69. ஆஸயானுஸயஞாணனித்³தே³ஸோ

113. கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயே ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஸத்தே பஜானாதி. கதமோ [கதமோ ச (ஸ்யா. க.)] ஸத்தானம் ஆஸயோ? ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி வா, ‘‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி வா, ‘‘அந்தவா லோகோ’’தி வா, ‘‘அனந்தவா லோகோ’’தி வா, ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி வா, ‘‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’ந்தி வா, ‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, ‘‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, ‘‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா, ‘‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி வா. இதி ப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா ஸத்தா ஹோந்தி விப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா.

ஏதே வா பன உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு அனுலோமிகா க²ந்தி படிலத்³தா⁴ ஹோதி, யதா²பூ⁴தம் வா ஞாணம். காமம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காமக³ருகோ காமாஸயோ காமாதி⁴முத்தோ’’தி. காமம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ நேக்க²ம்மக³ருகோ நேக்க²ம்மாஸயோ நேக்க²ம்மாதி⁴முத்தோ’’தி. நேக்க²ம்மம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ (நேக்க²ம்மக³ருகோ நேக்க²ம்மாஸயோ நேக்க²ம்மாதி⁴முத்தோ’’தி. நேக்க²ம்மம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ காமக³ருகோ காமாஸயோ காமாதி⁴முத்தோ’’தி. ப்³யாபாத³ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி) [( ) ஏத்த²ந்தரே பாடா² நத்தி² ஸ்யாமபோத்த²கே, ஏவமுபரிபி] – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ப்³யாபாத³க³ருகோ ப்³யாபாதா³ஸயோ ப்³யாபாதா³தி⁴முத்தோ’’தி. ப்³யாபாத³ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ (அப்³யாபாத³க³ருகோ அப்³யாபாதா³ஸயோ அப்³யாபாதா³தி⁴முத்தோ’’தி. அப்³யாபாத³ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ அப்³யாபாத³க³ருகோ அப்³யாபாதா³ஸயோ அப்³யாபாதா³தி⁴முத்தோ’’தி. அப்³யாபாத³ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ப்³யாபாத³க³ருகோ ப்³யாபாதா³ஸயோ ப்³யாபாதா³தி⁴முத்தோ’’தி. தி²னமித்³த⁴ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி) – ‘‘அயம் புக்³க³லோ தி²னமித்³த⁴க³ருகோ தி²னமித்³தா⁴ஸயோ தி²னமித்³தா⁴தி⁴முத்தோ’’தி. தி²னமித்³த⁴ம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ ஆலோகஸஞ்ஞாக³ருகோ ஆலோகஸஞ்ஞாஸயோ ஆலோகஸஞ்ஞாதி⁴முத்தோ’’தி. ஆலோகஸஞ்ஞம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ (ஆலோகஸஞ்ஞாக³ருகோ ஆலோகஸஞ்ஞாஸயோ ஆலோகஸஞ்ஞாதி⁴முத்தோ’’தி. ஆலோகஸஞ்ஞம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி – ‘‘அயம் புக்³க³லோ தி²னமித்³த⁴க³ருகோ தி²னமித்³தா⁴ஸயோ தி²னமித்³தா⁴தி⁴முத்தோ’’தி.) அயம் ஸத்தானம் ஆஸயோ.

114. கதமோ ச ஸத்தானம் அனுஸயோ? ஸத்தானுஸயா – காமராகா³னுஸயோ, படிகா⁴னுஸயோ, மானானுஸயோ, தி³ட்டா²னுஸயோ, விசிகிச்சா²னுஸயோ, ப⁴வராகா³னுஸயோ, அவிஜ்ஜானுஸயோ. யம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்த² ஸத்தானம் காமராகா³னுஸயோ அனுஸேதி. யம் லோகே அப்பியரூபம் அஸாதரூபம், ஏத்த² ஸத்தானம் படிகா⁴னுஸயோ அனுஸேதி. இதி இமேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மேஸு அவிஜ்ஜா அனுபதிதா, ததே³கட்டோ² மானோ ச தி³ட்டி² ச விசிகிச்சா² ச த³ட்ட²ப்³பா³. அயம் ஸத்தானம் அனுஸயோ.

கதமஞ்ச ஸத்தானம் சரிதம்? புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ பரித்தபூ⁴மகோ வா மஹாபூ⁴மகோ வா. இத³ம் ஸத்தானம் சரிதம்.

115. கதமா ச ஸத்தானம் அதி⁴முத்தி? ஸந்தி ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகா, ஸந்தி ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகா. ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி. பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவந்தி ப⁴ஜந்தி பயிருபாஸந்தி. அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு; பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிம்ஸு ப⁴ஜிம்ஸு பயிருபாஸிம்ஸு. அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தி; பணீதாதி⁴முத்திகா ஸத்தா பணீதாதி⁴முத்திகே ஸத்தே ஸேவிஸ்ஸந்தி ப⁴ஜிஸ்ஸந்தி பயிருபாஸிஸ்ஸந்தி. அயம் ஸத்தானம் அதி⁴முத்தி.

கதமே ஸத்தா அப⁴ப்³பா³? யே தே ஸத்தா கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தா, கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தா, விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா, அஸ்ஸத்³தா⁴ அச்ச²ந்தி³கா து³ப்பஞ்ஞா, அப⁴ப்³பா³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம் – இமே தே ஸத்தா அப⁴ப்³பா³.

கதமே ஸத்தா ப⁴ப்³பா³? யே தே ஸத்தா ந கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தா, ந கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தா, ந விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா, ஸத்³தா⁴ ச²ந்தி³கா பஞ்ஞவந்தோ, ப⁴ப்³பா³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம் – இமே தே ஸத்தா ப⁴ப்³பா³. இத³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயே ஞாணம்.

ஆஸயானுஸயஞாணனித்³தே³ஸோ நவஸட்டி²மோ.