2. விசயஹாரஸம்பாதோ

53. தத்த² கதமோ விசயோ ஹாரஸம்பாதோ? தத்த² தண்ஹா து³விதா⁴ குஸலாபி அகுஸலாபி. அகுஸலா ஸம்ஸாரகா³மினீ, குஸலா அபசயகா³மினீ பஹானதண்ஹா. மானோபி து³விதோ⁴ குஸலோபி அகுஸலோபி. யம் மானம் நிஸ்ஸாய மானம் பஜஹதி, அயம் மானோ குஸலோ. யோ பன மானோ து³க்க²ம் நிப்³ப³த்தயதி, அயம் மானோ அகுஸலோ. தத்த² யம் நேக்க²ம்மஸிதம் தோ³மனஸ்ஸம் குதா³ஸ்ஸுனாமாஹம் தம் ஆயதனம் ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸம் யம் அரியா ஸந்தம் ஆயதனம் ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீதி தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி பிஹா, பிஹாபச்சயா தோ³மனஸ்ஸம், அயம் தண்ஹா குஸலா ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி, ததா³ரம்மணா குஸலா அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தி.

தஸ்ஸா கோ பவிசயோ? அட்ட² மக்³க³ங்கா³னி ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ ஸம்மாவாசா ஸம்மாகம்மந்தோ ஸம்மாஆஜீவோ ஸம்மாவாயாமோ ஸம்மாஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴. ஸோ கத்த² த³ட்ட²ப்³போ³? சதுத்தே² ஜா²னே பாரமிதாய. சதுத்தே² ஹி ஜா²னே அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் சித்தம் பா⁴வயதி பரிஸுத்³த⁴ம் பரியோதா³தம் அனங்க³ணம் விக³தூபக்கிலேஸம் முது³ கம்மனியம் டி²தம் ஆனேஞ்ஜப்பத்தம். ஸோ தத்த² அட்ட²வித⁴ம் அதி⁴க³ச்ச²தி ச² அபி⁴ஞ்ஞா த்³வே ச விஸேஸே, தம் சித்தம் யதோ பரிஸுத்³த⁴ம், ததோ பரியோதா³தம், யதோ பரியோதா³தம், ததோ அனங்க³ணம், யதோ அனங்க³ணம், ததோ விக³தூபக்கிலேஸம், யதோ விக³தூபக்கிலேஸம், ததோ முது³, யதோ முது³, ததோ கம்மனியம், யதோ கம்மனியம், ததோ டி²தம், யதோ டி²தம், ததோ ஆனேஞ்ஜப்பத்தம். தத்த² அங்க³ணா ச உபக்கிலேஸா ச தது³ப⁴யம் தண்ஹாபக்கோ². யா ச இஞ்ஜனா யா ச சித்தஸ்ஸ அட்டி²தி, அயம் தி³ட்டி²பக்கோ².

சத்தாரி இந்த்³ரியானி து³க்கி²ந்த்³ரியம் தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச சதுத்த²ஜ்ஜா²னே நிருஜ்ஜ²ந்தி, தஸ்ஸ உபேக்கி²ந்த்³ரியம் அவஸிட்ட²ம் ப⁴வதி. ஸோ உபரிமம் ஸமாபத்திம் ஸந்ததோ மனஸிகரோதி, தஸ்ஸ உபரிமம் ஸமாபத்திம் ஸந்ததோ மனஸிகரோதோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னே ஓளாரிகா ஸஞ்ஞா ஸண்ட²ஹதி உக்கண்டா² ச படிக⁴ஸஞ்ஞா, ஸோ ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘‘அனந்தம் ஆகாஸ’’ந்தி ஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்திம் ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அபி⁴ஞ்ஞாபி⁴னீஹாரோ ரூபஸஞ்ஞா வோகாரோ நானத்தஸஞ்ஞா ஸமதிக்கமதி படிக⁴ஸஞ்ஞா சஸ்ஸ அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²தி, ஏவம் ஸமாதி⁴ தஸ்ஸ ஸமாஹிதஸ்ஸ ஓபா⁴ஸோ அந்தரதா⁴யதி த³ஸ்ஸனஞ்ச ரூபானம், ஸோ ஸமாதி⁴ ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ பச்சவேக்கி²தப்³போ³. அனபி⁴ஜ்ஜா²ஸஹக³தம் மே மானஸம் ஸப்³ப³லோகே, அப்³யாபன்னம் மே சித்தம் ஸப்³ப³ஸத்தேஸு, ஆரத்³த⁴ம் மே வீரியம் பக்³க³ஹிதம், பஸ்ஸத்³தோ⁴ மே காயோ அஸாரத்³தோ⁴, ஸமாஹிதம் மே சித்தம் அவிக்கி²த்தம், உபட்டி²தா மே ஸதி அஸம்முட்டா² [அப்பம்முட்டா² (ஸீ.)], தத்த² யஞ்ச அனபி⁴ஜ்ஜா²ஸஹக³தம் மானஸம் ஸப்³ப³லோகே யஞ்ச அப்³யாபன்னம் சித்தம் ஸப்³ப³ஸத்தேஸு யஞ்ச ஆரத்³த⁴ம் வீரியம் பக்³க³ஹிதம் யஞ்ச ஸமாஹிதம் சித்தம் அவிக்கி²த்தம், அயம் ஸமதோ². யோ பஸ்ஸத்³தோ⁴ காயோ அஸாரத்³தோ⁴, அயம் ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரோ. யா உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா² அயம் விபஸ்ஸனா.

