2. து³தியவக்³கோ³

1. து³க்³க³தஸுத்தம்

134. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கு² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜானீவரணானம் ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம். யம், பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸேய்யாத² து³க்³க³தம் து³ரூபேதம் நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அம்ஹேஹிபி ஏவரூபம் பச்சனுபூ⁴தம் இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது…பே… யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, அலமேவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்தி³தும் அலம் விரஜ்ஜிதும் அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. பட²மம்.

2. ஸுகி²தஸுத்தம்

135. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ…பே… யம், பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸேய்யாத² ஸுகி²தம் ஸுஸஜ்ஜிதம், நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம் – ‘அம்ஹேஹிபி ஏவரூபம் பச்சனுபூ⁴தம் இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா’தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. து³தியம்.

3. திம்ஸமத்தஸுத்தம்

136. ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே. அத² கோ² திம்ஸமத்தா பாவேய்யகா [பாடே²ய்யகா (கத்த²சி) வினயபிடகே மஹாவக்³கே³ கதி²னக்க²ந்த⁴கேபி] பி⁴க்கூ² ஸப்³பே³ ஆரஞ்ஞிகா ஸப்³பே³ பிண்ட³பாதிகா ஸப்³பே³ பம்ஸுகூலிகா ஸப்³பே³ தேசீவரிகா ஸப்³பே³ ஸஸம்யோஜனா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இமே கோ² திம்ஸமத்தா பாவேய்யகா பி⁴க்கூ² ஸப்³பே³ ஆரஞ்ஞிகா ஸப்³பே³ பிண்ட³பாதிகா ஸப்³பே³ பம்ஸுகூலிகா ஸப்³பே³ தேசீவரிகா ஸப்³பே³ ஸஸம்யோஜனா. யம்னூனாஹம் இமேஸம் ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம் யதா² நேஸம் இமஸ்மிம்யேவ ஆஸனே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தானி விமுச்சேய்யு’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜானீவரணானம் ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமம் நு கோ² ப³ஹுதரம், யம் வா வோ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம் ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம், யம் வா சதூஸு மஹாஸமுத்³தே³ஸு உத³க’’ந்தி? ‘‘யதா² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாம, ஏததே³வ, ப⁴ந்தே, ப³ஹுதரம், யம் நோ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம் ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம், ந த்வேவ சதூஸு மஹாஸமுத்³தே³ஸு உத³க’’ந்தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே, ஸாது⁴ கோ² மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாத². ஏததே³வ, பி⁴க்க²வே, ப³ஹுதரம், யம் வோ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம் ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம், ந த்வேவ சதூஸு மஹாஸமுத்³தே³ஸு உத³கம். தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, கு³ன்னம் ஸதம் கோ³பூ⁴தானம் ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம், ந த்வேவ சதூஸு மஹாஸமுத்³தே³ஸு உத³கம். தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, மஹிம்ஸானம் [மஹிஸானம் (ஸீ. பீ.)] ஸதம் மஹிம்ஸபூ⁴தானம் ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம் …பே… தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, உரப்³பா⁴னம் ஸதம் உரப்³ப⁴பூ⁴தானம்…பே… அஜானம் ஸதம் அஜபூ⁴தானம்… மிகா³னம் ஸதம் மிக³பூ⁴தானம்… குக்குடானம் ஸதம் குக்குடபூ⁴தானம்… ஸூகரானம் ஸதம் ஸூகரபூ⁴தானம்… தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, சோரா கா³மகா⁴தாதி க³ஹேத்வா ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம். தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, சோரா பாரிபந்தி²காதி க³ஹேத்வா ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம். தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, சோரா பாரதா³ரிகாதி க³ஹேத்வா ஸீஸச்சி²ன்னானம் லோஹிதம் பஸ்ஸன்னம் பக்³க⁴ரிதம், ந த்வேவ சதூஸு மஹாஸமுத்³தே³ஸு உத³கம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி.

