6. உபாலிஸுத்தம்

56. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாளந்தா³யம் விஹரதி பாவாரிகம்ப³வனே. தேன கோ² பன ஸமயேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ [நாத²புத்தோ (ஸீ.), நாதபுத்தோ (பீ.)] நாளந்தா³யம் படிவஸதி மஹதியா நிக³ண்ட²பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம். அத² கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நாளந்தா³யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன பாவாரிகம்ப³வனம் யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தம் கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸம்விஜ்ஜந்தி கோ², தபஸ்ஸி [தீ³க⁴தபஸ்ஸி (ஸ்யா. கம். க.)], ஆஸனானி; ஸசே ஆகங்க²ஸி நிஸீதா³’’தி. ஏவம் வுத்தே, தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதி பன, தபஸ்ஸி, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ கம்மானி பஞ்ஞபேதி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா’’தி?

‘‘ந கோ², ஆவுஸோ கோ³தம, ஆசிண்ணம் நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ‘கம்மம், கம்ம’ந்தி பஞ்ஞபேதும்; ‘த³ண்ட³ம், த³ண்ட³’ந்தி கோ², ஆவுஸோ கோ³தம, ஆசிண்ணம் நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ பஞ்ஞபேது’’ந்தி.

‘‘கதி பன, தபஸ்ஸி, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ த³ண்டா³னி பஞ்ஞபேதி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா’’தி?

‘‘தீணி கோ², ஆவுஸோ கோ³தம, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ த³ண்டா³னி பஞ்ஞபேதி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியாதி, ஸேய்யதி²த³ம் – காயத³ண்ட³ம், வசீத³ண்ட³ம், மனோத³ண்ட³’’ந்தி.

‘‘கிம் பன, தபஸ்ஸி, அஞ்ஞதே³வ காயத³ண்ட³ம், அஞ்ஞம் வசீத³ண்ட³ம், அஞ்ஞம் மனோத³ண்ட³’’ந்தி?

‘‘அஞ்ஞதே³வ, ஆவுஸோ கோ³தம, காயத³ண்ட³ம், அஞ்ஞம் வசீத³ண்ட³ம், அஞ்ஞம் மனோத³ண்ட³’’ந்தி.

‘‘இமேஸம் பன, தபஸ்ஸி, திண்ணம் த³ண்டா³னம் ஏவம் படிவிப⁴த்தானம் ஏவம் படிவிஸிட்டா²னம் கதமம் த³ண்ட³ம் நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ மஹாஸாவஜ்ஜதரம் பஞ்ஞபேதி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, யதி³ வா காயத³ண்ட³ம், யதி³ வா வசீத³ண்ட³ம், யதி³ வா மனோத³ண்ட³’’ந்தி?

‘‘இமேஸம் கோ², ஆவுஸோ கோ³தம, திண்ணம் த³ண்டா³னம் ஏவம் படிவிப⁴த்தானம் ஏவம் படிவிஸிட்டா²னம் காயத³ண்ட³ம் நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ மஹாஸாவஜ்ஜதரம் பஞ்ஞபேதி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்ட³ம், நோ ததா² மனோத³ண்ட³’’ந்தி.

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, தபஸ்ஸி, வதே³ஸி’’?

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதா³மி’’.

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, தபஸ்ஸி, வதே³ஸி’’?

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதா³மி’’.

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, தபஸ்ஸி, வதே³ஸி’’?

‘‘காயத³ண்ட³ந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதா³மீ’’தி.

இதிஹ ப⁴க³வா தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் யாவததியகம் பதிட்டா²பேஸி.

57. ஏவம் வுத்தே, தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘த்வம் பனாவுஸோ கோ³தம, கதி த³ண்டா³னி பஞ்ஞபேஸி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா’’தி?

‘‘ந கோ², தபஸ்ஸி, ஆசிண்ணம் ததா²க³தஸ்ஸ ‘த³ண்ட³ம், த³ண்ட³’ந்தி பஞ்ஞபேதும்; ‘கம்மம், கம்ம’ந்தி கோ², தபஸ்ஸி, ஆசிண்ணம் ததா²க³தஸ்ஸ பஞ்ஞபேது’’ந்தி?

‘‘த்வம் பனாவுஸோ கோ³தம, கதி கம்மானி பஞ்ஞபேஸி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா’’தி?

‘‘தீணி கோ² அஹம், தபஸ்ஸி, கம்மானி பஞ்ஞபேமி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, ஸேய்யதி²த³ம் – காயகம்மம், வசீகம்மம், மனோகம்ம’’ந்தி.

‘‘கிம் பனாவுஸோ கோ³தம, அஞ்ஞதே³வ காயகம்மம், அஞ்ஞம் வசீகம்மம், அஞ்ஞம் மனோகம்ம’’ந்தி?

‘‘அஞ்ஞதே³வ, தபஸ்ஸி, காயகம்மம், அஞ்ஞம் வசீகம்மம், அஞ்ஞம் மனோகம்ம’’ந்தி.

‘‘இமேஸம் பனாவுஸோ கோ³தம, திண்ணம் கம்மானம் ஏவம் படிவிப⁴த்தானம் ஏவம் படிவிஸிட்டா²னம் கதமம் கம்மம் மஹாஸாவஜ்ஜதரம் பஞ்ஞபேஸி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, யதி³ வா காயகம்மம், யதி³ வா வசீகம்மம், யதி³ வா மனோகம்ம’’ந்தி?

‘‘இமேஸம் கோ² அஹம், தபஸ்ஸி, திண்ணம் கம்மானம் ஏவம் படிவிப⁴த்தானம் ஏவம் படிவிஸிட்டா²னம் மனோகம்மம் மஹாஸாவஜ்ஜதரம் பஞ்ஞபேமி பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² காயகம்மம், நோ ததா² வசீகம்ம’’ந்தி.

‘‘மனோகம்மந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதே³ஸி’’?

‘‘மனோகம்மந்தி, தபஸ்ஸி, வதா³மி’’.

‘‘மனோகம்மந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதே³ஸி’’?

‘‘மனோகம்மந்தி, தபஸ்ஸி, வதா³மி’’.

‘‘மனோகம்மந்தி, ஆவுஸோ கோ³தம, வதே³ஸி’’?

‘‘மனோகம்மந்தி, தபஸ்ஸி, வதா³மீ’’தி.

