9. அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தம்

323. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘அரணவிப⁴ங்க³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ந காமஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்ய ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ந ச அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுஞ்ஜேய்ய து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம். ஏதே கோ², பி⁴க்க²வே [ஏதே கோ² (ஸீ.), ஏதே தே (ஸ்யா. கம். பீ.)], உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா, அபஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா; உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஞத்வா அபஸாத³னஞ்ச ஞத்வா நேவுஸ்ஸாதே³ய்ய, ந அபஸாதே³ய்ய [நாபஸாதே³ய்ய (ஸீ.)], த⁴ம்மமேவ தே³ஸேய்ய. ஸுக²வினிச்ச²யம் ஜஞ்ஞா; ஸுக²வினிச்ச²யம் ஞத்வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்ய. ரஹோவாத³ம் ந பா⁴ஸேய்ய, ஸம்முகா² ந கீ²ணம் [நாதிகீ²ணம் (ஸ்யா. கம். க.)] ப⁴ணே. அதரமானோவ பா⁴ஸேய்ய, நோ தரமானோ. ஜனபத³னிருத்திம் நாபி⁴னிவேஸேய்ய, ஸமஞ்ஞம் நாதிதா⁴வேய்யாதி – அயமுத்³தே³ஸோ அரணவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ.

324. ‘‘‘ந காமஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்ய ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ந ச அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுஞ்ஜேய்ய து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹித’ந்தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? யோ காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோகோ³ ஹீனோ க³ம்மோ போது²ஜ்ஜனிகோ அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. யோ காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனனுயோகோ³ ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. யோ அத்தகிலமதா²னுயோகோ³ து³க்கோ² அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. யோ அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனனுயோகோ³ து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. ‘ந காமஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்ய ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ந ச அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹித’ந்தி – இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

325. ‘‘‘ஏதே கோ² உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததீ’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாவாசா, ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மாஸதி, ஸம்மாஸமாதி⁴. ‘ஏதே கோ² உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததீ’தி – இதி யம் தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

326. ‘‘‘உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா, அபஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா; உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஞத்வா அபஸாத³னஞ்ச ஞத்வா நேவுஸ்ஸாதே³ய்ய, ந அபஸாதே³ய்ய, த⁴ம்மமேவ தே³ஸேய்யா’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, உஸ்ஸாத³னா ச ஹோதி அபஸாத³னா ச, நோ ச த⁴ம்மதே³ஸனா? ‘யே காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனுயுத்தா ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – இதி வத³ம் [இதி பரம் (க.)] இத்தே²கே அபஸாதே³தி.

‘‘‘யே காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனனுயுத்தா ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – இதி வத³ம் இத்தே²கே உஸ்ஸாதே³தி.

‘‘‘யே அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனுயுத்தா து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – இதி வத³ம் இத்தே²கே அபஸாதே³தி.

‘‘‘யே அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனனுயுத்தா து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – இதி வத³ம் இத்தே²கே உஸ்ஸாதே³தி.

‘‘‘யேஸம் கேஸஞ்சி ப⁴வஸம்யோஜனம் அப்பஹீனம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – இதி வத³ம் இத்தே²கே அபஸாதே³தி.

‘‘‘யேஸம் கேஸஞ்சி ப⁴வஸம்யோஜனம் பஹீனம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – இதி வத³ம் இத்தே²கே உஸ்ஸாதே³தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, உஸ்ஸாத³னா ச ஹோதி அபஸாத³னா ச, நோ ச த⁴ம்மதே³ஸனா.

327. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, நேவுஸ்ஸாத³னா ஹோதி ந அபஸாத³னா, த⁴ம்மதே³ஸனா ச [த⁴ம்மதே³ஸனாவ (ஸ்யா. கம்.)]? ‘யே காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனுயுத்தா ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘அனுயோகோ³ ச கோ², ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி.

‘‘‘யே காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனனுயுத்தா ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘அனனுயோகோ³ ச கோ², அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி.

