8. மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தம்

396. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸாதிஸ்ஸ நாம பி⁴க்கு²னோ கேவட்டபுத்தஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் ஹோதி – ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி அனஞ்ஞ’’ந்தி. அஸ்ஸோஸும் கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² – ‘‘ஸாதிஸ்ஸ கிர நாம பி⁴க்கு²னோ கேவட்டபுத்தஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’’ந்தி. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸச்சம் கிர தே, ஆவுஸோ ஸாதி, ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’’ந்தி? ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’ந்தி. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதுகாமா ஸமனுயுஞ்ஜந்தி ஸமனுகா³ஹந்தி ஸமனுபா⁴ஸந்தி – ‘‘மா ஏவம், ஆவுஸோ ஸாதி, அவச, மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அனேகபரியாயேனாவுஸோ ஸாதி, படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம் ப⁴க³வதா, அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ’’தி. ஏவம்பி கோ² ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸமனுயுஞ்ஜியமானோ ஸமனுகா³ஹியமானோ ஸமனுபா⁴ஸியமானோ ததே³வ பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி – ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி அனஞ்ஞ’’ந்தி.

397. யதோ கோ² தே பி⁴க்கூ² நாஸக்கி²ம்ஸு ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதும், அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸாதிஸ்ஸ நாம, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னோ கேவட்டபுத்தஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’ந்தி. அஸ்ஸும்ஹ கோ² மயம், ப⁴ந்தே, ஸாதிஸ்ஸ கிர நாம பி⁴க்கு²னோ கேவட்டபுத்தஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’ந்தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, யேன ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஹ; உபஸங்கமித்வா ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதத³வோசும்ஹ – ‘ஸச்சம் கிர தே, ஆவுஸோ ஸாதி, ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’ந்தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ அம்ஹே ஏதத³வோச – ‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’ந்தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதுகாமா ஸமனுயுஞ்ஜிம்ஹ ஸமனுகா³ஹிம்ஹ ஸமனுபா⁴ஸிம்ஹ – ‘மா ஏவம், ஆவுஸோ ஸாதி, அவச, மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி², ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அனேகபரியாயேனாவுஸோ ஸாதி, படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம் ப⁴க³வதா, அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ’தி. ஏவம்பி கோ², ப⁴ந்தே, ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ அம்ஹேஹி ஸமனுயுஞ்ஜியமானோ ஸமனுகா³ஹியமானோ ஸமனுபா⁴ஸியமானோ ததே³வ பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் தா²மஸா பராமஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி – ‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’ந்தி. யதோ கோ² மயம், ப⁴ந்தே, நாஸக்கி²ம்ஹ ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதும், அத² மயம் ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேமா’’தி.

398. அத² கோ² ப⁴க³வா அஞ்ஞதரம் பி⁴க்கு²ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம் பி⁴க்கு², மம வசனேன ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஆமந்தேஹி – ‘ஸத்தா² தம், ஆவுஸோ ஸாதி, ஆமந்தேதீ’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா யேன ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸத்தா² தம், ஆவுஸோ ஸாதி, ஆமந்தேதீ’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ படிஸ்ஸுத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸச்சம் கிர, தே, ஸாதி, ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’’ந்தி? ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி, அனஞ்ஞ’’ந்தி. ‘‘கதமம் தம், ஸாதி, விஞ்ஞாண’’ந்தி? ‘‘ய்வாயம், ப⁴ந்தே, வதோ³ வேதே³ய்யோ தத்ர தத்ர கல்யாணபாபகானம் கம்மானம் விபாகம் படிஸம்வேதே³தீ’’தி. ‘‘கஸ்ஸ நு கோ² நாம த்வம், மோக⁴புரிஸ, மயா ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாஸி? நனு மயா, மோக⁴புரிஸ, அனேகபரியாயேன படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம், அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோதி? அத² ச பன த்வம், மோக⁴புரிஸ, அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²ஸி, அத்தானஞ்ச க²ணஸி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவஸி. தஞ்ஹி தே, மோக⁴புரிஸ, ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²யா’’தி.