இதிஹ தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² ப⁴க³வந்தம் இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் யாவததியகம் பதிட்டா²பேத்வா உட்டா²யாஸனா யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கமி.

58. தேன கோ² பன ஸமயேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ மஹதியா கி³ஹிபரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் நிஸின்னோ ஹோதி பா³லகினியா பரிஸாய உபாலிபமுகா²ய. அத்³த³ஸா கோ² நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம்; தி³ஸ்வான தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஹந்த³, குதோ நு த்வம், தபஸ்ஸி, ஆக³ச்ச²ஸி தி³வா தி³வஸ்ஸா’’தி? ‘‘இதோ ஹி கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஆக³ச்சா²மி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸந்திகா’’தி. ‘‘அஹு பன தே, தபஸ்ஸி, ஸமணேன கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி? ‘‘அஹு கோ² மே, ப⁴ந்தே, ஸமணேன கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன தே, தபஸ்ஸி, அஹு ஸமணேன கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி? அத² கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² யாவதகோ அஹோஸி ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ தம் ஸப்³ப³ம் நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஆரோசேஸி. ஏவம் வுத்தே, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, தபஸ்ஸி! யதா² தம் ஸுதவதா ஸாவகேன ஸம்மதே³வ ஸத்து²ஸாஸனம் ஆஜானந்தேன ஏவமேவ தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ப்³யாகதம். கிஞ்ஹி ஸோப⁴தி ச²வோ மனோத³ண்டோ³ இமஸ்ஸ ஏவம் ஓளாரிகஸ்ஸ காயத³ண்ட³ஸ்ஸ உபனிதா⁴ய! அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³’’தி.

59. ஏவம் வுத்தே, உபாலி க³ஹபதி நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ப⁴ந்தே தீ³க⁴தபஸ்ஸீ [தபஸ்ஸீ (ஸீ. பீ.)]! யதா² தம் ஸுதவதா ஸாவகேன ஸம்மதே³வ ஸத்து²ஸாஸனம் ஆஜானந்தேன ஏவமேவம் ப⁴த³ந்தேன தபஸ்ஸினா ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ப்³யாகதம். கிஞ்ஹி ஸோப⁴தி ச²வோ மனோத³ண்டோ³ இமஸ்ஸ ஏவம் ஓளாரிகஸ்ஸ காயத³ண்ட³ஸ்ஸ உபனிதா⁴ய! அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³. ஹந்த³ சாஹம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²மி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸாமி. ஸசே மே ஸமணோ கோ³தமோ ததா² பதிட்ட²ஹிஸ்ஸதி யதா² ப⁴த³ந்தேன தபஸ்ஸினா பதிட்டா²பிதம்; ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ தீ³க⁴லோமிகம் ஏளகம் லோமேஸு க³ஹேத்வா ஆகட்³டே⁴ய்ய பரிகட்³டே⁴ய்ய ஸம்பரிகட்³டே⁴ய்ய, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி ஸம்பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா ஸோண்டி³காகம்மகாரோ மஹந்தம் ஸோண்டி³காகிலஞ்ஜம் க³ம்பீ⁴ரே உத³கரஹதே³ பக்கி²பித்வா கண்ணே க³ஹேத்வா ஆகட்³டே⁴ய்ய பரிகட்³டே⁴ய்ய ஸம்பரிகட்³டே⁴ய்ய, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி ஸம்பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா ஸோண்டி³காது⁴த்தோ வாலம் [தா²லம் (க.)] கண்ணே க³ஹேத்வா ஓது⁴னேய்ய நித்³து⁴னேய்ய நிப்போ²டேய்ய [நிச்சா²தே³ய்ய (ஸீ. பீ. க.), நிச்சோடேய்ய (க.), நிப்போடே²ய்ய (ஸ்யா. கம்.)], ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஓது⁴னிஸ்ஸாமி நித்³து⁴னிஸ்ஸாமி நிப்போ²டேஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம குஞ்ஜரோ ஸட்டி²ஹாயனோ க³ம்பீ⁴ரம் போக்க²ரணிம் ஓகா³ஹேத்வா ஸாணதோ⁴விகம் நாம கீளிதஜாதம் கீளதி, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் ஸாணதோ⁴விகம் மஞ்ஞே கீளிதஜாதம் கீளிஸ்ஸாமி. ஹந்த³ சாஹம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²மி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘க³ச்ச² த்வம், க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் வாத³ம் ஆரோபேஹி. அஹம் வா ஹி, க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்யம், தீ³க⁴தபஸ்ஸீ வா நிக³ண்டோ², த்வம் வா’’தி.

60. ஏவம் வுத்தே, தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ² மேதம், ப⁴ந்தே, ருச்சதி யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்ய. ஸமணோ ஹி, ப⁴ந்தே, கோ³தமோ மாயாவீ ஆவட்டனிம் மாயம் ஜானாதி யாய அஞ்ஞதித்தி²யானம் ஸாவகே ஆவட்டேதீ’’தி. ‘‘அட்டா²னம் கோ² ஏதம், தபஸ்ஸி, அனவகாஸோ யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஸமணோ கோ³தமோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. க³ச்ச², த்வம், க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் வாத³ம் ஆரோபேஹி. அஹம் வா ஹி, க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்யம், தீ³க⁴தபஸ்ஸீ வா நிக³ண்டோ², த்வம் வா’’தி. து³தியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ…பே… ததியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ² மேதம், ப⁴ந்தே, ருச்சதி யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்ய. ஸமணோ ஹி, ப⁴ந்தே, கோ³தமோ மாயாவீ ஆவட்டனிம் மாயம் ஜானாதி யாய அஞ்ஞதித்தி²யானம் ஸாவகே ஆவட்டேதீ’’தி. ‘‘அட்டா²னம் கோ² ஏதம், தபஸ்ஸி, அனவகாஸோ யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஸமணோ கோ³தமோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. க³ச்ச² த்வம், க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் கதா²வத்து²ஸ்மிம் வாத³ம் ஆரோபேஹி. அஹம் வா ஹி, க³ஹபதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்யம், தீ³க⁴தபஸ்ஸீ வா நிக³ண்டோ², த்வம் வா’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² உபாலி க³ஹபதி நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா உட்டா²யாஸனா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா யேன பாவாரிகம்ப³வனம் யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உபாலி க³ஹபதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆக³மா நு க்²வித⁴, ப⁴ந்தே, தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ²’’தி?

