4. மஹாயமகவக்³கோ³

1. சூளகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம்

325. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாதிகே [நாதி³கே (ஸீ. ஸ்யா. பீ.), ஞாதிகே (க.)] விஹரதி கி³ஞ்ஜகாவஸதே². தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ ஆயஸ்மா ச கிமிலோ [கிம்பி³லோ (ஸீ. பீ. க.)] கோ³ஸிங்க³ஸாலவனதா³யே விஹரந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன கோ³ஸிங்க³ஸாலவனதா³யோ தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² தா³யபாலோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘மா, ஸமண, ஏதம் தா³யம் பாவிஸி. ஸந்தேத்த² தயோ குலபுத்தா அத்தகாமரூபா விஹரந்தி. மா தேஸம் அபா²ஸுமகாஸீ’’தி.

அஸ்ஸோஸி கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ தா³யபாலஸ்ஸ ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் மந்தயமானஸ்ஸ. ஸுத்வான தா³யபாலம் ஏதத³வோச – ‘‘மா, ஆவுஸோ தா³யபால, ப⁴க³வந்தம் வாரேஸி. ஸத்தா² நோ ப⁴க³வா அனுப்பத்தோ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ யேனாயஸ்மா ச நந்தி³யோ ஆயஸ்மா ச கிமிலோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தஞ்ச நந்தி³யம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச கிமிலம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கமதா²யஸ்மந்தோ, அபி⁴க்கமதா²யஸ்மந்தோ, ஸத்தா² நோ ப⁴க³வா அனுப்பத்தோ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ ஆயஸ்மா ச கிமிலோ ப⁴க³வந்தம் பச்சுக்³க³ந்த்வா – ஏகோ ப⁴க³வதோ பத்தசீவரம் படிக்³க³ஹேஸி, ஏகோ ஆஸனம் பஞ்ஞபேஸி, ஏகோ பாதோ³த³கம் உபட்டா²பேஸி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா பாதே³ பக்கா²லேஸி. தேபி கோ² ஆயஸ்மந்தோ ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

326. ‘‘கச்சி வோ, அனுருத்³தா⁴, க²மனீயம், கச்சி யாபனீயம், கச்சி பிண்ட³கேன ந கிலமதா²’’தி? ‘‘க²மனீயம், ப⁴க³வா, யாபனீயம், ப⁴க³வா; ந ச மயம், ப⁴ந்தே, பிண்ட³கேன கிலமாமா’’தி. ‘‘கச்சி பன வோ, அனுருத்³தா⁴, ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹரதா²’’தி? ‘‘தக்³க⁴ மயம், ப⁴ந்தே, ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹராமா’’தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன தும்ஹே, அனுருத்³தா⁴, ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹரதா²’’தி? ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே, யோஹம் ஏவரூபேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸத்³தி⁴ம் விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, இமேஸு ஆயஸ்மந்தேஸு மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச; மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச; மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘யம்னூனாஹம் ஸகம் சித்தம் நிக்கி²பித்வா இமேஸம்யேவ ஆயஸ்மந்தானம் சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்தேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஸகம் சித்தம் நிக்கி²பித்வா இமேஸம்யேவ ஆயஸ்மந்தானம் சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்தாமி. நானா ஹி கோ² நோ, ப⁴ந்தே, காயா ஏகஞ்ச பன மஞ்ஞே சித்த’’ந்தி.

ஆயஸ்மாபி கோ² நந்தி³யோ…பே… ஆயஸ்மாபி கோ² கிமிலோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘மய்ஹம்பி, ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே, யோஹம் ஏவரூபேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸத்³தி⁴ம் விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, இமேஸு ஆயஸ்மந்தேஸு மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச, மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச, மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஆவி சேவ ரஹோ ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘யம்னூனாஹம் ஸகம் சித்தம் நிக்கி²பித்வா இமேஸம்யேவ ஆயஸ்மந்தானம் சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்தேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஸகம் சித்தம் நிக்கி²பித்வா இமேஸம்யேவ ஆயஸ்மந்தானம் சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்தாமி. நானா ஹி கோ² நோ, ப⁴ந்தே, காயா ஏகஞ்ச பன மஞ்ஞே சித்தந்தி.

‘‘ஏவம் கோ² மயம், ப⁴ந்தே, ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹராமா’’தி.

327. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! கச்சி பன வோ, அனுருத்³தா⁴, அப்பமத்தா ஆதாபினோ பஹிதத்தா விஹரதா²’’தி? ‘‘தக்³க⁴ மயம், ப⁴ந்தே, அப்பமத்தா ஆதாபினோ பஹிதத்தா விஹராமா’’தி. ‘‘யதா² கத²ம் பன தும்ஹே, அனுருத்³தா⁴, அப்பமத்தா ஆதாபினோ பஹிதத்தா விஹரதா²’’தி? ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் யோ பட²மம் கா³மதோ பிண்டா³ய படிக்கமதி ஸோ ஆஸனானி பஞ்ஞபேதி, பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேதி, அவக்காரபாதிம் உபட்டா²பேதி. யோ பச்சா² கா³மதோ பிண்டா³ய படிக்கமதி, ஸசே ஹோதி பு⁴த்தாவஸேஸோ ஸசே ஆகங்க²தி பு⁴ஞ்ஜதி, நோ சே ஆகங்க²தி அப்பஹரிதே வா ச²ட்³டே³தி, அப்பாணகே வா உத³கே ஓபிலாபேதி. ஸோ ஆஸனானி படிஸாமேதி, பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் படிஸாமேதி, அவக்காரபாதிம் படிஸாமேதி, ப⁴த்தக்³க³ம் ஸம்மஜ்ஜதி. யோ பஸ்ஸதி பானீயக⁴டம் வா பரிபோ⁴ஜனீயக⁴டம் வா வச்சக⁴டம் வா ரித்தம் துச்ச²ம் ஸோ உபட்டா²பேதி. ஸசஸ்ஸ ஹோதி அவிஸய்ஹம், ஹத்த²விகாரேன து³தியம் ஆமந்தேத்வா ஹத்த²விலங்க⁴கேன உபட்டா²பேம, ந த்வேவ மயம், ப⁴ந்தே, தப்பச்சயா வாசம் பி⁴ந்தா³ம. பஞ்சாஹிகம் கோ² பன மயம், ப⁴ந்தே, ஸப்³ப³ரத்திகம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸன்னிஸீதா³ம. ஏவம் கோ² மயம், ப⁴ந்தே, அப்பமத்தா ஆதாபினோ பஹிதத்தா விஹராமா’’தி.

328. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! அத்தி² பன வோ, அனுருத்³தா⁴, ஏவம் அப்பமத்தானம் ஆதாபீனம் பஹிதத்தானம் விஹரந்தானம் உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. அயம் கோ² நோ, ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் அப்பமத்தானம் ஆதாபீனம் பஹிதத்தானம் விஹரந்தானம் உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கா ச விஹராம, ஸதா ச ஸம்பஜானா, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³ம, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா, புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா, அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம…பே… ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம…பே… ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி.

329. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! ஏதஸ்ஸ பன வோ, அனுருத்³தா⁴, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அத்த²ஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே! இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, யாவதே³வ ஆகங்கா²ம ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராம, பஞ்ஞாய ச நோ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா. ஏதஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, விஹாரஸ்ஸ ஸமதிக்கமாய ஏதஸ்ஸ விஹாரஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ. இமம்ஹா ச மயம், ப⁴ந்தே, பா²ஸுவிஹாரா அஞ்ஞம் பா²ஸுவிஹாரம் உத்தரிதரம் வா பணீததரம் வா ந ஸமனுபஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுருத்³தா⁴! இமம்ஹா பா²ஸுவிஹாரா உத்தரிதரோ வா பணீததரோ வா பா²ஸுவிஹாரோ நத்தீ²’’தி.

330. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தஞ்ச அனுருத்³த⁴ம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச நந்தி³யம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச கிமிலம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ ஆயஸ்மா ச கிமிலோ ப⁴க³வந்தம் அனுஸம்யாயித்வா [அனுஸம்ஸாவேத்வா (ஸீ.), அனுஸாவேத்வா (டீகா)] ததோ படினிவத்தித்வா ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ ஆயஸ்மா ச கிமிலோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘கிம் நு கோ² மயம் ஆயஸ்மதோ அனுருத்³த⁴ஸ்ஸ ஏவமாரோசிம்ஹ – ‘இமாஸஞ்ச இமாஸஞ்ச விஹாரஸமாபத்தீனம் மயம் லாபி⁴னோ’தி, யம் நோ ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² யாவ ஆஸவானம் க²யா பகாஸேதீ’’தி? ‘‘ந கோ² மே ஆயஸ்மந்தோ ஏவமாரோசேஸும் – ‘இமாஸஞ்ச இமாஸஞ்ச விஹாரஸமாபத்தீனம் மயம் லாபி⁴னோ’தி, அபி ச மே ஆயஸ்மந்தானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தோ – ‘இமாஸஞ்ச இமாஸஞ்ச விஹாரஸமாபத்தீனம் இமே ஆயஸ்மந்தோ லாபி⁴னோ’தி. தே³வதாபி மே ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸும் – ‘இமாஸஞ்ச இமாஸஞ்ச விஹாரஸமாபத்தீனம் இமே ஆயஸ்மந்தோ லாபி⁴னோ’தி. தமேனம் ப⁴க³வதா பஞ்ஹாபி⁴புட்டே²ன ப்³யாகத’’ந்தி.

331. அத² கோ² தீ³கோ⁴ பரஜனோ யக்கோ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² தீ³கோ⁴ பரஜனோ யக்கோ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘லாபா⁴ வத, ப⁴ந்தே, வஜ்ஜீனம், ஸுலத்³த⁴லாபா⁴ வஜ்ஜிபஜாய, யத்த² ததா²க³தோ விஹரதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, இமே ச தயோ குலபுத்தா – ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴, ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ, ஆயஸ்மா ச கிமிலோ’’தி. தீ³க⁴ஸ்ஸ பரஜனஸ்ஸ யக்க²ஸ்ஸ ஸத்³த³ம் ஸுத்வா பு⁴ம்மா தே³வா ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸும் – ‘லாபா⁴ வத, போ⁴, வஜ்ஜீனம், ஸுலத்³த⁴லாபா⁴ வஜ்ஜிபஜாய, யத்த² ததா²க³தோ விஹரதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, இமே ச தயோ குலபுத்தா – ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴, ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ, ஆயஸ்மா ச கிமிலோ’தி. பு⁴ம்மானம் தே³வானம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வா சாதுமஹாராஜிகா தே³வா…பே… தாவதிம்ஸா தே³வா…பே… யாமா தே³வா…பே… துஸிதா தே³வா…பே… நிம்மானரதீ தே³வா…பே… பரனிம்மிதவஸவத்தீ தே³வா…பே… ப்³ரஹ்மகாயிகா தே³வா ஸத்³த³மனுஸ்ஸாவேஸும் – ‘‘லாபா⁴ வத, போ⁴, வஜ்ஜீனம், ஸுலத்³த⁴லாபா⁴ வஜ்ஜிபஜாய, யத்த² ததா²க³தோ விஹரதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, இமே ச தயோ குலபுத்தா – ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴, ஆயஸ்மா ச நந்தி³யோ, ஆயஸ்மா ச கிமிலோ’’தி. இதிஹ தே ஆயஸ்மந்தோ தேன க²ணேன (தேன லயேன) [( ) ஸீ. ஸ்யா. பீ. போத்த²கேஸு நத்தி²] தேன முஹுத்தேன யாவப்³ரஹ்மலோகா விதி³தா [ஸம்விதி³தா (க.)] அஹேஸும்.

