10. மஹாஸதிபட்டா²னஸுத்தம்

105. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குரூஸு விஹரதி கம்மாஸத⁴ம்மம் நாம குரூனம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

உத்³தே³ஸோ

106. ‘‘ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா, ஸோகபரிதே³வானம் [பரித்³த³வானம் (ஸீ. பீ.)] ஸமதிக்கமாய, து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய, ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய, யதி³த³ம் சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா.

‘‘கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

உத்³தே³ஸோ நிட்டி²தோ.

காயானுபஸ்ஸனா ஆனாபானபப்³ப³ம்

107. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரஞ்ஞக³தோ வா ருக்க²மூலக³தோ வா ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ வா நிஸீத³தி, பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா, உஜும் காயம் பணிதா⁴ய, பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா. ஸோ ஸதோவ அஸ்ஸஸதி, ஸதோவ [ஸதோ (ஸீ. ஸ்யா.)] பஸ்ஸஸதி. தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோ ‘தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, தீ³க⁴ம் வா பஸ்ஸஸந்தோ ‘தீ³க⁴ம் பஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, ரஸ்ஸம் வா அஸ்ஸஸந்தோ ‘ரஸ்ஸம் அஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, ரஸ்ஸம் வா பஸ்ஸஸந்தோ ‘ரஸ்ஸம் பஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, ‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி, ‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி, ‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி, ‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, த³க்கோ² ப⁴மகாரோ வா ப⁴மகாரந்தேவாஸீ வா தீ³க⁴ம் வா அஞ்ச²ந்தோ ‘தீ³க⁴ம் அஞ்சா²மீ’தி பஜானாதி, ரஸ்ஸம் வா அஞ்ச²ந்தோ ‘ரஸ்ஸம் அஞ்சா²மீ’தி பஜானாதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோ ‘தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, தீ³க⁴ம் வா பஸ்ஸஸந்தோ ‘தீ³க⁴ம் பஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, ரஸ்ஸம் வா அஸ்ஸஸந்தோ ‘ரஸ்ஸம் அஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி, ரஸ்ஸம் வா பஸ்ஸஸந்தோ ‘ரஸ்ஸம் பஸ்ஸஸாமீ’தி பஜானாதி; ‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி, ‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி; ‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி, ‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’தி ஸிக்க²தி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி. ‘அத்தி² காயோ’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ² [ஏவம்பி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)], பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

ஆனாபானபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

காயானுபஸ்ஸனா இரியாபத²பப்³ப³ம்

108. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² க³ச்ச²ந்தோ வா ‘க³ச்சா²மீ’தி பஜானாதி, டி²தோ வா ‘டி²தோம்ஹீ’தி பஜானாதி, நிஸின்னோ வா ‘நிஸின்னோம்ஹீ’தி பஜானாதி, ஸயானோ வா ‘ஸயானோம்ஹீ’தி பஜானாதி. யதா² யதா² வா பனஸ்ஸ காயோ பணிஹிதோ ஹோதி ததா² ததா² நம் பஜானாதி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி. ‘அத்தி² காயோ’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

இரியாபத²பப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

காயானுபஸ்ஸனா ஸம்பஜானபப்³ப³ம்

109. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

ஸம்பஜானபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

காயானுபஸ்ஸனா படிகூலமனஸிகாரபப்³ப³ம்

110. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா, அதோ⁴ கேஸமத்த²கா, தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு [நஹாரு (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகா லஸிகா முத்த’ந்தி [முத்தம் மத்த²லுங்க³ந்தி (க.)].

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உப⁴தோமுகா² புதோளி [மூதோளீ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] பூரா நானாவிஹிதஸ்ஸ த⁴ஞ்ஞஸ்ஸ, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸாலீனம் வீஹீனம் முக்³கா³னம் மாஸானம் திலானம் தண்டு³லானம். தமேனம் சக்கு²மா புரிஸோ முஞ்சித்வா பச்சவேக்கே²ய்ய – ‘இமே ஸாலீ இமே வீஹீ இமே முக்³கா³ இமே மாஸா இமே திலா இமே தண்டு³லா’தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா, அதோ⁴ கேஸமத்த²கா, தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா…பே… முத்த’ந்தி.