‘‘ஆக³மா க்²வித⁴, க³ஹபதி, தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ²’’தி.

‘‘அஹு கோ² பன தே, ப⁴ந்தே, தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி?

‘‘அஹு கோ² மே, க³ஹபதி, தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி.

‘‘யதா² கத²ம் பன தே, ப⁴ந்தே, அஹு தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ஸத்³தி⁴ம் கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ’’தி?

அத² கோ² ப⁴க³வா யாவதகோ அஹோஸி தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ தம் ஸப்³ப³ம் உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஆரோசேஸி.

61. ஏவம் வுத்தே, உபாலி க³ஹபதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ப⁴ந்தே தபஸ்ஸீ! யதா² தம் ஸுதவதா ஸாவகேன ஸம்மதே³வ ஸத்து²ஸாஸனம் ஆஜானந்தேன ஏவமேவம் தீ³க⁴தபஸ்ஸினா நிக³ண்டே²ன ப⁴க³வதோ ப்³யாகதம். கிஞ்ஹி ஸோப⁴தி ச²வோ மனோத³ண்டோ³ இமஸ்ஸ ஏவம் ஓளாரிகஸ்ஸ காயத³ண்ட³ஸ்ஸ உபனிதா⁴ய? அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³’’தி. ‘‘ஸசே கோ² த்வம், க³ஹபதி, ஸச்சே பதிட்டா²ய மந்தேய்யாஸி ஸியா நோ ஏத்த² கதா²ஸல்லாபோ’’தி. ‘‘ஸச்சே அஹம், ப⁴ந்தே, பதிட்டா²ய மந்தேஸ்ஸாமி; ஹோது நோ ஏத்த² கதா²ஸல்லாபோ’’தி.

62. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, இத⁴ஸ்ஸ நிக³ண்டோ² ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ ஸீதோத³கபடிக்கி²த்தோ உண்ஹோத³கபடிஸேவீ. ஸோ ஸீதோத³கம் அலப⁴மானோ காலங்கரேய்ய. இமஸ்ஸ பன, க³ஹபதி, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ கத்தூ²பபத்திம் பஞ்ஞபேதீ’’தி?

‘‘அத்தி², ப⁴ந்தே, மனோஸத்தா நாம தே³வா தத்த² ஸோ உபபஜ்ஜதி’’.

‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’?

‘‘அஸு ஹி, ப⁴ந்தே, மனோபடிப³த்³தோ⁴ காலங்கரோதீ’’தி.

‘‘மனஸி கரோஹி, க³ஹபதி [க³ஹபதி க³ஹபதி மனஸி கரோஹி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), க³ஹபதி மனஸி கரோஹி (க.), க³ஹபதி க³ஹபதி (பீ.)], மனஸி கரித்வா கோ², க³ஹபதி, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். பா⁴ஸிதா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏஸா வாசா – ‘ஸச்சே அஹம், ப⁴ந்தே, பதிட்டா²ய மந்தேஸ்ஸாமி, ஹோது நோ ஏத்த² கதா²ஸல்லாபோ’’’தி. ‘‘கிஞ்சாபி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஏவமாஹ, அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³’’தி.

63. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, இத⁴ஸ்ஸ நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ சாதுயாமஸம்வரஸம்வுதோ ஸப்³ப³வாரிவாரிதோ ஸப்³ப³வாரியுத்தோ ஸப்³ப³வாரிது⁴தோ ஸப்³ப³வாரிபு²டோ. ஸோ அபி⁴க்கமந்தோ படிக்கமந்தோ ப³ஹூ கு²த்³த³கே பாணே ஸங்கா⁴தம் ஆபாதே³தி. இமஸ்ஸ பன, க³ஹபதி, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ கம் விபாகம் பஞ்ஞபேதீ’’தி?

‘‘அஸஞ்சேதனிகம், ப⁴ந்தே, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ நோ மஹாஸாவஜ்ஜம் பஞ்ஞபேதீ’’தி.

‘‘ஸசே பன, க³ஹபதி, சேதேதீ’’தி?

‘‘மஹாஸாவஜ்ஜம், ப⁴ந்தே, ஹோதீ’’தி.

‘‘சேதனம் பன, க³ஹபதி, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ கிஸ்மிம் பஞ்ஞபேதீ’’தி?

‘‘மனோத³ண்ட³ஸ்மிம், ப⁴ந்தே’’தி.

‘‘மனஸி கரோஹி, க³ஹபதி, மனஸி கரித்வா கோ², க³ஹபதி, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். பா⁴ஸிதா கோ² பன தே, க³ஹபதி, ஏஸா வாசா – ‘ஸச்சே அஹம், ப⁴ந்தே, பதிட்டா²ய மந்தேஸ்ஸாமி; ஹோது நோ ஏத்த² கதா²ஸல்லாபோ’’’தி. ‘‘கிஞ்சாபி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஏவமாஹ, அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³’’தி.

64. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, அயம் நாளந்தா³ இத்³தா⁴ சேவ பீ²தா ச ப³ஹுஜனா ஆகிண்ணமனுஸ்ஸா’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே, அயம் நாளந்தா³ இத்³தா⁴ சேவ பீ²தா ச ப³ஹுஜனா ஆகிண்ணமனுஸ்ஸா’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, இத⁴ புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உக்கி²த்தாஸிகோ. ஸோ ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹம் யாவதிகா இமிஸ்ஸா நாளந்தா³ய பாணா தே ஏகேன க²ணேன ஏகேன முஹுத்தேன ஏகம் மம்ஸக²லம் ஏகம் மம்ஸபுஞ்ஜம் கரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, பஹோதி நு கோ² ஸோ புரிஸோ யாவதிகா இமிஸ்ஸா நாளந்தா³ய பாணா தே ஏகேன க²ணேன ஏகேன முஹுத்தேன ஏகம் மம்ஸக²லம் ஏகம் மம்ஸபுஞ்ஜம் காது’’ந்தி?

‘‘த³ஸபி, ப⁴ந்தே, புரிஸா, வீஸம்பி, ப⁴ந்தே, புரிஸா, திம்ஸம்பி, ப⁴ந்தே, புரிஸா, சத்தாரீஸம்பி, ப⁴ந்தே, புரிஸா, பஞ்ஞாஸம்பி, ப⁴ந்தே, புரிஸா நப்பஹோந்தி யாவதிகா இமிஸ்ஸா நாளந்தா³ய பாணா தே ஏகேன க²ணேன ஏகேன முஹுத்தேன ஏகம் மம்ஸக²லம் ஏகம் மம்ஸபுஞ்ஜம் காதும். கிஞ்ஹி ஸோப⁴தி ஏகோ ச²வோ புரிஸோ’’தி!