‘‘ஏவமேதம், தீ³க⁴, ஏவமேதம், தீ³க⁴! யஸ்மாபி, தீ³க⁴, குலா ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, தஞ்சேபி குலம் ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தம் அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ குலஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. யஸ்மாபி, தீ³க⁴, குலபரிவட்டா ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, ஸோ சேபி குலபரிவட்டோ ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தோ அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ குலபரிவட்டஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. யஸ்மாபி, தீ³க⁴, கா³மா ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, ஸோ சேபி கா³மோ ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தோ அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ கா³மஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. யஸ்மாபி, தீ³க⁴, நிக³மா ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, ஸோ சேபி நிக³மோ ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தோ அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ நிக³மஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. யஸ்மாபி, தீ³க⁴, நக³ரா ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, தஞ்சேபி நக³ரம் ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தம் அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. யஸ்மாபி, தீ³க⁴, ஜனபதா³ ஏதே தயோ குலபுத்தா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா, ஸோ சேபி ஜனபதோ³ ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தோ அனுஸ்ஸரேய்ய, தஸ்ஸபாஸ்ஸ ஜனபத³ஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. ஸப்³பே³ சேபி, தீ³க⁴, க²த்தியா ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தா அனுஸ்ஸரேய்யும், ஸப்³பே³ஸானம்பாஸ்ஸ க²த்தியானம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. ஸப்³பே³ சேபி, தீ³க⁴, ப்³ராஹ்மணா…பே… ஸப்³பே³ சேபி, தீ³க⁴, வேஸ்ஸா…பே… ஸப்³பே³ சேபி, தீ³க⁴, ஸுத்³தா³ ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தா அனுஸ்ஸரேய்யும், ஸப்³பே³ஸானம்பாஸ்ஸ ஸுத்³தா³னம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. ஸதே³வகோ சேபி, தீ³க⁴, லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா ஏதே தயோ குலபுத்தே பஸன்னசித்தா அனுஸ்ஸரேய்ய, ஸதே³வகஸ்ஸபாஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸமாரகஸ்ஸ ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. பஸ்ஸ, தீ³க⁴, யாவ ஏதே தயோ குலபுத்தா ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னா ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய, அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ தீ³கோ⁴ பரஜனோ யக்கோ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

சூளகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம் நிட்டி²தம் பட²மம்.

2. மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம்

332. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனதா³யே விஹரதி ஸம்ப³ஹுலேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி தே²ரேஹி ஸாவகேஹி ஸத்³தி⁴ம் – ஆயஸ்மதா ச ஸாரிபுத்தேன ஆயஸ்மதா ச மஹாமோக்³க³ல்லானேன ஆயஸ்மதா ச மஹாகஸ்ஸபேன ஆயஸ்மதா ச அனுருத்³தே⁴ன ஆயஸ்மதா ச ரேவதேன ஆயஸ்மதா ச ஆனந்தே³ன, அஞ்ஞேஹி ச அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி தே²ரேஹி ஸாவகேஹி ஸத்³தி⁴ம். அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆயாமாவுஸோ, கஸ்ஸப, யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம த⁴ம்மஸ்ஸவனாயா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஆயஸ்மா ச மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தஞ்ச மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச மஹாகஸ்ஸபம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச அனுருத்³த⁴ம் யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமந்தே த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. தி³ஸ்வான யேனாயஸ்மா ரேவதோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘உபஸங்கமந்தா கோ² அமூ, ஆவுஸோ [ஆயஸ்மந்தாவுஸோ (க.)] ரேவத, ஸப்புரிஸா யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேன த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. ஆயாமாவுஸோ ரேவத, யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம த⁴ம்மஸ்ஸவனாயா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ரேவதோ ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு த⁴ம்மஸ்ஸவனாய.

333. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தஞ்ச ரேவதம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஆனந்த³ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தே. தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏது கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³! ஸ்வாக³தம் ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்திகாவசரஸ்ஸ! ரமணீயம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா [ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லா (ஸீ.)] ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ. யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி, தா⁴தா [த⁴தா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], வசஸா பரிசிதா, மனஸானுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. ஸோ சதஸ்ஸன்னம் பரிஸானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி அனுப்பப³ந்தே⁴ஹி [அப்பப³த்³தே⁴ஹி (ஸீ. பீ.)] அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாய. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

334. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ரேவத, ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ ரேவத, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ரேவத, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² படிஸல்லானாராமோ ஹோதி படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ, ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரானம். ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

335. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, ஆயஸ்மதா ரேவதேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, சக்கு²மா புரிஸோ உபரிபாஸாத³வரக³தோ ஸஹஸ்ஸம் நேமிமண்ட³லானம் வோலோகேய்ய; ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

336. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப, ஆயஸ்மதா அனுருத்³தே⁴ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ கஸ்ஸப, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ கஸ்ஸப, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ ஹோதி பிண்ட³பாதிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ ஹோதி பம்ஸுகூலிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச தேசீவரிகோ ஹோதி தேசீவரிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதி அப்பிச்ச²தாய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஹோதி ஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பவிவித்தோ ஹோதி பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² ஹோதி அஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி ஸீலஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

337. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தி, தே அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஹம் புட்டா² விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, நோ ச ஸம்ஸாதே³ந்தி [ஸம்ஸாரேந்தி (க.)], த⁴ம்மீ ச நேஸம் கதா² பவத்தினீ ஹோதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

338. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் [மஜ்ஜ²ந்திகஸமயம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ. க.)] விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ரஞ்ஞோ வா ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ அஸ்ஸ. ஸோ யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபேய்ய. ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

339. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தே ஆயஸ்மந்தே ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். ஆயாமாவுஸோ, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம; உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸ்ஸாம. யதா² நோ ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ததா² நம் தா⁴ரேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² தே ஆயஸ்மந்தோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். அத² கோ² தே ஆயஸ்மந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தஞ்ச ரேவதம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஆனந்த³ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தே. தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏது கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³! ஸ்வாக³தம் ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்திகாவசரஸ்ஸ! ரமணீயம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ…பே… அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாய. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் ஆனந்தோ³வ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ஆனந்தோ³ ஹி, ஸாரிபுத்த, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ. யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி, தா⁴தா, வசஸா பரிசிதா, மனஸானுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. ஸோ சதஸ்ஸன்னம் பரிஸானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி அனுப்பப³ந்தே⁴ஹி அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாயா’’தி.

340. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ரேவத ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் புச்சா²ம – ரமணீயம், ஆவுஸோ ரேவத, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³ மஞ்ஞே க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி. கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ரேவத, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ரேவதோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த பி⁴க்கு² படிஸல்லானாராமோ ஹோதி படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ, அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ, ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரானம். ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் ரேவதோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ரேவதோ ஹி, ஸாரிபுத்த, படிஸல்லானாராமோ படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரான’’ந்தி.

341. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ² ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴ ஆயஸ்மதா ரேவதேன…பே… கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, சக்கு²மா புரிஸோ…பே… ஏவரூபேன கோ² ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த, யதா² தம் அனுருத்³தோ⁴வ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. அனுருத்³தோ⁴ ஹி, ஸாரிபுத்த, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதீ’’தி.

342. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப ஆயஸ்மதா அனுருத்³தே⁴ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் புச்சா²ம…பே… கத²ம் ரூபேன கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச தேசீவரிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச பவிவித்தோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி… அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி… அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் கஸ்ஸபோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. கஸ்ஸபோ ஹி, ஸாரிபுத்த, அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ பிண்ட³பாதிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ பம்ஸுகூலிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச தேசீவரிகோ தேசீவரிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அப்பிச்சோ² அப்பிச்ச²தாய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பவிவித்தோ பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² அஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஸீலஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ விமுத்திஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³’’தி.

343. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம் ப⁴ந்தே ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் புச்சா²ம…பே… கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தி. தே அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஹம் புட்டா² விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, நோ ச ஸம்ஸாதே³ந்தி, த⁴ம்மீ ச நேஸம் கதா² பவத்தினீ ஹோதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த, யதா² தம் மோக்³க³ல்லானோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. மோக்³க³ல்லானோ ஹி, ஸாரிபுத்த, த⁴ம்மகதி²கோ’’தி.

344. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அத² க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் புச்சா²ம – ரமணீயம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி. கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ, மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ரஞ்ஞோ வா ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ அஸ்ஸ. ஸோ யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபேய்ய. ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, மோக்³க³ல்லான! யதா² தம் ஸாரிபுத்தோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ஸாரிபுத்தோ ஹி, மோக்³க³ல்லான, சித்தம் வஸம் வத்தேதி நோ ச ஸாரிபுத்தோ சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதீ’’தி.

345. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கஸ்ஸ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸுபா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘ஸப்³பே³ஸம் வோ, ஸாரிபுத்த, ஸுபா⁴ஸிதம் பரியாயேன. அபி ச மமபி ஸுணாத² யதா²ரூபேன பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்ய. இத⁴, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா – ‘ந தாவாஹம் இமம் பல்லங்கம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸாமி யாவ மே நானுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சிஸ்ஸதீ’தி. ஏவரூபேன கோ², ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே ஆயஸ்மந்தோ [தே பி⁴க்கூ² (க.)] ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.

3. மஹாகோ³பாலகஸுத்தம்

346. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘ஏகாத³ஸஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ கோ³பாலகோ அப⁴ப்³போ³ கோ³க³ணம் பரிஹரிதும் பா²திம் காதும் [பா²திகத்தும் (ஸீ. பீ.), பா²திகாதும் (ஸ்யா. கம்.)]. கதமேஹி ஏகாத³ஸஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, கோ³பாலகோ ந ரூபஞ்ஞூ ஹோதி, ந லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி, ந ஆஸாடிகம் ஹாரேதா [ஸாடேதா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஹோதி, ந வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி, ந தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி, ந தித்த²ம் ஜானாதி, ந பீதம் ஜானாதி, ந வீதி²ம் ஜானாதி, ந கோ³சரகுஸலோ ஹோதி அனவஸேஸதோ³ஹீ ச ஹோதி. யே தே உஸபா⁴ கோ³பிதரோ கோ³பரிணாயகா தே ந அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஏகாத³ஸஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ கோ³பாலகோ அப⁴ப்³போ³ கோ³க³ணம் பரிஹரிதும் பா²திம் காதும். ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, ஏகாத³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். கதமேஹி ஏகாத³ஸஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ரூபஞ்ஞூ ஹோதி, ந லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி, ந ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி, ந வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி, ந தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி, ந தித்த²ம் ஜானாதி, ந பீதம் ஜானாதி, ந வீதி²ம் ஜானாதி, ந கோ³சரகுஸலோ ஹோதி, அனவஸேஸதோ³ஹீ ச ஹோதி. யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தே ந அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி.

347. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ரூபஞ்ஞூ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யம் கிஞ்சி ரூபம் ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ரூபஞ்ஞூ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘கம்மலக்க²ணோ பா³லோ, கம்மலக்க²ணோ பண்டி³தோ’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உப்பன்னம் காமவிதக்கம் அதி⁴வாஸேதி, நப்பஜஹதி ந வினோதே³தி ந ப்³யந்தீ கரோதி ந அனபா⁴வம் க³மேதி. உப்பன்னம் ப்³யாபாத³விதக்கம்…பே… உப்பன்னம் விஹிம்ஸாவிதக்கம்…பே… உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே அதி⁴வாஸேதி, நப்பஜஹதி ந வினோதே³தி ந ப்³யந்தீ கரோதி ந அனபா⁴வம் க³மேதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி அனுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய ந படிபஜ்ஜதி, ந ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ந ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி அனுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய ந படிபஜ்ஜதி, ந ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ந ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் ந வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதா ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந தித்த²ம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா, தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா ந பரிபுச்ச²தி, ந பரிபஞ்ஹதி – ‘இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ம்? இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி? தஸ்ஸ தே ஆயஸ்மந்தோ அவிவடஞ்சேவ ந விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச ந உத்தானீ கரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னீயேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் ந படிவினோதே³ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந தித்த²ம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந பீதம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தே த⁴ம்மவினயே தே³ஸியமானே ந லப⁴தி அத்த²வேத³ம், ந லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், ந லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந பீதம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந வீதி²ம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந வீதி²ம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந கோ³சரகுஸலோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந கோ³சரகுஸலோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனவஸேஸதோ³ஹீ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ம் ஸத்³தா⁴ க³ஹபதிகா அபி⁴ஹட்டு²ம் பவாரேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி, தத்ர பி⁴க்கு² மத்தம் ந ஜானாதி படிக்³க³ஹணாய. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனவஸேஸதோ³ஹீ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தே ந அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா, தேஸு ந மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச; ந மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச; ந மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தே ந அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி.

‘‘இமேஹி கோ² பி⁴க்க²வே ஏகாத³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும்.