399. அத² கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நாயம் ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ உஸ்மீகதோபி இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி ஸியா ப⁴ந்தே? நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’தி. ஏவம் வுத்தே, ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ துண்ஹீபூ⁴தோ மங்குபூ⁴தோ பத்தக்க²ந்தோ⁴ அதோ⁴முகோ² பஜ்ஜா²யந்தோ அப்படிபா⁴னோ நிஸீதி³. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் துண்ஹீபூ⁴தம் மங்குபூ⁴தம் பத்தக்க²ந்த⁴ம் அதோ⁴முக²ம் பஜ்ஜா²யந்தம் அப்படிபா⁴னம் விதி³த்வா ஸாதிம் பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘பஞ்ஞாயிஸ்ஸஸி கோ² த்வம், மோக⁴புரிஸ, ஏதேன ஸகேன பாபகேன தி³ட்டி²க³தேன. இதா⁴ஹம் பி⁴க்கூ² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி. அத² கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தும்ஹேபி மே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாத² யதா²யம் ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²தி, அத்தானஞ்ச க²ணதி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே! அனேகபரியாயேன ஹி நோ, ப⁴ந்தே, படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம் ப⁴க³வதா, அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே! ஸாது⁴ கோ² மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாத². அனேகபரியாயேன ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம் மயா, அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோதி. அத² ச பனாயம் ஸாதி பி⁴க்கு² கேவட்டபுத்தோ அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²தி, அத்தானஞ்ச க²ணதி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதி பஸவதி. தஞ்ஹி தஸ்ஸ மோக⁴புரிஸஸ்ஸ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய.

400. ‘‘யம் யதே³வ, பி⁴க்க²வே, பச்சயம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், தேன தேனேவ விஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி [ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி (ஸீ. பீ.)]. சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், சக்கு²விஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; ஸோதஞ்ச படிச்ச ஸத்³தே³ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; கா⁴னஞ்ச படிச்ச க³ந்தே⁴ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், கா⁴னவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; ஜிவ்ஹஞ்ச படிச்ச ரஸே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; காயஞ்ச படிச்ச போ²ட்ட²ப்³பே³ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் யதே³வ பச்சயம் படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி தேன தேனேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. கட்ட²ஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, கட்ட²க்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; ஸகலிகஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, ஸகலிகக்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; திணஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, திணக்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; கோ³மயஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, கோ³மயக்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; து²ஸஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, து²ஸக்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; ஸங்காரஞ்ச படிச்ச அக்³கி³ ஜலதி, ஸங்காரக்³கி³த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யம் யதே³வ பச்சயம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், தேன தேனேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், சக்கு²விஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி; ஸோதஞ்ச படிச்ச ஸத்³தே³ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி, கா⁴னஞ்ச படிச்ச க³ந்தே⁴ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், கா⁴ணவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி, ஜிவ்ஹஞ்ச படிச்ச ரஸே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. காயஞ்ச படிச்ச போ²ட்ட²ப்³பே³ ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி விஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி.

401. ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸதா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி, பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸதா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரனிரோதா⁴ யம் பூ⁴தம், தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி, பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸதா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘பூ⁴தமித³ம் நோஸ்ஸூதி, பி⁴க்க²வே, கங்க²தோ உப்பஜ்ஜதி விசிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரஸம்ப⁴வம் நோஸ்ஸூதி, பி⁴க்க²வே, கங்க²தோ உப்பஜ்ஜதி விசிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரனிரோதா⁴ யம் பூ⁴தம், தம் நிரோத⁴த⁴ம்மம் நோஸ்ஸூதி, பி⁴க்க²வே, கங்க²தோ உப்பஜ்ஜதி விசிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா விசிகிச்சா² ஸா பஹீயதீ’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா விசிகிச்சா² ஸா பஹீயதீ’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரனிரோதா⁴ யம் பூ⁴தம், தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா விசிகிச்சா² ஸா பஹீயதீ’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, இதிபி வோ ஏத்த² நிப்³பி³சிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி, பி⁴க்க²வே, இதிபி வோ ஏத்த² நிப்³பி³சிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரனிரோதா⁴ யம் பூ⁴தம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி, பி⁴க்க²வே, இதிபி வோ ஏத்த² நிப்³பி³சிகிச்சா²’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்ட²’’ந்தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்ட²’’ந்தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ததா³ஹாரனிரோதா⁴ யம் பூ⁴தம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்ட²’’ந்தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘இமம் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²ம் ஏவம் பரிஸுத்³த⁴ம் ஏவம் பரியோதா³தம் அல்லீயேத² கேலாயேத² த⁴னாயேத² மமாயேத², அபி நு மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, குல்லூபமம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானேய்யாத² நித்த²ரணத்தா²ய நோ க³ஹணத்தா²யா’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘இமம் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²ம் ஏவம் பரிஸுத்³த⁴ம் ஏவம் பரியோதா³தம் ந அல்லீயேத² ந கேலாயேத² ந த⁴னாயேத² ந மமாயேத², அபி நு மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, குல்லூபமம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானேய்யாத² நித்த²ரணத்தா²ய நோ க³ஹணத்தா²யா’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

402. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரா பூ⁴தானம் வா ஸத்தானம் டி²தியா, ஸம்ப⁴வேஸீனம் வா அனுக்³க³ஹாய. கதமே சத்தாரோ? கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ ஓளாரிகோ வா ஸுகு²மோ வா, ப²ஸ்ஸோ து³தியோ, மனோஸஞ்சேதனா ததியா, விஞ்ஞாணம் சதுத்த²ம்.

‘‘இமே ச, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா?

‘‘இமே சத்தாரோ ஆஹாரா தண்ஹானிதா³னா தண்ஹாஸமுத³யா தண்ஹாஜாதிகா தண்ஹாபப⁴வா.

‘‘தண்ஹா சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா?

‘‘தண்ஹா வேத³னானிதா³னா வேத³னாஸமுத³யா வேத³னாஜாதிகா வேத³னாபப⁴வா.

‘‘வேத³னா சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா?

‘‘வேத³னா ப²ஸ்ஸனிதா³னா ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ப²ஸ்ஸஜாதிகா ப²ஸ்ஸபப⁴வா.

‘‘ப²ஸ்ஸோ சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னோ கிம்ஸமுத³யோ கிம்ஜாதிகோ கிம்பப⁴வோ?

‘‘ப²ஸ்ஸோ ஸளாயதனனிதா³னோ ஸளாயதனஸமுத³யோ ஸளாயதனஜாதிகோ ஸளாயதனபப⁴வோ.

‘‘ஸளாயதனம் சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்?

‘‘ஸளாயதனம் நாமரூபனிதா³னம் நாமரூபஸமுத³யம் நாமரூபஜாதிகம் நாமரூபபப⁴வம்.

‘‘நாமரூபம் சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்?

‘‘நாமரூபம் விஞ்ஞாணனிதா³னம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் விஞ்ஞாணஜாதிகம் விஞ்ஞாணபப⁴வம்.

‘‘விஞ்ஞாணம் சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்?

‘‘விஞ்ஞாணம் ஸங்கா²ரனிதா³னம் ஸங்கா²ரஸமுத³யம் ஸங்கா²ரஜாதிகம் ஸங்கா²ரபப⁴வம்.

‘‘ஸங்கா²ரா சிமே, பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா?

‘‘ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜானிதா³னா அவிஜ்ஜாஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஜாதிகா அவிஜ்ஜாபப⁴வா.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம், நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம், ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம், உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.’’’

403. ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஜாதிபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம், நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² [கத²ம் வா வோ ஏத்த² (?)] ஹோதீ’’தி? ‘‘ஜாதிபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஜராமரணம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி [ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதி (க.)] – ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி. ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதீதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ப⁴வபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஜாதி, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ப⁴வபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஜாதி; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி. ‘‘உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; உபாதா³னபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘உபாதா³னபச்சயா, ப⁴ந்தே, ப⁴வோ; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’தி. ‘‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், தண்ஹாபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம், நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘தண்ஹாபச்சயா, ப⁴ந்தே, உபாதா³னம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்தி. ‘‘வேத³னாபச்சயா தண்ஹாதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; வேத³னாபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, தண்ஹா, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘வேத³னாபச்சயா, ப⁴ந்தே, தண்ஹா; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’தி. ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னாதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ப²ஸ்ஸபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, வேத³னா, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா, ப⁴ந்தே, வேத³னா; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’தி. ‘‘ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஸளாயதனபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ஸளாயதனபச்சயா, ப⁴ந்தே, ப²ஸ்ஸோ; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’தி. ‘‘நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; நாமரூபபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம், நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘நாமரூபபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஸளாயதனம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’ந்தி. ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; விஞ்ஞாணபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, நாமரூபம், நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா, ப⁴ந்தே, நாமரூபம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி. ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஸங்கா²ரபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம், நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ஸங்கா²ரபச்சயா, ப⁴ந்தே, விஞ்ஞாணம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்தி. ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; அவிஜ்ஜாபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி.

404. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே. இதி கோ², பி⁴க்க²வே, தும்ஹேபி ஏவம் வதே³த², அஹம்பி ஏவம் வதா³மி – இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதி, யதி³த³ம் – அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம், நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம், ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம், உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.

‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴, விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴, நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴, ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴, வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴, தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி.

405. ‘‘ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஜாதினிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஜராமரணனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ஜாதினிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ஜராமரணனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ப⁴வனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஜாதினிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ப⁴வனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ஜாதினிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’’தி. ‘‘உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; உபாதா³னனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ப⁴வனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘உபாதா³னனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴வனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; தண்ஹானிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, உபாதா³னனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘தண்ஹானிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, உபாதா³னனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; வேத³னானிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, தண்ஹானிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘வேத³னானிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, தண்ஹானிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’’தி. ‘‘ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, வேத³னானிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, வேத³னானிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’தி. ‘‘ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஸளாயதனனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீதி? ஸளாயதனனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; நாமரூபனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘நாமரூபனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ஸளாயதனனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, நாமரூபனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘விஞ்ஞாணனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, நாமரூபனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ஸங்கா²ரனிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’தி. ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம்; அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, நோ வா, கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴, ப⁴ந்தே, ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி.

406. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே. இதி கோ², பி⁴க்க²வே, தும்ஹேபி ஏவம் வதே³த², அஹம்பி ஏவம் வதா³மி – இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தி, யதி³த³ம் – அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴, விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴, நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴, ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴, வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴, தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி.

407. ‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா புப்³ப³ந்தம் வா படிதா⁴வேய்யாத² – ‘அஹேஸும்ஹ நு கோ² மயம் அதீதமத்³தா⁴னம், நனு கோ² அஹேஸும்ஹ அதீதமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² அஹேஸும்ஹ அதீதமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² அஹேஸும்ஹ அதீதமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் அஹேஸும்ஹ நு கோ² மயம் அதீதமத்³தா⁴ன’’’ந்தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா அபரந்தம் வா படிதா⁴வேய்யாத² – ப⁴விஸ்ஸாம நு கோ² மயம் அனாக³தமத்³தா⁴னம், நனு கோ² ப⁴விஸ்ஸாம அனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாம அனாக³தமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாம அனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் ப⁴விஸ்ஸாம நு கோ² மயம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா ஏதரஹி வா பச்சுப்பன்னமத்³தா⁴னம் அஜ்ஜ²த்தம் கத²ம்கதீ² அஸ்ஸத² – அஹம் நு கோ²ஸ்மி, நோ நு கோ²ஸ்மி, கிம் நு கோ²ஸ்மி, கத²ம் நு கோ²ஸ்மி, அயம் நு கோ² ஸத்தோ குதோ ஆக³தோ, ஸோ குஹிம்கா³மீ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா ஏவம் வதே³ய்யாத² – ஸத்தா² நோ க³ரு, ஸத்து²கா³ரவேன ச மயம் ஏவம் வதே³மா’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா ஏவம் வதே³ய்யாத² – ஸமணோ ஏவமாஹ, ஸமணா ச நாம மயம் ஏவம் வதே³மா’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் உத்³தி³ஸேய்யாதா²’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அபி நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஜானந்தா ஏவம் பஸ்ஸந்தா யானி தானி புது²ஸமணப்³ராஹ்மணானம் வத கோதூஹலமங்க³லானி தானி ஸாரதோ பச்சாக³ச்சே²ய்யாதா²’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘நனு, பி⁴க்க²வே, யதே³வ தும்ஹாகம் ஸாமம் ஞாதம் ஸாமம் தி³ட்ட²ம் ஸாமம் விதி³தம், ததே³வ தும்ஹே வதே³தா²’’தி.

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே, உபனீதா கோ² மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, இமினா ஸந்தி³ட்டி²கேன த⁴ம்மேன அகாலிகேன ஏஹிபஸ்ஸிகேன ஓபனேய்யிகேன பச்சத்தம் வேதி³தப்³பே³ன விஞ்ஞூஹி. ஸந்தி³ட்டி²கோ அயம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மோ அகாலிகோ ஏஹிபஸ்ஸிகோ ஓபனேய்யிகோ பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹி – இதி யந்தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்த’’ந்தி.