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, இத⁴ ஆக³ச்சே²ய்ய ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா இத்³தி⁴மா சேதோவஸிப்பத்தோ. ஸோ ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹம் இமம் நாளந்த³ம் ஏகேன மனோபதோ³ஸேன ப⁴ஸ்மம் கரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, பஹோதி நு கோ² ஸோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா இத்³தி⁴மா சேதோவஸிப்பத்தோ இமம் நாளந்த³ம் ஏகேன மனோபதோ³ஸேன ப⁴ஸ்மம் காது’’ந்தி?

‘‘த³ஸபி, ப⁴ந்தே, நாளந்தா³, வீஸம்பி நாளந்தா³, திம்ஸம்பி நாளந்தா³, சத்தாரீஸம்பி நாளந்தா³, பஞ்ஞாஸம்பி நாளந்தா³ பஹோதி ஸோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா இத்³தி⁴மா சேதோவஸிப்பத்தோ ஏகேன மனோபதோ³ஸேன ப⁴ஸ்மம் காதும். கிஞ்ஹி ஸோப⁴தி ஏகா ச²வா நாளந்தா³’’தி!

‘‘கிஞ்சாபி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஏவமாஹ, அத² கோ² காயத³ண்டோ³வ மஹாஸாவஜ்ஜதரோ பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கிரியாய பாபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பவத்தியா, நோ ததா² வசீத³ண்டோ³, நோ ததா² மனோத³ண்டோ³’’தி.

65. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, ஸுதம் தே த³ண்ட³கீரஞ்ஞம் [த³ண்ட³காரஞ்ஞம் (ஸீ. பீ.)] காலிங்கா³ரஞ்ஞம் மஜ்ஜா²ரஞ்ஞம் [மேஜ்ஜா²ரஞ்ஞம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] மாதங்கா³ரஞ்ஞம் அரஞ்ஞம் அரஞ்ஞபூ⁴த’’ந்தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே, ஸுதம் மே த³ண்ட³கீரஞ்ஞம் காலிங்கா³ரஞ்ஞம் மஜ்ஜா²ரஞ்ஞம் மாதங்கா³ரஞ்ஞம் அரஞ்ஞம் அரஞ்ஞபூ⁴த’’ந்தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, க³ஹபதி, கிந்தி தே ஸுதம் கேன தம் த³ண்ட³கீரஞ்ஞம் காலிங்கா³ரஞ்ஞம் மஜ்ஜா²ரஞ்ஞம் மாதங்கா³ரஞ்ஞம் அரஞ்ஞம் அரஞ்ஞபூ⁴த’’ந்தி?

‘‘ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே, இஸீனம் மனோபதோ³ஸேன தம் த³ண்ட³கீரஞ்ஞம் காலிங்கா³ரஞ்ஞம் மஜ்ஜா²ரஞ்ஞம் மாதங்கா³ரஞ்ஞம் அரஞ்ஞம் அரஞ்ஞபூ⁴த’’ந்தி.

66. ‘‘புரிமேனேவாஹம், ப⁴ந்தே, ஓபம்மேன ப⁴க³வதோ அத்தமனோ அபி⁴ரத்³தோ⁴. அபி சாஹம் இமானி ப⁴க³வதோ விசித்ரானி பஞ்ஹபடிபா⁴னானி ஸோதுகாமோ, ஏவாஹம் ப⁴க³வந்தம் பச்சனீகம் காதப்³ப³ம் அமஞ்ஞிஸ்ஸம். அபி⁴க்கந்தம், ப⁴ந்தே, அபி⁴க்கந்தம், ப⁴ந்தே! ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி; ஏவமேவம் ப⁴க³வதா அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

67. ‘‘அனுவிச்சகாரம் கோ², க³ஹபதி, கரோஹி, அனுவிச்சகாரோ தும்ஹாதி³ஸானம் ஞாதமனுஸ்ஸானம் ஸாது⁴ ஹோதீ’’தி. ‘‘இமினாபாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ பி⁴ய்யோஸோமத்தாய அத்தமனோ அபி⁴ரத்³தோ⁴ யம் மம் ப⁴க³வா ஏவமாஹ – ‘அனுவிச்சகாரம் கோ², க³ஹபதி, கரோஹி, அனுவிச்சகாரோ தும்ஹாதி³ஸானம் ஞாதமனுஸ்ஸானம் ஸாது⁴ ஹோதீ’தி. மஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதித்தி²யா ஸாவகம் லபி⁴த்வா கேவலகப்பம் நாளந்த³ம் படாகம் பரிஹரேய்யும் – ‘உபாலி அம்ஹாகம் க³ஹபதி ஸாவகத்தம் உபக³தோ’தி. அத² ச பன மம் ப⁴க³வா ஏவமாஹ – ‘அனுவிச்சகாரம் கோ², க³ஹபதி, கரோஹி, அனுவிச்சகாரோ தும்ஹாதி³ஸானம் ஞாதமனுஸ்ஸானம் ஸாது⁴ ஹோதீ’தி. ஏஸாஹம், ப⁴ந்தே, து³தியம்பி ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