‘‘இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

படிகூலமனஸிகாரபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

காயானுபஸ்ஸனா தா⁴துமனஸிகாரபப்³ப³ம்

111. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் யதா²டி²தம் யதா²பணிஹிதம் தா⁴துஸோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴து தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூ’தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, த³க்கோ² கோ³கா⁴தகோ வா கோ³கா⁴தகந்தேவாஸீ வா கா³விம் வதி⁴த்வா சதுமஹாபதே² [சாதும்மஹாபதே² (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] பி³லஸோ விப⁴ஜித்வா நிஸின்னோ அஸ்ஸ. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் யதா²டி²தம் யதா²பணிஹிதம் தா⁴துஸோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴து தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூ’தி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

தா⁴துமனஸிகாரபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

காயானுபஸ்ஸனா நவஸிவதி²கபப்³ப³ம்

112. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸேய்யதா²பி பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் ஏகாஹமதம் வா த்³வீஹமதம் வா தீஹமதம் வா உத்³து⁴மாதகம் வினீலகம் விபுப்³ப³கஜாதம். ஸோ இமமேவ காயம் உபஸம்ஹரதி – ‘அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோ’தி [ஏதம் அனதீதோதி (ஸீ. பீ.)]. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸேய்யதா²பி பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் காகேஹி வா க²ஜ்ஜமானம் குலலேஹி வா க²ஜ்ஜமானம் கி³ஜ்ஜே²ஹி வா க²ஜ்ஜமானம் கங்கேஹி வா க²ஜ்ஜமானம் ஸுனகே²ஹி வா க²ஜ்ஜமானம் ப்³யக்³கே⁴ஹி வா க²ஜ்ஜமானம் தீ³பீஹி வா க²ஜ்ஜமானம் ஸிங்கா³லேஹி வா [கி³ஜ்ஜே²ஹி வா க²ஜ்ஜமானம், ஸுவானேஹி வா க²ஜ்ஜமானம், ஸிகா³லேஹி வா (ஸ்யா. பீ.)] க²ஜ்ஜமானம் விவிதே⁴ஹி வா பாணகஜாதேஹி க²ஜ்ஜமானம். ஸோ இமமேவ காயம் உபஸம்ஹரதி – ‘அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோ’தி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸேய்யதா²பி பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம் அட்டி²கஸங்க²லிகம் ஸமம்ஸலோஹிதம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம்…பே… அட்டி²கஸங்க²லிகம் நிமம்ஸலோஹிதமக்கி²தம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம்…பே… அட்டி²கஸங்க²லிகம் அபக³தமம்ஸலோஹிதம் ந்ஹாருஸம்ப³ந்த⁴ம்…பே… அட்டி²கானி அபக³தஸம்ப³ந்தா⁴னி [அபக³தன்ஹாருஸம்ப³ந்தா⁴னி (ஸ்யா.)] தி³ஸா விதி³ஸா விக்கி²த்தானி, அஞ்ஞேன ஹத்த²ட்டி²கம் அஞ்ஞேன பாத³ட்டி²கம் அஞ்ஞேன கோ³ப்ப²கட்டி²கம் [‘‘அஞ்ஞேன கோ³ப்ப²கட்டி²க’’ந்தி இத³ம் ஸீ. ஸ்யா. பீ. போத்த²கேஸு நத்தி²] அஞ்ஞேன ஜங்க⁴ட்டி²கம் அஞ்ஞேன ஊருட்டி²கம் அஞ்ஞேன கடிட்டி²கம் [அஞ்ஞேன கடட்டி²கம் அஞ்ஞேன பிட்ட²ட்டி²கம் அஞ்ஞேன கண்டகட்டி²கம் அஞ்ஞேன பா²ஸுகட்டி²கம் அஞ்ஞேன உரட்டி²கம் அஞ்ஞேன அம்ஸட்டி²கம் அஞ்ஞேன பா³ஹுட்டி²கம் (ஸ்யா.)] அஞ்ஞேன பா²ஸுகட்டி²கம் அஞ்ஞேன பிட்டி²ட்டி²கம் அஞ்ஞேன க²ந்த⁴ட்டி²கம் [அஞ்ஞேன கடட்டி²கம் அஞ்ஞேன பிட்ட²ட்டி²கம் அஞ்ஞேன கண்டகட்டி²கம் அஞ்ஞேன பா²ஸுகட்டி²கம் அஞ்ஞேன உரட்டி²கம் அஞ்ஞேன அம்ஸட்டி²கம் அஞ்ஞேன பா³ஹுட்டி²கம் (ஸ்யா.)] அஞ்ஞேன கீ³வட்டி²கம் அஞ்ஞேன ஹனுகட்டி²கம் அஞ்ஞேன த³ந்தட்டி²கம் அஞ்ஞேன ஸீஸகடாஹம். ஸோ இமமேவ காயம் உபஸம்ஹரதி – ‘அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோ’தி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி…பே… ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸேய்யதா²பி பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தம், அட்டி²கானி ஸேதானி ஸங்க²வண்ணபடிபா⁴கா³னி [ஸங்க²வண்ணூபனிபா⁴னி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] …பே… அட்டி²கானி புஞ்ஜகிதானி தேரோவஸ்ஸிகானி…பே… அட்டி²கானி பூதீனி சுண்ணகஜாதானி. ஸோ இமமேவ காயம் உபஸம்ஹரதி – ‘அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோ’தி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா காயஸ்மிம் விஹரதி. ‘அத்தி² காயோ’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