408. ‘‘திண்ணம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸன்னிபாதா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. இத⁴ மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச ந உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச ந பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி, நேவ தாவ க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. இத⁴ மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச ந பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி, நேவ தாவ க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி – ஏவம் திண்ணம் ஸன்னிபாதா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. தமேனம், பி⁴க்க²வே, மாதா நவ வா த³ஸ வா மாஸே க³ப்³ப⁴ம் குச்சி²னா பரிஹரதி மஹதா ஸம்ஸயேன க³ருபா⁴ரம் [க³ரும்பா⁴ரம் (ஸீ. பீ.)]. தமேனம், பி⁴க்க²வே, மாதா நவன்னம் வா த³ஸன்னம் வா மாஸானம் அச்சயேன விஜாயதி மஹதா ஸம்ஸயேன க³ருபா⁴ரம். தமேனம் ஜாதம் ஸமானம் ஸகேன லோஹிதேன போஸேதி. லோஹிதஞ்ஹேதம், பி⁴க்க²வே, அரியஸ்ஸ வினயே யதி³த³ம் மாதுத²ஞ்ஞம். ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, குமாரோ வுத்³தி⁴மன்வாய இந்த்³ரியானம் பரிபாகமன்வாய யானி தானி குமாரகானம் கீளாபனகானி தேஹி கீளதி, ஸேய்யதி²த³ம் – வங்ககம் க⁴டிகம் மோக்க²சிகம் சிங்கு³லகம் பத்தாள்ஹகம் ரத²கம் த⁴னுகம். ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, குமாரோ வுத்³தி⁴மன்வாய இந்த்³ரியானம் பரிபாகமன்வாய பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதோ ஸமங்கீ³பூ⁴தோ பரிசாரேதி – சக்கு²விஞ்ஞேய்யேஹி ரூபேஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி, ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஹி ஸத்³தே³ஹி… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யேஹி க³ந்தே⁴ஹி… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யேஹி ரஸேஹி… காயவிஞ்ஞேய்யேஹி போ²ட்ட²ப்³பே³ஹி இட்டே²ஹி கந்தேஹி மனாபேஹி பியரூபேஹி காமூபஸம்ஹிதேஹி ரஜனீயேஹி.

409. ‘‘ஸோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா பியரூபே ரூபே ஸாரஜ்ஜதி, அப்பியரூபே ரூபே ப்³யாபஜ்ஜதி, அனுபட்டி²தகாயஸதி ச விஹரதி பரித்தசேதஸோ. தஞ்ச சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி – யத்த²ஸ்ஸ தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸோ ஏவம் அனுரோத⁴விரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸோ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தோ அபி⁴வத³தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ உப்பஜ்ஜதி நந்தீ³. யா வேத³னாஸு நந்தீ³ தது³பாதா³னம், தஸ்ஸுபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய பியரூபே த⁴ம்மே ஸாரஜ்ஜதி, அப்பியரூபே த⁴ம்மே ப்³யாபஜ்ஜதி, அனுபட்டி²தகாயஸதி ச விஹரதி பரித்தசேதஸோ. தஞ்ச சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி – யத்த²ஸ்ஸ தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸோ ஏவம் அனுரோத⁴விரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸோ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தி அபி⁴வத³தி அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தோ அபி⁴வத³தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ உப்பஜ்ஜதி நந்தீ³. யா வேத³னாஸு நந்தீ³ தது³பாதா³னம், தஸ்ஸுபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.

410. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. ஸோ இமம் லோகம் ஸதே³வகம் ஸமாரகம் ஸப்³ரஹ்மகம் ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம் பஜம் ஸதே³வமனுஸ்ஸம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தி. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம்; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. தம் த⁴ம்மம் ஸுணாதி க³ஹபதி வா க³ஹபதிபுத்தோ வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா குலே பச்சாஜாதோ. ஸோ தம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா ததா²க³தே ஸத்³த⁴ம் படிலப⁴தி. ஸோ தேன ஸத்³தா⁴படிலாபே⁴ன ஸமன்னாக³தோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோ ரஜாபதோ², அப்³போ⁴காஸோ பப்³ப³ஜ்ஜா. நயித³ம் ஸுகரம் அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதா ஏகந்தபரிபுண்ணம் ஏகந்தபரிஸுத்³த⁴ம் ஸங்க²லிகி²தம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிதும். யம்னூனாஹம் கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா, காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா, அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜேய்ய’’’ந்தி. ஸோ அபரேன ஸமயேன அப்பம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய, மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய, அப்பம் வா ஞாதிபரிவட்டம் பஹாய, மஹந்தம் வா ஞாதிபரிவட்டம் பஹாய, கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா, காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா, அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜதி.

