3. மஹாது³க்க²க்க²ந்த⁴ஸுத்தம்

163. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸிம்ஸு. அத² கோ² தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அதிப்பகோ³ கோ² தாவ ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரிதும், யம் நூன மயம் யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆராமோ தேனுபஸங்கமேய்யாமா’’தி. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆராமோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா தேஹி அஞ்ஞதித்தி²யேஹி பரிப்³பா³ஜகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு; ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னே கோ² தே பி⁴க்கூ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ காமானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி காமானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம; ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ ரூபானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி ரூபானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம; ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ வேத³னானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி வேத³னானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம; இத⁴ நோ, ஆவுஸோ, கோ விஸேஸோ, கோ அதி⁴ப்பயாஸோ, கிம் நானாகரணம் ஸமணஸ்ஸ வா கோ³தமஸ்ஸ அம்ஹாகம் வா – யதி³த³ம் த⁴ம்மதே³ஸனாய வா த⁴ம்மதே³ஸனம், அனுஸாஸனியா வா அனுஸாஸனி’’ந்தி? அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³ம்ஸு, நப்படிக்கோஸிம்ஸு; அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு – ‘‘ப⁴க³வதோ ஸந்திகே ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானிஸ்ஸாமா’’தி.

164. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘இத⁴ மயம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸிம்ஹ. தேஸம் நோ, ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் ஏதத³ஹோஸி – ‘அதிப்பகோ³ கோ² தாவ ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரிதும், யம் நூன மயம் யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆராமோ தேனுபஸங்கமேய்யாமா’தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஆராமோ தேனுபஸங்கமிம்ஹ; உபஸங்கமித்வா தேஹி அஞ்ஞதித்தி²யேஹி பரிப்³பா³ஜகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஹ; ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஹ. ஏகமந்தம் நிஸின்னே கோ² அம்ஹே, ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏதத³வோசும் – ‘ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ காமானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி காமானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம. ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ ரூபானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி ரூபானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம. ஸமணோ, ஆவுஸோ, கோ³தமோ வேத³னானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேதி, மயம்பி வேத³னானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேம. இத⁴ நோ, ஆவுஸோ, கோ விஸேஸோ, கோ அதி⁴ப்பயாஸோ, கிம் நானாகரணம் ஸமணஸ்ஸ வா கோ³தமஸ்ஸ அம்ஹாகம் வா, யதி³த³ம் த⁴ம்மதே³ஸனாய வா த⁴ம்மதே³ஸனம் அனுஸாஸனியா வா அனுஸாஸனி’ந்தி. அத² கோ² மயம், ப⁴ந்தே, தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் பா⁴ஸிதம் நேவ அபி⁴னந்தி³ம்ஹ, நப்படிக்கோஸிம்ஹ; அனபி⁴னந்தி³த்வா அப்படிக்கோஸித்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஹ – ‘ப⁴க³வதோ ஸந்திகே ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானிஸ்ஸாமா’’’தி.

165. ‘‘ஏவம்வாதி³னோ, பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவமஸ்ஸு வசனீயா – ‘கோ பனாவுஸோ, காமானம் அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரணம்? கோ ரூபானம் அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரணம்? கோ வேத³னானம் அஸ்ஸாதோ³, கோ ஆதீ³னவோ, கிம் நிஸ்ஸரண’ந்தி? ஏவம் புட்டா², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ந சேவ ஸம்பாயிஸ்ஸந்தி, உத்தரிஞ்ச விகா⁴தம் ஆபஜ்ஜிஸ்ஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யதா² தம், பி⁴க்க²வே, அவிஸயஸ்மிம். நாஹம் தம், பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸாமி ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய யோ இமேஸம் பஞ்ஹானம் வேய்யாகரணேன சித்தம் ஆராதே⁴ய்ய, அஞ்ஞத்ர ததா²க³தேன வா ததா²க³தஸாவகேன வா, இதோ வா பன ஸுத்வா.

166. ‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, காமானம் அஸ்ஸாதோ³? பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴ … ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச காமகு³ணா. யம் கோ², பி⁴க்க²வே, இமே பஞ்ச காமகு³ணே படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் காமானம் அஸ்ஸாதோ³.

167. ‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, குலபுத்தோ யேன ஸிப்பட்டா²னேன ஜீவிகம் கப்பேதி – யதி³ முத்³தா³ய யதி³ க³ணனாய யதி³ ஸங்கா²னேன [ஸங்கா²ய (க.)] யதி³ கஸியா யதி³ வணிஜ்ஜாய யதி³ கோ³ரக்கே²ன யதி³ இஸ்ஸத்தே²ன யதி³ ராஜபோரிஸேன யதி³ ஸிப்பஞ்ஞதரேன – ஸீதஸ்ஸ புரக்க²தோ உண்ஹஸ்ஸ புரக்க²தோ ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீம்ஸபஸம்ப²ஸ்ஸேஹி ரிஸ்ஸமானோ [ஈரயமானோ (க.), ஸம்ப²ஸ்ஸமானோ (சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்த 136)] கு²ப்பிபாஸாய மீயமானோ; அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

‘‘தஸ்ஸ சே, பி⁴க்க²வே, குலபுத்தஸ்ஸ ஏவம் உட்ட²ஹதோ க⁴டதோ வாயமதோ தே போ⁴கா³ நாபி⁴னிப்ப²ஜ்ஜந்தி. ஸோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி, ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி – ‘மோக⁴ம் வத மே உட்டா²னம், அப²லோ வத மே வாயாமோ’தி. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

‘‘தஸ்ஸ சே, பி⁴க்க²வே, குலபுத்தஸ்ஸ ஏவம் உட்ட²ஹதோ க⁴டதோ வாயமதோ தே போ⁴கா³ அபி⁴னிப்ப²ஜ்ஜந்தி. ஸோ தேஸம் போ⁴கா³னம் ஆரக்கா²தி⁴கரணம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி – ‘கிந்தி மே போ⁴கே³ நேவ ராஜானோ ஹரேய்யும், ந சோரா ஹரேய்யும், ந அக்³கி³ த³ஹேய்ய, ந உத³கம் வஹேய்ய [வாஹேய்ய (க.)], ந அப்பியா தா³யாதா³ ஹரேய்யு’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம் ஆரக்க²தோ கோ³பயதோ தே போ⁴கே³ ராஜானோ வா ஹரந்தி, சோரா வா ஹரந்தி, அக்³கி³ வா த³ஹதி, உத³கம் வா வஹதி, அப்பியா வா தா³யாதா³ ஹரந்தி. ஸோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி, ஸம்மோஹம் ஆபஜ்ஜதி – ‘யம்பி மே அஹோஸி தம்பி நோ நத்தீ²’தி. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

168. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது ராஜானோபி ராஜூஹி விவத³ந்தி, க²த்தியாபி க²த்தியேஹி விவத³ந்தி, ப்³ராஹ்மணாபி ப்³ராஹ்மணேஹி விவத³ந்தி, க³ஹபதீபி க³ஹபதீஹி விவத³ந்தி, மாதாபி புத்தேன விவத³தி, புத்தோபி மாதரா விவத³தி, பிதாபி புத்தேன விவத³தி, புத்தோபி பிதரா விவத³தி, பா⁴தாபி பா⁴தரா விவத³தி, பா⁴தாபி ப⁴கி³னியா விவத³தி, ப⁴கி³னீபி பா⁴தரா விவத³தி, ஸஹாயோபி ஸஹாயேன விவத³தி. தே தத்த² கலஹவிக்³க³ஹவிவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பாணீஹிபி உபக்கமந்தி, லேட்³டூ³ஹிபி உபக்கமந்தி, த³ண்டே³ஹிபி உபக்கமந்தி, ஸத்தே²ஹிபி உபக்கமந்தி. தே தத்த² மரணம்பி நிக³ச்ச²ந்தி, மரணமத்தம்பி து³க்க²ம். அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது அஸிசம்மம் க³ஹேத்வா, த⁴னுகலாபம் ஸன்னய்ஹித்வா, உப⁴தோப்³யூள்ஹம் ஸங்கா³மம் பக்க²ந்த³ந்தி உஸூஸுபி கி²ப்பமானேஸு, ஸத்தீஸுபி கி²ப்பமானாஸு, அஸீஸுபி விஜ்ஜோதலந்தேஸு. தே தத்த² உஸூஹிபி விஜ்ஜ²ந்தி, ஸத்தியாபி விஜ்ஜ²ந்தி, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. தே தத்த² மரணம்பி நிக³ச்ச²ந்தி, மரணமத்தம்பி து³க்க²ம். அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது அஸிசம்மம் க³ஹேத்வா, த⁴னுகலாபம் ஸன்னய்ஹித்வா, அத்³தா³வலேபனா [அட்டாவலேபனா (ஸ்யா. க.)] உபகாரியோ பக்க²ந்த³ந்தி உஸூஸுபி கி²ப்பமானேஸு, ஸத்தீஸுபி கி²ப்பமானாஸு, அஸீஸுபி விஜ்ஜோதலந்தேஸு. தே தத்த² உஸூஹிபி விஜ்ஜ²ந்தி, ஸத்தியாபி விஜ்ஜ²ந்தி, ச²கணகாயபி [பகட்டி²யாபி (ஸீ.)] ஓஸிஞ்சந்தி, அபி⁴வக்³கே³னபி ஓமத்³த³ந்தி, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. தே தத்த² மரணம்பி நிக³ச்ச²ந்தி, மரணமத்தம்பி து³க்க²ம். அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

169. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது ஸந்தி⁴ம்பி சி²ந்த³ந்தி, நில்லோபம்பி ஹரந்தி, ஏகாகா³ரிகம்பி கரோந்தி, பரிபந்தே²பி திட்ட²ந்தி, பரதா³ரம்பி க³ச்ச²ந்தி. தமேனம் ராஜானோ க³ஹேத்வா விவிதா⁴ கம்மகாரணா காரேந்தி – கஸாஹிபி தாளேந்தி, வேத்தேஹிபி தாளேந்தி, அட்³ட⁴த³ண்ட³கேஹிபி தாளேந்தி; ஹத்த²ம்பி சி²ந்த³ந்தி, பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தி, ஹத்த²பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தி, கண்ணம்பி சி²ந்த³ந்தி, நாஸம்பி சி²ந்த³ந்தி, கண்ணனாஸம்பி சி²ந்த³ந்தி; பி³லங்க³தா²லிகம்பி கரோந்தி, ஸங்க²முண்டி³கம்பி கரோந்தி, ராஹுமுக²ம்பி கரோந்தி, ஜோதிமாலிகம்பி கரோந்தி, ஹத்த²பஜ்ஜோதிகம்பி கரோந்தி, ஏரகவத்திகம்பி கரோந்தி, சீரகவாஸிகம்பி கரோந்தி, ஏணேய்யகம்பி கரோந்தி, ப³ளிஸமம்ஸிகம்பி கரோந்தி, கஹாபணிகம்பி கரோந்தி, கா²ராபதச்சி²கம்பி கரோந்தி, பலிக⁴பரிவத்திகம்பி கரோந்தி, பலாலபீட²கம்பி கரோந்தி, தத்தேனபி தேலேன ஓஸிஞ்சந்தி, ஸுனகே²ஹிபி கா²தா³பேந்தி, ஜீவந்தம்பி ஸூலே உத்தாஸேந்தி, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. தே தத்த² மரணம்பி நிக³ச்ச²ந்தி, மரணமத்தம்பி து³க்க²ம். அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸந்தி³ட்டி²கோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது காயேன து³ச்சரிதம் சரந்தி, வாசாய து³ச்சரிதம் சரந்தி, மனஸா து³ச்சரிதம் சரந்தி. தே காயேன து³ச்சரிதம் சரித்வா, வாசாய து³ச்சரிதம் சரித்வா, மனஸா து³ச்சரிதம் சரித்வா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தி. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, காமானம் ஆதீ³னவோ ஸம்பராயிகோ, து³க்க²க்க²ந்தோ⁴ காமஹேது காமனிதா³னம் காமாதி⁴கரணம் காமானமேவ ஹேது.