54. ஸோ ஸமாதி⁴ பஞ்சவிதே⁴ன வேதி³தப்³போ³. அயம் ஸமாதி⁴ ‘‘பச்சுப்பன்னஸுகோ²’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி, அயம் ஸமாதி⁴ ‘‘ஆயதிம் ஸுக²விபாகோ’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி, அயம் ஸமாதி⁴ ‘‘அரியோ நிராமிஸோ’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி, அயம் ஸமாதி⁴ ‘‘அகாபுரிஸஸேவிதோ’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி, அயம் ஸமாதி⁴ ‘‘ஸந்தோ சேவ பணீதோ ச படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴லத்³தோ⁴ ச ஏகோதி³பா⁴வாதி⁴க³தோ ச ந ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதக³தோ [ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதவதோ (ஸீ.), ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிவாவடோ (க.)] சா’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி. தம் கோ² பனிமம் ஸமாதி⁴ம் ‘‘ஸதோ ஸமாபஜ்ஜாமி ஸதோ வுட்ட²ஹாமீ’’தி இதிஸ்ஸ பச்சத்தமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ப⁴வதி. தத்த² யோ ச ஸமாதி⁴ பச்சுப்பன்னஸுகோ² யோ ச ஸமாதி⁴ ஆயதிம் ஸுக²விபாகோ அயம் ஸமதோ². யோ ச ஸமாதி⁴ அரியோ நிராமிஸோ, யோ ச ஸமாதி⁴ அகாபுரிஸஸேவிதோ, யோ ச ஸமாதி⁴ ஸந்தோ சேவ பணீதோ படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴லத்³தோ⁴ ச ஏகோதி³பா⁴வாதி⁴க³தோ ச ந ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதக³தோ ச யஞ்சாஹம் தம் கோ² பனிமம் ஸமாதி⁴ம் ஸதோ ஸமாபஜ்ஜாமி ஸதோ வுட்ட²ஹாமீதி, அயம் விபஸ்ஸனா.

ஸோ ஸமாதி⁴ பஞ்சவிதே⁴ன வேதி³தப்³போ³ பீதிப²ரணதா ஸுக²ப²ரணதா சேதோப²ரணதா ஆலோகப²ரணதா பச்சவேக்க²ணானிமித்தம். தத்த² யோ ச பீதிப²ரணோ யோ ச ஸுக²ப²ரணோ யோ ச சேதோப²ரணோ, அயம் ஸமதோ². யோ ச ஆலோகப²ரணோ யஞ்ச பச்சவேக்க²ணானிமித்தம். அயம் விபஸ்ஸனா.

55. த³ஸ கஸிணாயதனானி பத²வீகஸிணம் ஆபோகஸிணம் தேஜோகஸிணம் வாயோகஸிணம் நீலகஸிணம் பீதகஸிணம் லோஹிதகஸிணம் ஓதா³தகஸிணம் ஆகாஸகஸிணம் விஞ்ஞாணகஸிணம். தத்த² யஞ்ச பத²வீகஸிணம் யஞ்ச ஆபோகஸிணம் ஏவம் ஸப்³ப³ம், யஞ்ச ஓதா³தகஸிணம். இமானி அட்ட² கஸிணானி ஸமதோ². யஞ்ச ஆகாஸகஸிணம் யஞ்ச விஞ்ஞாணகஸிணம், அயம் விபஸ்ஸனா. ஏவம் ஸப்³போ³ அரியோ மக்³கோ³ யேன யேன ஆகாரேன வுத்தோ, தேன தேன ஸமத²விபஸ்ஸனேன யோஜயிதப்³போ³. தே தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸங்க³ஹிதா அனிச்சதாய து³க்க²தாய அனத்ததாய. ஸோ ஸமத²விபஸ்ஸனம் பா⁴வயமானோ தீணி விமோக்க²முகா²னி பா⁴வயதி. தீணி விமோக்க²முகா²னி பா⁴வயந்தோ தயோ க²ந்தே⁴ பா⁴வயதி. தயோ க²ந்தே⁴ பா⁴வயந்தோ அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் பா⁴வயதி.

ராக³சரிதோ புக்³க³லோ அனிமித்தேன விமோக்க²முகே²ன நிய்யாதி [நீயாதி (ஸீ.)] அதி⁴சித்தஸிக்கா²ய ஸிக்க²ந்தோ லோப⁴ம் அகுஸலமூலம் பஜஹந்தோ ஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் அனுபக³ச்ச²ந்தோ ஸுக²ம் வேத³னம் பரிஜானந்தோ ராக³மலம் பவாஹேந்தோ ராக³ரஜம் நித்³து⁴னந்தோ ராக³விஸம் வமேந்தோ ராக³க்³கி³ம் நிப்³பா³பேந்தோ ராக³ஸல்லம் உப்பாடேந்தோ ராக³ஜடம் விஜடேந்தோ. தோ³ஸசரிதோ புக்³க³லோ அப்பணிஹிதேன விமோக்க²முகே²ன நிய்யாதி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²ய ஸிக்க²ந்தோ தோ³ஸம் அகுஸலமூலம் பஜஹந்தோ து³க்க²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் அனுபக³ச்ச²ந்தோ து³க்க²வேத³னம் பரிஜானந்தோ தோ³ஸமலம் பவாஹேந்தோ தோ³ஸரஜம் நித்³து⁴னந்தோ தோ³ஸவிஸம் வமேந்தோ தோ³ஸக்³கி³ம் நிப்³பா³பேந்தோ தோ³ஸஸல்லம் உப்பாடேந்தோ தோ³ஸஜடம் விஜடேந்தோ. மோஹசரிதோ புக்³க³லோ ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²முகே²ன நிய்யாதி அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா²ய ஸிக்க²ந்தோ மோஹம் அகுஸலமூலம் பஜஹந்தோ அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் அனுபக³ச்ச²ந்தோ அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் பரிஜானந்தோ மோஹமலம் பவாஹேந்தோ மோஹரஜம் நித்³து⁴னந்தோ மோஹவிஸம் வமேந்தோ மோஹக்³கி³ம் நிப்³பா³பேந்தோ மோஹஸல்லம் உப்பாடேந்தோ மோஹஜடம் விஜடேந்தோ.