68. ‘‘தீ³க⁴ரத்தம் கோ² தே, க³ஹபதி, நிக³ண்டா²னம் ஓபானபூ⁴தம் குலம் யேன நேஸம் உபக³தானம் பிண்ட³கம் தா³தப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யாஸீ’’தி. ‘‘இமினாபாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ பி⁴ய்யோஸோமத்தாய அத்தமனோ அபி⁴ரத்³தோ⁴ யம் மம் ப⁴க³வா ஏவமாஹ – ‘தீ³க⁴ரத்தம் கோ² தே, க³ஹபதி, நிக³ண்டா²னம் ஓபானபூ⁴தம் குலம் யேன நேஸம் உபக³தானம் பிண்ட³கம் தா³தப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யாஸீ’தி. ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே, ஸமணோ கோ³தமோ ஏவமாஹ – ‘மய்ஹமேவ தா³னம் தா³தப்³ப³ம், நாஞ்ஞேஸம் தா³னம் தா³தப்³ப³ம்; மய்ஹமேவ ஸாவகானம் தா³னம் தா³தப்³ப³ம், நாஞ்ஞேஸம் ஸாவகானம் தா³னம் தா³தப்³ப³ம்; மய்ஹமேவ தி³ன்னம் மஹப்ப²லம், நாஞ்ஞேஸம் தி³ன்னம் மஹப்ப²லம்; மய்ஹமேவ ஸாவகானம் தி³ன்னம் மஹப்ப²லம், நாஞ்ஞேஸம் ஸாவகானம் தி³ன்னம் மஹப்ப²ல’ந்தி. அத² ச பன மம் ப⁴க³வா நிக³ண்டே²ஸுபி தா³னே ஸமாத³பேதி. அபி ச, ப⁴ந்தே, மயமேத்த² காலம் ஜானிஸ்ஸாம. ஏஸாஹம், ப⁴ந்தே, ததியம்பி ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

69. அத² கோ² ப⁴க³வா உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ அனுபுப்³பி³ம் கத²ம் [ஆனுபுப்³பீ³கத²ம் (ஸீ.), ஆனுபுப்³பி³கத²ம் (பீ.), அனுபுப்³பி³கத²ம் (ஸ்யா. கம். க.)] கதே²ஸி, ஸேய்யதி²த³ம் – தா³னகத²ம் ஸீலகத²ம் ஸக்³க³கத²ம், காமானம் ஆதீ³னவம் ஓகாரம் ஸம்கிலேஸம், நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸம் பகாஸேஸி. யதா³ ப⁴க³வா அஞ்ஞாஸி உபாலிம் க³ஹபதிம் கல்லசித்தம் முது³சித்தம் வினீவரணசித்தம் உத³க்³க³சித்தம் பஸன்னசித்தம், அத² யா பு³த்³தா⁴னம் ஸாமுக்கம்ஸிகா த⁴ம்மதே³ஸனா தம் பகாஸேஸி – து³க்க²ம், ஸமுத³யம், நிரோத⁴ம், மக்³க³ம். ஸேய்யதா²பி நாம ஸுத்³த⁴ம் வத்த²ம் அபக³தகாளகம் ஸம்மதே³வ ரஜனம் படிக்³க³ண்ஹேய்ய, ஏவமேவ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ தஸ்மிம்யேவ ஆஸனே விரஜம் வீதமலம் த⁴ம்மசக்கு²ம் உத³பாதி³ – ‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம் ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’ந்தி. அத² கோ² உபாலி க³ஹபதி தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஹந்த³ ச தா³னி மயம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²ம, ப³ஹுகிச்சா மயம் ப³ஹுகரணீயா’’தி. ‘‘யஸ்ஸதா³னி த்வம், க³ஹபதி, காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி.

70. அத² கோ² உபாலி க³ஹபதி ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா யேன ஸகம் நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தோ³வாரிகம் ஆமந்தேஸி – ‘‘அஜ்ஜதக்³கே³, ஸம்ம தோ³வாரிக, ஆவராமி த்³வாரம் நிக³ண்டா²னம் நிக³ண்டீ²னம், அனாவடம் த்³வாரம் ப⁴க³வதோ பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். ஸசே கோசி நிக³ண்டோ² ஆக³ச்ச²தி தமேனம் த்வம் ஏவம் வதே³ய்யாஸி – ‘திட்ட², ப⁴ந்தே, மா பாவிஸி. அஜ்ஜதக்³கே³ உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ. ஆவடம் த்³வாரம் நிக³ண்டா²னம் நிக³ண்டீ²னம், அனாவடம் த்³வாரம் ப⁴க³வதோ பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். ஸசே தே, ப⁴ந்தே, பிண்ட³கேன அத்தோ², ஏத்தே²வ திட்ட², ஏத்தே²வ தே ஆஹரிஸ்ஸந்தீ’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தோ³வாரிகோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி.

71. அஸ்ஸோஸி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² – ‘‘உபாலி கிர க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ’’தி. அத² கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே, உபாலி கிர க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ’’தி. ‘‘அட்டா²னம் கோ² ஏதம், தபஸ்ஸி, அனவகாஸோ யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஸமணோ கோ³தமோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்யா’’தி. து³தியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ²…பே… ததியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே …பே… உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்யா’’தி. ‘‘ஹந்தா³ஹம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²மி யாவ ஜானாமி யதி³ வா உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ யதி³ வா நோ’’தி. ‘‘க³ச்ச² த்வம், தபஸ்ஸி, ஜானாஹி யதி³ வா உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ யதி³ வா நோ’’தி.

72. அத² கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² யேன உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² தோ³வாரிகோ தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான தீ³க⁴தபஸ்ஸிம் நிக³ண்ட²ம் ஏதத³வோச – ‘‘திட்ட², ப⁴ந்தே, மா பாவிஸி. அஜ்ஜதக்³கே³ உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ. ஆவடம் த்³வாரம் நிக³ண்டா²னம் நிக³ண்டீ²னம், அனாவடம் த்³வாரம் ப⁴க³வதோ பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். ஸசே தே, ப⁴ந்தே, பிண்ட³கேன அத்தோ², ஏத்தே²வ திட்ட², ஏத்தே²வ தே ஆஹரிஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘ந மே, ஆவுஸோ, பிண்ட³கேன அத்தோ²’’தி வத்வா ததோ படினிவத்தித்வா யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸச்சம்யேவ கோ², ப⁴ந்தே, யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ. ஏதம் கோ² தே அஹம், ப⁴ந்தே, நாலத்த²ம் ந கோ² மே, ப⁴ந்தே, ருச்சதி யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேய்ய. ஸமணோ ஹி, ப⁴ந்தே, கோ³தமோ மாயாவீ ஆவட்டனிம் மாயம் ஜானாதி யாய அஞ்ஞதித்தி²யானம் ஸாவகே ஆவட்டேதீதி. ஆவட்டோ கோ² தே, ப⁴ந்தே, உபாலி க³ஹபதி ஸமணேன கோ³தமேன ஆவட்டனியா மாயாயா’’தி. ‘‘அட்டா²னம் கோ² ஏதம், தபஸ்ஸி, அனவகாஸோ யம் உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்ய. டா²னஞ்ச கோ² ஏதம் விஜ்ஜதி யம் ஸமணோ கோ³தமோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்யா’’தி. து³தியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸச்சம்யேவ, ப⁴ந்தே…பே… உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்யா’’தி. ததியம்பி கோ² தீ³க⁴தபஸ்ஸீ நிக³ண்டோ² நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸச்சம்யேவ கோ², ப⁴ந்தே…பே… உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³ச்சே²ய்யா’’தி. ‘‘ஹந்த³ சாஹம், தபஸ்ஸி, க³ச்சா²மி யாவ சாஹம் ஸாமம்யேவ ஜானாமி யதி³ வா உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ யதி³ வா நோ’’தி.