‘‘‘யே அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனுயுத்தா து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘அனுயோகோ³ ச கோ², ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி.

‘‘‘யே அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனனுயுத்தா து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘அனனுயோகோ³ ச கோ², அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி.

‘‘‘யேஸம் கேஸஞ்சி ப⁴வஸம்யோஜனம் அப்பஹீனம், ஸப்³பே³ தே ஸது³க்கா² ஸஉபகா⁴தா ஸஉபாயாஸா ஸபரிளாஹா மிச்சா²படிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘ப⁴வஸம்யோஜனே ச கோ² அப்பஹீனே ப⁴வோபி அப்பஹீனோ ஹோதீ’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி.

‘‘‘யேஸம் கேஸஞ்சி ப⁴வஸம்யோஜனம் பஹீனம், ஸப்³பே³ தே அது³க்கா² அனுபகா⁴தா அனுபாயாஸா அபரிளாஹா ஸம்மாபடிபன்னா’தி – ந ஏவமாஹ. ‘ப⁴வஸம்யோஜனே ச கோ² பஹீனே ப⁴வோபி பஹீனோ ஹோதீ’தி – இதி வத³ம் த⁴ம்மமேவ தே³ஸேதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, நேவுஸ்ஸாத³னா ஹோதி ந அபஸாத³னா, த⁴ம்மதே³ஸனா ச. ‘உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா, அபஸாத³னஞ்ச ஜஞ்ஞா; உஸ்ஸாத³னஞ்ச ஞத்வா அபஸாத³னஞ்ச ஞத்வா நேவுஸ்ஸாதே³ய்ய, ந அபஸாதே³ய்ய, த⁴ம்மமேவ தே³ஸேய்யா’தி – இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

328. ‘‘‘ஸுக²வினிச்ச²யம் ஜஞ்ஞா; ஸுக²வினிச்ச²யம் ஞத்வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்யா’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச காமகு³ணா. யம் கோ², பி⁴க்க²வே, இமே பஞ்ச காமகு³ணே படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் இத³ம் வுச்சதி காமஸுக²ம் மீள்ஹஸுக²ம் புது²ஜ்ஜனஸுக²ம் அனரியஸுக²ம். ‘ந ஆஸேவிதப்³ப³ம், ந பா⁴வேதப்³ப³ம், ந ப³ஹுலீகாதப்³ப³ம், பா⁴யிதப்³ப³ம் ஏதஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸா’தி – வதா³மி. இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி…பே… ததியம் ஜா²னம்… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் வுச்சதி நேக்க²ம்மஸுக²ம் பவிவேகஸுக²ம் உபஸமஸுக²ம் ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம். ‘ஆஸேவிதப்³ப³ம், பா⁴வேதப்³ப³ம், ப³ஹுலீகாதப்³ப³ம், ந பா⁴யிதப்³ப³ம் ஏதஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸா’தி – வதா³மி. ‘ஸுக²வினிச்ச²யம் ஜஞ்ஞா; ஸுக²வினிச்ச²யம் ஞத்வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்யா’தி – இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

329. ‘‘‘ரஹோவாத³ம் ந பா⁴ஸேய்ய, ஸம்முகா² ந கீ²ணம் ப⁴ணே’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? தத்ர, பி⁴க்க²வே, யம் ஜஞ்ஞா ரஹோவாத³ம் அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம் ஸஸக்கம் [ஸம்பத்தம் (க.)] தம் ரஹோவாத³ம் ந பா⁴ஸேய்ய. யம்பி ஜஞ்ஞா ரஹோவாத³ம் பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம் தஸ்ஸபி ஸிக்கே²ய்ய அவசனாய. யஞ்ச கோ² ஜஞ்ஞா ரஹோவாத³ம் பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸம்ஹிதம் தத்ர காலஞ்ஞூ அஸ்ஸ தஸ்ஸ ரஹோவாத³ஸ்ஸ வசனாய. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யம் ஜஞ்ஞா ஸம்முகா² கீ²ணவாத³ம் அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம் ஸஸக்கம் தம் ஸம்முகா² கீ²ணவாத³ம் ந பா⁴ஸேய்ய. யம்பி ஜஞ்ஞா ஸம்முகா² கீ²ணவாத³ம் பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம் தஸ்ஸபி ஸிக்கே²ய்ய அவசனாய. யஞ்ச கோ² ஜஞ்ஞா ஸம்முகா² கீ²ணவாத³ம் பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸம்ஹிதம் தத்ர காலஞ்ஞூ அஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்முகா² கீ²ணவாத³ஸ்ஸ வசனாய. ‘ரஹோவாத³ம் ந பா⁴ஸேய்ய, ஸம்முகா² ந கீ²ணம் ப⁴ணே’தி – இதி யம் தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

