2. அலக³த்³தூ³பமஸுத்தம்

234. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன அரிட்ட²ஸ்ஸ நாம பி⁴க்கு²னோ க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸ [க³ந்த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸ (க.)] ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் ஹோதி – ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’தி. அஸ்ஸோஸும் கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² – ‘‘அரிட்ட²ஸ்ஸ கிர நாம பி⁴க்கு²னோ க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’’தி. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸச்சம் கிர தே, ஆவுஸோ அரிட்ட², ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’’தி. ‘‘ஏவம்ப்³யாகோ² [ஏவம் கோ² (?) ப⁴க³வதோ ஸம்முகா²யேவஸ்ஸ ‘‘ஏவம்ப்³யாகோ²’’தி] அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’தி.

அத² கோ² தேபி பி⁴க்கூ² அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதுகாமா ஸமனுயுஞ்ஜந்தி ஸமனுகா³ஹந்தி [ஸமனுக்³கா³ஹந்தி (ஸ்யா.)] ஸமனுபா⁴ஸந்தி – ‘‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ அரிட்ட², அவச, மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி²; ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம் [அப்³பா⁴சிக்க²னம் (க.)], ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அனேகபரியாயேனாவுஸோ அரிட்ட², அந்தராயிகா த⁴ம்மா அந்தராயிகா வுத்தா ப⁴க³வதா, அலஞ்ச பன தே படிஸேவதோ அந்தராயாய. அப்பஸ்ஸாதா³ காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா,ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அட்டி²கங்கலூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா…பே… மம்ஸபேஸூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… திணுக்கூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… அங்கா³ரகாஸூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… ஸுபினகூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… யாசிதகூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… ருக்க²ப²லூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… அஸிஸூனூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… ஸத்திஸூலூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா… ஸப்பஸிரூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ’’தி. ஏவம்பி கோ² அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸமனுயுஞ்ஜியமானோ ஸமனுகா³ஹியமானோ [ஸமனுக்³கா³ஹியமானோ (ஸ்யா. வினயேபி)] ஸமனுபா⁴ஸியமானோ ததே³வ [ததே²வ தம் (வினயே)] பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி – ‘‘ஏவம்ப்³யாகோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’தி.

235. யதோ கோ² தே பி⁴க்கூ² நாஸக்கி²ம்ஸு அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதும், அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘அரிட்ட²ஸ்ஸ நாம, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு²னோ க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’தி. அஸ்ஸும்ஹ கோ² மயம், ப⁴ந்தே – ‘அரிட்ட²ஸ்ஸ கிர நாம பி⁴க்கு²னோ க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸ ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, யேன அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ தேனுபஸங்கமிம்ஹ; உபஸங்கமித்வா அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதத³வோசும்ஹ – ‘ஸச்சம் கிர தே, ஆவுஸோ அரிட்ட², ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’தி?

‘‘ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ அம்ஹே ஏதத³வோச – ‘ஏவம்ப்³யாகோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதுகாமா ஸமனுயுஞ்ஜிம்ஹ ஸமனுகா³ஹிம்ஹ ஸமனுபா⁴ஸிம்ஹ – ‘மா ஹேவம், ஆவுஸோ அரிட்ட², அவச, மா ப⁴க³வந்தம் அப்³பா⁴சிக்கி²; ந ஹி ஸாது⁴ ப⁴க³வதோ அப்³ப⁴க்கா²னம், ந ஹி ப⁴க³வா ஏவம் வதே³ய்ய. அனேகபரியாயேனாவுஸோ அரிட்ட², அந்தராயிகா த⁴ம்மா அந்தராயிகா வுத்தா ப⁴க³வதா, அலஞ்ச பன தே படிஸேவதோ அந்தராயாய. அப்பஸ்ஸாதா³ காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அட்டி²கங்கலூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா…பே… ஸப்பஸிரூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ’தி. ஏவம்பி கோ², ப⁴ந்தே, அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ அம்ஹேஹி ஸமனுயுஞ்ஜியமானோ ஸமனுகா³ஹியமானோ ஸமனுபா⁴ஸியமானோ ததே³வ பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரதி – ‘ஏவம்ப்³யாகோ² அஹம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’தி. யதோ கோ² மயம், ப⁴ந்தே, நாஸக்கி²ம்ஹ அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதஸ்மா பாபகா தி³ட்டி²க³தா விவேசேதும், அத² மயம் ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேமா’’தி.