அத² கோ² நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ மஹதியா நிக³ண்ட²பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் யேன உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² தோ³வாரிகோ நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘திட்ட², ப⁴ந்தே, மா பாவிஸி. அஜ்ஜதக்³கே³ உபாலி க³ஹபதி ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகத்தம் உபக³தோ. ஆவடம் த்³வாரம் நிக³ண்டா²னம் நிக³ண்டீ²னம், அனாவடம் த்³வாரம் ப⁴க³வதோ பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். ஸசே தே, ப⁴ந்தே, பிண்ட³கேன அத்தோ², ஏத்தே²வ திட்ட², ஏத்தே²வ தே ஆஹரிஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸம்ம தோ³வாரிக, யேன உபாலி க³ஹபதி தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா உபாலிம் க³ஹபதிம் ஏவம் வதே³ஹி – ‘நிக³ண்டோ², ப⁴ந்தே, நாடபுத்தோ மஹதியா நிக³ண்ட²பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கே டி²தோ; ஸோ தே த³ஸ்ஸனகாமோ’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தோ³வாரிகோ நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா யேன உபாலி க³ஹபதி தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா உபாலிம் க³ஹபதிம் ஏதத³வோச – ‘‘நிக³ண்டோ², ப⁴ந்தே, நாடபுத்தோ மஹதியா நிக³ண்ட²பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கே டி²தோ; ஸோ தே த³ஸ்ஸனகாமோ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸம்ம தோ³வாரிக, மஜ்ஜி²மாய த்³வாரஸாலாய ஆஸனானி பஞ்ஞபேஹீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தோ³வாரிகோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா மஜ்ஜி²மாய த்³வாரஸாலாய ஆஸனானி பஞ்ஞபேத்வா யேன உபாலி க³ஹபதி தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா உபாலிம் க³ஹபதிம் ஏதத³வோச – ‘‘பஞ்ஞத்தானி கோ², ப⁴ந்தே, மஜ்ஜி²மாய த்³வாரஸாலாய ஆஸனானி. யஸ்ஸதா³னி காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி.

73. அத² கோ² உபாலி க³ஹபதி யேன மஜ்ஜி²மா த்³வாரஸாலா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா யம் தத்த² ஆஸனம் அக்³க³ஞ்ச ஸேட்ட²ஞ்ச உத்தமஞ்ச பணீதஞ்ச தத்த² ஸாமம் நிஸீதி³த்வா தோ³வாரிகம் ஆமந்தேஸி – ‘‘தேன ஹி, ஸம்ம தோ³வாரிக, யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏவம் வதே³ஹி – ‘உபாலி, ப⁴ந்தே, க³ஹபதி ஏவமாஹ – பவிஸ கிர, ப⁴ந்தே, ஸசே ஆகங்க²ஸீ’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தோ³வாரிகோ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா யேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘உபாலி, ப⁴ந்தே, க³ஹபதி ஏவமாஹ – ‘பவிஸ கிர, ப⁴ந்தே, ஸசே ஆகங்க²ஸீ’’’தி. அத² கோ² நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ மஹதியா நிக³ண்ட²பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் யேன மஜ்ஜி²மா த்³வாரஸாலா தேனுபஸங்கமி. அத² கோ² உபாலி க³ஹபதி – யம் ஸுத³ம் புப்³பே³ யதோ பஸ்ஸதி நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம் தி³ஸ்வான ததோ பச்சுக்³க³ந்த்வா யம் தத்த² ஆஸனம் அக்³க³ஞ்ச ஸேட்ட²ஞ்ச உத்தமஞ்ச பணீதஞ்ச தம் உத்தராஸங்கே³ன ஸம்மஜ்ஜித்வா [பமஜ்ஜித்வா (ஸீ. பீ.)] பரிக்³க³ஹேத்வா நிஸீதா³பேதி ஸோ – தா³னி யம் தத்த² ஆஸனம் அக்³க³ஞ்ச ஸேட்ட²ஞ்ச உத்தமஞ்ச பணீதஞ்ச தத்த² ஸாமம் நிஸீதி³த்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸம்விஜ்ஜந்தி கோ², ப⁴ந்தே, ஆஸனானி; ஸசே ஆகங்க²ஸி, நிஸீதா³’’தி. ஏவம் வுத்தே, நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ உபாலிம் க³ஹபதிம் ஏதத³வோச – ‘‘உம்மத்தோஸி த்வம், க³ஹபதி, த³த்தோஸி த்வம், க³ஹபதி! ‘க³ச்சா²மஹம், ப⁴ந்தே, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸாமீ’தி க³ந்த்வா மஹதாஸி வாத³ஸங்கா⁴டேன படிமுக்கோ ஆக³தோ. ஸேய்யதா²பி, க³ஹபதி, புரிஸோ அண்ட³ஹாரகோ க³ந்த்வா உப்³ப⁴தேஹி அண்டே³ஹி ஆக³ச்சே²ய்ய, ஸேய்யதா² வா பன க³ஹபதி புரிஸோ அக்கி²கஹாரகோ க³ந்த்வா உப்³ப⁴தேஹி அக்கீ²ஹி ஆக³ச்சே²ய்ய; ஏவமேவ கோ² த்வம், க³ஹபதி, ‘க³ச்சா²மஹம், ப⁴ந்தே, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸாமீ’தி க³ந்த்வா மஹதாஸி வாத³ஸங்கா⁴டேன படிமுக்கோ ஆக³தோ. ஆவட்டோஸி கோ² த்வம், க³ஹபதி, ஸமணேன கோ³தமேன ஆவட்டனியா மாயாயா’’தி.