330. ‘‘‘அதரமானோவ பா⁴ஸேய்ய நோ தரமானோ’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? தத்ர, பி⁴க்க²வே, தரமானஸ்ஸ பா⁴ஸதோ காயோபி கிலமதி, சித்தம்பி உபஹஞ்ஞதி [ஊஹஞ்ஞதி (ஸீ.)], ஸரோபி உபஹஞ்ஞதி [ஊஹஞ்ஞதி (ஸீ.)], கண்டோ²பி ஆதுரீயதி, அவிஸட்ட²ம்பி ஹோதி அவிஞ்ஞேய்யம் தரமானஸ்ஸ பா⁴ஸிதம். தத்ர, பி⁴க்க²வே, அதரமானஸ்ஸ பா⁴ஸதோ காயோபி ந கிலமதி, சித்தம்பி ந உபஹஞ்ஞதி, ஸரோபி ந உபஹஞ்ஞதி, கண்டோ²பி ந ஆதுரீயதி, விஸட்ட²ம்பி ஹோதி விஞ்ஞேய்யம் அதரமானஸ்ஸ பா⁴ஸிதம். ‘அதரமானோவ பா⁴ஸேய்ய, நோ தரமானோ’தி – இதி யம் தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

331. ‘‘‘ஜனபத³னிருத்திம் நாபி⁴னிவேஸேய்ய, ஸமஞ்ஞம் நாதிதா⁴வேய்யா’தி – இதி கோ² பனேதம் வுத்தம். கிஞ்சேதம் படிச்ச வுத்தம்? கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஜனபத³னிருத்தியா ச அபி⁴னிவேஸோ ஹோதி ஸமஞ்ஞாய ச அதிஸாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததே³வேகச்சேஸு ஜனபதே³ஸு ‘பாதீ’தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘பத்த’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘வித்த’ந்தி [விட்ட²ந்தி (ஸ்யா. கம்.)] ஸஞ்ஜானந்தி, ‘ஸராவ’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி ‘தா⁴ரோப’ந்தி [ஹரோஸந்தி (ஸ்யா. கம்.)] ஸஞ்ஜானந்தி, ‘போண’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘பிஸீலவ’ந்தி [பிஸீலந்தி (ஸீ. பீ.), பிபிலந்தி (ஸ்யா. கம்.)] ஸஞ்ஜானந்தி. இதி யதா² யதா² நம் தேஸு தேஸு ஜனபதே³ஸு ஸஞ்ஜானந்தி ததா² ததா² தா²மஸா பராமாஸா [பராமஸ்ஸ (ஸீ.)] அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி – ‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஜனபத³னிருத்தியா ச அபி⁴னிவேஸோ ஹோதி ஸமஞ்ஞாய ச அதிஸாரோ.

332. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஜனபத³னிருத்தியா ச அனபி⁴னிவேஸோ ஹோதி ஸமஞ்ஞாய ச அனதிஸாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததே³வேகச்சேஸு ஜனபதே³ஸு ‘பாதீ’தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘பத்த’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘வித்த’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘ஸராவ’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘தா⁴ரோப’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘போண’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி, ‘பிஸீலவ’ந்தி ஸஞ்ஜானந்தி. இதி யதா² யதா² நம் தேஸு தேஸு ஜனபதே³ஸு ஸஞ்ஜானந்தி ‘இத³ம் கிர மே [இத³ம் கிர தே ச (க.)] ஆயஸ்மந்தோ ஸந்தா⁴ய வோஹரந்தீ’தி ததா² ததா² வோஹரதி அபராமஸம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஜனபத³னிருத்தியா ச அனபி⁴னிவேஸோ ஹோதி, ஸமஞ்ஞாய ச அனதிஸாரோ. ‘ஜனபத³னிருத்திம் நாபி⁴னிவேஸேய்ய ஸமஞ்ஞம் நாதிதா⁴வேய்யா’தி – இதி யம் தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்தம்.

333. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யோ காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோகோ³ ஹீனோ க³ம்மோ போது²ஜ்ஜனிகோ அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யோ காமபடிஸந்தி⁴ஸுகி²னோ ஸோமனஸ்ஸானுயோக³ம் அனனுயோகோ³ ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

334. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யோ அத்தகிலமதா²னுயோகோ³ து³க்கோ² அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யோ அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் அனனுயோகோ³ து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

335. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யாயம் மஜ்ஜி²மா படிபதா³ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, சக்கு²கரணீ ஞாணகரணீ உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

336. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யாயம் உஸ்ஸாத³னா ச அபஸாத³னா ச நோ ச த⁴ம்மதே³ஸனா, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யாயம் நேவுஸ்ஸாத³னா ச ந அபஸாத³னா ச த⁴ம்மதே³ஸனா ச, அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

337. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யமித³ம் காமஸுக²ம் மீள்ஹஸுக²ம் போது²ஜ்ஜனஸுக²ம் அனரியஸுக²ம், ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யமித³ம் நேக்க²ம்மஸுக²ம் பவிவேகஸுக²ம் உபஸமஸுக²ம் ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

338. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ரஹோவாதோ³ அபூ⁴தோ அதச்சோ² அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ரஹோவாதோ³ பூ⁴தோ தச்சோ² அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ரஹோவாதோ³ பூ⁴தோ தச்சோ² அத்த²ஸம்ஹிதோ, அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

339. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ஸம்முகா² கீ²ணவாதோ³ அபூ⁴தோ அதச்சோ² அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ஸம்முகா² கீ²ணவாதோ³ பூ⁴தோ தச்சோ² அனத்த²ஸம்ஹிதோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ஸம்முகா² கீ²ணவாதோ³ பூ⁴தோ தச்சோ² அத்த²ஸம்ஹிதோ, அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

340. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யமித³ம் தரமானஸ்ஸ பா⁴ஸிதம், ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யமித³ம் அதரமானஸ்ஸ பா⁴ஸிதம், அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

341. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ஜனபத³னிருத்தியா ச அபி⁴னிவேஸோ ஸமஞ்ஞாய ச அதிஸாரோ, ஸது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸஉபகா⁴தோ ஸஉபாயாஸோ ஸபரிளாஹோ; மிச்சா²படிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ ஸரணோ. தத்ர பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் ஜனபத³னிருத்தியா ச அனபி⁴னிவேஸோ ஸமஞ்ஞாய ச அனதிஸாரோ, அது³க்கோ² ஏஸோ த⁴ம்மோ அனுபகா⁴தோ அனுபாயாஸோ அபரிளாஹோ; ஸம்மாபடிபதா³. தஸ்மா ஏஸோ த⁴ம்மோ அரணோ.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ‘ஸரணஞ்ச த⁴ம்மம் ஜானிஸ்ஸாம, அரணஞ்ச த⁴ம்மம் ஜானிஸ்ஸாம; ஸரணஞ்ச த⁴ம்மம் ஞத்வா அரணஞ்ச த⁴ம்மம் ஞத்வா அரணபடிபத³ம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமா’தி ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். ஸுபூ⁴தி ச பன, பி⁴க்க²வே, குலபுத்தோ அரணபடிபத³ம் படிபன்னோ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தம் நிட்டி²தம் நவமம்.