236. அத² கோ² ப⁴க³வா அஞ்ஞதரம் பி⁴க்கு²ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², மம வசனேன அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஆமந்தேஹி – ‘ஸத்தா² தம், ஆவுஸோ அரிட்ட², ஆமந்தேதீ’’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா, யேன அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸத்தா² தம், ஆவுஸோ அரிட்ட², ஆமந்தேதீ’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ படிஸ்ஸுத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸச்சம் கிர தே, அரிட்ட², ஏவரூபம் பாபகம் தி³ட்டி²க³தம் உப்பன்னம் – ‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’’தி?

‘‘ஏவம்ப்³யாகோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி – ‘யதா² யேமே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴க³வதா தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயா’’’தி. ‘‘கஸ்ஸ கோ² நாம த்வம், மோக⁴புரிஸ, மயா ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாஸி? நனு மயா, மோக⁴புரிஸ, அனேகபரியாயேன அந்தராயிகா த⁴ம்மா அந்தராயிகா வுத்தா? அலஞ்ச பன தே படிஸேவதோ அந்தராயாய. அப்பஸ்ஸாதா³ காமா வுத்தா மயா, ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அட்டி²கங்கலூபமா காமா வுத்தா மயா… மம்ஸபேஸூபமா காமா வுத்தா மயா… திணுக்கூபமா காமா வுத்தா மயா… அங்கா³ரகாஸூபமா காமா வுத்தா மயா… ஸுபினகூபமா காமா வுத்தா மயா… யாசிதகூபமா காமா வுத்தா மயா… ருக்க²ப²லூபமா காமா வுத்தா மயா… அஸிஸூனூபமா காமா வுத்தா மயா… ஸத்திஸூலூபமா காமா வுத்தா மயா… ஸப்பஸிரூபமா காமா வுத்தா மயா, ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அத² ச பன த்வம், மோக⁴புரிஸ, அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²ஸி, அத்தானஞ்ச க²னஸி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவஸி. தஞ்ஹி தே, மோக⁴புரிஸ, ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²யா’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நாயம் அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ உஸ்மீகதோபி இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி [கிம்தி (க.)] ஸியா, ப⁴ந்தே; நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’தி. ஏவம் வுத்தே, அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ துண்ஹீபூ⁴தோ மங்குபூ⁴தோ பத்தக்க²ந்தோ⁴ அதோ⁴முகோ² பஜ்ஜா²யந்தோ அப்படிபா⁴னோ நிஸீதி³. அத² கோ² ப⁴க³வா அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் துண்ஹீபூ⁴தம் மங்குபூ⁴தம் பத்தக்க²ந்த⁴ம் அதோ⁴முக²ம் பஜ்ஜா²யந்தம் அப்படிபா⁴னம் விதி³த்வா அரிட்ட²ம் பி⁴க்கு²ம் க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³ப³ம் ஏதத³வோச – ‘‘பஞ்ஞாயிஸ்ஸஸி கோ² த்வம், மோக⁴புரிஸ, ஏதேன ஸகேன பாபகேன தி³ட்டி²க³தேன. இதா⁴ஹம் பி⁴க்கூ² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி.