74. ‘‘ப⁴த்³தி³கா, ப⁴ந்தே, ஆவட்டனீ மாயா; கல்யாணீ, ப⁴ந்தே, ஆவட்டனீ மாயா; பியா மே, ப⁴ந்தே, ஞாதிஸாலோஹிதா இமாய ஆவட்டனியா ஆவட்டேய்யும்; பியானம்பி மே அஸ்ஸ ஞாதிஸாலோஹிதானம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய; ஸப்³பே³ சேபி, ப⁴ந்தே, க²த்தியா இமாய ஆவட்டனியா ஆவட்டேய்யும்; ஸப்³பே³ஸானம்பிஸ்ஸ க²த்தியானம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய; ஸப்³பே³ சேபி, ப⁴ந்தே, ப்³ராஹ்மணா…பே… வேஸ்ஸா…பே… ஸுத்³தா³ இமாய ஆவட்டனியா ஆவட்டேய்யும்; ஸப்³பே³ஸானம்பிஸ்ஸ ஸுத்³தா³னம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய; ஸதே³வகோ சேபி, ப⁴ந்தே, லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா இமாய ஆவட்டனியா ஆவட்டேய்யும்; ஸதே³வகஸ்ஸபிஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸமாரகஸ்ஸ ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யாதி. தேன ஹி, ப⁴ந்தே, உபமம் தே கரிஸ்ஸாமி. உபமாய பிதே⁴கச்சே விஞ்ஞூ புரிஸா பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானந்தி.

75. ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதரஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஜிண்ணஸ்ஸ வுட்³ட⁴ஸ்ஸ மஹல்லகஸ்ஸ த³ஹரா மாணவிகா பஜாபதீ அஹோஸி க³ப்³பி⁴னீ உபவிஜஞ்ஞா. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸா மாணவிகா தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘க³ச்ச² த்வம், ப்³ராஹ்மண, ஆபணா மக்கடச்சா²பகம் கிணித்வா ஆனேஹி, யோ மே குமாரகஸ்ஸ கீளாபனகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ஏவம் வுத்தே, ஸோ ப்³ராஹ்மணோ தம் மாணவிகம் ஏதத³வோச – ‘ஆக³மேஹி தாவ, போ⁴தி, யாவ விஜாயதி. ஸசே த்வம், போ⁴தி, குமாரகம் விஜாயிஸ்ஸஸி, தஸ்ஸா தே அஹம் ஆபணா மக்கடச்சா²பகம் கிணித்வா ஆனேஸ்ஸாமி, யோ தே குமாரகஸ்ஸ கீளாபனகோ ப⁴விஸ்ஸதி. ஸசே பன த்வம், போ⁴தி, குமாரிகம் விஜாயிஸ்ஸஸி, தஸ்ஸா தே அஹம் ஆபணா மக்கடச்சா²பிகம் கிணித்வா ஆனேஸ்ஸாமி, யா தே குமாரிகாய கீளாபனிகா ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. து³தியம்பி கோ², ப⁴ந்தே, ஸா மாணவிகா…பே… ததியம்பி கோ², ப⁴ந்தே, ஸா மாணவிகா தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘க³ச்ச² த்வம், ப்³ராஹ்மண, ஆபணா மக்கடச்சா²பகம் கிணித்வா ஆனேஹி, யோ மே குமாரகஸ்ஸ கீளாபனகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸோ ப்³ராஹ்மணோ தஸ்ஸா மாணவிகாய ஸாரத்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ ஆபணா மக்கடச்சா²பகம் கிணித்வா ஆனேத்வா தம் மாணவிகம் ஏதத³வோச – ‘அயம் தே, போ⁴தி, ஆபணா மக்கடச்சா²பகோ கிணித்வா ஆனீதோ, யோ தே குமாரகஸ்ஸ கீளாபனகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஸா மாணவிகா தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘க³ச்ச² த்வம், ப்³ராஹ்மண, இமம் மக்கடச்சா²பகம் ஆதா³ய யேன ரத்தபாணி ரஜதபுத்தோ தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா ரத்தபாணிம் ரஜகபுத்தம் ஏவம் வதே³ஹி – இச்சா²மஹம், ஸம்ம ரத்தபாணி, இமம் மக்கடச்சா²பகம் பீதாவலேபனம் நாம ரங்க³ஜாதம் ரஜிதம் ஆகோடிதபச்சாகோடிதம் உப⁴தோபா⁴க³விமட்ட²’ந்தி.

‘‘அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸோ ப்³ராஹ்மணோ தஸ்ஸா மாணவிகாய ஸாரத்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ தம் மக்கடச்சா²பகம் ஆதா³ய யேன ரத்தபாணி ரஜகபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ரத்தபாணிம் ரஜகபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘இச்சா²மஹம், ஸம்ம ரத்தபாணி, இமம் மக்கடச்சா²பகம் பீதாவலேபனம் நாம ரங்க³ஜாதம் ரஜிதம் ஆகோடிதபச்சாகோடிதம் உப⁴தோபா⁴க³விமட்ட²’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ரத்தபாணி ரஜகபுத்தோ தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘அயம் கோ² தே, மக்கடச்சா²பகோ ரங்க³க்க²மோ ஹி கோ², நோ ஆகோடனக்க²மோ, நோ விமஜ்ஜனக்க²மோ’தி. ஏவமேவ கோ², ப⁴ந்தே, பா³லானம் நிக³ண்டா²னம் வாதோ³ ரங்க³க்க²மோ ஹி கோ² பா³லானம் நோ பண்டி³தானம், நோ அனுயோக³க்க²மோ, நோ விமஜ்ஜனக்க²மோ. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸோ ப்³ராஹ்மணோ அபரேன ஸமயேன நவம் து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆதா³ய யேன ரத்தபாணி ரஜகபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ரத்தபாணிம் ரஜகபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘இச்சா²மஹம், ஸம்ம ரத்தபாணி, இமம் நவம் து³ஸ்ஸயுக³ம் பீதாவலேபனம் நாம ரங்க³ஜாதம் ரஜிதம் ஆகோடிதபச்சாகோடிதம் உப⁴தோபா⁴க³விமட்ட²’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ரத்தபாணி ரஜகபுத்தோ தம் ப்³ராஹ்மணம் ஏதத³வோச – ‘இத³ம் கோ² தே, ப⁴ந்தே, நவம் து³ஸ்ஸயுக³ம் ரங்க³க்க²மஞ்சேவ ஆகோடனக்க²மஞ்ச விமஜ்ஜனக்க²மஞ்சா’தி. ஏவமேவ கோ², ப⁴ந்தே, தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வாதோ³ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ரங்க³க்க²மோ சேவ பண்டி³தானம் நோ பா³லானம், அனுயோக³க்க²மோ ச விமஜ்ஜனக்க²மோ சா’’தி.

