2. மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம்

332. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனதா³யே விஹரதி ஸம்ப³ஹுலேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி தே²ரேஹி ஸாவகேஹி ஸத்³தி⁴ம் – ஆயஸ்மதா ச ஸாரிபுத்தேன ஆயஸ்மதா ச மஹாமோக்³க³ல்லானேன ஆயஸ்மதா ச மஹாகஸ்ஸபேன ஆயஸ்மதா ச அனுருத்³தே⁴ன ஆயஸ்மதா ச ரேவதேன ஆயஸ்மதா ச ஆனந்தே³ன, அஞ்ஞேஹி ச அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி அபி⁴ஞ்ஞாதேஹி தே²ரேஹி ஸாவகேஹி ஸத்³தி⁴ம். அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆயாமாவுஸோ, கஸ்ஸப, யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம த⁴ம்மஸ்ஸவனாயா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஆயஸ்மா ச மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மா ச அனுருத்³தோ⁴ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஆயஸ்மந்தஞ்ச மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச மஹாகஸ்ஸபம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச அனுருத்³த⁴ம் யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமந்தே த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. தி³ஸ்வான யேனாயஸ்மா ரேவதோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘உபஸங்கமந்தா கோ² அமூ, ஆவுஸோ [ஆயஸ்மந்தாவுஸோ (க.)] ரேவத, ஸப்புரிஸா யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேன த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. ஆயாமாவுஸோ ரேவத, யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம த⁴ம்மஸ்ஸவனாயா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா ரேவதோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ரேவதோ ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு த⁴ம்மஸ்ஸவனாய.

333. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தஞ்ச ரேவதம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஆனந்த³ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தே. தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏது கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³! ஸ்வாக³தம் ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்திகாவசரஸ்ஸ! ரமணீயம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா [ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லா (ஸீ.)] ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ. யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி, தா⁴தா [த⁴தா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], வசஸா பரிசிதா, மனஸானுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. ஸோ சதஸ்ஸன்னம் பரிஸானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி அனுப்பப³ந்தே⁴ஹி [அப்பப³த்³தே⁴ஹி (ஸீ. பீ.)] அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாய. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

334. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ரேவத, ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ ரேவத, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ரேவத, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² படிஸல்லானாராமோ ஹோதி படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ, ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரானம். ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

335. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, ஆயஸ்மதா ரேவதேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, சக்கு²மா புரிஸோ உபரிபாஸாத³வரக³தோ ஸஹஸ்ஸம் நேமிமண்ட³லானம் வோலோகேய்ய; ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

336. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப, ஆயஸ்மதா அனுருத்³தே⁴ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ கஸ்ஸப, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ கஸ்ஸப, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ ஹோதி பிண்ட³பாதிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ ஹோதி பம்ஸுகூலிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச தேசீவரிகோ ஹோதி தேசீவரிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதி அப்பிச்ச²தாய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஹோதி ஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பவிவித்தோ ஹோதி பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² ஹோதி அஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி ஸீலஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

337. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தி, தே அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஹம் புட்டா² விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, நோ ச ஸம்ஸாதே³ந்தி [ஸம்ஸாரேந்தி (க.)], த⁴ம்மீ ச நேஸம் கதா² பவத்தினீ ஹோதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

338. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் புச்சா²ம – ‘ரமணீயம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி? ‘‘இதா⁴வுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் [மஜ்ஜ²ந்திகஸமயம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ. க.)] விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ரஞ்ஞோ வா ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ அஸ்ஸ. ஸோ யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபேய்ய. ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

339. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தே ஆயஸ்மந்தே ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். ஆயாமாவுஸோ, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம; உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸ்ஸாம. யதா² நோ ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ததா² நம் தா⁴ரேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² தே ஆயஸ்மந்தோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். அத² கோ² தே ஆயஸ்மந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தஞ்ச ரேவதம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஆனந்த³ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தே. தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏது கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³! ஸ்வாக³தம் ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸந்திகாவசரஸ்ஸ! ரமணீயம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி; கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ…பே… அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாய. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் ஆனந்தோ³வ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ஆனந்தோ³ ஹி, ஸாரிபுத்த, ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ. யே தே த⁴ம்மா ஆதி³கல்யாணா மஜ்ஜே²கல்யாணா பரியோஸானகல்யாணா ஸாத்தா² ஸப்³யஞ்ஜனா; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அபி⁴வத³ந்தி, ததா²ரூபாஸ்ஸ த⁴ம்மா ப³ஹுஸ்ஸுதா ஹோந்தி, தா⁴தா, வசஸா பரிசிதா, மனஸானுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. ஸோ சதஸ்ஸன்னம் பரிஸானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி அனுப்பப³ந்தே⁴ஹி அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாயா’’தி.

340. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ரேவத ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ரேவதம் புச்சா²ம – ரமணீயம், ஆவுஸோ ரேவத, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³ மஞ்ஞே க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி. கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ரேவத, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ரேவதோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த பி⁴க்கு² படிஸல்லானாராமோ ஹோதி படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ, அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ, ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரானம். ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் ரேவதோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ரேவதோ ஹி, ஸாரிபுத்த, படிஸல்லானாராமோ படிஸல்லானரதோ, அஜ்ஜ²த்தம் சேதோஸமத²மனுயுத்தோ அனிராகதஜ்ஜா²னோ, விபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ப்³ரூஹேதா ஸுஞ்ஞாகா³ரான’’ந்தி.

341. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் அனுருத்³த⁴ம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ² ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴ ஆயஸ்மதா ரேவதேன…பே… கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ அனுருத்³த⁴, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா அனுருத்³தோ⁴ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, சக்கு²மா புரிஸோ…பே… ஏவரூபேன கோ² ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த, யதா² தம் அனுருத்³தோ⁴வ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. அனுருத்³தோ⁴ ஹி, ஸாரிபுத்த, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸஹஸ்ஸம் லோகானம் வோலோகேதீ’’தி.

342. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப ஆயஸ்மதா அனுருத்³தே⁴ன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் புச்சா²ம…பே… கத²ம் ரூபேன கோ², ஆவுஸோ கஸ்ஸப, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச தேசீவரிகோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச பவிவித்தோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஹோதி…பே… அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ ஹோதி… அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ ஹோதி… அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ ஹோதி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த! யதா² தம் கஸ்ஸபோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. கஸ்ஸபோ ஹி, ஸாரிபுத்த, அத்தனா ச ஆரஞ்ஞிகோ ஆரஞ்ஞிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பிண்ட³பாதிகோ பிண்ட³பாதிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பம்ஸுகூலிகோ பம்ஸுகூலிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச தேசீவரிகோ தேசீவரிகத்தஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அப்பிச்சோ² அப்பிச்ச²தாய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸந்துட்டோ² ஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பவிவித்தோ பவிவேகஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச அஸம்ஸட்டோ² அஸம்ஸக்³க³ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஆரத்³த⁴வீரியோ வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸீலஸம்பன்னோ ஸீலஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச ஸமாதி⁴ஸம்பன்னோ ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச பஞ்ஞாஸம்பன்னோ பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஸம்பன்னோ விமுத்திஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³, அத்தனா ச விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பதா³ய ச வண்ணவாதீ³’’தி.

343. ‘‘ஏவம் வுத்தே, அஹம் ப⁴ந்தே ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் புச்சா²ம…பே… கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ ஸாரிபுத்த, த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் கதே²ந்தி. தே அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஹம் புட்டா² விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, நோ ச ஸம்ஸாதே³ந்தி, த⁴ம்மீ ச நேஸம் கதா² பவத்தினீ ஹோதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸாரிபுத்த, யதா² தம் மோக்³க³ல்லானோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. மோக்³க³ல்லானோ ஹி, ஸாரிபுத்த, த⁴ம்மகதி²கோ’’தி.

344. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அத² க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். தத்த² தா³னி மயம் ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் புச்சா²ம – ரமணீயம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம், தோ³ஸினா ரத்தி, ஸப்³ப³பா²லிபு²ல்லா ஸாலா, தி³ப்³பா³, மஞ்ஞே, க³ந்தா⁴ ஸம்பவந்தி. கத²ம்ரூபேன, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘இதா⁴வுஸோ, மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, ரஞ்ஞோ வா ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ அஸ்ஸ. ஸோ யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபேய்ய. ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு² சித்தம் வஸம் வத்தேதி, நோ ச பி⁴க்கு² சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதி. ஏவரூபேன கோ², ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, மோக்³க³ல்லான! யதா² தம் ஸாரிபுத்தோவ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்ய. ஸாரிபுத்தோ ஹி, மோக்³க³ல்லான, சித்தம் வஸம் வத்தேதி நோ ச ஸாரிபுத்தோ சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி. ஸோ யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் விஹரதி; யாய விஹாரஸமாபத்தியா ஆகங்க²தி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தாய விஹாரஸமாபத்தியா ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரதீ’’தி.

345. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கஸ்ஸ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸுபா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘ஸப்³பே³ஸம் வோ, ஸாரிபுத்த, ஸுபா⁴ஸிதம் பரியாயேன. அபி ச மமபி ஸுணாத² யதா²ரூபேன பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்ய. இத⁴, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா – ‘ந தாவாஹம் இமம் பல்லங்கம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸாமி யாவ மே நானுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சிஸ்ஸதீ’தி. ஏவரூபேன கோ², ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னா கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோபே⁴ய்யா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே ஆயஸ்மந்தோ [தே பி⁴க்கூ² (க.)] ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.