தத்த² ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²முக²ம் பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, அனிமித்தவிமோக்க²முக²ம் ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, அப்பணிஹிதவிமோக்க²முக²ம் ஸீலக்க²ந்தோ⁴. ஸோ தீணி விமோக்க²முகா²னி பா⁴வயந்தோ தயோ க²ந்தே⁴ பா⁴வயதி, தயோ க²ந்தே⁴ பா⁴வயந்தோ அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் பா⁴வயதி. தத்த² யா ச ஸம்மாவாசா யோ ச ஸம்மாகம்மந்தோ யோ ச ஸம்மாஆஜீவோ, அயம் ஸீலக்க²ந்தோ⁴, யோ ச ஸம்மாவாயாமோ யா ச ஸம்மாஸதி யோ ச ஸம்மாஸமாதி⁴, அயம் ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, யா ச ஸம்மாதி³ட்டி² யோ ச ஸம்மாஸங்கப்போ, அயம் பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴.

தத்த² ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ச ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ ச ஸமதோ², பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ விபஸ்ஸனா. யோ ஸமத²விபஸ்ஸனம் பா⁴வேதி, தஸ்ஸ த்³வே ப⁴வங்கா³னி பா⁴வனம் க³ச்ச²ந்தி காயோ சித்தஞ்ச, ப⁴வனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ த்³வே பதா³னி ஸீலம் ஸமாதி⁴ ச. ஸோ ஹோதி பி⁴க்கு² பா⁴விதகாயோ பா⁴விதஸீலோ பா⁴விதசித்தோ பா⁴விதபஞ்ஞோ. காயே பா⁴வியமானே த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வனம் க³ச்ச²ந்தி ஸம்மாகம்மந்தோ ஸம்மாவாயாமோ ச, ஸீலே பா⁴வியமானே த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வனம் க³ச்ச²ந்தி ஸம்மாவாசா ஸம்மாஆஜீவோ ச, சித்தே பா⁴வியமானே த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வனம் க³ச்ச²ந்தி ஸம்மாஸதி ஸம்மாஸமாதி⁴ ச, பஞ்ஞாய பா⁴வியமானாய த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வனம் க³ச்ச²ந்தி ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ ச.

தத்த² யோ ச ஸம்மாகம்மந்தோ யோ ச ஸம்மாவாயாமோ ஸியா காயிகோ ஸியா சேதஸிகோ, தத்த² யோ காயஸங்க³ஹோ, ஸோ காயே பா⁴விதே பா⁴வனம் க³ச்ச²தி, யோ சித்தஸங்க³ஹோ, ஸோ சித்தே பா⁴விதே பா⁴வனம் க³ச்ச²தி. ஸோ ஸமத²விபஸ்ஸனம் பா⁴வயந்தோ பஞ்சவித⁴ம் அதி⁴க³மம் க³ச்ச²தி [அதி⁴க³ச்ச²தி (ஸீ.)] கி²ப்பாதி⁴க³மோ ச ஹோதி, விமுத்தாதி⁴க³மோ ச ஹோதி, மஹாதி⁴க³மோ ச ஹோதி, விபுலாதி⁴க³மோ ச ஹோதி, அனவஸேஸாதி⁴க³மோ ச ஹோதி. தத்த² ஸமதே²ன கி²ப்பாதி⁴க³மோ ச மஹாதி⁴க³மோ ச விபுலாதி⁴க³மோ ச ஹோதி, விபஸ்ஸனாய விமுத்தாதி⁴க³மோ ச அனவஸேஸாதி⁴க³மோ ச ஹோதி.

56. தத்த² யோ தே³ஸயதி, ஸோ த³ஸப³லஸமன்னாக³தோ ஸத்தா² ஓவாதே³ன ஸாவகே ந விஸம்வாத³யதி. ஸோ திவித⁴ம் இத³ம் கரோத² இமினா உபாயேன கரோத² இத³ம் வோ குருமானானம் ஹிதாய ஸுகா²ய ப⁴விஸ்ஸதி, ஸோ ததா² ஓவதி³தோ ததா²னுஸிட்டோ² ததா²கரோந்தோ ததா²படிபஜ்ஜந்தோ தம் பூ⁴மிம் ந பாபுணிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸோ ததா² ஓவதி³தோ ததா²னுஸிட்டோ² ஸீலக்க²ந்த⁴ம் அபரிபூரயந்தோ தம் பூ⁴மிம் அனுபாபுணிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸோ ததா² ஓவதி³தோ ததா²னுஸிட்டோ² ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரயந்தோ தம் பூ⁴மிம் அனுபாபுணிஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தே ஸதோ இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸப்³பா³ஸவபரிக்கீ²ணஸ்ஸ தே ஸதோ இமே ஆஸவா அபரிக்கீ²ணாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யஸ்ஸ தே அத்தா²ய த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, ஸோ ந நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸாவகோ கோ² பன தே த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ ஸாமீசிப்படிபன்னோ அனுத⁴ம்மசாரீ ஸோ புப்³பே³ன அபரம் உளாரம் விஸேஸாதி⁴க³மம் ந ஸச்சி²கரிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