348. ‘‘ஏகாத³ஸஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ கோ³பாலகோ ப⁴ப்³போ³ கோ³க³ணம் பரிஹரிதும் பா²திம் காதும். கதமேஹி ஏகாத³ஸஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, கோ³பாலகோ ரூபஞ்ஞூ ஹோதி, லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி, ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி, வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி, தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி, தித்த²ம் ஜானாதி, பீதம் ஜானாதி, வீதி²ம் ஜானாதி, கோ³சரகுஸலோ ஹோதி, ஸாவஸேஸதோ³ஹீ ச ஹோதி. யே தே உஸபா⁴ கோ³பிதரோ கோ³பரிணாயகா தே அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஏகாத³ஸஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ கோ³பாலகோ ப⁴ப்³போ³ கோ³க³ணம் பரிஹரிதும் பா²திம் காதும். ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, ஏகாத³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிதும். கதமேஹி ஏகாத³ஸஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபஞ்ஞூ ஹோதி, லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி, ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி, வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி, தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி, தித்த²ம் ஜானாதி, பீதம் ஜானாதி, வீதி²ம் ஜானாதி, கோ³சரகுஸலோ ஹோதி, ஸாவஸேஸதோ³ஹீ ச ஹோதி. யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தே அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி.

349. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபஞ்ஞூ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யம் கிஞ்சி ரூபம் ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூப’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபஞ்ஞூ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கம்மலக்க²ணோ பா³லோ, கம்மலக்க²ணோ பண்டி³தோதி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² லக்க²ணகுஸலோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உப்பன்னம் காமவிதக்கம் நாதி⁴வாஸேதி, பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்தீ கரோதி அனபா⁴வம் க³மேதி. உப்பன்னம் ப்³யாபாத³விதக்கம்…பே… உப்பன்னம் விஹிம்ஸாவிதக்கம்…பே… உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே நாதி⁴வாஸேதி, பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்தீ கரோதி அனபா⁴வம் க³மேதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆஸாடிகம் ஹாரேதா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வணம் படிச்சா²தே³தா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதா ஹோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தூ⁴மம் கத்தா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தித்த²ம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பரிபுச்ச²தி, பரிபஞ்ஹதி – ‘இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ம்? இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி? தஸ்ஸ தே ஆயஸ்மந்தோ அவிவடஞ்சேவ விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச உத்தானீ கரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னீயேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் படிவினோதே³ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தித்த²ம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தே த⁴ம்மவினயே தே³ஸியமானே லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வீதி²ம் ஜானாதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வீதி²ம் ஜானாதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோ³சரகுஸலோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோ³சரகுஸலோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாவஸேஸதோ³ஹீ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ம் ஸத்³தா⁴ க³ஹபதிகா அபி⁴ஹட்டு²ம் பவாரேந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி. தத்ர பி⁴க்கு² மத்தம் ஜானாதி படிக்³க³ஹணாய. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸாவஸேஸதோ³ஹீ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா, தே அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தேஸு மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச; மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச; மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டா²பேதி ஆவி சேவ ரஹோ ச. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² தே²ரா ரத்தஞ்ஞூ சிரபப்³ப³ஜிதா ஸங்க⁴பிதரோ ஸங்க⁴பரிணாயகா தே அதிரேகபூஜாய பூஜேதா ஹோதி.

‘‘இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, ஏகாத³ஸஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ப⁴ப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜிது’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாகோ³பாலகஸுத்தம் நிட்டி²தம் ததியம்.

4. சூளகோ³பாலகஸுத்தம்

350. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வஜ்ஜீஸு விஹரதி உக்கசேலாயம் க³ங்கா³ய நதி³யா தீரே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, மாக³த⁴கோ கோ³பாலகோ து³ப்பஞ்ஞஜாதிகோ, வஸ்ஸானம் பச்சி²மே மாஸே ஸரத³ஸமயே, அஸமவேக்கி²த்வா க³ங்கா³ய நதி³யா ஓரிமம் தீரம், அஸமவேக்கி²த்வா பாரிமம் தீரம், அதித்தே²னேவ கா³வோ பதாரேஸி உத்தரம் தீரம் ஸுவிதே³ஹானம். அத² கோ², பி⁴க்க²வே, கா³வோ மஜ்ஜே²க³ங்கா³ய நதி³யா ஸோதே ஆமண்ட³லியம் கரித்வா தத்தே²வ அனயப்³யஸனம் ஆபஜ்ஜிம்ஸு. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மாக³த⁴கோ கோ³பாலகோ து³ப்பஞ்ஞஜாதிகோ, வஸ்ஸானம் பச்சி²மே மாஸே ஸரத³ஸமயே, அஸமவேக்கி²த்வா க³ங்கா³ய நதி³யா ஓரிமம் தீரம், அஸமவேக்கி²த்வா பாரிமம் தீரம், அதித்தே²னேவ கா³வோ பதாரேஸி உத்தரம் தீரம் ஸுவிதே³ஹானம். ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே ஹி கேசி [யே கேசி (ஸ்யா. கம்.)] ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அகுஸலா இமஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அகுஸலா பரஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, அகுஸலா மாரதே⁴ய்யஸ்ஸ அகுஸலா அமாரதே⁴ய்யஸ்ஸ, அகுஸலா மச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ அகுஸலா அமச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ, தேஸம் யே ஸோதப்³ப³ம் ஸத்³த³ஹாதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி, தேஸம் தம் ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய.

351. ‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, மாக³த⁴கோ கோ³பாலகோ ஸப்பஞ்ஞஜாதிகோ, வஸ்ஸானம் பச்சி²மே மாஸே ஸரத³ஸமயே, ஸமவேக்கி²த்வா க³ங்கா³ய நதி³யா ஓரிமம் தீரம், ஸமவேக்கி²த்வா பாரிமம் தீரம், தித்தே²னேவ கா³வோ பதாரேஸி உத்தரம் தீரம் ஸுவிதே³ஹானம். ஸோ பட²மம் பதாரேஸி யே தே உஸபா⁴ கோ³பிதரோ கோ³பரிணாயகா. தே திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு. அதா²பரே பதாரேஸி ப³லவகா³வோ த³ம்மகா³வோ. தேபி திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு. அதா²பரே பதாரேஸி வச்ச²தரே வச்ச²தரியோ. தேபி திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு. அதா²பரே பதாரேஸி வச்ச²கே கிஸாப³லகே [கிஸப³லகே (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)]. தேபி திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு. பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, வச்ச²கோ தருணகோ தாவதே³வ ஜாதகோ மாதுகோ³ரவகேன வுய்ஹமானோ, ஸோபி திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மாஸி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா² ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, மாக³த⁴கோ கோ³பாலகோ ஸப்பஞ்ஞஜாதிகோ, வஸ்ஸானம் பச்சி²மே மாஸே ஸரத³ஸமயே, ஸமவேக்கி²த்வா க³ங்கா³ய நதி³யா ஓரிமம் தீரம், ஸமவேக்கி²த்வா பாரிமம் தீரம், தித்தே²னேவ கா³வோ பதாரேஸி உத்தரம் தீரம் ஸுவிதே³ஹானம். ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா குஸலா இமஸ்ஸ லோகஸ்ஸ குஸலா பரஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, குஸலா மாரதே⁴ய்யஸ்ஸ குஸலா அமாரதே⁴ய்யஸ்ஸ, குஸலா மச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ குஸலா அமச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ, தேஸம் யே ஸோதப்³ப³ம் ஸத்³த³ஹாதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி, தேஸம் தம் ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய.

352. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே தே உஸபா⁴ கோ³பிதரோ கோ³பரிணாயகா தே திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனா ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தா, தே திரியம் மாரஸ்ஸ ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் க³தா.

‘‘ஸேய்யதா²பி தே, பி⁴க்க²வே, ப³லவகா³வோ த³ம்மகா³வோ திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகா தத்த² பரினிப்³பா³யினோ அனாவத்தித⁴ம்மா தஸ்மா லோகா, தேபி திரியம் மாரஸ்ஸ ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் க³மிஸ்ஸந்தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி தே, பி⁴க்க²வே, வச்ச²தரா வச்ச²தரியோ திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தா ஸகதா³கா³மினோ ஸகிம்தே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தி, தேபி திரியம் மாரஸ்ஸ ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் க³மிஸ்ஸந்தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி தே, பி⁴க்க²வே, வச்ச²கா கிஸாப³லகா திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மம்ஸு, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸோதாபன்னா அவினிபாதத⁴ம்மா நியதா ஸம்போ³தி⁴பராயனா, தேபி திரியம் மாரஸ்ஸ ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் க³மிஸ்ஸந்தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி ஸோ, பி⁴க்க²வே, வச்ச²கோ தருணகோ தாவதே³வ ஜாதகோ மாதுகோ³ரவகேன வுய்ஹமானோ திரியம் க³ங்கா³ய ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் அக³மாஸி, ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யே தே பி⁴க்கூ² த⁴ம்மானுஸாரினோ ஸத்³தா⁴னுஸாரினோ, தேபி திரியம் மாரஸ்ஸ ஸோதம் சே²த்வா ஸோத்தி²னா பாரம் க³மிஸ்ஸந்தி.

‘‘அஹம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, குஸலோ இமஸ்ஸ லோகஸ்ஸ குஸலோ பரஸ்ஸ லோகஸ்ஸ, குஸலோ மாரதே⁴ய்யஸ்ஸ குஸலோ அமாரதே⁴ய்யஸ்ஸ, குஸலோ மச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ குஸலோ அமச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ. தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யே ஸோதப்³ப³ம் ஸத்³த³ஹாதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தி, தேஸம் தம் ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வா ஸுக³தோ அதா²பரம் ஏதத³வோச ஸத்தா² –

‘‘அயம் லோகோ பரோ லோகோ, ஜானதா ஸுப்பகாஸிதோ;

யஞ்ச மாரேன ஸம்பத்தம், அப்பத்தம் யஞ்ச மச்சுனா.

‘‘ஸப்³ப³ம் லோகம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஸம்பு³த்³தே⁴ன பஜானதா;

விவடம் அமதத்³வாரம், கே²மம் நிப்³பா³னபத்தியா.

‘‘சி²ன்னம் பாபிமதோ ஸோதம், வித்³த⁴ஸ்தம் வினளீகதம்;

பாமோஜ்ஜப³ஹுலா ஹோத², கே²மம் பத்தத்த² [பத்தே²த² (ஸ்யா. கம். க. அட்ட²கதா²யம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³பாடோ²)] பி⁴க்க²வோ’’தி.

சூளகோ³பாலகஸுத்தம் நிட்டி²தம் சதுத்த²ம்.

5. சூளஸச்சகஸுத்தம்

353. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ வேஸாலியம் படிவஸதி ப⁴ஸ்ஸப்பவாத³கோ பண்டி³தவாதோ³ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ. ஸோ வேஸாலியம் பரிஸதி ஏவம் வாசம் பா⁴ஸதி – ‘‘நாஹம் தம் பஸ்ஸாமி ஸமணம் வா ப்³ராஹ்மணம் வா, ஸங்கி⁴ம் க³ணிம் க³ணாசரியம், அபி அரஹந்தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் படிஜானமானம், யோ மயா வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரத்³தோ⁴ ந ஸங்கம்பேய்ய ந ஸம்பகம்பேய்ய ந ஸம்பவேதே⁴ய்ய, யஸ்ஸ ந கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சேய்யும். தூ²ணம் சேபாஹம் அசேதனம் வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரபே⁴ய்யம், ஸாபி மயா வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரத்³தா⁴ ஸங்கம்பேய்ய ஸம்பகம்பேய்ய ஸம்பவேதே⁴ய்ய. கோ பன வாதோ³ மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸா’’தி?