நவஸிவதி²கபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

சுத்³த³ஸகாயானுபஸ்ஸனா நிட்டி²தா.

வேத³னானுபஸ்ஸனா

113. ‘‘கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ம் வா [ஸுக²ம், து³க்க²ம், அது³க்க²மஸுக²ம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ. க.)] வேத³னம் வேத³யமானோ ‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; து³க்க²ம் வா [ஸுக²ம், து³க்க²ம் அது³க்க²மஸுக²ம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ. க.)] வேத³னம் வேத³யமானோ ‘து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; அது³க்க²மஸுக²ம் வா வேத³னம் வேத³யமானோ ‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; ஸாமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘ஸாமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘நிராமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; ஸாமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘ஸாமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; நிராமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘நிராமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; ஸாமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘ஸாமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; நிராமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘நிராமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’தி பஜானாதி; இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா வேத³னாஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா வேத³னாஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா வேத³னாஸு விஹரதி. ‘அத்தி² வேத³னா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

வேத³னானுபஸ்ஸனா நிட்டி²தா.

சித்தானுபஸ்ஸனா

114. ‘‘கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘ஸராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, வீதராக³ம் வா சித்தம் ‘வீதராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ‘ஸதோ³ஸம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, வீததோ³ஸம் வா சித்தம் ‘வீததோ³ஸம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸமோஹம் வா சித்தம் ‘ஸமோஹம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, வீதமோஹம் வா சித்தம் ‘வீதமோஹம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘ஸம்கி²த்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, விக்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘விக்கி²த்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; மஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘மஹக்³க³தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘அமஹக்³க³தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ‘ஸஉத்தரம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, அனுத்தரம் வா சித்தம் ‘அனுத்தரம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘ஸமாஹிதம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, அஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘அஸமாஹிதம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; விமுத்தம் வா சித்தம் ‘விமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி, அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘அவிமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி. இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா சித்தஸ்மிம் விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா சித்தஸ்மிம் விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா சித்தஸ்மிம் விஹரதி. ‘அத்தி² சித்த’ந்தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி.

சித்தானுபஸ்ஸனா நிட்டி²தா.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா நீவரணபப்³ப³ம்

115. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு நீவரணேஸு. கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு நீவரணேஸு?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்தோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்தோ³’தி பஜானாதி; யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ப்³யாபாத³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ப்³யாபாதோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ப்³யாபாத³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ப்³யாபாதோ³’தி பஜானாதி; யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் தீ²னமித்³த⁴ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் தீ²னமித்³த⁴’ந்தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் தீ²னமித்³த⁴ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் தீ²னமித்³த⁴’ந்தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ தீ²னமித்³த⁴ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ தீ²னமித்³த⁴ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ தீ²னமித்³த⁴ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்ச’ந்தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்ச’ந்தி பஜானாதி; யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்ச²ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்சா²’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்ச²ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்சா²’தி பஜானாதி; யதா² ச அனுப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனாய விசிகிச்சா²ய ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி. ‘அத்தி² த⁴ம்மா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு நீவரணேஸு.

நீவரணபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா க²ந்த⁴பப்³ப³ம்

116. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு. கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² – ‘இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ; இதி வேத³னா, இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ, இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸஞ்ஞா, இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ, இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ; இதி ஸங்கா²ரா, இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ, இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ; இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி; இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி. ‘அத்தி² த⁴ம்மா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு.

க²ந்த⁴பப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா ஆயதனபப்³ப³ம்

117. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு. கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²ஞ்ச பஜானாதி, ரூபே ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸோதஞ்ச பஜானாதி, ஸத்³தே³ ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘கா⁴னஞ்ச பஜானாதி, க³ந்தே⁴ ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஜிவ்ஹஞ்ச பஜானாதி, ரஸே ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘காயஞ்ச பஜானாதி, போ²ட்ட²ப்³பே³ ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘மனஞ்ச பஜானாதி, த⁴ம்மே ச பஜானாதி, யஞ்ச தது³ப⁴யம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸம்யோஜனம் தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி. ‘அத்தி² த⁴ம்மா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ச²ஸு அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு.

ஆயதனபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா போ³ஜ்ஜ²ங்க³பப்³ப³ம்

118. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஸத்தஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு. கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஸத்தஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

‘‘இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி. ‘அத்தி² த⁴ம்மா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஸத்தஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு.

போ³ஜ்ஜ²ங்க³பப்³ப³ம் நிட்டி²தம் [போ³ஜ்ஜ²ங்க³பப்³ப³ம் நிட்டி²தம். பட²மபா⁴ணவாரம் (ஸ்யா.)].

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா ஸச்சபப்³ப³ம்

119. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி சதூஸு அரியஸச்சேஸு. கத²ஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி சதூஸு அரியஸச்சேஸு? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி.

பட²மபா⁴ணவாரோ நிட்டி²தோ.

து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸோ

120. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் அரியஸச்சம்? ஜாதிபி து³க்கா², ஜராபி து³க்கா², மரணம்பி து³க்க²ம், ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸாபி து³க்கா², அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³பி து³க்கோ², பியேஹி விப்பயோகோ³பி து³க்கோ² [‘‘அப்பியேஹி…பே… விப்பயோகோ³பி து³க்கோ²’’தி பாடோ² சேவ தம்னித்³தே³ஸோ ச ஸீ. பீ. போத்த²கேஸு ந தி³ஸ்ஸதி, ஸுமங்க³லவிலாஸினியம்பி தம்ஸம்வண்ணனா நத்தி²], யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம், ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ [பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴பி (க.)] து³க்கா².

121. ‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஜாதி? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜாதி ஸஞ்ஜாதி ஓக்கந்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வோ ஆயதனானம் படிலாபோ⁴, அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜாதி.

122. ‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஜரா? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜரா ஜீரணதா க²ண்டி³ச்சம் பாலிச்சம் வலித்தசதா ஆயுனோ ஸம்ஹானி இந்த்³ரியானம் பரிபாகோ, அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜரா.

123. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, மரணம்? யம் [ஸுமங்க³லவிலாஸினீ ஓலோகேதப்³பா³] தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா தம்ஹா ஸத்தனிகாயா சுதி சவனதா பே⁴தோ³ அந்தரதா⁴னம் மச்சு மரணம் காலங்கிரியா க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³ களேவரஸ்ஸ நிக்கே²போ ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸுபச்சே²தோ³, இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, மரணம்.

124. ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸோகோ? யோ கோ², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன ப்³யஸனேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன து³க்க²த⁴ம்மேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஸோகோ ஸோசனா ஸோசிதத்தம் அந்தோஸோகோ அந்தோபரிஸோகோ, அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸோகோ.

125. ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, பரிதே³வோ? யோ கோ², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன ப்³யஸனேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன து³க்க²த⁴ம்மேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஆதே³வோ பரிதே³வோ ஆதே³வனா பரிதே³வனா ஆதே³விதத்தம் பரிதே³விதத்தம், அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பரிதே³வோ.

126. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம்? யம் கோ², பி⁴க்க²வே, காயிகம் து³க்க²ம் காயிகம் அஸாதம் காயஸம்ப²ஸ்ஸஜம் து³க்க²ம் அஸாதம் வேத³யிதம், இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம்.

127. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, தோ³மனஸ்ஸம்? யம் கோ², பி⁴க்க²வே, சேதஸிகம் து³க்க²ம் சேதஸிகம் அஸாதம் மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் து³க்க²ம் அஸாதம் வேத³யிதம், இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, தோ³மனஸ்ஸம்.

128. ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, உபாயாஸோ? யோ கோ², பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன ப்³யஸனேன ஸமன்னாக³தஸ்ஸ அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன து³க்க²த⁴ம்மேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஆயாஸோ உபாயாஸோ ஆயாஸிதத்தம் உபாயாஸிதத்தம், அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, உபாயாஸோ.

129. ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³ து³க்கோ²? இத⁴ யஸ்ஸ தே ஹோந்தி அனிட்டா² அகந்தா அமனாபா ரூபா ஸத்³தா³ க³ந்தா⁴ ரஸா போ²ட்ட²ப்³பா³ த⁴ம்மா, யே வா பனஸ்ஸ தே ஹோந்தி அனத்த²காமா அஹிதகாமா அபா²ஸுககாமா அயோக³க்கே²மகாமா, யா தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸங்க³தி ஸமாக³மோ ஸமோதா⁴னம் மிஸ்ஸீபா⁴வோ, அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³ து³க்கோ².

130. ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, பியேஹி விப்பயோகோ³ து³க்கோ²? இத⁴ யஸ்ஸ தே ஹோந்தி இட்டா² கந்தா மனாபா ரூபா ஸத்³தா³ க³ந்தா⁴ ரஸா போ²ட்ட²ப்³பா³ த⁴ம்மா, யே வா பனஸ்ஸ தே ஹோந்தி அத்த²காமா ஹிதகாமா பா²ஸுககாமா யோக³க்கே²மகாமா மாதா வா பிதா வா பா⁴தா வா ப⁴கி³னீ வா மித்தா வா அமச்சா வா ஞாதிஸாலோஹிதா வா, யா தேஹி ஸத்³தி⁴ம் அஸங்க³தி அஸமாக³மோ அஸமோதா⁴னம் அமிஸ்ஸீபா⁴வோ, அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பியேஹி விப்பயோகோ³ து³க்கோ².

131. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம்? ஜாதித⁴ம்மானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜதி – ‘அஹோ வத மயம் ந ஜாதித⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ ஜாதி ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. ந கோ² பனேதம் இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம், இத³ம்பி யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம். ஜராத⁴ம்மானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜதி – ‘அஹோ வத மயம் ந ஜராத⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ ஜரா ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. ந கோ² பனேதம் இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம், இத³ம்பி யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம். ப்³யாதி⁴த⁴ம்மானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜதி – ‘அஹோ வத மயம் ந ப்³யாதி⁴த⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ ப்³யாதி⁴ ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. ந கோ² பனேதம் இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம், இத³ம்பி யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம். மரணத⁴ம்மானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜதி – ‘அஹோ வத மயம் ந மரணத⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ மரணம் ஆக³ச்சே²ய்யா’தி. ந கோ² பனேதம் இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம், இத³ம்பி யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம். ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மானம், பி⁴க்க²வே, ஸத்தானம் ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜதி – ‘அஹோ வத மயம் ந ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா அஸ்ஸாம, ந ச வத நோ ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸத⁴ம்மா ஆக³ச்சே²ய்யு’ந்தி. ந கோ² பனேதம் இச்சா²ய பத்தப்³ப³ம், இத³ம்பி யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம்.

132. ‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா²? ஸேய்யதி²த³ம் – ரூபுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, வேத³னுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, ஸஞ்ஞுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, ஸங்கா²ருபாதா³னக்க²ந்தோ⁴, விஞ்ஞாணுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா². இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் அரியஸச்சம்.

ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸோ

133. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ஸமுத³யம் [து³க்க²ஸமுத³யோ (ஸ்யா.)] அரியஸச்சம்? யாயம் தண்ஹா போனோப்³ப⁴விகா [போனோப⁴விகா (ஸீ. பீ.)] நந்தீ³ராக³ஸஹக³தா [நந்தி³ராக³ஸஹக³தா (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ. ஸேய்யதி²த³ம் – காமதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா விப⁴வதண்ஹா.