யே கோ² பன த⁴ம்மா அந்தராயிகா, தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யே கோ² பன த⁴ம்மா அனிய்யானிகா, தே நிய்யந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யே கோ² பன த⁴ம்மா நிய்யானிகா, தே நிய்யந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ஸாவகோ கோ² பன தே ஸஉபாதி³ஸேஸோ அனுபாதி³ஸேஸம் நிப்³பா³னதா⁴தும் அனுபாபுணிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ மாதரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய ஹத்தே²ஹி வா பாதே³ஹி வா ஸுஹதம் கரேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புது²ஜ்ஜனோ மாதரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய ஹத்தே²ஹி வா பாதே³ஹி வா ஸுஹதம் கரேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. ஏவம் பிதரம், அரஹந்தம், பி⁴க்கு²ம். தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தே³ய்ய ஸங்கே⁴ வா ஸங்க⁴ராஜிம் ஜனேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புது²ஜ்ஜனோ ஸங்க⁴ம் பி⁴ந்தே³ய்ய ஸங்கே⁴ வா ஸங்க⁴ராஜிம் ஜனேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி, தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ ததா²க³தஸ்ஸ து³ட்ட²சித்தோ லோஹிதம் உப்பாதே³ய்ய, பரினிப்³பு³தஸ்ஸ வா ததா²க³தஸ்ஸ து³ட்ட²சித்தோ தூ²பம் பி⁴ந்தே³ய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. புது²ஜ்ஜனோ ததா²க³தஸ்ஸ து³ட்ட²சித்தோ லோஹிதம் உப்பாதே³ய்ய, பரினிப்³பு³தஸ்ஸ வா ததா²க³தஸ்ஸ து³ட்ட²சித்தோ தூ²பம் பி⁴ந்தே³ய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸேய்ய அபி ஜீவிதஹேதூதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புது²ஜ்ஜனோ அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ இதோ ப³ஹித்³தா⁴ அஞ்ஞம் த³க்கி²ணேய்யம் பரியேஸேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புது²ஜ்ஜனோ இதோ ப³ஹித்³தா⁴ அஞ்ஞம் த³க்கி²ணேய்யம் பரியேஸேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி, தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ குதூஹலமங்க³லேன ஸுத்³தி⁴ம் பச்சேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. புது²ஜ்ஜனோ குதூஹலமங்க³லேன ஸுத்³தி⁴ம் பச்சேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

57. இத்தீ² ராஜா சக்கவத்தீ ஸியாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ ராஜா சக்கவத்தீ ஸியாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி; இத்தீ² ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ ஸியாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ ஸியாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி; இத்தீ² மாரோ பாபிமா ஸியாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ மாரோ பாபிமா ஸியாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி; இத்தீ² மஹாப்³ரஹ்மா ஸியாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ மஹாப்³ரஹ்மா ஸியாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி; இத்தீ² ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸியாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸியாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

த்³வே ததா²க³தா அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா உப்பஜ்ஜேய்யும் வா த⁴ம்மம் வா தே³ஸேய்யுந்தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, ஏகோவ ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி வா த⁴ம்மம் வா தே³ஸேஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

திண்ணம் து³ச்சரிதானம் இட்டோ² கந்தோ பியோ மனாபோ விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, திண்ணம் து³ச்சரிதானம் அனிட்டோ² அகந்தோ அப்பியோ அமனாபோ விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. திண்ணம் ஸுசரிதானம் அனிட்டோ² அகந்தோ அப்பியோ அமனாபோ விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, திண்ணம் ஸுசரிதானம் இட்டோ² கந்தோ பியோ மனாபோ விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

அஞ்ஞதரோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா குஹகோ லபகோ நேமித்தகோ குஹனலபனனேமித்தகத்தம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா பஞ்ச நீவரணே அப்பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு அனுபட்டி²தஸ்ஸதி [அனுபட்டி²தஸதி (ஸீ.)] விஹரந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ அபா⁴வயித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, அஞ்ஞதரோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஸப்³ப³தோ³ஸாபக³தோ பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு உபட்டி²தஸ்ஸதி விஹரந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வயித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ இத³ம் வுச்சதி டா²னாட்டா²னஞாணம் பட²மம் ததா²க³தப³லம்.

இதி டா²னாட்டா²னக³தா ஸப்³பே³ க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா கேசி ஸக்³கூ³பகா³ கேசி அபாயூபகா³ கேசி நிப்³பா³னூபகா³, ஏவம் ப⁴க³வா ஆஹ –

58. ஸப்³பே³ ஸத்தா [பஸ்ஸ ஸம். நி. 1.133] மரிஸ்ஸந்தி, மரணந்தம் ஹி ஜீவிதம்;

யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தி, புஞ்ஞபாபப²லூபகா³;

நிரயம் பாபகம்மந்தா, புஞ்ஞகம்மா ச ஸுக்³க³திம்;

அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவாதி [பரினிப்³ப³ந்தி அனாஸவாதி (ஸீ. க.)].

ஸப்³பே³ ஸத்தாதி அரியா ச அனரியா ச ஸக்காயபரியாபன்னா ச ஸக்காயவீதிவத்தா ச. மரிஸ்ஸந்தீதி த்³வீஹி மரணேஹி த³ந்த⁴மரணேன ச அத³ந்த⁴மரணேன ச, ஸக்காயபரியாபன்னானம் அத³ந்த⁴மரணம் ஸக்காயவீதிவத்தானம் த³ந்த⁴மரணம். மரணந்தம் ஹி ஜீவிதந்தி க²யா ஆயுஸ்ஸ இந்த்³ரியானம் உபரோதா⁴ ஜீவிதபரியந்தோ மரணபரியந்தோ. யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தீதி கம்மஸ்ஸகதா. புஞ்ஞபாபப²லூபகா³தி கம்மானம் ப²லத³ஸ்ஸாவிதா ச அவிப்பவாஸோ ச.