237. அத² கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தும்ஹேபி மே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாத² யதா²யம் அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²தி, அத்தானஞ்ச க²னதி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. அனேகபரியாயேன ஹி நோ, ப⁴ந்தே, அந்தராயிகா த⁴ம்மா அந்தராயிகா வுத்தா ப⁴க³வதா; அலஞ்ச பன தே படிஸேவதோ அந்தராயாய. அப்பஸ்ஸாதா³ காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அட்டி²கங்கலூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா…பே… ஸப்பஸிரூபமா காமா வுத்தா ப⁴க³வதா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ’’தி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே, ஸாது⁴, கோ² மே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாத². அனேகபரியாயேன ஹி கோ², பி⁴க்க²வே, அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா மயா, அலஞ்ச பன தே படிஸேவதோ அந்தராயாய. அப்பஸ்ஸாதா³ காமா வுத்தா மயா, ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அட்டி²கங்கலூபமா காமா வுத்தா மயா…பே… ஸப்பஸிரூபமா காமா வுத்தா மயா, ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா, ஆதீ³னவோ ஏத்த² பி⁴ய்யோ. அத² ச பனாயம் அரிட்டோ² பி⁴க்கு² க³த்³த⁴பா³தி⁴புப்³போ³ அத்தனா து³க்³க³ஹிதேன அம்ஹே சேவ அப்³பா⁴சிக்க²தி, அத்தானஞ்ச க²னதி, ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதி. தஞ்ஹி தஸ்ஸ மோக⁴புரிஸஸ்ஸ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய. ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர காமஸஞ்ஞாய அஞ்ஞத்ர காமவிதக்கேஹி காமே படிஸேவிஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி’’.

238. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சே மோக⁴புரிஸா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். தே தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா தேஸம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாய அத்த²ம் ந உபபரிக்க²ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா பஞ்ஞாய அத்த²ம் அனுபபரிக்க²தம் ந நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி. தே உபாரம்பா⁴னிஸம்ஸா சேவ த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா ச. யஸ்ஸ சத்தா²ய த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் நானுபோ⁴ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா து³க்³க³ஹிதா தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? து³க்³க³ஹிதத்தா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ அலக³த்³த³த்தி²கோ அலக³த்³த³க³வேஸீ அலக³த்³த³பரியேஸனம் சரமானோ. ஸோ பஸ்ஸேய்ய மஹந்தம் அலக³த்³த³ம். தமேனம் போ⁴கே³ வா நங்கு³ட்டே² வா க³ண்ஹேய்ய. தஸ்ஸ ஸோ அலக³த்³தோ³ படிபரிவத்தித்வா [படினிவத்தித்வா (ஸ்யா. க.)] ஹத்தே² வா பா³ஹாய வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா அங்க³பச்சங்கே³ ட³ம்ஸேய்ய [ட³ஸேய்ய (ஸீ. பீ.)]. ஸோ ததோனிதா³னம் மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய மரணமத்தம் வா து³க்க²ம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? து³க்³க³ஹிதத்தா, பி⁴க்க²வே, அலக³த்³த³ஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சே மோக⁴புரிஸா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். தே தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா தேஸம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாய அத்த²ம் ந உபபரிக்க²ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா பஞ்ஞாய அத்த²ம் அனுபபரிக்க²தம் ந நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி. தே உபாரம்பா⁴னிஸம்ஸா சேவ த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா ச. யஸ்ஸ சத்தா²ய த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் நானுபோ⁴ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா து³க்³க³ஹிதா தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? து³க்³க³ஹிதத்தா பி⁴க்க²வே த⁴ம்மானம்.

239. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சே குலபுத்தா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். தே தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா தேஸம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாய அத்த²ம் உபபரிக்க²ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா பஞ்ஞாய அத்த²ம் உபபரிக்க²தம் நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி. தே ந சேவ உபாரம்பா⁴னிஸம்ஸா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி ந இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா ச [ந ச இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா (?)]. யஸ்ஸ சத்தா²ய த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் அனுபோ⁴ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா ஸுக்³க³ஹிதா தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸுக்³க³ஹிதத்தா பி⁴க்க²வே த⁴ம்மானம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ அலக³த்³த³த்தி²கோ அலக³த்³த³க³வேஸீ அலக³த்³த³பரியேஸனம் சரமானோ. ஸோ பஸ்ஸேய்ய மஹந்தம் அலக³த்³த³ம். தமேனம் அஜபதே³ன த³ண்டே³ன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ண்ஹேய்ய. அஜபதே³ன த³ண்டே³ன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ஹித்வா, கீ³வாய ஸுக்³க³ஹிதம் க³ண்ஹேய்ய. கிஞ்சாபி ஸோ, பி⁴க்க²வே, அலக³த்³தோ³ தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஹத்த²ம் வா பா³ஹம் வா அஞ்ஞதரம் வா அங்க³பச்சங்க³ம் போ⁴கே³ஹி பலிவேடே²ய்ய, அத² கோ² ஸோ நேவ ததோனிதா³னம் மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய மரணமத்தம் வா து³க்க²ம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸுக்³க³ஹிதத்தா, பி⁴க்க²வே, அலக³த்³த³ஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சே குலபுத்தா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி – ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³த²ம், உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லம். தே தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா தேஸம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாய அத்த²ம் உபபரிக்க²ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா பஞ்ஞாய அத்த²ம் உபபரிக்க²தம் நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி. தே ந சேவ உபாரம்பா⁴னிஸம்ஸா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி, ந இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா ச. யஸ்ஸ சத்தா²ய த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி, தஞ்சஸ்ஸ அத்த²ம் அனுபோ⁴ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா ஸுக்³க³ஹிதா தீ³க⁴ரத்தம் அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸுக்³க³ஹிதத்தா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம். தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸ மே பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானேய்யாத², ததா² நம் தா⁴ரேய்யாத². யஸ்ஸ ச பன மே பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ந ஆஜானேய்யாத², அஹம் வோ தத்த² படிபுச்சி²தப்³போ³, யே வா பனாஸ்ஸு வியத்தா பி⁴க்கூ².

240. ‘‘குல்லூபமம் வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமி நித்த²ரணத்தா²ய, நோ க³ஹணத்தா²ய. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸிகரோத², பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ. ஸோ பஸ்ஸேய்ய மஹந்தம் உத³கண்ணவம், ஓரிமம் தீரம் ஸாஸங்கம் ஸப்படிப⁴யம், பாரிமம் தீரம் கே²மம் அப்படிப⁴யம்; ந சஸ்ஸ நாவா ஸந்தாரணீ உத்தரஸேது வா அபாரா பாரம் க³மனாய. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘அயம் கோ² மஹாஉத³கண்ணவோ, ஓரிமம் தீரம் ஸாஸங்கம் ஸப்படிப⁴யம், பாரிமம் தீரம் கே²மம் அப்படிப⁴யம்; நத்தி² ச நாவா ஸந்தாரணீ உத்தரஸேது வா அபாரா பாரம் க³மனாய. யம்னூனாஹம் திணகட்ட²ஸாகா²பலாஸம் ஸம்கட்³டி⁴த்வா, குல்லம் ப³ந்தி⁴த்வா, தம் குல்லம் நிஸ்ஸாய ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச வாயமமானோ ஸோத்தி²னா பாரம் உத்தரேய்ய’ந்தி. அத² கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ திணகட்ட²ஸாகா²பலாஸம் ஸம்கட்³டி⁴த்வா, குல்லம் ப³ந்தி⁴த்வா தம் குல்லம் நிஸ்ஸாய ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச வாயமமானோ ஸோத்தி²னா பாரம் உத்தரேய்ய. தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ உத்திண்ணஸ்ஸ [திண்ணஸ்ஸ (பீ. க.)] பாரங்க³தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘ப³ஹுகாரோ கோ² மே அயம் குல்லோ; இமாஹம் குல்லம் நிஸ்ஸாய ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச வாயமமானோ ஸோத்தி²னா பாரம் உத்திண்ணோ. யம்னூனாஹம் இமம் குல்லம் ஸீஸே வா ஆரோபேத்வா க²ந்தே⁴ வா உச்சாரேத்வா [உச்சோபேத்வா (க.)] யேன காமம் பக்கமேய்ய’ந்தி. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு ஸோ புரிஸோ ஏவம்காரீ தஸ்மிம் குல்லே கிச்சகாரீ அஸ்ஸா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘கத²ம்காரீ ச ஸோ, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ தஸ்மிம் குல்லே கிச்சகாரீ அஸ்ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ உத்திண்ணஸ்ஸ பாரங்க³தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘ப³ஹுகாரோ கோ² மே அயம் குல்லோ; இமாஹம் குல்லம் நிஸ்ஸாய ஹத்தே²ஹி ச பாதே³ஹி ச வாயமமானோ ஸோத்தி²னா பாரம் உத்திண்ணோ. யம்னூனாஹம் இமம் குல்லம் த²லே வா உஸ்ஸாதே³த்வா [உஸ்ஸாரேத்வா (க.)] உத³கே வா ஓபிலாபேத்வா யேன காமம் பக்கமேய்ய’ந்தி. ஏவம்காரீ கோ² ஸோ, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ தஸ்மிம் குல்லே கிச்சகாரீ அஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, குல்லூபமோ மயா த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ நித்த²ரணத்தா²ய, நோ க³ஹணத்தா²ய. குல்லூபமம் வோ, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மம் தே³ஸிதம், ஆஜானந்தேஹி த⁴ம்மாபி வோ பஹாதப்³பா³ பகே³வ அத⁴ம்மா.

241. ‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²ட்டா²னானி. கதமானி ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே அவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் அத³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ, ரூபம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; வேத³னம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; ஸஞ்ஞம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; ஸங்கா²ரே ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; யம்பி தம் தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம், அனுவிசரிதம் மனஸா தம்பி ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; யம்பி தம் தி³ட்டி²ட்டா²னம் – ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா, ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீதி – தம்பி ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. ஸுதவா ச கோ², பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ அரியானம் த³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே ஸுவினீதோ, ஸப்புரிஸானம் த³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே ஸுவினீதோ, ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; வேத³னம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; ஸஞ்ஞம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; ஸங்கா²ரே ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; யம்பி தம் தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம், அனுவிசரிதம் மனஸா, தம்பி ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; யம்பி தம் தி³ட்டி²ட்டா²னம் – ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா, ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீதி – தம்பி ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. ஸோ ஏவம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ அஸதி ந பரிதஸ்ஸதீ’’தி.

242. ஏவம் வுத்தே, அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸியா நு கோ², ப⁴ந்தே, ப³ஹித்³தா⁴ அஸதி பரிதஸ்ஸனா’’தி? ‘‘ஸியா, பி⁴க்கூ²’’தி – ப⁴க³வா அவோச. ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² ஏகச்சஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘அஹு வத மே, தம் வத மே நத்தி²; ஸியா வத மே, தம் வதாஹம் ந லபா⁴மீ’தி. ஸோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², ப³ஹித்³தா⁴ அஸதி பரிதஸ்ஸனா ஹோதீ’’தி.

‘‘ஸியா பன, ப⁴ந்தே, ப³ஹித்³தா⁴ அஸதி அபரிதஸ்ஸனா’’தி? ‘‘ஸியா, பி⁴க்கூ²’’தி – ப⁴க³வா அவோச. ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² ஏகச்சஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘அஹு வத மே, தம் வத மே நத்தி²; ஸியா வத மே, தம் வதாஹம் ந லபா⁴மீ’தி. ஸோ ந ஸோசதி ந கிலமதி ந பரிதே³வதி ந உரத்தாளிம் கந்த³தி ந ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², ப³ஹித்³தா⁴ அஸதி அபரிதஸ்ஸனா ஹோதீ’’தி.

‘‘ஸியா நு கோ², ப⁴ந்தே, அஜ்ஜ²த்தம் அஸதி பரிதஸ்ஸனா’’தி? ‘‘ஸியா, பி⁴க்கூ²’’தி – ப⁴க³வா அவோச. ‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², ஏகச்சஸ்ஸ ஏவம் தி³ட்டி² ஹோதி – ‘ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா, ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ஸுணாதி ததா²க³தஸ்ஸ வா ததா²க³தஸாவகஸ்ஸ வா ஸப்³பே³ஸம் தி³ட்டி²ட்டா²னாதி⁴ட்டா²னபரியுட்டா²னாபி⁴னிவேஸானுஸயானம் ஸமுக்³கா⁴தாய ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதா²ய ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கா³ய தண்ஹாக்க²யாய விராகா³ய நிரோதா⁴ய நிப்³பா³னாய த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸாமி நாமஸ்ஸு, வினஸ்ஸிஸ்ஸாமி நாமஸ்ஸு, நஸ்ஸு நாம ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², அஜ்ஜ²த்தம் அஸதி பரிதஸ்ஸனா ஹோதீ’’தி.