‘‘ஸா கோ² பனேஸா, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா கத்த² உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, கத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி? யம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘கிஞ்ச லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம்? சக்கு² லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி. ஸோதம் லோகே…பே… கா⁴னம் லோகே… ஜிவ்ஹா லோகே… காயோ லோகே… மனோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபா லோகே… ஸத்³தா³ லோகே… க³ந்தா⁴ லோகே… ரஸா லோகே… போ²ட்ட²ப்³பா³ லோகே… த⁴ம்மா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணம் லோகே… ஸோதவிஞ்ஞாணம் லோகே… கா⁴னவிஞ்ஞாணம் லோகே… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம் லோகே… காயவிஞ்ஞாணம் லோகே… மனோவிஞ்ஞாணம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… காயஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… காயஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபஸஞ்ஞா லோகே… ஸத்³த³ஸஞ்ஞா லோகே… க³ந்த⁴ஸஞ்ஞா லோகே… ரஸஸஞ்ஞா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்ஞா லோகே… த⁴ம்மஸஞ்ஞா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபஸஞ்சேதனா லோகே… ஸத்³த³ஸஞ்சேதனா லோகே… க³ந்த⁴ஸஞ்சேதனா லோகே… ரஸஸஞ்சேதனா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்சேதனா லோகே… த⁴ம்மஸஞ்சேதனா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபதண்ஹா லோகே… ஸத்³த³தண்ஹா லோகே… க³ந்த⁴தண்ஹா லோகே… ரஸதண்ஹா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா லோகே… த⁴ம்மதண்ஹா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபவிதக்கோ லோகே… ஸத்³த³விதக்கோ லோகே… க³ந்த⁴விதக்கோ லோகே… ரஸவிதக்கோ லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³விதக்கோ லோகே… த⁴ம்மவிதக்கோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி.

‘‘ரூபவிசாரோ லோகே… ஸத்³த³விசாரோ லோகே… க³ந்த⁴விசாரோ லோகே… ரஸவிசாரோ லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³விசாரோ லோகே… த⁴ம்மவிசாரோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி, ஏத்த² நிவிஸமானா நிவிஸதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சம்.

நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸோ

134. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴ம் [து³க்க²னிரோதோ⁴ (ஸ்யா.)] அரியஸச்சம்? யோ தஸ்ஸாயேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴ சாகோ³ படினிஸ்ஸக்³கோ³ முத்தி அனாலயோ.

‘‘ஸா கோ² பனேஸா, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா கத்த² பஹீயமானா பஹீயதி, கத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி? யம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘கிஞ்ச லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம்? சக்கு² லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி. ஸோதம் லோகே…பே… கா⁴னம் லோகே… ஜிவ்ஹா லோகே… காயோ லோகே… மனோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபா லோகே… ஸத்³தா³ லோகே… க³ந்தா⁴ லோகே… ரஸா லோகே… போ²ட்ட²ப்³பா³ லோகே… த⁴ம்மா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணம் லோகே… ஸோதவிஞ்ஞாணம் லோகே… கா⁴னவிஞ்ஞாணம் லோகே… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம் லோகே… காயவிஞ்ஞாணம் லோகே… மனோவிஞ்ஞாணம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… காயஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… காயஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபஸஞ்ஞா லோகே… ஸத்³த³ஸஞ்ஞா லோகே… க³ந்த⁴ஸஞ்ஞா லோகே… ரஸஸஞ்ஞா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்ஞா லோகே… த⁴ம்மஸஞ்ஞா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபஸஞ்சேதனா லோகே… ஸத்³த³ஸஞ்சேதனா லோகே… க³ந்த⁴ஸஞ்சேதனா லோகே… ரஸஸஞ்சேதனா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்சேதனா லோகே… த⁴ம்மஸஞ்சேதனா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபதண்ஹா லோகே… ஸத்³த³தண்ஹா லோகே… க³ந்த⁴தண்ஹா லோகே… ரஸதண்ஹா லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா லோகே… த⁴ம்மதண்ஹா லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபவிதக்கோ லோகே… ஸத்³த³விதக்கோ லோகே… க³ந்த⁴விதக்கோ லோகே… ரஸவிதக்கோ லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³விதக்கோ லோகே… த⁴ம்மவிதக்கோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தி.