அத² கோ² ஆயஸ்மா அஸ்ஸஜி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய வேஸாலிம் பிண்டா³ய பாவிஸி. அத்³த³ஸா கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ வேஸாலியம் ஜங்கா⁴விஹாரம் அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ ஆயஸ்மந்தம் அஸ்ஸஜிம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான யேனாயஸ்மா அஸ்ஸஜி தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா அஸ்ஸஜினா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அஸ்ஸஜிம் ஏதத³வோச – ‘‘கத²ம் பன, போ⁴ அஸ்ஸஜி, ஸமணோ கோ³தமோ ஸாவகே வினேதி, கத²ம்பா⁴கா³ ச பன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததீ’’தி? ‘‘ஏவம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப⁴க³வா ஸாவகே வினேதி, ஏவம்பா⁴கா³ ச பன ப⁴க³வதோ ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததி – ‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம், வேத³னா அனிச்சா, ஸஞ்ஞா அனிச்சா, ஸங்கா²ரா அனிச்சா, விஞ்ஞாணம் அனிச்சம். ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனத்தா, வேத³னா அனத்தா, ஸஞ்ஞா அனத்தா, ஸங்கா²ரா அனத்தா, விஞ்ஞாணம் அனத்தா. ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா, ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’தி. ஏவம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப⁴க³வா ஸாவகே வினேதி, ஏவம்பா⁴கா³ ச பன ப⁴க³வதோ ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததீ’’தி. ‘‘து³ஸ்ஸுதம் வத, போ⁴ அஸ்ஸஜி, அஸ்ஸும்ஹ யே மயம் ஏவம்வாதி³ம் ஸமணம் கோ³தமம் அஸ்ஸும்ஹ. அப்பேவ நாம மயம் கதா³சி கரஹசி தேன போ⁴தா கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் ஸமாக³ச்சே²ய்யாம, அப்பேவ நாம ஸியா கோசிதே³வ கதா²ஸல்லாபோ, அப்பேவ நாம தஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேய்யாமா’’தி.

354. தேன கோ² பன ஸமயேன பஞ்சமத்தானி லிச்ச²விஸதானி ஸந்தா²கா³ரே [ஸந்தா⁴கா³ரே (க.)] ஸன்னிபதிதானி ஹோந்தி கேனசிதே³வ கரணீயேன. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ யேன தே லிச்ச²வீ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தே லிச்ச²வீ ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கமந்து போ⁴ந்தோ லிச்ச²வீ, அபி⁴க்கமந்து போ⁴ந்தோ லிச்ச²வீ, அஜ்ஜ மே ஸமணேன கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ ப⁴விஸ்ஸதி. ஸசே மே ஸமணோ கோ³தமோ ததா² பதிட்டி²ஸ்ஸதி யதா² ச மே [யதா²ஸ்ஸ மே (ஸீ. பீ.)] ஞாதஞ்ஞதரேன ஸாவகேன அஸ்ஸஜினா நாம பி⁴க்கு²னா பதிட்டி²தம், ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ தீ³க⁴லோமிகம் ஏளகம் லோமேஸு க³ஹேத்வா ஆகட்³டே⁴ய்ய பரிகட்³டே⁴ய்ய ஸம்பரிகட்³டே⁴ய்ய, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி ஸம்பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா ஸோண்டி³காகம்மகாரோ மஹந்தம் ஸோண்டி³காகிளஞ்ஜம் க³ம்பீ⁴ரே உத³கரஹதே³ பக்கி²பித்வா கண்ணே க³ஹேத்வா ஆகட்³டே⁴ய்ய பரிகட்³டே⁴ய்ய ஸம்பரிகட்³டே⁴ய்ய, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி ஸம்பரிகட்³டி⁴ஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா ஸோண்டி³காது⁴த்தோ வாலம் [தா²லம் (க.)] கண்ணே க³ஹேத்வா ஓது⁴னேய்ய நித்³து⁴னேய்ய நிப்போ²டேய்ய [நிச்சா²தே³ய்ய (ஸீ. பீ. க.), நிச்சோ²டேய்ய (க.), நிப்போடே²ய்ய (ஸ்யா. கம்.)] ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஓது⁴னிஸ்ஸாமி நித்³து⁴னிஸ்ஸாமி நிப்போ²டேஸ்ஸாமி. ஸேய்யதா²பி நாம குஞ்ஜரோ ஸட்டி²ஹாயனோ க³ம்பீ⁴ரம் போக்க²ரணிம் ஓகா³ஹேத்வா ஸாணதோ⁴விகம் நாம கீளிதஜாதம் கீளதி, ஏவமேவாஹம் ஸமணம் கோ³தமம் ஸாணதோ⁴விகம் மஞ்ஞே கீளிதஜாதம் கீளிஸ்ஸாமி. அபி⁴க்கமந்து போ⁴ந்தோ லிச்ச²வீ, அபி⁴க்கமந்து போ⁴ந்தோ லிச்ச²வீ, அஜ்ஜ மே ஸமணேன கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தத்ரேகச்சே லிச்ச²வீ ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘கிம் ஸமணோ கோ³தமோ ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸதி, அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸதீ’’தி? ஏகச்சே லிச்ச²வீ ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘கிம் ஸோ ப⁴வமானோ ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ யோ ப⁴க³வதோ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸதி, அத² கோ² ப⁴க³வா ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ வாத³ம் ஆரோபேஸ்ஸதீ’’தி? அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ பஞ்சமத்தேஹி லிச்ச²விஸதேஹி பரிவுதோ யேன மஹாவனம் கூடாகா³ரஸாலா தேனுபஸங்கமி.

355. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² அப்³போ⁴காஸே சங்கமந்தி. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ யேன தே பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘கஹம் நு கோ², போ⁴, ஏதரஹி ஸோ ப⁴வம் கோ³தமோ விஹரதி? த³ஸ்ஸனகாமா ஹி மயம் தம் ப⁴வந்தம் கோ³தம’’ந்தி. ‘‘ஏஸ, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப⁴க³வா மஹாவனம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே தி³வாவிஹாரம் நிஸின்னோ’’தி. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ மஹதியா லிச்ச²விபரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் மஹாவனம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. தேபி கோ² லிச்ச²வீ அப்பேகச்சே ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு, அப்பேகச்சே ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு, ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. அப்பேகச்சே யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு, அப்பேகச்சே ப⁴க³வதோ ஸந்திகே நாமகோ³த்தம் ஸாவேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு, அப்பேகச்சே துண்ஹீபூ⁴தா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு.

356. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘புச்சே²ய்யாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம், ஸசே மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஓகாஸம் கரோதி பஞ்ஹஸ்ஸ வேய்யாகரணாயா’’தி. ‘‘புச்ச², அக்³கி³வேஸ்ஸன, யதா³கங்க²ஸீ’’தி. ‘‘கத²ம் பன ப⁴வம் கோ³தமோ ஸாவகே வினேதி, கத²ம்பா⁴கா³ ச பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததீ’’தி? ‘‘ஏவம் கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸாவகே வினேமி, ஏவம்பா⁴கா³ ச பன மே ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததி – ‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம், வேத³னா அனிச்சா, ஸஞ்ஞா அனிச்சா, ஸங்கா²ரா அனிச்சா, விஞ்ஞாணம் அனிச்சம். ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனத்தா, வேத³னா அனத்தா, ஸஞ்ஞா அனத்தா, ஸங்கா²ரா அனத்தா, விஞ்ஞாணம் அனத்தா. ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா, ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’தி. ஏவம் கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸாவகே வினேமி, ஏவம்பா⁴கா³ ச பன மே ஸாவகேஸு அனுஸாஸனீ ப³ஹுலா பவத்ததீ’’தி.

‘‘உபமா மம், போ⁴ கோ³தம, படிபா⁴தீ’’தி. ‘‘படிபா⁴து தம், அக்³கி³வேஸ்ஸனா’’தி ப⁴க³வா அவோச.

‘‘ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, யே கேசிமே பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மா வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜந்தி, ஸப்³பே³ தே பத²விம் நிஸ்ஸாய பத²வியம் பதிட்டா²ய. ஏவமேதே பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மா வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஸேய்யதா²பி வா பன, போ⁴ கோ³தம, யே கேசிமே ப³லகரணீயா கம்மந்தா கரீயந்தி, ஸப்³பே³ தே பத²விம் நிஸ்ஸாய பத²வியம் பதிட்டா²ய. ஏவமேதே ப³லகரணீயா கம்மந்தா கரீயந்தி. ஏவமேவ கோ², போ⁴ கோ³தம, ரூபத்தாயம் புரிஸபுக்³க³லோ ரூபே பதிட்டா²ய புஞ்ஞம் வா அபுஞ்ஞம் வா பஸவதி, வேத³னத்தாயம் புரிஸபுக்³க³லோ வேத³னாயம் பதிட்டா²ய புஞ்ஞம் வா அபுஞ்ஞம் வா பஸவதி, ஸஞ்ஞத்தாயம் புரிஸபுக்³க³லோ ஸஞ்ஞாயம் பதிட்டா²ய புஞ்ஞம் வா அபுஞ்ஞம் வா பஸவதி, ஸங்கா²ரத்தாயம் புரிஸபுக்³க³லோ ஸங்கா²ரேஸு பதிட்டா²ய புஞ்ஞம் வா அபுஞ்ஞம் வா பஸவதி, விஞ்ஞாணத்தாயம் புரிஸபுக்³க³லோ விஞ்ஞாணே பதிட்டா²ய புஞ்ஞம் வா அபுஞ்ஞம் வா பஸவதீ’’தி.

‘‘நனு த்வம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் வதே³ஸி – ‘ரூபம் மே அத்தா, வேத³னா மே அத்தா, ஸஞ்ஞா மே அத்தா, ஸங்கா²ரா மே அத்தா, விஞ்ஞாணம் மே அத்தா’’’தி? ‘‘அஹஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஏவம் வதா³மி – ‘ரூபம் மே அத்தா, வேத³னா மே அத்தா, ஸஞ்ஞா மே அத்தா, ஸங்கா²ரா மே அத்தா, விஞ்ஞாணம் மே அத்தா’தி, அயஞ்ச மஹதீ ஜனதா’’தி.

‘‘கிஞ்ஹி தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, மஹதீ ஜனதா கரிஸ்ஸதி? இங்க⁴ த்வம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸகஞ்ஞேவ வாத³ம் நிப்³பே³டே²ஹீ’’தி. ‘‘அஹஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஏவம் வதா³மி – ‘ரூபம் மே அத்தா, வேத³னா மே அத்தா, ஸஞ்ஞா மே அத்தா, ஸங்கா²ரா மே அத்தா, விஞ்ஞாணம் மே அத்தா’’’தி.

357. ‘‘தேன ஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஞ்ஞேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி, யதா² தே க²மேய்ய ததா² நம் [ததா² தம் (க.)] ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வத்தேய்ய ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ ஸகஸ்மிம் விஜிதே வஸோ – கா⁴தேதாயம் வா கா⁴தேதும், ஜாபேதாயம் வா ஜாபேதும், பப்³பா³ஜேதாயம் வா பப்³பா³ஜேதும், ஸேய்யதா²பி ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ, ஸேய்யதா²பி வா பன ரஞ்ஞோ மாக³த⁴ஸ்ஸ அஜாதஸத்துஸ்ஸ வேதே³ஹிபுத்தஸ்ஸா’’தி? ‘‘வத்தேய்ய, போ⁴ கோ³தம, ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ ஸகஸ்மிம் விஜிதே வஸோ – கா⁴தேதாயம் வா கா⁴தேதும், ஜாபேதாயம் வா ஜாபேதும், பப்³பா³ஜேதாயம் வா பப்³பா³ஜேதும், ஸேய்யதா²பி ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ, ஸேய்யதா²பி வா பன ரஞ்ஞோ மாக³த⁴ஸ்ஸ அஜாதஸத்துஸ்ஸ வேதே³ஹிபுத்தஸ்ஸ. இமேஸம்பி ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஸங்கா⁴னம் க³ணானம் – ஸேய்யதி²த³ம், வஜ்ஜீனம் மல்லானம் – வத்ததி ஸகஸ்மிம் விஜிதே வஸோ – கா⁴தேதாயம் வா கா⁴தேதும், ஜாபேதாயம் வா ஜாபேதும், பப்³பா³ஜேதாயம் வா பப்³பா³ஜேதும். கிம் பன ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ, ஸேய்யதா²பி ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ, ஸேய்யதா²பி வா பன ரஞ்ஞோ மாக³த⁴ஸ்ஸ அஜாதஸத்துஸ்ஸ வேதே³ஹிபுத்தஸ்ஸ? வத்தேய்ய, போ⁴ கோ³தம, வத்திதுஞ்ச மரஹதீ’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘ரூபம் மே அத்தா’தி, வத்ததி தே தஸ்மிம் ரூபே வஸோ – ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’’தி? ஏவம் வுத்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ துண்ஹீ அஹோஸி. து³தியம்பி கோ² ப⁴க³வா ஸச்சகம் நிக³ண்ட²புத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘ரூபம் மே அத்தா’தி, வத்ததி தே தஸ்மிம் ரூபே வஸோ – ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’’தி? து³தியம்பி கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ துண்ஹீ அஹோஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸச்சகம் நிக³ண்ட²புத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகரோஹி தா³னி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ந தா³னி தே துண்ஹீபா⁴வஸ்ஸ காலோ. யோ கோசி, அக்³கி³வேஸ்ஸன ததா²க³தேன யாவததியம் ஸஹத⁴ம்மிகம் பஞ்ஹம் புட்டோ² ந ப்³யாகரோதி, ஏத்தே²வஸ்ஸ ஸத்ததா⁴ முத்³தா⁴ ப²லதீ’’தி.