‘‘ஸியா பன, ப⁴ந்தே, அஜ்ஜ²த்தம் அஸதி அபரிதஸ்ஸனா’’தி? ‘‘ஸியா, பி⁴க்கூ²’’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², ஏகச்சஸ்ஸ ந ஏவம் தி³ட்டி² ஹோதி – ‘ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா, ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ஸுணாதி ததா²க³தஸ்ஸ வா ததா²க³தஸாவகஸ்ஸ வா ஸப்³பே³ஸம் தி³ட்டி²ட்டா²னாதி⁴ட்டா²னபரியுட்டா²னாபி⁴னிவேஸானுஸயானம் ஸமுக்³கா⁴தாய ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதா²ய ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கா³ய தண்ஹாக்க²யாய விராகா³ய நிரோதா⁴ய நிப்³பா³னாய த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸாமி நாமஸ்ஸு, வினஸ்ஸிஸ்ஸாமி நாமஸ்ஸு, நஸ்ஸு நாம ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ந ஸோசதி ந கிலமதி ந பரிதே³வதி ந உரத்தாளிம் கந்த³தி ந ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்கு², அஜ்ஜ²த்தம் அஸதி அபரிதஸ்ஸனா ஹோதி’’.

243. ‘‘தம் [தஞ்ச (க.)], பி⁴க்க²வே, பரிக்³க³ஹம் பரிக்³க³ண்ஹேய்யாத², ய்வாஸ்ஸ [ய்வாஸ்ஸு (க.)] பரிக்³க³ஹோ நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ திட்டே²ய்ய. பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தம் பரிக்³க³ஹம் ய்வாஸ்ஸ பரிக்³க³ஹோ நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ திட்டே²ய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே. அஹம்பி கோ² தம், பி⁴க்க²வே, பரிக்³க³ஹம் ந ஸமனுபஸ்ஸாமி ய்வாஸ்ஸ பரிக்³க³ஹோ நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ திட்டே²ய்ய.

‘‘தம், பி⁴க்க²வே, அத்தவாது³பாதா³னம் உபாதி³யேத², யம்ஸ [யஸ்ஸ (ஸ்யா. க.)] அத்தவாது³பாதா³னம் உபாதி³யதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா. பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தம் அத்தவாது³பாதா³னம் யம்ஸ அத்தவாது³பாதா³னம் உபாதி³யதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே. அஹம்பி கோ² தம், பி⁴க்க²வே, அத்தவாது³பாதா³னம் ந ஸமனுபஸ்ஸாமி யம்ஸ அத்தவாது³பாதா³னம் உபாதி³யதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா.

‘‘தம், பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் நிஸ்ஸயேத² யம்ஸ தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் நிஸ்ஸயதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா. பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தம் தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் யம்ஸ தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் நிஸ்ஸயதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴, பி⁴க்க²வே. அஹம்பி கோ² தம், பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் ந ஸமனுபஸ்ஸாமி யம்ஸ தி³ட்டி²னிஸ்ஸயம் நிஸ்ஸயதோ ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா’’.

244. ‘‘அத்தனி வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி அத்தனியம் மே தி அஸ்ஸா’’தி?

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அத்தனியே வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி அத்தா மே தி அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘அத்தனி ச, பி⁴க்க²வே, அத்தனியே ச ஸச்சதோ தே²ததோ அனுபலப்³ப⁴மானே, யம்பி தம் தி³ட்டி²ட்டா²னம் – ‘ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா, ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீ’தி – நனாயம் [ந ச கோ²யம் (க.)], பி⁴க்க²வே, கேவலோ பரிபூரோ பா³லத⁴ம்மோ’’’தி?

‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே, கேவலோ ஹி, ப⁴ந்தே, பரிபூரோ [கேவலோ பரிபூரோ (ஸீ. பீ.)] பா³லத⁴ம்மோ’’தி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம், து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, வேத³னா…பே… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம், து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம், அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா, ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா, ஹீனம் வா பணீதம் வா, யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி – ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். யா காசி வேத³னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா… யே கேசி ஸங்கா²ரா… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம், அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா, ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா, ஹீனம் வா பணீதம் வா, யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி – ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம்’’.

245. ‘‘ஏவம் பஸ்ஸம், பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாய நிப்³பி³ந்த³தி, ஸஞ்ஞாய நிப்³பி³ந்த³தி, ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்த³தி, விஞ்ஞாணஸ்மிம் நிப்³பி³ந்த³தி, நிப்³பி³தா³ விரஜ்ஜதி [நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)], விராகா³ விமுச்சதி, விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உக்கி²த்தபலிகோ⁴ இதிபி, ஸம்கிண்ணபரிக்கோ² இதிபி, அப்³பூ³ள்ஹேஸிகோ இதிபி, நிரக்³க³ளோ இதிபி, அரியோ பன்னத்³த⁴ஜோ பன்னபா⁴ரோ விஸம்யுத்தோ இதிபி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உக்கி²த்தபலிகோ⁴ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அவிஜ்ஜா பஹீனா ஹோதி, உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா, ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உக்கி²த்தபலிகோ⁴ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்கிண்ணபரிக்கோ² ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ போனோப்³ப⁴விகோ ஜாதிஸம்ஸாரோ பஹீனோ ஹோதி, உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ, ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்கிண்ணபரிக்கோ² ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அப்³பூ³ள்ஹேஸிகோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா பஹீனா ஹோதி, உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா, ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அப்³பூ³ள்ஹேஸிகோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிரக்³க³ளோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பஞ்ச ஓரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி ஹோந்தி, உச்சி²ன்னமூலானி தாலாவத்து²கதானி அனபா⁴வம்கதானி, ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மானி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிரக்³க³ளோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரியோ பன்னத்³த⁴ஜோ பன்னபா⁴ரோ விஸம்யுத்தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அஸ்மிமானோ பஹீனோ ஹோதி, உச்சி²ன்னமூலோ தாலாவத்து²கதோ அனபா⁴வம்கதோ, ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரியோ பன்னத்³த⁴ஜோ பன்னபா⁴ரோ விஸம்யுத்தோ ஹோதி.

246. ‘‘ஏவம் விமுத்தசித்தம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ம் ஸஇந்தா³ தே³வா ஸப்³ரஹ்மகா ஸபஜாபதிகா அன்வேஸம் நாதி⁴க³ச்ச²ந்தி – ‘இத³ம் நிஸ்ஸிதம் ததா²க³தஸ்ஸ விஞ்ஞாண’ந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தி³ட்டே²வாஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மே ததா²க³தம் அனனுவிஜ்ஜோதி வதா³மி. ஏவம்வாதி³ம் கோ² மம், பி⁴க்க²வே, ஏவமக்கா²யிம் ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸதா துச்சா² முஸா அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி – ‘வேனயிகோ ஸமணோ கோ³தமோ, ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞாபேதீ’தி. யதா² சாஹம் ந, பி⁴க்க²வே [பி⁴க்க²வே ந (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)], யதா² சாஹம் ந வதா³மி, ததா² மம் தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸதா துச்சா² முஸா அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி – ‘வேனயிகோ ஸமணோ கோ³தமோ, ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞாபேதீ’தி. புப்³பே³ சாஹம் பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ச து³க்க²ஞ்சேவ பஞ்ஞாபேமி, து³க்க²ஸ்ஸ ச நிரோத⁴ம். தத்ர சே, பி⁴க்க²வே, பரே ததா²க³தம் அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ரோஸேந்தி விஹேஸேந்தி, தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ந ஹோதி ஆகா⁴தோ ந அப்பச்சயோ ந சேதஸோ அனபி⁴ரத்³தி⁴.