நிரயம் பாபகம்மந்தாதி அபுஞ்ஞஸங்கா²ரா. புஞ்ஞகம்மா ச ஸுக்³க³திந்தி புஞ்ஞஸங்கா²ரா ஸுக³திம் க³மிஸ்ஸந்தி. அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவாதி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் ஸமதிக்கமனம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஸப்³பே³…பே… நாஸவா’’தி.

‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி, மரணந்தம் ஹி ஜீவிதம். யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தி, புஞ்ஞபாபப²லூபகா³. நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி ஆகா³ள்ஹா ச நிஜ்ஜா²மா ச படிபதா³. ‘‘அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவா’’தி மஜ்ஜி²மா படிபதா³. ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி, மரணந்தம் ஹி ஜீவிதம், யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தி, புஞ்ஞபாபப²லூபகா³, நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி அயம் ஸம்கிலேஸோ. ஏவம் ஸம்ஸாரம் நிப்³ப³த்தயதி. ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி…பே… நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி இமே தயோ வட்டா து³க்க²வட்டோ கம்மவட்டோ கிலேஸவட்டோ. ‘‘அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவா’’தி திண்ணம் வட்டானம் விவட்டனா. ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி…பே… நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி ஆதீ³னவோ, ‘‘புஞ்ஞகம்மா ச ஸுக்³க³தி’’ந்தி அஸ்ஸாதோ³, ‘‘அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவா’’தி நிஸ்ஸரணம். ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி…பே… நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி ஹேது ச ப²லஞ்ச, பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ப²லம், தண்ஹா ஹேது, ‘‘அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவா’’தி மக்³கோ³ ச ப²லஞ்ச. ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி, மரணந்தம் ஹி ஜீவிதம். யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தி, புஞ்ஞபாபப²லூபகா³, நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி அயம் ஸம்கிலேஸோ, ஸோ ஸம்கிலேஸோ திவிதோ⁴ தண்ஹாஸம்கிலேஸோ தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ து³ச்சரிதஸம்கிலேஸோதி.

59. தத்த² தண்ஹாஸம்கிலேஸோ தீஹி தண்ஹாஹி நித்³தி³ஸிதப்³போ³ – காமதண்ஹாய ப⁴வதண்ஹாய விப⁴வதண்ஹாய. யேன யேன வா பன வத்து²னா அஜ்ஜோ²ஸிதோ, தேன தேனேவ நித்³தி³ஸிதப்³போ³, தஸ்ஸா வித்தா²ரோ ச²த்திம்ஸாய தண்ஹாய ஜாலினியா விசரிதானி. தத்த² தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ உச்சே²த³ஸஸ்ஸதேன நித்³தி³ஸிதப்³போ³, யேன யேன வா பன வத்து²னா தி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னிவிஸதி, ‘‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி தேன தேனேவ நித்³தி³ஸிதப்³போ³, தஸ்ஸா வித்தா²ரோ த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி. தத்த² து³ச்சரிதஸம்கிலேஸோ சேதனா சேதஸிககம்மேன நித்³தி³ஸிதப்³போ³, தீஹி து³ச்சரிதேஹி காயது³ச்சரிதேன வசீது³ச்சரிதேன மனோது³ச்சரிதேன, தஸ்ஸா வித்தா²ரோ த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவாதி இத³ம் வோதா³னம்.

தயித³ம் வோதா³னம் திவித⁴ம்; தண்ஹாஸம்கிலேஸோ ஸமதே²ன விஸுஜ்ஜ²தி, ஸோ ஸமதோ² ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ விபஸ்ஸனாய விஸுஜ்ஜ²தி, ஸா விபஸ்ஸனா பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, து³ச்சரிதஸம்கிலேஸோ ஸுசரிதேன விஸுஜ்ஜ²தி, தம் ஸுசரிதம் ஸீலக்க²ந்தோ⁴.

‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா மரிஸ்ஸந்தி, மரணந்தம் ஹி ஜீவிதம், யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸந்தி, புஞ்ஞபாபப²லூபகா³, நிரயம் பாபகம்மந்தா’’தி அபுஞ்ஞப்படிபதா³, ‘‘புஞ்ஞகம்மா ச ஸுக்³க³தி’’ந்தி புஞ்ஞப்படிபதா³, ‘‘அபரே ச மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா, பரினிப்³ப³ந்தினாஸவா’’தி புஞ்ஞபாபஸமதிக்கமப்படிபதா³, தத்த² யா ச புஞ்ஞப்படிபதா³ யா ச அபுஞ்ஞப்படிபதா³, அயம் ஏகா படிபதா³ ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ ஏகா அபாயேஸு, ஏகா தே³வேஸு, யா ச புஞ்ஞபாபஸமதிக்கமா படிபதா³ அயம் தத்த² தத்த² கா³மினீ படிபதா³.

தயோ ராஸீ – மிச்ச²த்தனியதோ ராஸி, ஸம்மத்தனியதோ ராஸி, அனியதோ ராஸி, தத்த² யோ ச மிச்ச²த்தனியதோ ராஸி யோ ச ஸம்மத்தனியதோ ராஸி ஏகா படிபதா³ தத்த² தத்த² கா³மினீ, தத்த² யோ அனியதோ ராஸி, அயம் ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³. கேன காரணேன? பச்சயம் லப⁴ந்தோ நிரயே உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ திரச்சா²னயோனீஸு உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ பேத்திவிஸயேஸு உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ அஸுரேஸு உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ தே³வேஸு உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ மனுஸ்ஸேஸு உபபஜ்ஜேய்ய, பச்சயம் லப⁴ந்தோ பரினிப்³பா³யேய்ய, தஸ்மாயம் ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³, யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ, இத³ம் வுச்சதி ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³ ஞாணம் து³தியம் ததா²க³தப³லம்.