‘‘இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. இமஸ்மிஞ்ச பன வேய்யாகரணஸ்மிம் ப⁴ஞ்ஞமானே திம்ஸமத்தானம் பாவேய்யகானம் பி⁴க்கூ²னம் அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தானி விமுச்சிம்ஸூ’’தி. ததியம்.

4. மாதுஸுத்தம்

137. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ…பே… ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ நமாதாபூ⁴தபுப்³போ³ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. சதுத்த²ம்.

5. பிதுஸுத்தம்

138. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ…பே… ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ நபிதாபூ⁴தபுப்³போ³ …பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. பா⁴துஸுத்தம்

139. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ நபா⁴தாபூ⁴தபுப்³போ³…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்.

7. ப⁴கி³னிஸுத்தம்

140. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ நப⁴கி³னிபூ⁴தபுப்³போ³…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. ஸத்தமம்.

8. புத்தஸுத்தம்

141. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ நபுத்தபூ⁴தபுப்³போ³…பே… அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. தீ⁴துஸுத்தம்

142. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜானீவரணானம் ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம். ந ஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தோ ஸுலப⁴ரூபோ யோ ந தீ⁴தாபூ⁴தபுப்³போ³ இமினா தீ³கே⁴ன அத்³து⁴னா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜானீவரணானம் ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம். ஏவம் தீ³க⁴ரத்தம் வோ, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் பச்சனுபூ⁴தம் திப்³ப³ம் பச்சனுபூ⁴தம் ப்³யஸனம் பச்சனுபூ⁴தம், கடஸீ வட்³டி⁴தா. யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, அலமேவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்தி³தும், அலம் விரஜ்ஜிதும், அலம் விமுச்சிது’’ந்தி. நவமம்.

10. வேபுல்லபப்³ப³தஸுத்தம்

143. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘அனமதக்³கோ³யம், பி⁴க்க²வே, ஸம்ஸாரோ. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜானீவரணானம் ஸத்தானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸந்தா⁴வதம் ஸம்ஸரதம். பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, இமஸ்ஸ வேபுல்லஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ‘பாசீனவம்ஸோ’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன மனுஸ்ஸானம் ‘திவரா’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. திவரானம், பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸானம் சத்தாரீஸ வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஆயுப்பமாணம் அஹோஸி. திவரா, பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸா பாசீனவம்ஸம் பப்³ப³தம் சதூஹேன ஆரோஹந்தி, சதூஹேன ஓரோஹந்தி. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன ககுஸந்தோ⁴ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோ ஹோதி. ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ விது⁴ரஸஞ்ஜீவம் நாம ஸாவகயுக³ம் அஹோஸி அக்³க³ம் ப⁴த்³த³யுக³ம். பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, ஸா சேவிமஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா அந்தரஹிதா, தே ச மனுஸ்ஸா காலங்கதா, ஸோ ச ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ. ஏவம் அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் அத்³து⁴வா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் அனஸ்ஸாஸிகா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, அலமேவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்தி³தும், அலம் விரஜ்ஜிதும், அலம் விமுச்சிதும்.

‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, இமஸ்ஸ வேபுல்லஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ‘வங்ககோ’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன மனுஸ்ஸானம் ‘ரோஹிதஸ்ஸா’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. ரோஹிதஸ்ஸானம், பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸானம் திம்ஸவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஆயுப்பமாணம் அஹோஸி. ரோஹிதஸ்ஸா, பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸா வங்ககம் பப்³ப³தம் தீஹேன ஆரோஹந்தி, தீஹேன ஓரோஹந்தி. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன கோணாக³மனோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோ ஹோதி. கோணாக³மனஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பி⁴ய்யோஸுத்தரம் நாம ஸாவகயுக³ம் அஹோஸி அக்³க³ம் ப⁴த்³த³யுக³ம். பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, ஸா சேவிமஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா அந்தரஹிதா, தே ச மனுஸ்ஸா காலங்கதா, ஸோ ச ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ. ஏவம் அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா…பே… அலம் விமுச்சிதும்.

‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, இமஸ்ஸ வேபுல்லஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ‘ஸுபஸ்ஸோ’த்வேவ [ஸுப²ஸ்ஸோத்வேவ (ஸீ.)] ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன மனுஸ்ஸானம் ‘ஸுப்பியா’த்வேவ [அப்பியாத்வேவ (ஸீ.)] ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. ஸுப்பியானம், பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸானம் வீஸதிவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஆயுப்பமாணம் அஹோஸி. ஸுப்பியா, பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸா ஸுபஸ்ஸம் பப்³ப³தம் த்³வீஹேன ஆரோஹந்தி, த்³வீஹேன ஓரோஹந்தி. தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன கஸ்ஸபோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோ ஹோதி. கஸ்ஸபஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ திஸ்ஸபா⁴ரத்³வாஜம் நாம ஸாவகயுக³ம் அஹோஸி அக்³க³ம் ப⁴த்³த³யுக³ம். பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, ஸா சேவிமஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா அந்தரஹிதா, தே ச மனுஸ்ஸா காலங்கதா, ஸோ ச ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ. ஏவம் அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் அத்³து⁴வா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா…பே… அலம் விமுச்சிதும்.

‘‘ஏதரஹி கோ² பன, பி⁴க்க²வே, இமஸ்ஸ வேபுல்லஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ‘வேபுல்லோ’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. ஏதரஹி கோ² பன, பி⁴க்க²வே, இமேஸம் மனுஸ்ஸானம் ‘மாக³த⁴கா’த்வேவ ஸமஞ்ஞா உத³பாதி³. மாக³த⁴கானம், பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸானம் அப்பகம் ஆயுப்பமாணம் பரித்தம் லஹுகம் [லஹுஸம் (ஸீ.)]; யோ சிரம் ஜீவதி ஸோ வஸ்ஸஸதம் அப்பம் வா பி⁴ய்யோ. மாக³த⁴கா, பி⁴க்க²வே, மனுஸ்ஸா வேபுல்லம் பப்³ப³தம் முஹுத்தேன ஆரோஹந்தி முஹுத்தேன ஓரோஹந்தி. ஏதரஹி கோ² பனாஹம், பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோ. மய்ஹம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானம் நாம ஸாவகயுக³ம் அக்³க³ம் ப⁴த்³த³யுக³ம். ப⁴விஸ்ஸதி, பி⁴க்க²வே, ஸோ ஸமயோ யா அயஞ்சேவிமஸ்ஸ பப்³ப³தஸ்ஸ ஸமஞ்ஞா அந்தரதா⁴யிஸ்ஸதி, இமே ச மனுஸ்ஸா காலம் கரிஸ்ஸந்தி, அஹஞ்ச பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமி. ஏவம் அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் அத்³து⁴வா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் அனஸ்ஸாஸிகா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, அலமேவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்தி³தும், அலம் விரஜ்ஜிதும், அலம் விமுச்சிது’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான ஸுக³தோ அதா²பரம் ஏதத³வோச ஸத்தா² –

‘‘பாசீனவம்ஸோ திவரானம், ரோஹிதஸ்ஸான வங்ககோ;

ஸுப்பியானம் ஸுபஸ்ஸோதி, மாக³தா⁴னஞ்ச வேபுல்லோ.

‘‘அனிச்சா வத ஸங்கா²ரா, உப்பாத³வயத⁴ம்மினோ;

உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²ந்தி, தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ²’’தி. த³ஸமம்;

து³தியோ வக்³கோ³.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

து³க்³க³தம் ஸுகி²தஞ்சேவ, திம்ஸ மாதாபிதேன ச;

பா⁴தா ப⁴கி³னீ புத்தோ ச, தீ⁴தா வேபுல்லபப்³ப³தம்.

அனமதக்³க³ஸம்யுத்தம் ஸமத்தம்.