‘‘தத்ர சே, பி⁴க்க²வே, பரே ததா²க³தம் ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ந ஹோதி ஆனந்தோ³ ந ஸோமனஸ்ஸம் ந சேதஸோ உப்பிலாவிதத்தம். தத்ர சே, பி⁴க்க²வே, பரே வா ததா²க³தம் ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி மானேந்தி பூஜேந்தி, தத்ர, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘யம் கோ² இத³ம் புப்³பே³ பரிஞ்ஞாதம் தத்த² மே ஏவரூபா காரா [ஸக்காரா (க.)] கரீயந்தீ’தி. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, தும்ஹே சேபி பரே அக்கோஸேய்யும் பரிபா⁴ஸேய்யும் ரோஸேய்யும் விஹேஸேய்யும், தத்ர தும்ஹே ஹி ந ஆகா⁴தோ ந அப்பச்சயோ ந சேதஸோ அனபி⁴ரத்³தி⁴ கரணீயா. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, தும்ஹே சேபி பரே ஸக்கரேய்யும் க³ரும் கரேய்யும் மானேய்யும் பூஜேய்யும், தத்ர தும்ஹேஹி ந ஆனந்தோ³ ந ஸோமனஸ்ஸம் ந சேதஸோ உப்பிலாவிதத்தம் கரணீயம். தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, தும்ஹே சேபி பரே ஸக்கரேய்யும் க³ரும் கரேய்யும் மானேய்யும் பூஜேய்யும், தத்ர தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘யம் கோ² இத³ம் புப்³பே³ பரிஞ்ஞாதம், தத்த² மே [தத்த² நோ (க.) தத்த² + இமேதி பத³ச்சே²தோ³] ஏவரூபா காரா கரீயந்தீ’தி.

247. ‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, யம் ந தும்ஹாகம் தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம்? ரூபம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. வேத³னா, பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; ஸா வோ பஹீனா தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. ஸஞ்ஞா, பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; ஸா வோ பஹீனா தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. ஸங்கா²ரா, பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தே பஜஹத²; தே வோ பஹீனா தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸந்தி. விஞ்ஞாணம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யம் இமஸ்மிம் ஜேதவனே திணகட்ட²ஸாகா²பலாஸம், தம் ஜனோ ஹரேய்ய வா த³ஹேய்ய வா யதா²பச்சயம் வா கரேய்ய. அபி நு தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘அம்ஹே ஜனோ ஹரதி வா த³ஹதி வா யதா²பச்சயம் வா கரோதீ’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘ந ஹி நோ ஏதம், ப⁴ந்தே, அத்தா வா அத்தனியம் வா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யம் ந தும்ஹாகம் தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம்? ரூபம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி. வேத³னா, பி⁴க்க²வே…பே… ஸஞ்ஞா, பி⁴க்க²வே… ஸங்கா²ரா, பி⁴க்க²வே…பே… விஞ்ஞாணம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹத²; தம் வோ பஹீனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி.

248. ‘‘ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யே தே பி⁴க்கூ² அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனா ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தா, வட்டம் தேஸம் நத்தி² பஞ்ஞாபனாய. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யேஸம் பி⁴க்கூ²னம் பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி, ஸப்³பே³ தே ஓபபாதிகா, தத்த² பரினிப்³பா³யினோ, அனாவத்தித⁴ம்மா தஸ்மா லோகா. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யேஸம் பி⁴க்கூ²னம் தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி, ராக³தோ³ஸமோஹா தனுபூ⁴தா, ஸப்³பே³ தே ஸகதா³கா³மினோ, ஸகிதே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தி. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யேஸம் பி⁴க்கூ²னம் தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி, ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா, அவினிபாதத⁴ம்மா, நியதா ஸம்போ³தி⁴பராயனா. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யே தே பி⁴க்கூ² த⁴ம்மானுஸாரினோ ஸத்³தா⁴னுஸாரினோ ஸப்³பே³ தே ஸம்போ³தி⁴பராயனா. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே யேஸம் மயி ஸத்³தா⁴மத்தம் பேமமத்தம் ஸப்³பே³ தே ஸக்³க³பராயனா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

அலக³த்³தூ³பமஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.