தேன கோ² பன ஸமயேன வஜிரபாணி யக்கோ² ஆயஸம் வஜிரம் ஆதா³ய ஆதி³த்தம் ஸம்பஜ்ஜலிதம் ஸஜோதிபூ⁴தம் ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ உபரிவேஹாஸம் டி²தோ ஹோதி – ‘ஸசாயம் ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வதா யாவததியம் ஸஹத⁴ம்மிகம் பஞ்ஹம் புட்டோ² ந ப்³யாகரிஸ்ஸதி ஏத்தே²வஸ்ஸ ஸத்ததா⁴ முத்³த⁴ம் பா²லேஸ்ஸாமீ’தி. தம் கோ² பன வஜிரபாணிம் யக்க²ம் ப⁴க³வா சேவ பஸ்ஸதி ஸச்சகோ ச நிக³ண்ட²புத்தோ. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ பீ⁴தோ ஸம்விக்³கோ³ லோமஹட்ட²ஜாதோ ப⁴க³வந்தம்யேவ தாணம் க³வேஸீ ப⁴க³வந்தம்யேவ லேணம் க³வேஸீ ப⁴க³வந்தம்யேவ ஸரணம் க³வேஸீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘புச்ச²து மம் ப⁴வம் கோ³தமோ, ப்³யாகரிஸ்ஸாமீ’’தி.

358. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘ரூபம் மே அத்தா’தி, வத்ததி தே தஸ்மிம் ரூபே வஸோ – ஏவம் மே ரூபம் ஹோது, ஏவம் மே ரூபம் மா அஹோஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘மனஸி கரோஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன; மனஸி கரித்வா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம் பச்சி²மேன வா புரிமம். தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘வேத³னா மே அத்தா’தி, வத்ததி தே திஸ்ஸம் வேத³னாயம் [தாயம் வேத³னாயம் (ஸீ. ஸ்யா.)] வஸோ – ஏவம் மே வேத³னா ஹோது, ஏவம் மே வேத³னா மா அஹோஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘மனஸி கரோஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன; மனஸி கரித்வா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘ஸஞ்ஞா மே அத்தா’தி, வத்ததி தே திஸ்ஸம் ஸஞ்ஞாயம் வஸோ – ஏவம் மே ஸஞ்ஞா ஹோது, ஏவம் மே ஸஞ்ஞா மா அஹோஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘மனஸி கரோஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன; மனஸி கரித்வா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘ஸங்கா²ரா மே அத்தா’தி, வத்ததி தே தேஸு ஸங்கா²ரேஸு வஸோ – ஏவம் மே ஸங்கா²ரா ஹோந்து, ஏவம் மே ஸங்கா²ரா மா அஹேஸு’’ந்தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘மனஸி கரோஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன; மனஸி கரித்வா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யம் த்வம் ஏவம் வதே³ஸி – ‘விஞ்ஞாணம் மே அத்தா’தி, வத்ததி தே தஸ்மிம் விஞ்ஞாணே வஸோ – ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் ஹோது, ஏவம் மே விஞ்ஞாணம் மா அஹோஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘மனஸி கரோஹி, அக்³கி³வேஸ்ஸன; மனஸி கரித்வா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப்³யாகரோஹி. ந கோ² தே ஸந்தி⁴யதி புரிமேன வா பச்சி²மம், பச்சி²மேன வா புரிமம். தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேத³னா…பே… ஸஞ்ஞா…பே… ஸங்கா²ரா…பே… தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி? ‘‘அனிச்சம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி? ‘‘து³க்க²ம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யோ நு கோ² து³க்க²ம் அல்லீனோ து³க்க²ம் உபக³தோ து³க்க²ம் அஜ்ஜோ²ஸிதோ, து³க்க²ம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி, அபி நு கோ² ஸோ ஸாமம் வா து³க்க²ம் பரிஜானேய்ய, து³க்க²ம் வா பரிக்கே²பேத்வா விஹரேய்யா’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி ஸியா, போ⁴ கோ³தம? நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தமா’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, நனு த்வம் ஏவம் ஸந்தே து³க்க²ம் அல்லீனோ து³க்க²ம் உபக³தோ து³க்க²ம் அஜ்ஜோ²ஸிதோ, து³க்க²ம் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, போ⁴ கோ³தம? ஏவமேதம் போ⁴ கோ³தமா’’தி.

359. ‘‘ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, புரிஸோ ஸாரத்தி²கோ ஸாரக³வேஸீ ஸாரபரியேஸனம் சரமானோ திண்ஹம் குடா²ரிம் [குதா⁴ரிம் (ஸ்யா. கம். க.)] ஆதா³ய வனம் பவிஸேய்ய. ஸோ தத்த² பஸ்ஸேய்ய மஹந்தம் கத³லிக்க²ந்த⁴ம் உஜும் நவம் அகுக்குகஜாதம் [அகுக்குடஜாதம் (ஸ்யா. கம்.)]. தமேனம் மூலே சி²ந்தே³ய்ய, மூலே சே²த்வா அக்³கே³ சி²ந்தே³ய்ய, அக்³கே³ சே²த்வா பத்தவட்டிம் வினிப்³பு⁴ஜேய்ய [வினிப்³பு⁴ஜ்ஜேய்ய (க.)]. ஸோ தத்த² பத்தவட்டிம் வினிப்³பு⁴ஜந்தோ பே²க்³கு³ம்பி நாதி⁴க³ச்சே²ய்ய, குதோ ஸாரம்? ஏவமேவ கோ² த்வம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, மயா ஸகஸ்மிம் வாதே³ ஸமனுயுஞ்ஜியமானோ ஸமனுகா³ஹியமானோ ஸமனுபா⁴ஸியமானோ ரித்தோ துச்சோ² அபரத்³தோ⁴. பா⁴ஸிதா கோ² பன தே ஏஸா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வேஸாலியம் பரிஸதி வாசா – ‘நாஹம் தம் பஸ்ஸாமி ஸமணம் வா ப்³ராஹ்மணம் வா, ஸங்கி⁴ம் க³ணிம் க³ணாசரியம், அபி அரஹந்தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் படிஜானமானம், யோ மயா வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரத்³தோ⁴ ந ஸங்கம்பேய்ய ந ஸம்பகம்பேய்ய ந ஸம்பவேதே⁴ய்ய, யஸ்ஸ ந கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சேய்யும். தூ²ணம் சேபாஹம் அசேதனம் வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரபே⁴ய்யம் ஸாபி மயா வாதே³ன வாத³ம் ஸமாரத்³தா⁴ ஸங்கம்பேய்ய ஸம்பகம்பேய்ய ஸம்பவேதே⁴ய்ய. கோ பன வாதோ³ மனுஸ்ஸபூ⁴தஸ்ஸா’தி? துய்ஹம் கோ² பன, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அப்பேகச்சானி ஸேத³பு²ஸிதானி நலாடா முத்தானி, உத்தராஸங்க³ம் வினிபி⁴ந்தி³த்வா பூ⁴மியம் பதிட்டி²தானி. மய்ஹம் கோ² பன, அக்³கி³வேஸ்ஸன, நத்தி² ஏதரஹி காயஸ்மிம் ஸேதோ³’’தி. இதி ப⁴க³வா தஸ்மிம் [தஸ்ஸம் (?)] பரிஸதி ஸுவண்ணவண்ணம் காயம் விவரி. ஏவம் வுத்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ துண்ஹீபூ⁴தோ மங்குபூ⁴தோ பத்தக்க²ந்தோ⁴ அதோ⁴முகோ² பஜ்ஜா²யந்தோ அப்படிபா⁴னோ நிஸீதி³.

360. அத² கோ² து³ம்முகோ² லிச்ச²விபுத்தோ ஸச்சகம் நிக³ண்ட²புத்தம் துண்ஹீபூ⁴தம் மங்குபூ⁴தம் பத்தக்க²ந்த⁴ம் அதோ⁴முக²ம் பஜ்ஜா²யந்தம் அப்படிபா⁴னம் விதி³த்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘உபமா மம், ப⁴க³வா, படிபா⁴தீ’’தி. ‘‘படிபா⁴து தம், து³ம்முகா²’’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘‘ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, கா³மஸ்ஸ வா நிக³மஸ்ஸ வா அவிதூ³ரே போக்க²ரணீ. தத்ராஸ்ஸ கக்கடகோ. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா குமாரகா வா குமாரிகா வா தம்ஹா கா³மா வா நிக³மா வா நிக்க²மித்வா யேன ஸா போக்க²ரணீ தேனுபஸங்கமேய்யும்; உபஸங்கமித்வா தம் போக்க²ரணிம் ஓகா³ஹேத்வா தம் கக்கடகம் உத³கா உத்³த⁴ரித்வா த²லே பதிட்டா²பேய்யும். யஞ்ஞதே³வ ஹி ஸோ, ப⁴ந்தே, கக்கடகோ அளம் அபி⁴னின்னாமேய்ய தம் ததே³வ தே குமாரகா வா குமாரிகா வா கட்டே²ன வா கத²லேன வா ஸஞ்சி²ந்தே³ய்யும் ஸம்ப⁴ஞ்ஜேய்யும் ஸம்பலிப⁴ஞ்ஜேய்யும். ஏவஞ்ஹி ஸோ, ப⁴ந்தே, கக்கடகோ ஸப்³பே³ஹி அளேஹி ஸஞ்சி²ன்னேஹி ஸம்ப⁴க்³கே³ஹி ஸம்பலிப⁴க்³கே³ஹி அப⁴ப்³போ³ தம் போக்க²ரணிம் புன ஓதரிதும், ஸேய்யதா²பி புப்³பே³. ஏவமேவ கோ², ப⁴ந்தே, யானி ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ விஸூகாயிதானி விஸேவிதானி விப்ப²ந்தி³தானி தானிபி ஸப்³பா³னி [விப்ப²ந்தி³தானி கானிசி கானிசி தானி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப⁴க³வதா ஸஞ்சி²ன்னானி ஸம்ப⁴க்³கா³னி ஸம்பலிப⁴க்³கா³னி; அப⁴ப்³போ³ ச தா³னி, ப⁴ந்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ புன ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமிதும் யதி³த³ம் வாதா³தி⁴ப்பாயோ’’தி. ஏவம் வுத்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ து³ம்முக²ம் லிச்ச²விபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆக³மேஹி த்வம், து³ம்முக², ஆக³மேஹி த்வம், து³ம்முக² ( ) [(முக²ரோஸி த்வம் து³ம்முக²) (ஸ்யா. கம்.)] ந மயம் தயா ஸத்³தி⁴ம் மந்தேம, இத⁴ மயம் போ⁴தா கோ³தமேன ஸத்³தி⁴ம் மந்தேம.

361. ‘‘திட்ட²தேஸா, போ⁴ கோ³தம, அம்ஹாகஞ்சேவ அஞ்ஞேஸஞ்ச புது²ஸமணப்³ராஹ்மணானம் வாசா. விலாபம் விலபிதம் மஞ்ஞே. கித்தாவதா ச நு கோ² போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகோ ஸாஸனகரோ ஹோதி ஓவாத³பதிகரோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே விஹரதீ’’தி? ‘‘இத⁴, அக்³கி³வேஸ்ஸன, மம ஸாவகோ யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி; யா காசி வேத³னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யே கேசி ஸங்கா²ரா…பே… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா, யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி. ஏத்தாவதா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, மம ஸாவகோ ஸாஸனகரோ ஹோதி ஓவாத³பதிகரோ திண்ணவிசிகிச்சோ² விக³தகத²ம்கதோ² வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ அபரப்பச்சயோ ஸத்து²ஸாஸனே விஹரதீ’’தி.