‘‘ஸராஜிகா கோ², க³ஹபதி, பரிஸா ஏவம் ஜானாதி – ‘உபாலி க³ஹபதி நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஸாவகோ’தி. கஸ்ஸ தம், க³ஹபதி, ஸாவகம் தா⁴ரேமா’’தி? ஏவம் வுத்தே, உபாலி க³ஹபதி உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா நிக³ண்ட²ம் நாடபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே, ஸுணோஹி யஸ்ஸாஹம் ஸாவகோ’’தி –

76. ‘‘தீ⁴ரஸ்ஸ விக³தமோஹஸ்ஸ, பபி⁴ன்னகீ²லஸ்ஸ விஜிதவிஜயஸ்ஸ;

அனீக⁴ஸ்ஸ ஸுஸமசித்தஸ்ஸ, வுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ ஸாது⁴பஞ்ஞஸ்ஸ;

வேஸமந்தரஸ்ஸ [வேஸ்ஸந்தரஸ்ஸ (ஸீ. பீ.)] விமலஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘அகத²ம்கதி²ஸ்ஸ துஸிதஸ்ஸ, வந்தலோகாமிஸஸ்ஸ முதி³தஸ்ஸ;

கதஸமணஸ்ஸ மனுஜஸ்ஸ, அந்திமஸாரீரஸ்ஸ நரஸ்ஸ;

அனோபமஸ்ஸ விரஜஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘அஸம்ஸயஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ, வேனயிகஸ்ஸ ஸாரதி²வரஸ்ஸ;

அனுத்தரஸ்ஸ ருசிரத⁴ம்மஸ்ஸ, நிக்கங்க²ஸ்ஸ பபா⁴ஸகஸ்ஸ [பபா⁴ஸகரஸ்ஸ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)];

மானச்சி²த³ஸ்ஸ வீரஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘நிஸப⁴ஸ்ஸ அப்பமேய்யஸ்ஸ, க³ம்பீ⁴ரஸ்ஸ மோனபத்தஸ்ஸ;

கே²மங்கரஸ்ஸ வேத³ஸ்ஸ, த⁴ம்மட்ட²ஸ்ஸ ஸம்வுதத்தஸ்ஸ;

ஸங்கா³திக³ஸ்ஸ முத்தஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘நாக³ஸ்ஸ பந்தஸேனஸ்ஸ, கீ²ணஸம்யோஜனஸ்ஸ முத்தஸ்ஸ;

படிமந்தகஸ்ஸ [படிமந்தஸ்ஸ (க.)] தோ⁴னஸ்ஸ, பன்னத⁴ஜஸ்ஸ வீதராக³ஸ்ஸ;

த³ந்தஸ்ஸ நிப்பபஞ்சஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘இஸிஸத்தமஸ்ஸ அகுஹஸ்ஸ, தேவிஜ்ஜஸ்ஸ ப்³ரஹ்மபத்தஸ்ஸ;

ந்ஹாதகஸ்ஸ [நஹாதகஸ்ஸ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] பத³கஸ்ஸ, பஸ்ஸத்³த⁴ஸ்ஸ விதி³தவேத³ஸ்ஸ;

புரிந்த³த³ஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘அரியஸ்ஸ பா⁴விதத்தஸ்ஸ, பத்திபத்தஸ்ஸ வேய்யாகரணஸ்ஸ;

ஸதிமதோ விபஸ்ஸிஸ்ஸ, அனபி⁴னதஸ்ஸ நோ அபனதஸ்ஸ;

அனேஜஸ்ஸ வஸிப்பத்தஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘ஸமுக்³க³தஸ்ஸ [ஸம்மக்³க³தஸ்ஸ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] ஜா²யிஸ்ஸ, அனனுக³தந்தரஸ்ஸ ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ;

அஸிதஸ்ஸ ஹிதஸ்ஸ [அப்பஹீனஸ்ஸ (ஸீ. பீ.), அப்பபீ⁴தஸ்ஸ (ஸ்யா.)], பவிவித்தஸ்ஸ அக்³க³ப்பத்தஸ்ஸ;

திண்ணஸ்ஸ தாரயந்தஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘ஸந்தஸ்ஸ பூ⁴ரிபஞ்ஞஸ்ஸ, மஹாபஞ்ஞஸ்ஸ வீதலோப⁴ஸ்ஸ;

ததா²க³தஸ்ஸ ஸுக³தஸ்ஸ, அப்படிபுக்³க³லஸ்ஸ அஸமஸ்ஸ;

விஸாரத³ஸ்ஸ நிபுணஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மி.

‘‘தண்ஹச்சி²த³ஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, வீததூ⁴மஸ்ஸ அனுபலித்தஸ்ஸ;

ஆஹுனேய்யஸ்ஸ யக்க²ஸ்ஸ, உத்தமபுக்³க³லஸ்ஸ அதுலஸ்ஸ;

மஹதோ யஸக்³க³பத்தஸ்ஸ, ப⁴க³வதோ தஸ்ஸ ஸாவகோஹமஸ்மீ’’தி.

77. ‘‘கதா³ ஸஞ்ஞூள்ஹா பன தே, க³ஹபதி, இமே ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வண்ணா’’தி? ‘‘ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, நானாபுப்பா²னம் மஹாபுப்ப²ராஸி, தமேனம் த³க்கோ² மாலாகாரோ வா மாலாகாரந்தேவாஸீ வா விசித்தம் மாலம் க³ந்தே²ய்ய; ஏவமேவ கோ², ப⁴ந்தே, ஸோ ப⁴க³வா அனேகவண்ணோ அனேகஸதவண்ணோ. கோ ஹி, ப⁴ந்தே, வண்ணாரஹஸ்ஸ வண்ணம் ந கரிஸ்ஸதீ’’தி? அத² கோ² நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸக்காரம் அஸஹமானஸ்ஸ தத்தே²வ உண்ஹம் லோஹிதம் முக²தோ உக்³க³ச்சீ²தி [உக்³க³ஞ்சி² (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)].

உபாலிஸுத்தம் நிட்டி²தம் ச²ட்ட²ம்.