411. ‘‘ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ பி⁴க்கூ²னம் ஸிக்கா²ஸாஜீவஸமாபன்னோ பாணாதிபாதம் பஹாய பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதி, நிஹிதத³ண்டோ³ நிஹிதஸத்தோ² லஜ்ஜீ த³யாபன்னோ ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீ விஹரதி.

‘‘அதி³ன்னாதா³னம் பஹாய அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதோ ஹோதி, தி³ன்னாதா³யீ தி³ன்னபாடிகங்கீ² அதே²னேன ஸுசிபூ⁴தேன அத்தனா விஹரதி.

‘‘அப்³ரஹ்மசரியம் பஹாய ப்³ரஹ்மசாரீ ஹோதி, ஆராசாரீ விரதோ மேது²னா கா³மத⁴ம்மா.

‘‘முஸாவாத³ம் பஹாய முஸாவாதா³ படிவிரதோ ஹோதி, ஸச்சவாதீ³ ஸச்சஸந்தோ⁴ தே²தோ பச்சயிகோ அவிஸம்வாத³கோ லோகஸ்ஸ.

‘‘பிஸுணம் வாசம் பஹாய பிஸுணாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி – இதோ ஸுத்வா ந அமுத்ர அக்கா²தா இமேஸம் பே⁴தா³ய, அமுத்ர வா ஸுத்வா ந இமேஸம் அக்கா²தா அமூஸம் பே⁴தா³ய. இதி பி⁴ன்னானம் வா ஸந்தா⁴தா, ஸஹிதானம் வா அனுப்பதா³தா ஸமக்³கா³ராமோ ஸமக்³க³ரதோ ஸமக்³க³னந்தீ³, ஸமக்³க³கரணிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி.

‘‘ப²ருஸம் வாசம் பஹாய ப²ருஸாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி – யா ஸா வாசா நேலா கண்ணஸுகா² பேமனீயா ஹத³யங்க³மா போரீ ப³ஹுஜனகந்தா ப³ஹுஜனமனாபா ததா²ரூபிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி.

‘‘ஸம்ப²ப்பலாபம் பஹாய ஸம்ப²ப்பலாபா படிவிரதோ ஹோதி, காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ அத்த²வாதீ³ த⁴ம்மவாதீ³ வினயவாதீ³, நிதா⁴னவதிம் வாசம் பா⁴ஸிதா காலேன, ஸாபதே³ஸம் பரியந்தவதிம் அத்த²ஸம்ஹிதம்.

‘‘ஸோ பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மஸமாரம்பா⁴ படிவிரதோ ஹோதி, ஏகப⁴த்திகோ ஹோதி ரத்தூபரதோ, விரதோ விகாலபோ⁴ஜனா. நச்சகீ³தவாதி³தவிஸூகத³ஸ்ஸனா படிவிரதோ ஹோதி, மாலாக³ந்த⁴விலேபனதா⁴ரணமண்ட³னவிபூ⁴ஸனட்டா²னா படிவிரதோ ஹோதி, உச்சாஸயனமஹாஸயனா படிவிரதோ ஹோதி, ஜாதரூபரஜதபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, ஆமகத⁴ஞ்ஞபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, ஆமகமம்ஸபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, இத்தி²குமாரிகபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, தா³ஸிதா³ஸபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, அஜேளகபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, குக்குடஸூகரபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, ஹத்தி²க³வாஸ்ஸவளவபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, கே²த்தவத்து²படிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி, தூ³தேய்யபஹிணக³மனானுயோகா³ படிவிரதோ ஹோதி, கயவிக்கயா படிவிரதோ ஹோதி, துலாகூடகம்ஸகூடமானகூடா படிவிரதோ ஹோதி, உக்கோடனவஞ்சன-நிகதி-ஸாசியோகா³ படிவிரதோ ஹோதி, சே²த³ன-வத⁴ப³ந்த⁴னவிபராமோஸ-ஆலோப-ஸஹஸாகாரா படிவிரதோ ஹோதி [பஸ்ஸ ம. நி. 1.293 சூளஹத்தி²பதோ³பமே].