170. ‘‘கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, காமானம் நிஸ்ஸரணம்? யோ கோ², பி⁴க்க²வே, காமேஸு ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் காமானம் நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் காமானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி தே வத ஸாமம் வா காமே பரிஜானிஸ்ஸந்தி, பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ காமே பரிஜானிஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் காமானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, தே வத ஸாமம் வா காமே பரிஜானிஸ்ஸந்தி பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ காமே பரிஜானிஸ்ஸதீதி – டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

171. ‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் அஸ்ஸாதோ³? ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, க²த்தியகஞ்ஞா வா ப்³ராஹ்மணகஞ்ஞா வா க³ஹபதிகஞ்ஞா வா பன்னரஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகா வா ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகா வா, நாதிதீ³கா⁴ நாதிரஸ்ஸா நாதிகிஸா நாதிதூ²லா நாதிகாளீ நாச்சோதா³தா பரமா ஸா, பி⁴க்க²வே, தஸ்மிம் ஸமயே ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴தி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. யம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸுப⁴ம் வண்ணனிப⁴ம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் – அயம் ரூபானம் அஸ்ஸாதோ³.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய அபரேன ஸமயேன ஆஸீதிகம் வா நாவுதிகம் வா வஸ்ஸஸதிகம் வா ஜாதியா, ஜிண்ணம் கோ³பானஸிவங்கம் போ⁴க்³க³ம் த³ண்ட³பராயனம் பவேத⁴மானம் க³ச்ச²ந்திம் ஆதுரம் க³தயோப்³ப³னம் க²ண்ட³த³ந்தம் [க²ண்ட³த³ந்திம் (ஸீ. பீ.)] பலிதகேஸம் [பலிதகேஸிம்], விலூனம் க²லிதஸிரம் வலினம் திலகாஹதக³த்தம் [திலகாஹதக³த்திம் (ப³ஹூஸு) அட்ட²கதா² டீகா ஓலோகேதப்³பா³]. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய ஆபா³தி⁴கம் து³க்கி²தம் பா³ள்ஹகி³லானம், ஸகே முத்தகரீஸே பலிபன்னம் ஸேமானம் [ஸேய்யமானம் (க.)], அஞ்ஞேஹி வுட்டா²பியமானம், அஞ்ஞேஹி ஸம்வேஸியமானம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

172. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் – ஏகாஹமதம் வா த்³வீஹமதம் வா தீஹமதம் வா, உத்³து⁴மாதகம் வினீலகம் விபுப்³ப³கஜாதம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் – காகேஹி வா க²ஜ்ஜமானம், குலலேஹி வா க²ஜ்ஜமானம், கி³ஜ்ஜே²ஹி வா க²ஜ்ஜமானம், கங்கேஹி வா க²ஜ்ஜமானம், ஸுனகே²ஹி வா க²ஜ்ஜமானம், ப்³யக்³கே⁴ஹி வா க²ஜ்ஜமானம், தீ³பீஹி வா க²ஜ்ஜமானம், ஸிங்கா³லேஹி வா க²ஜ்ஜமானம், விவிதே⁴ஹி வா பாணகஜாதேஹி க²ஜ்ஜமானம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் – அட்டி²கஸங்க²லிகம் ஸமம்ஸலோஹிதம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம், அட்டி²கஸங்க²லிகம் நிமம்ஸலோஹிதமக்கி²தம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம், அட்டி²கஸங்க²லிகம் அபக³தமம்ஸலோஹிதம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம், அட்டி²கானி அபக³தஸம்ப³ந்தா⁴னி தி³ஸாவிதி³ஸாவிக்கி²த்தானி – அஞ்ஞேன ஹத்த²ட்டி²கம், அஞ்ஞேன பாத³ட்டி²கம், அஞ்ஞேன கோ³ப்ப²கட்டி²கம், அஞ்ஞேன ஜங்க⁴ட்டி²கம், அஞ்ஞேன ஊருட்டி²கம், அஞ்ஞேன கடிட்டி²கம், அஞ்ஞேன பா²ஸுகட்டி²கம், அஞ்ஞேன பிட்டி²ட்டி²கம், அஞ்ஞேன க²ந்த⁴ட்டி²கம், அஞ்ஞேன கீ³வட்டி²கம், அஞ்ஞேன ஹனுகட்டி²கம், அஞ்ஞேன த³ந்தட்டி²கம், அஞ்ஞேன ஸீஸகடாஹம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தமேவ ப⁴கி³னிம் பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் – அட்டி²கானி ஸேதானி ஸங்க²வண்ணபடிபா⁴கா³னி, அட்டி²கானி புஞ்ஜகிதானி தேரோவஸ்ஸிகானி, அட்டி²கானி பூதீனி சுண்ணகஜாதானி. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, யா புரிமா ஸுபா⁴ வண்ணனிபா⁴ ஸா அந்தரஹிதா, ஆதீ³னவோ பாதுபூ⁴தோதி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. அயம்பி, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ரூபானம் நிஸ்ஸரணம்? யோ, பி⁴க்க²வே, ரூபேஸு ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் ரூபானம் நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி தே வத ஸாமம் வா ரூபே பரிஜானிஸ்ஸந்தி, பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ ரூபே பரிஜானிஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் ரூபானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி தே வத ஸாமம் வா ரூபே பரிஜானிஸ்ஸந்தி பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ ரூபே பரிஜானிஸ்ஸதீதி – டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

173. ‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னானம் அஸ்ஸாதோ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே அத்தப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, ந பரப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, ந உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி; அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே வேத³னம் வேதே³தி. அப்³யாப³ஜ்ஜ²பரமாஹம், பி⁴க்க²வே, வேத³னானம் அஸ்ஸாத³ம் வதா³மி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே… யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³, உபேக்க²கோ ச விஹரதி, ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே… யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, நேவ தஸ்மிம் ஸமயே அத்தப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, ந பரப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, ந உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி; அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே வேத³னம் வேதே³தி. அப்³யாப³ஜ்ஜ²பரமாஹம், பி⁴க்க²வே, வேத³னானம் அஸ்ஸாத³ம் வதா³மி.

174. ‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னானம் ஆதீ³னவோ? யம், பி⁴க்க²வே, வேத³னா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா – அயம் வேத³னானம் ஆதீ³னவோ.

‘‘கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னானம் நிஸ்ஸரணம்? யோ, பி⁴க்க²வே, வேத³னாஸு ச²ந்த³ராக³வினயோ, ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம் – இத³ம் வேத³னானம் நிஸ்ஸரணம்.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, தே வத ஸாமம் வா வேத³னம் பரிஜானிஸ்ஸந்தி, பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ வேத³னம் பரிஜானிஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஏவம் வேத³னானம் அஸ்ஸாத³ஞ்ச அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவஞ்ச ஆதீ³னவதோ நிஸ்ஸரணஞ்ச நிஸ்ஸரணதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி தே வத ஸாமம் வா வேத³னம் பரிஜானிஸ்ஸந்தி, பரம் வா தத²த்தாய ஸமாத³பேஸ்ஸந்தி யதா² படிபன்னோ வேத³னம் பரிஜானிஸ்ஸதீதி – டா²னமேதம் விஜ்ஜதீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாது³க்க²க்க²ந்த⁴ஸுத்தம் நிட்டி²தம் ததியம்.