரஸஸஞ்சேதனா, போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்சேதனா, த⁴ம்மஸஞ்சேதனா. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ஸங்கா²ரஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ஸங்கா²ரே அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய ஸங்கா²ரானம் நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ஸங்கா²ரே அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய ஸங்கா²ரானம் நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தா, தே ஸுவிமுத்தா. யே ஸுவிமுத்தா, தே கேவலினோ. யே கேவலினோ வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணகாயா – சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம், கா⁴னவிஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம். நாமரூபஸமுத³யா விஞ்ஞாணஸமுத³யோ; நாமரூபனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் விஞ்ஞாணம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் விஞ்ஞாணம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தா, தே ஸுவிமுத்தா. யே ஸுவிமுத்தா, தே கேவலினோ. யே கேவலினோ வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாயா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. ஸத்தட்டா²னஸுத்தம்

57. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ஸத்தட்டா²னகுஸலோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திவிதூ⁴பபரிக்கீ² இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கேவலீ வுஸிதவா உத்தமபுரிஸோதி வுச்சதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்தட்டா²னகுஸலோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபம் பஜானாதி, ரூபஸமுத³யம் பஜானாதி, ரூபனிரோத⁴ம் பஜானாதி, ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானாதி; ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் பஜானாதி, ரூபஸ்ஸ ஆதீ³னவம் பஜானாதி, ரூபஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஜானாதி; வேத³னம் பஜானாதி … ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் பஜானாதி, விஞ்ஞாணஸமுத³யம் பஜானாதி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் பஜானாதி, விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானாதி; விஞ்ஞாணஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் பஜானாதி, விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதீ³னவம் பஜானாதி, விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஜானாதி.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ரூபம்? சத்தாரோ ச மஹாபூ⁴தா, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய ரூபம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ரூபம். ஆஹாரஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ; ஆஹாரனிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ரூபனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யம் ரூபம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³. யம் ரூபம் அனிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம் – அயம் ரூபஸ்ஸ ஆதீ³னவோ. யோ ரூபஸ்மிம் ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் ரூபஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய; ஏவம் ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸ்ஸ ஆதீ³னவம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அபி⁴ஞ்ஞாய ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய; ஏவம் ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸ்ஸ ஆதீ³னவம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ரூபஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அபி⁴ஞ்ஞாய ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தா, தே ஸுவிமுத்தா. யே ஸுவிமுத்தா, தே கேவலினோ. யே கேவலினோ வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, வேத³னாகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ வேத³னானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யம் வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் வேத³னாய அஸ்ஸாதோ³. யா வேத³னா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா – அயம் வேத³னாய ஆதீ³னவோ. யோ வேத³னாய ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் வேத³னாய நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி, கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னாஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னானிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னானிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய; ஏவம் வேத³னாய அஸ்ஸாத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னாய ஆதீ³னவம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் வேத³னாய நிஸ்ஸரணம் அபி⁴ஞ்ஞாய வேத³னாய நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னம் அபி⁴ஞ்ஞாய…பே… வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞாகாயா – ரூபஸஞ்ஞா, ஸத்³த³ஸஞ்ஞா, க³ந்த⁴ஸஞ்ஞா, ரஸஸஞ்ஞா, போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்ஞா, த⁴ம்மஸஞ்ஞா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸஞ்ஞா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ஸஞ்ஞாஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ ஸஞ்ஞானிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸஞ்ஞானிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴…பே… வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, சேதனாகாயா – ரூபஸஞ்சேதனா, ஸத்³த³ஸஞ்சேதனா, க³ந்த⁴ஸஞ்சேதனா, ரஸஸஞ்சேதனா, போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்சேதனா, த⁴ம்மஸஞ்சேதனா. இமே வுச்சந்தி பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ஸங்கா²ரஸமுத³யோ; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யம் ஸங்கா²ரே படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் ஸங்கா²ரானம் அஸ்ஸாதோ³. யே ஸங்கா²ரா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா – அயம் ஸங்கா²ரானம் ஆதீ³னவோ. யோ ஸங்கா²ரேஸு ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் ஸங்கா²ரானம் நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ஸங்கா²ரே அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய…பே… ஸங்கா²ரானம் நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி…பே… வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணகாயா – சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம், கா⁴னவிஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம். நாமரூபஸமுத³யா விஞ்ஞாணஸமுத³யோ; நாமரூபனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴. அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘யம் விஞ்ஞாணம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³. யம் விஞ்ஞாணம் அனிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம் – அயம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதீ³னவோ. யோ விஞ்ஞாணஸ்மிம் ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் விஞ்ஞாணம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய; ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதீ³னவம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அபி⁴ஞ்ஞாய விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னா, தே ஸுப்படிபன்னா. யே ஸுப்படிபன்னா, தே இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கா³த⁴ந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் விஞ்ஞாணம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய; ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ அஸ்ஸாத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதீ³னவம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அபி⁴ஞ்ஞாய விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தா, தே ஸுவிமுத்தா. யே ஸுவிமுத்தா, தே கேவலினோ. யே கேவலினோ வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்தட்டா²னகுஸலோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திவிதூ⁴பபரிக்கீ² ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தா⁴துஸோ உபபரிக்க²தி, ஆயதனஸோ உபபரிக்க²தி, படிச்சஸமுப்பாத³ஸோ உபபரிக்க²தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திவிதூ⁴பபரிக்கீ² ஹோதி. ஸத்தட்டா²னகுஸலோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² திவிதூ⁴பபரிக்கீ², இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே கேவலீ வுஸிதவா ‘உத்தமபுரிஸோ’தி வுச்சதீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸுத்தம்

58. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ததா²க³தோ, பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴தி வுச்சதி. பி⁴க்கு²பி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாவிமுத்தோ ரூபஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தோ பஞ்ஞாவிமுத்தோதி வுச்சதி.

‘‘ததா²க³தோ, பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வேத³னாய நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴தி வுச்சதி. பி⁴க்கு²பி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாவிமுத்தோ வேத³னாய நிப்³பி³தா³…பே… பஞ்ஞாவிமுத்தோதி வுச்சதி.

‘‘ததா²க³தோ, பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸஞ்ஞாய… ஸங்கா²ரானம்… விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴தி வுச்சதி. பி⁴க்கு²பி, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞாவிமுத்தோ விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³ விமுத்தோ பஞ்ஞாவிமுத்தோதி வுச்சதி.

‘‘தத்ர கோ², பி⁴க்க²வே, கோ விஸேஸோ, கோ அதி⁴ப்பயாஸோ [அதி⁴ப்பாயோ (ஸீ.), அதி⁴ப்பாயஸோ (ஸ்யா. கம். பீ. க.)], கிம் நானாகரணம், ததா²க³தஸ்ஸ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பஞ்ஞாவிமுத்தேன பி⁴க்கு²னா’’தி? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வம்னேத்திகா ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஸாது⁴ வத, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தஞ்ஞேவ படிபா⁴து ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ². ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ததா²க³தோ, பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அனுப்பன்னஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாதே³தா, அஸஞ்ஜாதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஜனேதா [ஸஞ்ஜானேதா (ஸ்யா. கம்.)], அனக்கா²தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அக்கா²தா மக்³க³ஞ்ஞூ, மக்³க³விதூ³, மக்³க³கோவிதோ³; மக்³கா³னுகா³ ச, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ஸாவகா விஹரந்தி பச்சா²ஸமன்னாக³தா. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, விஸேஸோ, அயம் அதி⁴ப்பயாஸோ, இத³ம் நானாகரணம் ததா²க³தஸ்ஸ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பஞ்ஞாவிமுத்தேன பி⁴க்கு²னா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. அனத்தலக்க²ணஸுத்தம்

59. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா பா³ராணஸியம் விஹரதி இஸிபதனே மிக³தா³யே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனத்தா. ரூபஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் ரூபம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச ரூபே – ‘ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ரூபம் அனத்தா, தஸ்மா ரூபம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி ரூபே – ‘ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’’’தி.

‘‘வேத³னா அனத்தா. வேத³னா ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் வேத³னா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச வேத³னாய – ‘ஏவம் மே வேத³னா ஹோது, ஏவம் மே வேத³னா மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, வேத³னா அனத்தா, தஸ்மா வேத³னா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி வேத³னாய – ‘ஏவம் மே வேத³னா ஹோது, ஏவம் மே வேத³னா மா அஹோஸீ’’’தி.