‘‘ஸோ ஸந்துட்டோ² ஹோதி காயபரிஹாரிகேன சீவரேன குச்சி²பரிஹாரிகேன பிண்ட³பாதேன. ஸோ யேன யேனேவ பக்கமதி ஸமாதா³யேவ பக்கமதி. ஸேய்யதா²பி நாம பக்கீ² ஸகுணோ யேன யேனேவ டே³தி ஸபத்தபா⁴ரோவ டே³தி, ஏவமேவ பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி காயபரிஹாரிகேன சீவரேன, குச்சி²பரிஹாரிகேன பிண்ட³பாதேன. ஸோ யேன யேனேவ பக்கமதி ஸமாதா³யேவ பக்கமதி. ஸோ இமினா அரியேன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ அஜ்ஜ²த்தம் அனவஜ்ஜஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி.

‘‘ஸோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம் மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோ இமினா அரியேன இந்த்³ரியஸம்வரேன ஸமன்னாக³தோ அஜ்ஜ²த்தம் அப்³யாஸேகஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி.

‘‘ஸோ அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி.

412. ‘‘ஸோ இமினா ச அரியேன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ, (இமாய ச அரியாய ஸந்துட்டி²யா ஸமன்னாக³தோ) [பஸ்ஸ ம. நி. 1.296 சூளஹத்தி²பதோ³பமே], இமினா ச அரியேன இந்த்³ரியஸம்வரேன ஸமன்னாக³தோ, இமினா ச அரியேன ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ, விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி – அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். ஸோ பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா, உஜும் காயம் பணிதா⁴ய, பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா. ஸோ அபி⁴ஜ்ஜ²ம் லோகே பஹாய விக³தாபி⁴ஜ்ஜே²ன சேதஸா விஹரதி, அபி⁴ஜ்ஜா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; ப்³யாபாத³பதோ³ஸம் பஹாய அப்³யாபன்னசித்தோ விஹரதி, ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீ, ப்³யாபாத³பதோ³ஸா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; தீ²னமித்³த⁴ம் பஹாய விக³ததீ²னமித்³தோ⁴ விஹரதி ஆலோகஸஞ்ஞீ, ஸதோ ஸம்பஜானோ, தீ²னமித்³தா⁴ சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹாய அனுத்³த⁴தோ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; விசிகிச்ச²ம் பஹாய திண்ணவிசிகிச்சோ² விஹரதி அகத²ம்கதீ² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, விசிகிச்சா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி.

413. ‘‘ஸோ இமே பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே, விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம்…பே… ததியம் ஜா²னம்…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

414. ‘‘ஸோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா பியரூபே ரூபே ந ஸாரஜ்ஜதி, அப்பியரூபே ரூபே ந ப்³யாபஜ்ஜதி, உபட்டி²தகாயஸதி ச விஹரதி அப்பமாணசேதஸோ. தஞ்ச சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி – யத்த²ஸ்ஸ தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸோ ஏவம் அனுரோத⁴விரோத⁴விப்பஹீனோ யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி, ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸோ தம் வேத³னம் நாபி⁴னந்த³தி நாபி⁴வத³தி நாஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் வேத³னம் அனபி⁴னந்த³தோ அனபி⁴வத³தோ அனஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ யா வேத³னாஸு நந்தீ³ ஸா நிருஜ்ஜ²தி. தஸ்ஸ நந்தீ³னிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய பியரூபே த⁴ம்மே ந ஸாரஜ்ஜதி, அப்பியரூபே த⁴ம்மே ந ப்³யாபஜ்ஜதி, உபட்டி²தகாயஸதி ச விஹரதி அப்பமாணசேதஸோ, தஞ்ச சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி – யத்த²ஸ்ஸ தே பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஸோ ஏவம் அனுரோத⁴விரோத⁴விப்பஹீனோ யம் கிஞ்சி வேத³னம் வேதே³தி, ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸோ தம் வேத³னம் நாபி⁴னந்த³தி நாபி⁴வத³தி நாஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் வேத³னம் அனபி⁴னந்த³தோ அனபி⁴வத³தோ அனஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ யா வேத³னாஸு நந்தீ³ ஸா நிருஜ்ஜ²தி. தஸ்ஸ நந்தீ³னிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. இமம் கோ² மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஸம்கி²த்தேன தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திம் தா⁴ரேத², ஸாதிம் பன பி⁴க்கு²ம் கேவட்டபுத்தம் மஹாதண்ஹாஜாலதண்ஹாஸங்கா⁴டப்படிமுக்க’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தம் நிட்டி²தம் அட்ட²மம்.