‘‘கித்தாவதா பன, போ⁴ கோ³தம, பி⁴க்கு² அரஹம் ஹோதி கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ’’தி? ‘‘இத⁴, அக்³கி³வேஸ்ஸன, பி⁴க்கு² யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா அனுபாதா³ விமுத்தோ ஹோதி; யா காசி வேத³னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யே கேசி ஸங்கா²ரா…பே… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா அனுபாதா³ விமுத்தோ ஹோதி. ஏத்தாவதா கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, பி⁴க்கு² அரஹம் ஹோதி கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ. ஏவம் விமுத்தசித்தோ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, பி⁴க்கு² தீஹி அனுத்தரியேஹி ஸமன்னாக³தோ ஹோதி – த³ஸ்ஸனானுத்தரியேன, படிபதா³னுத்தரியேன, விமுத்தானுத்தரியேன. ஏவம் விமுத்தசித்தோ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, பி⁴க்கு² ததா²க³தஞ்ஞேவ ஸக்கரோதி க³ரும் கரோதி மானேதி பூஜேதி – பு³த்³தோ⁴ ஸோ ப⁴க³வா போ³தா⁴ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, த³ந்தோ ஸோ ப⁴க³வா த³மதா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸந்தோ ஸோ ப⁴க³வா ஸமதா²ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, திண்ணோ ஸோ ப⁴க³வா தரணாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, பரினிப்³பு³தோ ஸோ ப⁴க³வா பரினிப்³பா³னாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’தி.

362. ஏவம் வுத்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘மயமேவ, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்ஸீ, மயம் பக³ப்³பா³, யே மயம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆஸாதே³தப்³ப³ம் அமஞ்ஞிம்ஹ. ஸியா ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஹத்தி²ம் பபி⁴ன்னம் ஆஸஜ்ஜ புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ, ந த்வேவ ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஆஸஜ்ஜ ஸியா புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ. ஸியா ஹி, போ⁴ கோ³தம, பஜ்ஜலிதம் [ஜலந்தம் (ஸீ. பீ.)] அக்³கி³க்க²ந்த⁴ம் ஆஸஜ்ஜ புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ, ந த்வேவ ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஆஸஜ்ஜ ஸியா புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ. ஸியா ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஆஸீவிஸம் கோ⁴ரவிஸம் ஆஸஜ்ஜ புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ, ந த்வேவ ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஆஸஜ்ஜ ஸியா புரிஸஸ்ஸ ஸோத்தி²பா⁴வோ. மயமேவ, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்ஸீ, மயம் பக³ப்³பா³, யே மயம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் வாதே³ன வாத³ம் ஆஸாதே³தப்³ப³ம் அமஞ்ஞிம்ஹ. அதி⁴வாஸேது [அதி⁴வாஸேது ச (பீ. க.)] மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன.

363. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா தே லிச்ச²வீ ஆமந்தேஸி – ‘‘ஸுணந்து மே போ⁴ந்தோ லிச்ச²வீ, ஸமணோ மே கோ³தமோ நிமந்திதோ ஸ்வாதனாய ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன. தேன மே அபி⁴ஹரேய்யாத² யமஸ்ஸ பதிரூபம் மஞ்ஞேய்யாதா²’’தி. அத² கோ² தே லிச்ச²வீ தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ பஞ்சமத்தானி தா²லிபாகஸதானி ப⁴த்தாபி⁴ஹாரம் அபி⁴ஹரிம்ஸு. அத² கோ² நிக³ண்ட²புத்தோ ஸகே ஆராமே பணீதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் படியாதா³பேத்வா ப⁴க³வதோ காலம் ஆரோசாபேஸி – ‘‘காலோ, போ⁴ கோ³தம, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன ஸச்சகஸ்ஸ நிக³ண்ட²புத்தஸ்ஸ ஆராமோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ பு³த்³த⁴ப்பமுக²ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பணீதேன கா²த³னீயேன போ⁴ஜனீயேன ஸஹத்தா² ஸந்தப்பேஸி ஸம்பவாரேஸி. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வந்தம் பு⁴த்தாவிம் ஓனீதபத்தபாணிம் அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யமித³ம், போ⁴ கோ³தம, தா³னே புஞ்ஞஞ்ச புஞ்ஞமஹீ ச தம் தா³யகானம் ஸுகா²ய ஹோதூ’’தி. ‘‘யம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, தாதி³ஸம் த³க்கி²ணேய்யம் ஆக³ம்ம அவீதராக³ம் அவீததோ³ஸம் அவீதமோஹம், தம் தா³யகானம் ப⁴விஸ்ஸதி. யம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, மாதி³ஸம் த³க்கி²ணேய்யம் ஆக³ம்ம வீதராக³ம் வீததோ³ஸம் வீதமோஹம், தம் துய்ஹம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

சூளஸச்சகஸுத்தம் நிட்டி²தம் பஞ்சமம்.

6. மஹாஸச்சகஸுத்தம்

364. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் ஸுனிவத்தோ² ஹோதி பத்தசீவரமாதா³ய வேஸாலிம் பிண்டா³ய பவிஸிதுகாமோ [புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய… பவிஸிதுகாமோ ஹோதி (ஸீ.)]. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ஜங்கா⁴விஹாரம் அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ யேன மஹாவனம் கூடாகா³ரஸாலா தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸச்சகம் நிக³ண்ட²புத்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அயம், ப⁴ந்தே, ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ஆக³ச்ச²தி ப⁴ஸ்ஸப்பவாத³கோ பண்டி³தவாதோ³ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ. ஏஸோ கோ², ப⁴ந்தே, அவண்ணகாமோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, அவண்ணகாமோ த⁴ம்மஸ்ஸ, அவண்ணகாமோ ஸங்க⁴ஸ்ஸ. ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா முஹுத்தம் நிஸீத³து அனுகம்பம் உபாதா³யா’’தி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. அத² கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³, ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

365. ‘‘ஸந்தி, போ⁴ கோ³தம, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா காயபா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி, நோ சித்தபா⁴வனம். பு²ஸந்தி ஹி தே, போ⁴ கோ³தம, ஸாரீரிகம் து³க்க²ம் வேத³னம். பூ⁴தபுப்³ப³ம், போ⁴ கோ³தம, ஸாரீரிகாய து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஸதோ ஊருக்க²ம்போ⁴பி நாம ப⁴விஸ்ஸதி, ஹத³யம்பி நாம ப²லிஸ்ஸதி, உண்ஹம்பி லோஹிதம் முக²தோ உக்³க³மிஸ்ஸதி, உம்மாத³ம்பி பாபுணிஸ்ஸதி [பாபுணிஸ்ஸந்தி (ஸ்யா. கம்.)] சித்தக்கே²பம். தஸ்ஸ கோ² ஏதம், போ⁴ கோ³தம, காயன்வயம் சித்தம் ஹோதி, காயஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அபா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ. ஸந்தி பன, போ⁴ கோ³தம, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா சித்தபா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி, நோ காயபா⁴வனம். பு²ஸந்தி ஹி தே, போ⁴ கோ³தம, சேதஸிகம் து³க்க²ம் வேத³னம். பூ⁴தபுப்³ப³ம், போ⁴ கோ³தம, சேதஸிகாய து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஸதோ ஊருக்க²ம்போ⁴பி நாம ப⁴விஸ்ஸதி, ஹத³யம்பி நாம ப²லிஸ்ஸதி, உண்ஹம்பி லோஹிதம் முக²தோ உக்³க³மிஸ்ஸதி, உம்மாத³ம்பி பாபுணிஸ்ஸதி சித்தக்கே²பம். தஸ்ஸ கோ² ஏஸோ, போ⁴ கோ³தம, சித்தன்வயோ காயோ ஹோதி, சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அபா⁴விதத்தா காயஸ்ஸ. தஸ்ஸ மய்ஹம், போ⁴ கோ³தம, ஏவம் ஹோதி – ‘அத்³தா⁴ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகா சித்தபா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி, நோ காயபா⁴வன’’’ந்தி.

366. ‘‘கிந்தி பன தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, காயபா⁴வனா ஸுதா’’தி? ‘‘ஸேய்யதி²த³ம் – நந்தோ³ வச்சோ², கிஸோ ஸம்கிச்சோ, மக்க²லி கோ³ஸாலோ – ஏதேஹி, போ⁴ கோ³தம, அசேலகா முத்தாசாரா ஹத்தா²பலேக²னா நஏஹிப⁴த்³த³ந்திகா நதிட்ட²ப⁴த்³த³ந்திகா [நஏஹிப⁴த³ந்திகா, நதிட்ட²ப⁴த³ந்திகா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ. க.)] ந அபி⁴ஹடம் ந உத்³தி³ஸ்ஸகதம் ந நிமந்தனம் ஸாதி³யந்தி, தே ந கும்பி⁴முகா² படிக்³க³ண்ஹந்தி ந களோபிமுகா² படிக்³க³ண்ஹந்தி ந ஏளகமந்தரம் ந த³ண்ட³மந்தரம் ந முஸலமந்தரம் ந த்³வின்னம் பு⁴ஞ்ஜமானானம் ந க³ப்³பி⁴னியா ந பாயமானாய ந புரிஸந்தரக³தாய ந ஸங்கித்தீஸு ந யத்த² ஸா உபட்டி²தோ ஹோதி ந யத்த² மக்கி²கா ஸண்ட³ஸண்ட³சாரினீ, ந மச்ச²ம் ந மம்ஸம் ந ஸுரம் ந மேரயம் ந து²ஸோத³கம் பிவந்தி. தே ஏகாகா³ரிகா வா ஹோந்தி ஏகாலோபிகா, த்³வாகா³ரிகா வா ஹோந்தி த்³வாலோபிகா…பே… ஸத்தாகா³ரிகா வா ஹோந்தி ஸத்தாலோபிகா. ஏகிஸ்ஸாபி த³த்தியா யாபேந்தி, த்³வீஹிபி த³த்தீஹி யாபேந்தி…பே… ஸத்தஹிபி த³த்தீஹி யாபேந்தி. ஏகாஹிகம்பி ஆஹாரம் ஆஹாரேந்தி, த்³வீஹிகம்பி ஆஹாரம் ஆஹாரேந்தி…பே… ஸத்தாஹிகம்பி ஆஹாரம் ஆஹாரேந்தி. இதி ஏவரூபம் அத்³த⁴மாஸிகம்பி பரியாயப⁴த்தபோ⁴ஜனானுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தீ’’தி.

‘‘கிம் பன தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, தாவதகேனேவ யாபேந்தீ’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம. அப்பேகதா³, போ⁴ கோ³தம, உளாரானி உளாரானி கா²த³னீயானி கா²த³ந்தி, உளாரானி உளாரானி போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜந்தி, உளாரானி உளாரானி ஸாயனீயானி ஸாயந்தி, உளாரானி உளாரானி பானானி பிவந்தி. தே இமம் காயம் ப³லம் கா³ஹேந்தி நாம, ப்³ரூஹேந்தி நாம, மேதே³ந்தி நாமா’’தி.

‘‘யம் கோ² தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, புரிமம் பஹாய பச்சா² உபசினந்தி, ஏவம் இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ ஆசயாபசயோ ஹோதி. கிந்தி பன தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, சித்தபா⁴வனா ஸுதா’’தி? சித்தபா⁴வனாய கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வதா புட்டோ² ஸமானோ ந ஸம்பாயாஸி.

367. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸச்சகம் நிக³ண்ட²புத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘யாபி கோ² தே ஏஸா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, புரிமா காயபா⁴வனா பா⁴ஸிதா ஸாபி அரியஸ்ஸ வினயே நோ த⁴ம்மிகா காயபா⁴வனா. காயபா⁴வனம்பி [காயபா⁴வனம் ஹி (ஸீ. பீ. க.)] கோ² த்வம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ந அஞ்ஞாஸி, குதோ பன த்வம் சித்தபா⁴வனம் ஜானிஸ்ஸஸி? அபி ச, அக்³கி³வேஸ்ஸன, யதா² அபா⁴விதகாயோ ச ஹோதி அபா⁴விதசித்தோ ச, பா⁴விதகாயோ ச ஹோதி பா⁴விதசித்தோ ச. தம் ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி, பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், போ⁴’’தி கோ² ஸச்சகோ நிக³ண்ட²புத்தோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

368. ‘‘கத²ஞ்ச, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபா⁴விதகாயோ ச ஹோதி அபா⁴விதசித்தோ ச? இத⁴, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி ஸுகா² வேத³னா. ஸோ ஸுகா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ² ஸமானோ ஸுக²ஸாராகீ³ ச ஹோதி ஸுக²ஸாராகி³தஞ்ச ஆபஜ்ஜதி. தஸ்ஸ ஸா ஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. ஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி து³க்கா² வேத³னா. ஸோ து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ² ஸமானோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. தஸ்ஸ கோ² ஏஸா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னாபி ஸுகா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி அபா⁴விதத்தா காயஸ்ஸ, உப்பன்னாபி து³க்கா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி அபா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ. யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் உப⁴தோபக்க²ம் உப்பன்னாபி ஸுகா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி அபா⁴விதத்தா காயஸ்ஸ, உப்பன்னாபி து³க்கா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி அபா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ, ஏவம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபா⁴விதகாயோ ச ஹோதி அபா⁴விதசித்தோ ச.