‘‘ஸஞ்ஞா அனத்தா…பே… ஸங்கா²ரா அனத்தா. ஸங்கா²ரா ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸம்ஸு, நயித³ம் ஸங்கா²ரா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்யும், லப்³பே⁴த² ச ஸங்கா²ரேஸு – ‘ஏவம் மே ஸங்கா²ரா ஹோந்து, ஏவம் மே ஸங்கா²ரா மா அஹேஸு’ந்தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா அனத்தா, தஸ்மா ஸங்கா²ரா ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தி, ந ச லப்³ப⁴தி ஸங்கா²ரேஸு – ‘ஏவம் மே ஸங்கா²ரா ஹோந்து, ஏவம் மே ஸங்கா²ரா மா அஹேஸு’’’ந்தி.

‘‘விஞ்ஞாணம் அனத்தா. விஞ்ஞாணஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, அத்தா அப⁴விஸ்ஸ, நயித³ம் விஞ்ஞாணம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்தேய்ய, லப்³பே⁴த² ச விஞ்ஞாணே – ‘ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் ஹோது, ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் மா அஹோஸீ’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் அனத்தா, தஸ்மா விஞ்ஞாணம் ஆபா³தா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந ச லப்³ப⁴தி விஞ்ஞாணே – ‘ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் ஹோது, ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் மா அஹோஸீ’’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் – ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். யா காசி வேத³னா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா அஜ்ஜ²த்தா வா ப³ஹித்³தா⁴ வா…பே… யா தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³பா³ வேத³னா – ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யே கேசி ஸங்கா²ரா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா…பே… யே தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா – ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் – ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

‘‘ஏவம் பஸ்ஸம், பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸஞ்ஞாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸங்கா²ரேஸுபி நிப்³பி³ந்த³தி, விஞ்ஞாணஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி. நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி; விராகா³ விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ம் [அபி⁴னந்து³ந்தி (க.)].

இமஸ்மிஞ்ச பன வேய்யாகரணஸ்மிம் ப⁴ஞ்ஞமானே பஞ்சவக்³கி³யானம் பி⁴க்கூ²னம் அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தானி விமுச்சிம்ஸூதி. ஸத்தமம்.

8. மஹாலிஸுத்தம்

60. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். அத² கோ² மஹாலி லிச்ச²வி யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி …பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² மஹாலி லிச்ச²வி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘பூரணோ, ப⁴ந்தே, கஸ்ஸபோ ஏவமாஹ – ‘நத்தி² ஹேது நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய; அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. நத்தி² ஹேது நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா; அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’தி. இத⁴, ப⁴க³வா கிமாஹா’’தி?

‘‘அத்தி², மஹாலி, ஹேது அத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய; ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. அத்தி², மஹாலி, ஹேது, அத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா; ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’தி.

‘‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, ஹேது கதமோ பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய; கத²ம் ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தீ’’தி?

‘‘ரூபஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்க²ம் அப⁴விஸ்ஸ து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் ஸுகே²ன, நயித³ம் ஸத்தா ரூபஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜேய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் து³க்கே²ன, தஸ்மா ஸத்தா ரூபஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜந்தி; ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தி; ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. அயம் கோ², மஹாலி, ஹேது, அயம் பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய; ஏவம் ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி.

‘‘வேத³னா ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்கா² அப⁴விஸ்ஸ து³க்கா²னுபதிதா து³க்கா²வக்கந்தா அனவக்கந்தா ஸுகே²ன, நயித³ம் ஸத்தா வேத³னாய ஸாரஜ்ஜேய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, வேத³னா ஸுகா² ஸுகா²னுபதிதா ஸுகா²வக்கந்தா அனவக்கந்தா து³க்கே²ன, தஸ்மா ஸத்தா வேத³னாய ஸாரஜ்ஜந்தி; ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தி; ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. அயம்பி கோ², மஹாலி, ஹேது, அயம் பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய. ஏவம்பி ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி.