இதி ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³ அனேகதா⁴துலோகோ, தத்த² தத்த² கா³மினீ படிபதா³ நானாதா⁴துலோகோ. தத்த² கதமோ அனேகதா⁴துலோகோ? சக்கு²தா⁴து ரூபதா⁴து சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து, ஸோததா⁴து ஸத்³த³தா⁴து ஸோதவிஞ்ஞாணதா⁴து, கா⁴னதா⁴து க³ந்த⁴தா⁴து கா⁴னவிஞ்ஞாணதா⁴து, ஜிவ்ஹாதா⁴து ரஸதா⁴து ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணதா⁴து, காயதா⁴து போ²ட்ட²ப்³ப³தா⁴து காயவிஞ்ஞாணதா⁴து, மனோதா⁴து த⁴ம்மதா⁴து மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து, பத²வீதா⁴து, ஆபோதா⁴து, தேஜோதா⁴து, வாயோதா⁴து, ஆகாஸதா⁴து, விஞ்ஞாணதா⁴து, காமதா⁴து, ப்³யாபாத³தா⁴து, விஹிம்ஸாதா⁴து, நேக்க²ம்மதா⁴து, அப்³யாபாத³தா⁴து, அவிஹிம்ஸாதா⁴து, து³க்க²தா⁴து, தோ³மனஸ்ஸதா⁴து, அவிஜ்ஜாதா⁴து, ஸுக²தா⁴து, ஸோமனஸ்ஸதா⁴து, உபேக்கா²தா⁴து, ரூபதா⁴து, அரூபதா⁴து, நிரோத⁴தா⁴து, ஸங்கா²ரதா⁴து, நிப்³பா³னதா⁴து, அயம் அனேகதா⁴துலோகோ.

தத்த² கதமோ நானாதா⁴துலோகோ? அஞ்ஞா சக்கு²தா⁴து, அஞ்ஞா ரூபதா⁴து, அஞ்ஞா சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து. ஏவம் ஸப்³பா³. அஞ்ஞா நிப்³பா³னதா⁴து. யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ, இத³ம் வுச்சதி அனேகதா⁴து நானாதா⁴து ஞாணம் ததியம் ததா²க³தப³லம்.

60. இதி அனேகதா⁴து நானாதா⁴துகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ யம் யதே³வ தா⁴தும் ஸத்தா அதி⁴முச்சந்தி, தம் ததே³வ அதி⁴ட்ட²ஹந்தி அபி⁴னிவிஸந்தி, கேசி ரூபாதி⁴முத்தா, கேசி ஸத்³தா³தி⁴முத்தா, கேசி க³ந்தா⁴தி⁴முத்தா, கேசி ரஸாதி⁴முத்தா, கேசி போ²ட்ட²ப்³பா³தி⁴முத்தா, கேசி த⁴ம்மாதி⁴முத்தா, கேசி இத்தா²தி⁴முத்தா, கேசி புரிஸாதி⁴முத்தா, கேசி சாகா³தி⁴முத்தா, கேசி ஹீனாதி⁴முத்தா, கேசி பணீதாதி⁴முத்தா, கேசி தே³வாதி⁴முத்தா, கேசி மனுஸ்ஸாதி⁴முத்தா, கேசி நிப்³பா³னாதி⁴முத்தா. யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ, அயம் வேனேய்யோ, அயம் ந வேனேய்யோ, அயம் ஸக்³க³கா³மீ, அயம் து³க்³க³திகா³மீதி, இத³ம் வுச்சதி ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதா ஞாணம் சதுத்த²ம் ததா²க³தப³லம்.

இதி தே யதா²தி⁴முத்தா ச ப⁴வந்தி, தம் தம் கம்மஸமாதா³னம் ஸமாதி³யந்தி. தே ச²ப்³பி³த⁴ம் கம்மம் ஸமாதி³யந்தி – கேசி லோப⁴வஸேன, கேசி தோ³ஸவஸேன, கேசி மோஹவஸேன, கேசி ஸத்³தா⁴வஸேன, கேசி வீரியவஸேன, கேசி பஞ்ஞாவஸேன. தம் விப⁴ஜ்ஜமானம் து³வித⁴ம் – ஸம்ஸாரகா³மி ச நிப்³பா³னகா³மி ச.

தத்த² யம் லோப⁴வஸேன தோ³ஸவஸேன மோஹவஸேன ச கம்மம் கரோதி, இத³ம் கம்மம் கண்ஹம் கண்ஹவிபாகம். தத்த² யம் ஸத்³தா⁴வஸேன கம்மம் கரோதி, இத³ம் கம்மம் ஸுக்கம் ஸுக்கவிபாகம். தத்த² யம் லோப⁴வஸேன தோ³ஸவஸேன மோஹவஸேன ஸத்³தா⁴வஸேன ச கம்மம் கரோதி, இத³ம் கம்மம் கண்ஹஸுக்கம் கண்ஹஸுக்கவிபாகம். தத்த² யம் வீரியவஸேன பஞ்ஞாவஸேன ச கம்மம் கரோதி, இத³ம் கம்மம் அகண்ஹம் அஸுக்கம் அகண்ஹஅஸுக்கவிபாகம் கம்முத்தமம் கம்மஸேட்ட²ம் கம்மக்க²யாய ஸம்வத்ததி.