369. ‘‘கத²ஞ்ச, அக்³கி³வேஸ்ஸன, பா⁴விதகாயோ ச ஹோதி பா⁴விதசித்தோ ச? இத⁴, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸுதவதோ அரியஸாவகஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி ஸுகா² வேத³னா. ஸோ ஸுகா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ² ஸமானோ ந ஸுக²ஸாராகீ³ ச ஹோதி, ந ஸுக²ஸாராகி³தஞ்ச ஆபஜ்ஜதி. தஸ்ஸ ஸா ஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. ஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி து³க்கா² வேத³னா. ஸோ து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ² ஸமானோ ந ஸோசதி ந கிலமதி ந பரிதே³வதி ந உரத்தாளிம் கந்த³தி ந ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. தஸ்ஸ கோ² ஏஸா, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னாபி ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி பா⁴விதத்தா காயஸ்ஸ, உப்பன்னாபி து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி பா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ. யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் உப⁴தோபக்க²ம் உப்பன்னாபி ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி பா⁴விதத்தா காயஸ்ஸ, உப்பன்னாபி து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி பா⁴விதத்தா சித்தஸ்ஸ. ஏவம் கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, பா⁴விதகாயோ ச ஹோதி பா⁴விதசித்தோ சா’’தி.

370. ‘‘ஏவம் பஸன்னோ அஹம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ! ப⁴வஞ்ஹி கோ³தமோ பா⁴விதகாயோ ச ஹோதி பா⁴விதசித்தோ சா’’தி. ‘‘அத்³தா⁴ கோ² தே அயம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஆஸஜ்ஜ உபனீய வாசா பா⁴ஸிதா, அபி ச தே அஹம் ப்³யாகரிஸ்ஸாமி. யதோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ, தம் வத மே உப்பன்னா வா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதி, உப்பன்னா வா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய ட²ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் [நேதம் கோ²டா²னம் (ஸீ. பீ.)] விஜ்ஜதீ’’தி.

‘‘ந ஹி நூன [ந ஹனூன (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி ததா²ரூபா ஸுகா² வேத³னா யதா²ரூபா உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்டே²ய்ய; ந ஹி நூன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி ததா²ரூபா து³க்கா² வேத³னா யதா²ரூபா உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் பரியாதா³ய திட்டே²ய்யா’’தி.

371. ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, அக்³கி³வேஸ்ஸன? இத⁴ மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, புப்³பே³வ ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோ ரஜாபதோ², அப்³போ⁴காஸோ பப்³ப³ஜ்ஜா. நயித³ம் ஸுகரம் அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதா ஏகந்தபரிபுண்ணம் ஏகந்தபரிஸுத்³த⁴ம் ஸங்க²லிகி²தம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிதும். யம்னூனாஹம் கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபரேன ஸமயேன த³ஹரோவ ஸமானோ, ஸுஸுகாளகேஸோ ப⁴த்³ரேன யோப்³ப³னேன ஸமன்னாக³தோ பட²மேன வயஸா, அகாமகானம் மாதாபிதூனம் அஸ்ஸுமுகா²னம் ருத³ந்தானம், கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிம். ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ கிம்குஸலக³வேஸீ அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘இச்சா²மஹம், ஆவுஸோ காலாம, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ப்³ரஹ்மசரியம் சரிது’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஆளாரோ காலாமோ மம் ஏதத³வோச – ‘விஹரதாயஸ்மா, தாதி³ஸோ அயம் த⁴ம்மோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ நசிரஸ்ஸேவ ஸகம் ஆசரியகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணிம். ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தாவதகேனேவ ஓட்ட²பஹதமத்தேன லபிதலாபனமத்தேன ஞாணவாத³ஞ்ச வதா³மி தே²ரவாத³ஞ்ச, ‘ஜானாமி பஸ்ஸாமீ’தி ச படிஜானாமி, அஹஞ்சேவ அஞ்ஞே ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ஆளாரோ காலாமோ இமம் த⁴ம்மம் கேவலம் ஸத்³தா⁴மத்தகேன ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³தி, அத்³தா⁴ ஆளாரோ காலாமோ இமம் த⁴ம்மம் ஜானம் பஸ்ஸம் விஹரதீ’’’தி.

‘‘அத² க்²வாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘கித்தாவதா நோ, ஆவுஸோ காலாம, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸீ’தி? ஏவம் வுத்தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஆளாரோ காலாமோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் பவேதே³ஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² ஸத்³தா⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸத்³தா⁴; ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² வீரியம், மய்ஹம்பத்தி² வீரியம்; ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² ஸதி, மய்ஹம்பத்தி² ஸதி; ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² ஸமாதி⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸமாதி⁴; ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² பஞ்ஞா, மய்ஹம்பத்தி² பஞ்ஞா; யம்னூனாஹம் யம் த⁴ம்மம் ஆளாரோ காலாமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³தி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம்.

‘‘அத² க்²வாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏத்தாவதா நோ, ஆவுஸோ காலாம, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி? ‘ஏத்தாவதா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மீ’தி. ‘அஹம்பி கோ², ஆவுஸோ, ஏத்தாவதா இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. ‘லாபா⁴ நோ, ஆவுஸோ, ஸுலத்³த⁴ம் நோ, ஆவுஸோ, யே மயம் ஆயஸ்மந்தம் தாதி³ஸம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் பஸ்ஸாம. இதி யாஹம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி தமஹம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மி. இதி யாஹம் த⁴ம்மம் ஜானாமி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி தமஹம் த⁴ம்மம் ஜானாமி. இதி யாதி³ஸோ அஹம் தாதி³ஸோ துவம், யாதி³ஸோ துவம் தாதி³ஸோ அஹம். ஏஹி தா³னி, ஆவுஸோ, உபோ⁴வ ஸந்தா இமம் க³ணம் பரிஹராமா’தி. இதி கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஆளாரோ காலாமோ ஆசரியோ மே ஸமானோ (அத்தனோ) [( ) நத்தி² (ஸீ. பீ.)] அந்தேவாஸிம் மம் ஸமானம் அத்தனா ஸமஸமம் ட²பேஸி, உளாராய ச மம் பூஜாய பூஜேஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘நாயம் த⁴ம்மோ நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யாவதே³வ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபபத்தியா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தம் த⁴ம்மம் அனலங்கரித்வா தஸ்மா த⁴ம்மா நிப்³பி³ஜ்ஜ அபக்கமிம்.

372. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, கிம்குஸலக³வேஸீ அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ யேன உத³கோ ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘இச்சா²மஹம், ஆவுஸோ [பஸ்ஸ ம. நி. 1.278 பாஸராஸிஸுத்தே] இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ப்³ரஹ்மசரியம் சரிது’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உத³கோ ராமபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘விஹரதாயஸ்மா, தாதி³ஸோ அயம் த⁴ம்மோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ நசிரஸ்ஸேவ ஸகம் ஆசரியகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணிம். ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தாவதகேனேவ ஓட்ட²பஹதமத்தேன லபிதலாபனமத்தேன ஞாணவாத³ஞ்ச வதா³மி தே²ரவாத³ஞ்ச, ‘ஜானாமி பஸ்ஸாமீ’தி ச படிஜானாமி, அஹஞ்சேவ அஞ்ஞே ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ராமோ இமம் த⁴ம்மம் கேவலம் ஸத்³தா⁴மத்தகேன ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸி. அத்³தா⁴ ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஜானம் பஸ்ஸம் விஹாஸீ’தி. அத² க்²வாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, யேன உத³கோ ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘கித்தாவதா நோ, ஆவுஸோ ராமோ, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸீ’தி? ஏவம் வுத்தே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உத³கோ ராமபுத்தோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் பவேதே³ஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி ஸத்³தா⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸத்³தா⁴; ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி வீரியம், மய்ஹம்பத்தி² வீரியம்; ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி ஸதி, மய்ஹம்பத்தி² ஸதி; ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி ஸமாதி⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸமாதி⁴; ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி பஞ்ஞா, மய்ஹம்பத்தி² பஞ்ஞா; யம்னூனாஹம் யம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம்.

‘‘அத² க்²வாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, யேன உத³கோ ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏத்தாவதா நோ, ஆவுஸோ, ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி? ‘ஏத்தாவதா கோ², ஆவுஸோ, ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி. ‘அஹம்பி கோ², ஆவுஸோ, ஏத்தாவதா இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. ‘லாபா⁴ நோ, ஆவுஸோ, ஸுலத்³த⁴ம் நோ, ஆவுஸோ, யே மயம் ஆயஸ்மந்தம் தாதி³ஸம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் பஸ்ஸாம. இதி யம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸி, தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி, தம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸி. இதி யம் த⁴ம்மம் ராமோ அபி⁴ஞ்ஞாஸி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி தம் த⁴ம்மம் ராமோ அபி⁴ஞ்ஞாஸி. இதி யாதி³ஸோ ராமோ அஹோஸி தாதி³ஸோ துவம்; யாதி³ஸோ துவம் தாதி³ஸோ ராமோ அஹோஸி. ஏஹி தா³னி, ஆவுஸோ, துவம் இமம் க³ணம் பரிஹரா’தி. இதி கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, உத³கோ ராமபுத்தோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ மே ஸமானோ ஆசரியட்டா²னே ச மம் ட²பேஸி, உளாராய ச மம் பூஜாய பூஜேஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘நாயம் த⁴ம்மோ நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யாவதே³வ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபபத்தியா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தம் த⁴ம்மம் அனலங்கரித்வா தஸ்மா த⁴ம்மா நிப்³பி³ஜ்ஜ அபக்கமிம்.

373. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, கிம்குஸலக³வேஸீ அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ மக³தே⁴ஸு அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன உருவேலா ஸேனானிக³மோ தத³வஸரிம். தத்த²த்³த³ஸம் ரமணீயம் பூ⁴மிபா⁴க³ம், பாஸாதி³கஞ்ச வனஸண்ட³ம், நதி³ஞ்ச ஸந்த³ந்திம் ஸேதகம் ஸுபதித்த²ம் ரமணீயம், ஸமந்தா ச கோ³சரகா³மம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ரமணீயோ வத, போ⁴, பூ⁴மிபா⁴கோ³, பாஸாதி³கோ ச வனஸண்டோ³, நதீ³ ச ஸந்த³தி ஸேதகா ஸுபதித்தா² ரமணீயா, ஸமந்தா ச கோ³சரகா³மோ. அலம் வதித³ம் குலபுத்தஸ்ஸ பதா⁴னத்தி²கஸ்ஸ பதா⁴னாயா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தத்தே²வ நிஸீதி³ம் ‘அலமித³ம் பதா⁴னாயா’தி.

374. ‘‘அபிஸ்ஸுமம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, திஸ்ஸோ உபமா படிப⁴ம்ஸு அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் உத³கே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம், உத³கே நிக்கி²த்தம், உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய, தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அது³ஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம், தஞ்ச பன உத³கே நிக்கி²த்தம். யாவதே³வ ச பன ஸோ புரிஸோ கிலமத²ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி அவூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ, ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ந ஸுப்பஹீனோ ஹோதி, ந ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, பட²மா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.

375. ‘‘அபராபி கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, து³தியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம், ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம், ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம், உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அது³ஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம், கிஞ்சாபி ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம். யாவதே³வ ச பன ஸோ புரிஸோ கிலமத²ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸாதி. ஏவமேவ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி வூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ந ஸுப்பஹீனோ ஹோதி, ந ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, து³தியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³’’.

376. ‘‘அபராபி கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ததியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம், ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம், ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம், உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய, தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘ஏவம், போ⁴ கோ³தம’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அது³ஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம், தஞ்ச பன ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்த’’ந்தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², அக்³கி³வேஸ்ஸன, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி வூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ, ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸுப்பஹீனோ ஹோதி ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ததியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. இமா கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, திஸ்ஸோ உபமா படிப⁴ம்ஸு அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.’’

377. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் த³ந்தேபி⁴ த³ந்தமாதா⁴ய [பஸ்ஸ ம. நி. 1.221 விதக்கஸண்டா²னஸுத்தே], ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹேய்யம் அபி⁴னிப்பீளேய்யம் அபி⁴ஸந்தாபேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, த³ந்தேபி⁴ த³ந்தமாதா⁴ய, ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹாமி அபி⁴னிப்பீளேமி அபி⁴ஸந்தாபேமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, த³ந்தேபி⁴ த³ந்தமாதா⁴ய ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹதோ அபி⁴னிப்பீளயதோ அபி⁴ஸந்தாபயதோ கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப³லவா புரிஸோ து³ப்³ப³லதரம் புரிஸம் ஸீஸே வா க³ஹேத்வா க²ந்தே⁴ வா க³ஹேத்வா அபி⁴னிக்³க³ண்ஹேய்ய அபி⁴னிப்பீளேய்ய அபி⁴ஸந்தாபேய்ய, ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, த³ந்தேபி⁴ த³ந்தமாதா⁴ய, ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹதோ அபி⁴னிப்பீளயதோ அபி⁴ஸந்தாபயதோ கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

378. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு கண்ணஸோதேஹி வாதானம் நிக்க²மந்தானம் அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி நாம கம்மாரக³க்³க³ரியா த⁴மமானாய அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி, ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு கண்ணஸோதேஹி வாதானம் நிக்க²மந்தானம் அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம் உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா². ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா முத்³த⁴னி ஊஹனந்தி [ஊஹந்தி (ஸீ.), ஓஹனந்தி (ஸ்யா. கம்.), உஹனந்தி (க.)]. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப³லவா புரிஸோ திண்ஹேன ஸிக²ரேன முத்³த⁴னி அபி⁴மத்தே²ய்ய [முத்³தா⁴னம் அபி⁴மந்தே²ய்ய (ஸீ. பீ.), முத்³தா⁴னம் அபி⁴மத்தே²ய்ய (ஸ்யா. கம்.)], ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா முத்³த⁴னி ஊஹனந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம் உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா². ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா ஸீஸே ஸீஸவேத³னா ஹோந்தி. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ப³லவா புரிஸோ த³ள்ஹேன வரத்தக்க²ண்டே³ன [வரத்தகப³ந்த⁴னேன (ஸீ.)] ஸீஸே ஸீஸவேட²ம் த³தே³ய்ய, ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா ஸீஸே ஸீஸவேத³னா ஹோந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம் உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா². ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா குச்சி²ம் பரிகந்தந்தி. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, த³க்கோ² கோ³கா⁴தகோ வா கோ³கா⁴தகந்தேவாஸீ வா திண்ஹேன கோ³விகந்தனேன குச்சி²ம் பரிகந்தேய்ய, ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா குச்சி²ம் பரிகந்தந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம் உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா². ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தோ காயஸ்மிம் டா³ஹோ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, அக்³கி³வேஸ்ஸன, த்³வே ப³லவந்தோ புரிஸா து³ப்³ப³லதரம் புரிஸம் நானாபா³ஹாஸு க³ஹேத்வா அங்கா³ரகாஸுயா ஸந்தாபேய்யும் ஸம்பரிதாபேய்யும், ஏவமேவ கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தோ காயஸ்மிம் டா³ஹோ ஹோதி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம் உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா². ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴ தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா து³க்கா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி. அபிஸ்ஸு மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தே³வதா தி³ஸ்வா ஏவமாஹம்ஸு – ‘காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. ஏகச்சா தே³வதா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ, அபி ச காலங்கரோதீ’தி. ஏகச்சா தே³வதா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ, நபி காலங்கரோதி, அரஹம் ஸமணோ கோ³தமோ, விஹாரோத்வேவ ஸோ [விஹாரோத்வேவேஸோ (ஸீ.)] அரஹதோ ஏவரூபோ ஹோதீ’தி [விஹாரோத்வேவேஸோ அரஹதோ’’தி (?)].

379. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜேய்ய’ந்தி. அத² கோ² மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஏதத³வோசும் – ‘மா கோ² த்வம், மாரிஸ, ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜி. ஸசே கோ² த்வம், மாரிஸ, ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜிஸ்ஸஸி, தஸ்ஸ தே மயம் தி³ப்³ப³ம் ஓஜம் லோமகூபேஹி அஜ்ஜோ²ஹாரேஸ்ஸாம [அஜ்ஜோ²ஹரிஸ்ஸாம (ஸ்யா. கம். பீ. க.)], தாய த்வம் யாபேஸ்ஸஸீ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘அஹஞ்சேவ கோ² பன ஸப்³ப³ஸோ அஜஜ்ஜிதம் [அஜத்³து⁴கம் (ஸீ. பீ.), ஜத்³து⁴கம் (ஸ்யா. கம்.)] படிஜானேய்யம், இமா ச மே தே³வதா தி³ப்³ப³ம் ஓஜம் லோமகூபேஹி அஜ்ஜோ²ஹாரேய்யும் [அஜ்ஜோ²ஹரேய்யும் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)], தாய சாஹம் யாபேய்யம், தம் மமஸ்ஸ முஸா’தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தா தே³வதா பச்சாசிக்கா²மி, ‘ஹல’ந்தி வதா³மி.

380. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரேய்யம், பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம், யதி³ வா குலத்த²யூஸம், யதி³ வா களாயயூஸம், யதி³ வா ஹரேணுகயூஸ’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம், பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம், யதி³ வா குலத்த²யூஸம், யதி³ வா களாயயூஸம், யதி³ வா ஹரேணுகயூஸம். தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரயதோ, பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம், யதி³ வா குலத்த²யூஸம், யதி³ வா களாயயூஸம், யதி³ வா ஹரேணுகயூஸம், அதி⁴மத்தகஸிமானம் பத்தோ காயோ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி நாம ஆஸீதிகபப்³பா³னி வா காளபப்³பா³னி வா, ஏவமேவஸ்ஸு மே அங்க³பச்சங்கா³னி ப⁴வந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம ஓட்ட²பத³ம், ஏவமேவஸ்ஸு மே ஆனிஸத³ம் ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம வட்டனாவளீ, ஏவமேவஸ்ஸு மே பிட்டி²கண்டகோ உண்ணதாவனதோ ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம ஜரஸாலாய கோ³பாணஸியோ ஓலுக்³க³விலுக்³கா³ ப⁴வந்தி, ஏவமேவஸ்ஸு மே பா²ஸுளியோ ஓலுக்³க³விலுக்³கா³ ப⁴வந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம க³ம்பீ⁴ரே உத³பானே உத³கதாரகா க³ம்பீ⁴ரக³தா ஓக்கா²யிகா தி³ஸ்ஸந்தி, ஏவமேவஸ்ஸு மே அக்கி²கூபேஸு அக்கி²தாரகா க³ம்பீ⁴ரக³தா ஓக்கா²யிகா தி³ஸ்ஸந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம தித்தகாலாபு³ ஆமகச்சி²ன்னோ வாதாதபேன ஸம்பு²டிதோ ஹோதி ஸம்மிலாதோ, ஏவமேவஸ்ஸு மே ஸீஸச்ச²வி ஸம்பு²டிதா ஹோதி ஸம்மிலாதா தாயேவப்பாஹாரதாய.

‘‘ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, உத³ரச்ச²விம் பரிமஸிஸ்ஸாமீதி பிட்டி²கண்டகம்யேவ பரிக்³க³ண்ஹாமி, பிட்டி²கண்டகம் பரிமஸிஸ்ஸாமீதி உத³ரச்ச²விம்யேவ பரிக்³க³ண்ஹாமி, யாவஸ்ஸு மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உத³ரச்ச²வி பிட்டி²கண்டகம் அல்லீனா ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, வச்சம் வா முத்தம் வா கரிஸ்ஸாமீதி தத்தே²வ அவகுஜ்ஜோ பபதாமி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, இமமேவ காயம் அஸ்ஸாஸேந்தோ பாணினா க³த்தானி அனுமஜ்ஜாமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, பாணினா க³த்தானி அனுமஜ்ஜதோ பூதிமூலானி லோமானி காயஸ்மா பபதந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. அபிஸ்ஸு மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, மனுஸ்ஸா தி³ஸ்வா ஏவமாஹம்ஸு – ‘காளோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. ஏகச்சே மனுஸ்ஸா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காளோ ஸமணோ கோ³தமோ, ஸாமோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. ஏகச்சே மனுஸ்ஸா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காளோ ஸமணோ கோ³தமோ, நபி ஸாமோ, மங்கு³ரச்ச²வி ஸமணோ கோ³தமோ’தி. யாவஸ்ஸு மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, தாவ பரிஸுத்³தோ⁴ ச²விவண்ணோ பரியோதா³தோ உபஹதோ ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய.

381. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘யே கோ² கேசி அதீதமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யிம்ஸு, ஏதாவபரமம், நயிதோ பி⁴ய்யோ. யேபி ஹி கேசி அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யிஸ்ஸந்தி, ஏதாவபரமம், நயிதோ பி⁴ய்யோ. யேபி ஹி கேசி ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ஏதாவபரமம், நயிதோ பி⁴ய்யோ. ந கோ² பனாஹம் இமாய கடுகாய து³க்கரகாரிகாய அதி⁴க³ச்சா²மி உத்தரி மனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம். ஸியா நு கோ² அஞ்ஞோ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம் பிது ஸக்கஸ்ஸ கம்மந்தே ஸீதாய ஜம்பு³ச்சா²யாய நிஸின்னோ விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதா. ஸியா நு கோ² ஏஸோ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸதானுஸாரி விஞ்ஞாணம் அஹோஸி – ‘ஏஸேவ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம் நு கோ² அஹம் தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ பா⁴யாமி, யம் தம் ஸுக²ம் அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² அஹம் தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ பா⁴யாமி, யம் தம் ஸுக²ம் அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’தி.

382. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² தம் ஸுகரம் ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தும் ஏவம் அதி⁴மத்தகஸிமானம் பத்தகாயேன, யம்னூனாஹம் ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேய்யம் ஓத³னகும்மாஸ’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம் ஓத³னகும்மாஸம். தேன கோ² பன மம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஸமயேன பஞ்ச [பஞ்சவக்³கி³யா (அஞ்ஞஸுத்தேஸு)] பி⁴க்கூ² பச்சுபட்டி²தா ஹோந்தி – ‘யம் கோ² ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதி, தம் நோ ஆரோசேஸ்ஸதீ’தி. யதோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம் ஓத³னகும்மாஸம், அத² மே தே பஞ்ச பி⁴க்கூ² நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமிம்ஸு – ‘பா³ஹுல்லிகோ [பா³ஹுலிகோ (ஸீ. பீ.) ஸம்க⁴பே⁴த³ஸிக்கா²பத³டீகாய ஸமேதி] ஸமணோ கோ³தமோ, பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ, ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாயா’தி.

383. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேத்வா, ப³லம் க³ஹேத்வா, விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி. பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹாஸிம், ஸதோ ச ஸம்பஜானோ. ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³ஸிம் யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா, புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா, அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

384. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம்…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. அயம் கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ரத்தியா பட²மே யாமே பட²மா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா; அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ; யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

385. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி…பே… அயம் கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ரத்தியா மஜ்ஜி²மே யாமே து³தியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா; அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ; யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

386. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஆஸவானம் க²யஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். ‘இமே ஆஸவா’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவனிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். தஸ்ஸ மே ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த², ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த², அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த². விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் அஹோஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். அயம் கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, ரத்தியா பச்சி²மே யாமே ததியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா; அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ; யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. ஏவரூபாபி கோ² மே, அக்³கி³வேஸ்ஸன, உப்பன்னா ஸுகா² வேத³னா சித்தம் ந பரியாதா³ய திட்ட²தி.

387. ‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, அனேகஸதாய பரிஸாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதா. அபிஸ்ஸு மம் ஏகமேகோ ஏவம் மஞ்ஞதி – ‘மமேவாரப்³ப⁴ ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’தி. ‘ந கோ² பனேதம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்; யாவதே³வ விஞ்ஞாபனத்தா²ய ததா²க³தோ பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. ஸோ கோ² அஹம், அக்³கி³வேஸ்ஸன, தஸ்ஸாயேவ கதா²ய பரியோஸானே, தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேமி ஸன்னிஸாதே³மி ஏகோதி³ம் கரோமி ஸமாத³ஹாமி, யேன ஸுத³ம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’’தி.