‘‘ஸஞ்ஞா ச ஹித³ம், மஹாலி…பே… ஸங்கா²ரா ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்கா² அப⁴விஸ்ஸம்ஸு து³க்கா²னுபதிதா து³க்கா²வக்கந்தா அனவக்கந்தா ஸுகே²ன, நயித³ம் ஸத்தா ஸங்கா²ரேஸு ஸாரஜ்ஜேய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ஸங்கா²ரா ஸுகா² ஸுகா²னுபதிதா ஸுகா²வக்கந்தா அனவக்கந்தா து³க்கே²ன, தஸ்மா ஸத்தா ஸங்கா²ரேஸு ஸாரஜ்ஜந்தி; ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தி; ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. அயம்பி கோ², மஹாலி, ஹேது, அயம் பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய. ஏவம்பி ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி.

‘‘விஞ்ஞாணஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தது³க்க²ம் அப⁴விஸ்ஸ து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் ஸுகே²ன, நயித³ம் ஸத்தா விஞ்ஞாணஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜேய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, விஞ்ஞாணம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் து³க்கே²ன, தஸ்மா ஸத்தா விஞ்ஞாணஸ்மிம் ஸாரஜ்ஜந்தி; ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தி; ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. அயம்பி கோ², மஹாலி, ஹேது அயம் பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய. ஏவம்பி ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தீ’’தி.

‘‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, ஹேது கதமோ பச்சயோ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா; கத²ம் ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’தி? ‘‘ரூபஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தஸுக²ம் அப⁴விஸ்ஸ ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் து³க்கே²ன, நயித³ம் ஸத்தா ரூபஸ்மிம் நிப்³பி³ந்தே³ய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் து³க்க²ம் து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் ஸுகே²ன, தஸ்மா ஸத்தா ரூபஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³ந்தி; நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜந்தி; விராகா³ விஸுஜ்ஜ²ந்தி. அயம் கோ², மஹாலி, ஹேது, அயம் பச்சயோ, ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா. ஏவம் ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தி’’.

‘‘வேத³னா ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தஸுகா² அப⁴விஸ்ஸ…பே… ஸஞ்ஞா ச ஹித³ம், மஹாலி…பே… ஸங்கா²ரா ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தஸுகா² அப⁴விஸ்ஸம்ஸு…பே… விஞ்ஞாணஞ்ச ஹித³ம், மஹாலி, ஏகந்தஸுக²ம் அப⁴விஸ்ஸ ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் து³க்கே²ன, நயித³ம் ஸத்தா விஞ்ஞாணஸ்மிம் நிப்³பி³ந்தே³ய்யும். யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, விஞ்ஞாணம் து³க்க²ம் து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்தம் அனவக்கந்தம் ஸுகே²ன, தஸ்மா ஸத்தா விஞ்ஞாணஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³ந்தி; நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜந்தி; விராகா³ விஸுஜ்ஜ²ந்தி. அயம் கோ², மஹாலி, ஹேது, அயம் பச்சயோ, ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா. ஏவம்பி ஸஹேதூ ஸப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. ஆதி³த்தஸுத்தம்

61. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, ஆதி³த்தம், வேத³னா ஆதி³த்தா, ஸஞ்ஞா ஆதி³த்தா, ஸங்கா²ரா ஆதி³த்தா, விஞ்ஞாணம் ஆதி³த்தம். ஏவம் பஸ்ஸம், பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாயபி… ஸஞ்ஞாயபி… ஸங்கா²ரேஸுபி… விஞ்ஞாணஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி. நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி; விராகா³ விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதீ’’தி. நவமம்.

10. நிருத்திபத²ஸுத்தம்

62. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, நிருத்திபதா² அதி⁴வசனபதா² பஞ்ஞத்திபதா² அஸங்கிண்ணா அஸங்கிண்ணபுப்³பா³, ந ஸங்கீயந்தி, ந ஸங்கீயிஸ்ஸந்தி, அப்படிகுட்டா² ஸமணேஹி ப்³ராஹ்மணேஹி விஞ்ஞூஹி. கதமே தயோ? யம், பி⁴க்க²வே, ரூபம் அதீதம் நிருத்³த⁴ம் விபரிணதம் ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘யா வேத³னா அதீதா நிருத்³தா⁴ விபரிணதா ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸா ஸங்கா², ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸா ஸமஞ்ஞா, ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸா பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘யா ஸஞ்ஞா… யே ஸங்கா²ரா அதீதா நிருத்³தா⁴ விபரிணதா ‘அஹேஸு’ந்தி தேஸம் ஸங்கா², ‘அஹேஸு’ந்தி தேஸம் ஸமஞ்ஞா, ‘அஹேஸு’ந்தி தேஸம் பஞ்ஞத்தி; ந தேஸம் ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தேஸம் ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’’தி.