சத்தாரி கம்மஸமாதா³னானி. அத்தி² கம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னஸுக²ம் ஆயதிம் து³க்க²விபாகம், அத்தி² கம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னது³க்க²ம் ஆயதிம் ஸுக²விபாகம், அத்தி² கம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னது³க்க²ஞ்சேவ ஆயதிம் ச து³க்க²விபாகம், அத்தி² கம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னஸுக²ஞ்சேவ ஆயதிம் ச ஸுக²விபாகம். யம் ஏவம் ஜாதியம் கம்மஸமாதா³னம், இமினா புக்³க³லேன அகுஸலகம்மஸமாதா³னம் உபசிதம் அவிபக்கம் விபாகாய பச்சுபட்டி²தம் ந ச ப⁴ப்³போ³ அபி⁴னிப்³பி³தா⁴ க³ந்துந்தி தம் ப⁴க³வா ந ஓவத³தி. யதா² தே³வத³த்தம் கோகாலிகம் ஸுனக்க²த்தம் லிச்ச²விபுத்தம், யே வா பனஞ்ஞேபி ஸத்தா மிச்ச²த்தனியதா இமேஸஞ்ச புக்³க³லானம் உபசிதம் அகுஸலம் ந ச தாவ பாரிபூரிம் க³தம், புரா பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. புரா ப²லம் நிப்³ப³த்தயதி, புரா மக்³க³மாவாரயதி, புரா வேனேய்யத்தம் ஸமதிக்கமதீதி தே ப⁴க³வா அஸமத்தே ஓவத³தி. யதா² புண்ணஞ்ச கோ³வதிகம் அசேலஞ்ச குக்குரவதிகம்.

61. இமஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ அகுஸலகம்மஸமாதா³னம் பரிபூரமானம் மக்³க³ம் ஆவாரயிஸ்ஸதி புரா பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, புரா ப²லம் நிப்³ப³த்தயதி, புரா மக்³க³மாவாரயதி, புரா வேனேய்யத்தம் ஸமதிக்கமதீதி தம் ப⁴க³வா அஸமத்தம் ஓவத³தி. யதா² ஆயஸ்மந்தம் அங்கு³லிமாலம்.

ஸப்³பே³ஸம் முது³மஜ்ஜா²தி⁴மத்ததா. தத்த² முது³ ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரா மஜ்ஜ²ம் அவஸேஸகுஸலஸங்கா²ரா, அதி⁴மத்தம் அகுஸலஸங்கா²ரா, யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ, இத³ம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம், இத³ம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம், இத³ம் அபராபரியவேத³னீயம், இத³ம் நிரயவேத³னீயம், இத³ம் திரச்சா²னவேத³னீயம், இத³ம் பேத்திவிஸயவேத³னீயம், இத³ம் அஸுரவேத³னீயம், இத³ம் தே³வவேத³னீயம், இத³ம் மனுஸ்ஸவேத³னீயந்தி, இத³ம் வுச்சதி அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் கம்மஸமாதா³னானம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ விபாகவேமத்ததா ஞாணம் பஞ்சமம் ததா²க³தப³லம்.

62. இதி ததா² ஸமாதி³ன்னானம் கம்மானம் ஸமாதி³ன்னானம் ஜா²னானம் விமோக்கா²னம் ஸமாதீ⁴னம் ஸமாபத்தீனம் அயம் ஸம்கிலேஸோ, இத³ம் வோதா³னம், இத³ம் வுட்டா²னம், ஏவம் ஸம்கிலிஸ்ஸதி, ஏவம் வோதா³யதி, ஏவம் வுட்ட²ஹதீதி ஞாணம் அனாவரணம்.

தத்த² கதி ஜா²னானி? சத்தாரி ஜா²னானி. கதி விமோக்கா²? ஏகாத³ஸ ச அட்ட² ச ஸத்த ச தயோ ச த்³வே ச. கதி ஸமாதீ⁴? தயோ ஸமாதீ⁴ – ஸவிதக்கோ ஸவிசாரோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கோ விசாரமத்தோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கோ அவிசாரோ ஸமாதி⁴. கதி ஸமாபத்தியோ? பஞ்ச ஸமாபத்தியோ – ஸஞ்ஞாஸமாபத்தி அஸஞ்ஞாஸமாபத்தி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாஸமாபத்தி விபூ⁴தஸஞ்ஞாஸமாபத்தி [விபூ⁴தஸமாபத்தி (ஸீ. க.)] நிரோத⁴ஸமாபத்தி.

தத்த² கதமோ ஸம்கிலேஸோ? பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ காமராக³ப்³யாபாதா³ ஸம்கிலேஸோ. யே ச குக்குடஜா²யீ த்³வே பட²மகா யோ வா பன கோசி ஹானபா⁴கி³யோ ஸமாதி⁴, அயம் ஸம்கிலேஸோ. தத்த² கதமம் வோதா³னம், நீவரணபாரிஸுத்³தி⁴, பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ யே ச குக்குடஜா²யீ த்³வே பச்சி²மகா யோ வா பன கோசி விஸேஸபா⁴கி³யோ ஸமாதி⁴, இத³ம் வோதா³னம். தத்த² கதமம் வுட்டா²னம்? யம் ஸமாபத்திவுட்டா²னகோஸல்லம், இத³ம் வுட்டா²னம். யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ, இத³ம் வுச்சதி ஸப்³பே³ஸம் ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனம் ஸம்கிலேஸவோதா³னவுட்டா²னஞாணம் ச²ட்ட²ம் ததா²க³தப³லம்.