‘‘ரூபவிசாரோ லோகே… ஸத்³த³விசாரோ லோகே… க³ந்த⁴விசாரோ லோகே… ரஸவிசாரோ லோகே… போ²ட்ட²ப்³ப³விசாரோ லோகே… த⁴ம்மவிசாரோ லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம். ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜா²மானா நிருஜ்ஜ²தி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம்.

மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸோ

135. ‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம்? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ ஸம்மாவாசா ஸம்மாகம்மந்தோ ஸம்மாஆஜீவோ ஸம்மாவாயாமோ ஸம்மாஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி²? யம் கோ², பி⁴க்க²வே, து³க்கே² ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி².

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸங்கப்போ? நேக்க²ம்மஸங்கப்போ அப்³யாபாத³ஸங்கப்போ அவிஹிம்ஸாஸங்கப்போ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸங்கப்போ.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாவாசா? முஸாவாதா³ வேரமணீ [வேரமணி (க.)], பிஸுணாய வாசாய வேரமணீ, ப²ருஸாய வாசாய வேரமணீ, ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணீ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாவாசா.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாகம்மந்தோ? பாணாதிபாதா வேரமணீ, அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ, காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாகம்மந்தோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஆஜீவோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ மிச்சா²ஆஜீவம் பஹாய ஸம்மாஆஜீவேன ஜீவிதம் கப்பேதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஆஜீவோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாவாயாமோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி; உப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி; அனுப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி; உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாவாயாமோ.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸதி.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி, ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம்.

136. ‘‘இதி அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி; ஸமுத³யத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, வயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி, ஸமுத³யவயத⁴ம்மானுபஸ்ஸீ வா த⁴ம்மேஸு விஹரதி. ‘அத்தி² த⁴ம்மா’தி வா பனஸ்ஸ ஸதி பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. யாவதே³வ ஞாணமத்தாய படிஸ்ஸதிமத்தாய அனிஸ்ஸிதோ ச விஹரதி, ந ச கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி சதூஸு அரியஸச்சேஸு.

ஸச்சபப்³ப³ம் நிட்டி²தம்.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா நிட்டி²தா.

137. ‘‘யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேய்ய ஸத்த வஸ்ஸானி, தஸ்ஸ த்³வின்னம் ப²லானம் அஞ்ஞதரம் ப²லம் பாடிகங்க²ம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞா; ஸதி வா உபாதி³ஸேஸே அனாகா³மிதா.

‘‘திட்ட²ந்து, பி⁴க்க²வே, ஸத்த வஸ்ஸானி. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேய்ய ச² வஸ்ஸானி…பே… பஞ்ச வஸ்ஸானி… சத்தாரி வஸ்ஸானி… தீணி வஸ்ஸானி… த்³வே வஸ்ஸானி… ஏகம் வஸ்ஸம்… திட்ட²து, பி⁴க்க²வே, ஏகம் வஸ்ஸம். யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேய்ய ஸத்த மாஸானி, தஸ்ஸ த்³வின்னம் ப²லானம் அஞ்ஞதரம் ப²லம் பாடிகங்க²ம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞா; ஸதி வா உபாதி³ஸேஸே அனாகா³மிதா. திட்ட²ந்து, பி⁴க்க²வே, ஸத்த மாஸானி. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேய்ய ச² மாஸானி…பே… பஞ்ச மாஸானி… சத்தாரி மாஸானி… தீணி மாஸானி… த்³வே மாஸானி… ஏகம் மாஸம்… அட்³ட⁴மாஸம்… திட்ட²து, பி⁴க்க²வே, அட்³ட⁴மாஸோ. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே ஏவம் பா⁴வேய்ய ஸத்தாஹம், தஸ்ஸ த்³வின்னம் ப²லானம் அஞ்ஞதரம் ப²லம் பாடிகங்க²ம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞா ஸதி வா உபாதி³ஸேஸே அனாகா³மிதா’’தி.

138. ‘‘‘ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாய து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாய ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய யதி³த³ம் சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’தி. இதி யம் தம் வுத்தம், இத³மேதம் படிச்ச வுத்த’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

மஹாஸதிபட்டா²னஸுத்தம் நிட்டி²தம் த³ஸமம்.

மூலபரியாயவக்³கோ³ நிட்டி²தோ பட²மோ.