‘‘யம் விஞ்ஞாணம் அதீதம் நிருத்³த⁴ம் விபரிணதம், ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘அஹோஸீ’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ரூபம் அஜாதம் அபாதுபூ⁴தம், ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’’’தி.

‘‘யா வேத³னா அஜாதா அபாதுபூ⁴தா, ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸா ஸங்கா², ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸா ஸமஞ்ஞா, ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸா பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’’’தி.

‘‘யா ஸஞ்ஞா… யே ஸங்கா²ரா அஜாதா அபாதுபூ⁴தா, ‘ப⁴விஸ்ஸந்தீ’தி தேஸம் ஸங்கா², ‘ப⁴விஸ்ஸந்தீ’தி தேஸம் ஸமஞ்ஞா, ‘ப⁴விஸ்ஸந்தீ’தி தேஸம் பஞ்ஞத்தி; ந தேஸம் ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தேஸம் ஸங்கா² ‘அஹேஸு’’’ந்தி.

‘‘யம் விஞ்ஞாணம் அஜாதம் அபாதுபூ⁴தம், ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அத்தீ²’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’’’தி.

‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ரூபம் ஜாதம் பாதுபூ⁴தம், ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘யா வேத³னா ஜாதா பாதுபூ⁴தா, ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸா ஸங்கா², ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸா ஸமஞ்ஞா, ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸா பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’தி, ந தஸ்ஸா ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘யா ஸஞ்ஞா… யே ஸங்கா²ரா ஜாதா பாதுபூ⁴தா, ‘அத்தீ²’தி தேஸம் ஸங்கா², ‘அத்தீ²’தி தேஸம் ஸமஞ்ஞா, ‘அத்தீ²’தி தேஸம் பஞ்ஞத்தி; ந தேஸம் ஸங்கா² ‘அஹேஸு’ந்தி, ந தேஸம் ஸங்கா², ‘ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’’தி.

‘‘யம் விஞ்ஞாணம் ஜாதம் பாதுபூ⁴தம், ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ ஸங்கா², ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா, ‘அத்தீ²’தி தஸ்ஸ பஞ்ஞத்தி; ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘அஹோஸீ’தி, ந தஸ்ஸ ஸங்கா² ‘ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ நிருத்திபதா² அதி⁴வசனபதா² பஞ்ஞத்திபதா² அஸங்கிண்ணா அஸங்கிண்ணபுப்³பா³, ந ஸங்கீயந்தி, ந ஸங்கீயிஸ்ஸந்தி, அப்படிகுட்டா² ஸமணேஹி ப்³ராஹ்மணேஹி விஞ்ஞூஹி. யேபி தே, பி⁴க்க²வே, அஹேஸும் உக்கலா வஸ்ஸப⁴ஞ்ஞா [ஓக்கலா வயபி⁴ஞ்ஞா (ம. நி. 3.343)] அஹேதுகவாதா³ அகிரியவாதா³ நத்தி²கவாதா³, தேபிமே தயோ நிருத்திபதே² அதி⁴வசனபதே² பஞ்ஞத்திபதே² ந க³ரஹிதப்³ப³ம் நப்படிக்கோஸிதப்³ப³ம் அமஞ்ஞிம்ஸு. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? நிந்தா³க⁴ட்டனப்³யாரோஸஉபாரம்ப⁴ப⁴யா’’தி [நிந்தா³ப்³யாரோஸஉபாரம்ப⁴ப⁴யாதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) ம. நி. 3.343].

உபயவக்³கோ³ ச²ட்டோ².

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

உபயோ பீ³ஜம் உதா³னம், உபாதா³னபரிவத்தம்;

ஸத்தட்டா²னஞ்ச ஸம்பு³த்³தோ⁴, பஞ்சமஹாலி ஆதி³த்தா.

வக்³கோ³ நிருத்திபதே²ன சாதி.