63. இதி தஸ்ஸேவ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ தயோ த⁴ம்மா பரிவாரா இந்த்³ரியானி ப³லானி வீரியமிதி, தானியேவ இந்த்³ரியானி வீரியவஸேன ப³லானி ப⁴வந்தி, ஆதி⁴பதேய்யட்டே²ன இந்த்³ரியானி, அகம்பியட்டே²ன ப³லானி, இதி தேஸம் முது³மஜ்ஜா²தி⁴மத்ததா அயம் முதி³ந்த்³ரியோ அயம் மஜ்ஜி²ந்த்³ரியோ அயம் திக்கி²ந்த்³ரியோதி. தத்த² ப⁴க³வா திக்கி²ந்த்³ரியம் ஸம்கி²த்தேன ஓவாதே³ன ஓவத³தி, மஜ்ஜி²ந்த்³ரியம் ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தவித்தா²ரேன ஓவத³தி, முதி³ந்த்³ரியம் ப⁴க³வா வித்தா²ரேன ஓவத³தி. தத்த² ப⁴க³வா திக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ முது³கம் த⁴ம்மதே³ஸனம் உபதி³ஸதி, மஜ்ஜி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா முது³திக்க²த⁴ம்மதே³ஸனம் உபதி³ஸதி, முதி³ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா திக்க²ம் த⁴ம்மதே³ஸனம் உபதி³ஸதி. தத்த² ப⁴க³வா திக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ஸமத²ம் உபதி³ஸதி, மஜ்ஜி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா ஸமத²விபஸ்ஸனம் உபதி³ஸதி, முதி³ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா விபஸ்ஸனம் உபதி³ஸதி. தத்த² ப⁴க³வா திக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் உபதி³ஸதி, மஜ்ஜி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச உபதி³ஸதி, முதி³ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச உபதி³ஸதி. தத்த² ப⁴க³வா திக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா²ய பஞ்ஞாபயதி, மஜ்ஜி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா அதி⁴சித்தஸிக்கா²ய பஞ்ஞாபயதி, முதி³ந்த்³ரியஸ்ஸ ப⁴க³வா அதி⁴ஸீலஸிக்கா²ய பஞ்ஞாபயதி.

யம் ஏத்த² ஞாணம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ அனோதி⁴ஸோ அயம் இமம் பூ⁴மிம் பா⁴வனஞ்ச க³தோ, இமாய வேலாய இமாய அனுஸாஸனியா ஏவம் தா⁴துகோ சாயம் அயம் சஸ்ஸ ஆஸயோ அயஞ்ச அனுஸயோ இதி, இத³ம் வுச்சதி பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியபரோபரியத்தவேமத்ததா ஞாணம் ஸத்தமம் ததா²க³தப³லம்.

இதி தத்த² யம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம், ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாரீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகானிபி ஜாதிஸதானி அனேகானிபி ஜாதிஸஹஸ்ஸானி அனேகானிபி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸானி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே. அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம். தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி, இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி.

64. தத்த² ஸக்³கூ³பகே³ஸு ச ஸத்தேஸு மனுஸ்ஸூபகே³ஸு ச ஸத்தேஸு அபாயூபகே³ஸு ச ஸத்தேஸு இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ லோபா⁴த³யோ உஸ்ஸன்னா அலோபா⁴த³யோ மந்தா³, இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அலோபா⁴த³யோ உஸ்ஸன்னா லோபா⁴த³யோ மந்தா³, யே வா பன உஸ்ஸன்னா யே வா பன மந்தா³ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ இமானி இந்த்³ரியானி உபசிதானி இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ இமானி இந்த்³ரியானி அனுபசிதானி அமுகாய வா கப்பகோடியம் கப்பஸதஸஹஸ்ஸே வா கப்பஸஹஸ்ஸே வா கப்பஸதே வா கப்பே வா அந்தரகப்பே வா உபட்³ட⁴கப்பே வா ஸம்வச்ச²ரே வா உபட்³ட⁴ஸம்வச்ச²ரே வா மாஸே வா பக்கே² வா தி³வஸே வா முஹுத்தே வா இமினா பமாதே³ன வா பஸாதே³ன வாதி. தம் தம் ப⁴வம் ப⁴க³வா அனுஸ்ஸரந்தோ அஸேஸம் ஜானாதி, தத்த² யம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா, தத்த² ஸக்³கூ³பகே³ஸு ச ஸத்தேஸு மனுஸ்ஸூபகே³ஸு ச ஸத்தேஸு அபாயூபகே³ஸு ச ஸத்தேஸு இமினா புக்³க³லேன ஏவரூபம் கம்மம் அமுகாய கப்பகோடியம் உபசிதம் கப்பஸதஸஹஸ்ஸே வா கப்பஸஹஸ்ஸே வா கப்பஸதே வா கப்பே வா அந்தரகப்பே வா உபட்³ட⁴கப்பே வா ஸம்வச்ச²ரே வா உபட்³ட⁴ஸம்வச்ச²ரே வா மாஸே வா பக்கே² வா தி³வஸே வா முஹுத்தே வா இமினா பமாதே³ன வா பஸாதே³ன வாதி. இமானி ப⁴க³வதோ த்³வே ஞாணானி – புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணஞ்ச தி³ப்³ப³சக்கு² ச அட்ட²மம் நவமம் ததா²க³தப³லம்.

இதி தத்த² யம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதா பத்தா விதி³தா ஸப்³ப³த⁴ம்மா விரஜம் வீதமலம் உப்பன்னம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணம் நிஹதோ மாரோ போ³தி⁴மூலே, இத³ம் ப⁴க³வதோ த³ஸமம் ப³லம் ஸப்³பா³ஸவபரிக்க²யம் ஞாணம். த³ஸப³லஸமன்னாக³தா ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோதி.

நியுத்தோ விசயோ ஹாரஸம்பாதோ.